Gần 200 tham luận tại hội thảo quốc tế kỷ niệm 120 năm ngày sinh Bác Hồ Mỗi tham luận đã đi sâu tìm hiểu di sản Hồ Chí Minh trong từng lĩnh vực của cuộc cáchmạng độc lập dân tộc của thế
Trang 1Tóm tắt nội dung tham luận tại Hội thảo Quốc tế về Chủ tịch Hồ Chí Minh (tháng 5/2010)
Hội thảo khoa học quốc tế với chủ đề “Di sản Hồ Chí Minh trong thời đại ngày nay”
đã diễn ra tại Hà Nội trong hai ngày 12 và 13/5/2010.
>>> Phát biểu khai mạc của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng
Hội thảo thu hút hàng trăm đại biểu là các quan chức, chuyên gia trong nước và đến từ
nhiều nước trên thế giới như Nga, Anh, Pháp, Mỹ, Brazil, Cuba, Lào… với gần 200 tham
luận.
Với khối lượng tham luận đồ sộ, hội thảo được tổ chức thành ba phiên theo ba chủ đề:
“Hồ Chí Minh với sự nghiệp độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội”, “Hồ Chí Minh với sự nghiệp hòa bình, hữu nghị và hợp tác giữa các dân tộc”, “Văn hóa, đạo đức, nhân cách trong di sản Hồ Chí Minh”.
TheheHoChiMinh.net xin giới thiệu bản tóm tắt 83 tham luận của các đại biểu Việt Nam.Chúng tôi sẽ tiếp tục bổ sung khi nhận được những tham luận mới
Gần 200 tham luận tại hội thảo quốc tế kỷ niệm 120
năm ngày sinh Bác Hồ
Mỗi tham luận đã đi sâu tìm hiểu di sản Hồ Chí Minh trong từng lĩnh vực của cuộc cáchmạng độc lập dân tộc của thế kỷ 20 cũng như thời kỳ Việt Nam hội nhập quốc tế ngàynay: tư tưởng Hồ Chí Minh với việc đào tạo cán bộ, với công tác xóa đói giảm nghèo,hay với vấn đề đổi mới phong cách làm việc của đội ngũ lãnh đạo, tư tưởng ngoại giao
Hồ Chí Minh ứng dụng cho thời đại mới… Nhiều tham luận cũng đã đưa ra các chi tiếtcho thấy tầm nhìn vượt thời đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong quan hệ quốc tế, trongviệc xây dựng và phát triển nền kinh tế quốc dân…
Bàn về tư tưởng Hồ Chí Minh trong lĩnh vực văn hóa, bà Katherine Muller-Marin,
Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO Hà Nội, phát biểu: “Hồ Chí Minh (…) rất quan
tâm đến việc bảo vệ và bảo tồn di sản Sắc lệnh số 65 (…) ban hành tháng 11-1945 quy định rằng việc bảo tồn di tích lịch sử là một nhiệm vụ rất cần thiết để xây dựng nước Việt Nam Quyết định này còn cấm phá hủy đình, chùa, đền đài, điện thờ, hoặc những nơi thờ cúng, các lâu đài, thành quách và lăng mộ, cũng như các đồ vật, sắc chỉ, văn bằng, tư liệu, sách báo, có giá trị cho lịch sử cho dù có tín ngưỡng hoặc không…”.
