Đại cương:Trong hệ tiêu hóa YHHN điều trị ĐT hiện nay chỉ đề cập tới việc ứng dụng các hợp chất đánh dấu trong điều trị bệnh ung thư UT gan tiên phát.. Riêng ở Việt Nam, đây là nguyên nh
Trang 1Y HỌC HẠT NHÂN ĐIỀU
TRỊ BỆNH UNG THƯ
GAN TIÊN PHÁT
Trang 21 Đại cương:
Trong hệ tiêu hóa YHHN điều trị (ĐT) hiện nay chỉ đề cập tới việc ứng dụng các hợp chất đánh dấu trong điều trị bệnh ung thư (UT) gan tiên phát Đó là bệnh có khối u
ác tính phát sinh từ tế bào nhu mô gan chiếm 90% (HCC),
từ tế bào biểu mô đường mật chiếm 10% Đây là loại bệnh
ác tính phổ biến nhất trên thế giới, gây tử vong cho gần 1 triệu người mỗi năm Châu á là một vùng có nguy cơ cao, nhất là ở Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Mông Cổ, Singapore và Triều Tiên Riêng ở Việt Nam, đây là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong số các trường hợp bị ung thư UT) Đông Nam Á có tỉ lệ mắc bệnh là 315.000 trường hợp một năm, tức là khoảng 5,6% các loại UT ở nam giới và 2,7% ở nữ giới.
Trang 3Gây tắc động mạch gan bằng kỹ thuật đặt ống thông, bơm chất gây tắc mạch nuôi khối u
Thông thường, người ta kết hợp với chụp mạch ở gan
để xác định vị trí Sau đó gây tắc mạch nuôi dưỡng khối u
để tiêu diệt tổ chức UT Mục đích này được thực hiện bởi
vì dòng máu cung cấp cho khối u chủ yếu là động mạch gan, trong khi nhu mô gan bình thường nhận 80% khối lượng máu từ tĩnh mạch cửa Các chất gây tắc mạch thường là chất dẫn, các phân tử hữu cơ lớn… Nếu tiêm hoá chất vào động mạch gây tắc mạch gọi là phương pháp TOCE (Transarterial Oil Chemico Embolization)
Trước khi gây tắc mạch có thể tiêm hoá chất diệt UT vào tại chỗ như Bleomycine, Mitomycine C, Fluorouracyl.
Trang 42 Kỹ thuật y học hạt nhân
Thay vì tiêm các chất gây tắc mạch hoặc hoá chất tại chỗ, người ta tiêm dược chất phóng xạ qua các ống thông vào động mạch gan (hepatic arterial canulation) Các DCPX này đến được tổ chức UT, lưu lại đó nhiều mà thoát ra rất ít Tia Bêta từ các hạt nhân phóng xạ sẽ tiêu diệt các tế bào bệnh Đồng thời ở thời điểm đó, liều phóng xạ tối đa đối với tổ chức gan lành, phổi, tuỷ xương là chấp nhận được.
* Điều trị ung thư gan nguyên phát bằng Lipiodol – 131 I: Thương phẩm thường được gọi là Lipiocis - 131 I do hãng Cis- biointernational, Pháp sản xuất Chất dầu Lipiodol khu trú hạn chế trong mô gan và mạch máu mà không khuyếch tán ra xa, sang tổ chức lành được Bức
xạ bêta phát ra từ 131 I sẽ diệt tế bào UT.
Trang 5Dược phẩm thường được sản xuất với liều lượng 60mCi (2220MBq) Liều đó thường được tiêm trực tiếp vào từng nhánh của động mạch gan sau khi đã luồn ống thông (cannul) vào đúng chỗ Đôi khi phẫu thuật viên kết hợp kĩ thuật ĐT YHHN này ngay khi mổ, sau khi nhận thấy không cắt bỏ được hết tổ chức UT Kết quả: sau 3 tháng,
tỉ lệ sống sót của nhóm chứng là 10%, của nhóm lipiocis
là 71% Sau sáu tháng nhóm chứng không còn ai, nhóm Lipiocis còn 48% Sau một năm, nhóm Lipiocis còn 7%.
a) Tiêu chuẩn chỉ định bệnh nhân
- Bệnh nhân phải từ 18 tuổi trở lên.
- Trên ghi hình gan hoặc trên phim CT, khối u gan phải
đo được 2 chiều Nếu một khối thì đường kính lớn nhất cho phép là 5 cm Từ 2 ÷ 3 khối thì đường kính lớn nhất cho một khối là dưới 3 cm.
Trang 6- BN phải được ngừng ĐT bằng hoá chất hoặc thuốc miễn dịch ít nhất 4 tuần, các thuốc dãn phế quản hoặc steroid ít nhất là 8 tuần trước khi nhận liều ĐT.
- Đối với BN nữ đang ở tuổi sinh đẻ phải làm xét nghiệm chẩn đoán thai sớm, âm tính vào ngày trước khi nhận liều ĐT Sau đấy, BN cần phải sử dụng thuốc tránh thụ thai trong giai đoạn ĐT là 12 tuần
- BN phải đi lại được, xếp theo chỉ số Karnofsky bênh nhân phải đạt trên 70 điểm (70%).
- BN không có suy thận Nồng độ Creatine huyết thanh phải ≤ 2mg/dl.
- Số lượng tiểu cầu ≥ 100.000/µl.
- Thời gian Thrombin ≤ 1,3.
- BN ký một bản cam kết tình nguyện ĐT bằng phương pháp này.
Trang 7b) Chống chỉ định
- BN ở giai đoạn C theo bảng phân loại tình trạng bệnh của Child.
- BN suy tim nặng ở giai đoạn III, IV (theo tiêu chuẩn của Hội tim mạch New York – Mỹ).
- BN có bệnh về phổi Ví dụ: hen đòi hỏi phải ĐT bằng thuốc giãn phế quản.
- Nhiễm trùng nặng đang được ĐT bằng thuốc kháng sinh hoặc BN đang bị các bệnh nặng khác.
- Phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú.
- Tiên lượng thời gian sống của BN ít hơn 1 tháng.
- Bệnh nhân có di căn ngoài gan.
- BN dị ứng đối với các loại thuốc cản quang tĩnh mạch
- BN có dấu hiệu doạ vỡ khối u gan nguyên phát.
Trang 8c) Kết quả điều trị.
Hầu hết các bệnh nhân bị u gan tiên phát không có khả năng phẫu thuật được điều trị bằng DCPX đều có thời gian sống sót kéo dài hơn bình thường Các tác dụng phụ toàn thân cũng như tại chỗ xảy ra trong quá trình điều trị là không đáng kể Bệnh nhân được cải thiện về chất lượng cuộc sống rõ rệt.
The end