Bà Katherine Muller-Marin cho biết Đại hội đồng UNESCO đã khuyến nghị các quốc giathành viên tham gia vào việc kỷ niệm 120 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, “vịanh hùng dân tộc và nhà văn hóa lớn” của Việt Nam
Theo XUÂN VŨ (Báo Pháp luật TP.HCM)
Trang 21 Độc lập dân tộc theo con đường cách mạng vô sản là tiền đề của hạnh phúc, tự do:
Trong cảnh đất nước dần chìm trong chế độ thuộc địa của thực dân Pháp, Hồ Chí Minh xuất dương tìm đường cứu nước, giải phóng dân tộc Ánh sáng của cách mạng tháng Mười Nga và Luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa của Lênin đã giúp Người đi tới khẳng định: “Muốn cứu nước, giải phóng dân tộc phải theo con đường cách mạng vô sản” Hồ Chí Minh bắt đầu những hoạt động theo tư tưởng đó, gắn với những sự kiện lớn như Đại hội XVIII Đảng Xã hội Pháp (1920) và tố cáo những tội ác của chủ nghĩa thực dân ở các thuộc địa
2 Hạnh phúc, tự do là giá trị của độc lập dân tộc
Nước độc lập mà dân không được hưởng hạnh phúc, tự do thực sự thì độc lập cũng không
có ý nghĩa gì Đó là quan điểm chủ đạo trong tư tưởng Hồ Chí Minh về nền độc lập dân chủ chân chính Hạnh phúc tự do cho dân theo Hồ Chí Minh phải thể hiện trong tất cả cáclĩnh vực, kinh tế, văn hoá – tinh thần, trong đó quyền làm chủ thực sự của dân là thước đochính xác nhất và chỉ thực sự có được trong chế độ XHCN
3 Độc lập, tự do, hạnh phúc: Giá trị chung của nhân loại hôm nay
Tự do, hạnh phúc cho con người là triết lý phát triển bền vững của con người trong thế kỷ
XXI Tuyên bố thiên niên kỷ hay Chương trình nghị sự (Thế kỷ XXI) của Liên hợp quốc
đã chứa đựng triết lý của sự phát triển bền vững và nhân loại tiến bộ có thể tìm thấy di sản Hồ Chí Minh – Sự tư duy của Người từ những năm 40 của thế kỷ trước trong kỷ nguyên hiện đại của nhân loại
2 Tóm tắt tham luận
GIÁ TRỊ THỜI ĐẠI TRONG DI SẢN HỒ CHÍ MINH
GS Đinh Xuân Lâm
PGS.TS Bùi Đình Phong
Tham luận trình bày 2 nội dung gắn bó với nhau:
Trang 31 Hồ Chí Minh khai thác sức mạnh thời đại, phục vụ sự nghiệp giải phóng dân tộc
Trong nội dung này, báo cáo khẳng định Hồ Chí Minh từ sản phẩm dân tộc, trong quá trình hoạt động cách mạng đã đạt tới trình độ vừa là sản phẩm của dân tộc vừa là sản phẩm của thời đại Người đã khai thác giá trị thời đại ngay khi còn ở trong nước Đặc biệt
từ khi đến với chân lý cách mạng của thời đại là chủ nghĩa Mác- Lênin, Hồ Chí Minh tận dụng mọi cơ hội để khai thác, tiếp thu có chọn lọc tinh hoa, trí tuệ thời đại để phục vụ cho sự nghiệp giải phóng dân tộc Việt Nam
2 Giá trị thời đại trong di sản Hồ Chí Minh
Trong phần này, báo cáo chỉ rõ ngày nay thế giới đã có nhiều đổi thay với xu thế lớn là toàn cầu hóa kinh tế; cách mạng khoa học – công nghệ, kinh tế tri thức, hòa bình, hợp tác phát triển, nhưng tư tưởng và tấm gương cách mạng Hồ Chí Minh vẫn không hề thay đổi
Sự vẹn nguyên giá trị Hồ Chí Minh trong thời đại ngày nay thể hiện ở nhiều khía cạnh
Đó là độc lập dân tộc, mục tiêu, lý tưởng xã hội chủ nghĩa, giá trị về các phẩm chất đạo đức, nhân văn, tự do, hạnh phúc, dân chủ, về hòa bình, hợp tác phát triển
Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết
Thành công, thành công, đại thành công
Điều quan trọng nhất trong tư tưởng đoàn kết của Hồ Chí Minh, trước hết là sự đoàn kết, nhất trí trong Đảng, nó được coi là “hạt nhân” của khối đại đoàn kết toàn dân tộc Hồ ChíMinh đã dạy: “Các đồng chí từ Trung ương đến các chi bộ phải giữ gìn sự đoàn kết nhất trí của Đảng như giữ gìn con ngươi của mắt mình” Đảng mà không có sự đoàn kết nhất trí thì không thể lãnh đạo được cách mạng
Đoàn kết toàn dân tộc, đoàn kết trong Đảng, đoàn kết quốc tế dưới sự lãnh đạo của Đảng
là sức mạnh vô song để chiến thắng mọi kẻ thù xâm lược dù chúng có sức mạnh vật chất lớn gấp trăm, ngàn lần chúng ta Đánh thắng đế quốc Pháp, đế quốc Mỹ giành lại độc lập dân tộc và chủ quyền lãnh thổ, đưa cả nước tíên lên theo con đường xã hội chủ nghĩa, đã chứng minh hùng hồn sức mạnh đại đoàn kết của dân tộc ta
Trang 4Tư tưởng đại đoàn kết của Hồ Chí Minh luôn là kim chỉ nam để xây dựng sự thống nhất
về tư tưởng, chính trị, hành động của Đảng, của dân tộc trong mọi giai đoạn cách mạng
4 Tóm tắt tham luận
PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HOÁ HỒ CHÍ MINH Ở NƯỚC NGOÀI
TS Chu Đức Tính – Phạm Công Khái
Bảo tàng Hồ Chí Minh
1 Cuộc đời cao đẹp và sự nghiệp cách mạng vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trở
thành“huyền thoại ngay từ khi Người còn sống”, là niềm tự hào chung của dân tộc ta và
của nhân loại
Ghi nhận những đóng góp quan trọng và nhiều mặt của Chủ tịch Hồ Chí Minh trên các lĩnh vực văn hóa, giáo dục và nghệ thuật… Đại Hội đồng UNESCO Khóa họp lần thứ 24
tại Paris, từ ngày 20 tháng 10 đến 20 tháng 11 năm 1987, đã thông qua Nghị quyết
24C/18.65 về việc khuyến nghị các nước thành viên Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh của
Chủ tịch Hồ Chí Minh với tư cách là “Anh hùng giải phóng dân tộc và Nhà văn hóa kiệt xuất của Việt Nam”, vào năm 1990.
Thực hiện Nghị quyết của UNESCO, nhiều hoạt động cụ thể đã được tổ chức ở nhiều nơitrên thế giới, như: tổ chức các cuộc hội thảo khoa học, xây dựng công trình tưởng niệm
và bảo tồn các di tích liên quan đến cuộc sống và hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh…
2 Ngày nay, tên tuổi và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh được nhiều người biết đến
và trở nên gần gũi, thân thiết đối với hàng trăm triệu người trên thế giới, được trân trọng ghi vào các bộ Đại bách khoa, các bộ Từ điển Danh nhân thế giới, nhiều nước trên thế giới đặt tên Người cho các quảng trường, đường phố, trường học, bệnh viện, và xây dựngtượng đài kỷ niệm về Người…
Trong nhiều năm qua, Bảo tàng Hồ Chí Minh đã tiến hành khảo sát một số địa điểm, di tích liên quan đến các hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh ở nước ngoài, giúp cho việc nghiên cứu, bảo tồn, và phát huy tác dụng một cách hiệu quả, đặc biệt trong đó là các di tích về Người ở Pháp, Trung Quốc, Nga, Thái Lan, Lào…
3 Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng đặt chân lên 42 nước trên thế giới ở các châu lục: châu
Á, châu Âu, châu Phi và châu Mỹ…
Tại Việt Nam đã hình thành một hệ thống bảo tàng và di tích lưu niệm về Chủ tịch Hồ Chí Minh, với gần 700 di tích và địa điểm di tích lưu niệm Để các di tích lưu niệm về Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Việt Nam và ở nước ngoài hình thành một hệ thống di tích về
Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh và trở thành điểm đến trong hành trình tham quan của
những người bạn yêu hòa bình, tự do, bình đẳng và bác ái… tác giả đề nghị các cơ quan, các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước:
Trang 5- Cùng phối hợp nghiên cứu, sưu tầm các tài liệu liên quan đến một số di tích đã được xácnhận và tiếp tục khai thác các cơ quan lưu trữ để tìm những tư liệu về Chủ tịch Hồ Chí Minh;
- Tiến hành việc khảo sát, lập hồ sơ chi tiết các địa điểm di tích, xây dựng bản đồ ghi dấu các địa điểm di tích và các công trình tưởng niệm Hồ Chí Minh đã có trên thế giới, đồng thời thông tin về việc bảo tồn và phát huy tác dụng của những di tích đó;
- Khảo sát, phát hiện mới những địa điểm di tích, các công trình tưởng niệm về Người mới được xây dựng ở các nước trên thế giới (quảng trường, đường phố, trường học, bệnh viện…
5 Tóm tắt tham luận
HỒ CHÍ MINH VỀ MỐI QUAN HỆ CON NGƯỜI – THIÊN NHIÊN
VỚI PHÁT TRIỂN XÃ HỘI VÀ TIẾN BỘ NHÂN LOẠI
GS.TS Chu Văn Cấp
Học viện CT-HCQG Hồ Chí Minh
Hồ Chí Minh quan niệm về con người vừa cụ thể, vừa biện chứng: Con người là tinh hoa của trời, đất, nhân loại – tổng hợp những tinh túy nhất trong quá trình phát triển của tự nhiên và sự tiến bộ xã hội, do xã hội quyết định
Hồ Chí Minh cho rằng con người bao giờ cũng ở vị trị trung tâm trong thế giới Con người là vốn quý nhất, là nhân tố quyết định sự phát triển kinh tế – xã hội, chủ nhân của thế giới …
Chủ tịch Hồ Chí Minh rất quan tâm đến vấn đề tài nguyên, môi trường và giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa con người với tài nguyên môi trường trong quá trình phát triển Người rất coi trọng việc giữ gìn, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, môi trường sinh thái: Coi trọng việc bảo vệ rừng và trồng cây gây rừng; quan tâm đến công tác thủy lợi, cải tạo đất
…
Tư tưởng và quan điểm của Hồ Chí Minh về quan hệ giữa con người và thiên nhiên là giátrị, cơ sở khoa học để Đảng và Nhà nước ta xây dựng các quan điểm, chủ trương … phát triển xã hội và chiến lược phát triển bền vững ở Việt Nam trong thời kỳ đổi mới đất nước.Phát triển xã hội luôn luôn xuất phát từ con người, coi con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển xã hội Việt Nam đã hết sức chú trọng các lĩnh vực liên quan đến phát triển con người, như: phát triển giáo dục – đào tạo, chăm sóc y tế và sức khỏe cộng đồng, chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho người dân, giải quyết các vấn đề
xã hội …
Trang 6Phát triển bền vững đảm bảo sự phát triển hài hòa giữa con người, tự nhiên và xã hội Phát triển bền vững đang là xu thế phát triển của thế giới ngày nay Đảng Cộng sản và Nhà nước Việt Nam đã có nhiều chủ trương, đường lối, chính sách đáp ứng yêu cầu hợp tác bảo vệ môi trường và chống biến đổi khí hậu toàn cầu.
6 Tóm tắt tham luận
VẤN ĐỀ DÂN TỘC VÀ DÂN CHỦ TRONG TƯ TƯỞNG
HỒ CHÍ MINH ĐỐI VỚI CÁCH MẠNG VIỆT NAM
PGS, TS Đức Vượng
Hội đồng Lý luận Trung ương
1 Nhận thức đúng về xuất phát điểm tư tưởng Hồ Chí Minh
Khái niệm về dân tộc và chủ nghĩa yêu nước ở Việt Nam có lẽ có từ thời kỳ Hùng Vương
và được nhiều thời kỳ kế thừa, phát triển Nguyễn Ái Quốc là điển hình khi Người gắn vấn đề dân tộc với vấn đề dân chủ, giữa dân tộc và giai cấp, giữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội
2 Vấn đề dân tộc và dân chủ trong tư tưởng Hồ Chí Minh có mối quan hệ mang tính lịch
sử từ khi thực dân Pháp xâm lược nước ta, quá trình Người tìm đường cứu nước và nhiềuthời kỳ trong lịch sử Đảng và cách mạng Việt Nam từ 1930 – đến nay Nhiều bài học lý luận và thực tiễn đã được đúc kết
3 Những vấn đề rút ra về vấn đề dân tộc và dân chủ ở Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí
Minh
Có 10 vấn đề được đúc kết, trong đó cơ sở để giải quyết vấn đề dân tộc dân chủ là chủ nghĩa Mác – Lênin là cực kỳ quan trọng, đồng thời phải đặt vấn đề này phù hợp với bối cảnh quan hệ quốc tế
4 Trong thời kỳ mới, vấn đề dân tộc dân chủ phải được giải quyết trong vấn đề chiến
lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; xã hội công bằng, dân chủ, văn minh là thước đo kiểm chứng; sự phát triển kinh tế là cơ sở bảo đảm thực hiện vấn đề dân tộc dân chủ thành công, đội ngũ cán bộ Đảng và chính quyền các cấp là yếu tố quyết định cho sự hiện thực hoá quan điểm, chủ trương đường lối của Đảng và Nhà nước Việt Nam
7 Tóm tắt tham luận
CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH VỚI CON ĐƯỜNG ĐỘC LẬP DÂN TỘC
GẮN LIỀN VỚI CHỦ NGHĨA XÃ HỘI
Trang 7Đại tá, TS Đặng Bá Minh
Chủ nhiệm khoa LSĐ, Học viện CT Bộ Quốc Phòng
- Từ lòng yêu nước và ý chí giải phóng dân tộc, năm 1911, Nguyễn Ái Quốc đã xuất dương tìm đường cứu nước Người đến với chủ nghĩa Mác – Lênin, trở thành người cộng sản, sáng lập Đảng ta và lựa chọn con đường cách mạng vô sản, đưa lý luận thời đại vào thực tiễn cách mạng Việt Nam Tư tưởng độc lập dân tộc gắn liền với CNXH là nội dung cốt lõi trong hệ thống tư tưởng của Người đã góp phần to lớn đưa sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc ta từng bước giành thắng lợi
- Độc lập dân tộc, chủ nghĩa xã hội gắn liền với tự do hạnh phúc của nhân dân Với mục tiêu và ý nghĩa đó, độc lập dân tộc và CNXH trong tư tưởng của Người giản dị nhưng vô cùng phong phú, sâu sắc và có giá trị lý luận, thực tiễn, thuyết phục cao
- Trong thời kỳ đổi mới, sự kiên định, trung thành với tư tưởng của Người, bằng sự vận dụng sáng tạo, bổ sung và phát triển, Đảng Cộng sản Việt Nam đã lãnh đạo dân tộc ta từng bước vượt qua khó khăn thách thức Mục tiêu đổi mới định hướng đi lên CNXH là
sự nghiệp vĩ đại nhất định thành công; Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ văn minh đã, đang từng bước trở thành hiện thực trên đất nước ta
8 Tóm tắt tham luận
TÍNH DÂN CHỦ VÀ NHÂN VĂN TRONG CHẾ ĐỘ DÂN CHỦ TẬP TRUNG, PHÊ BÌNH VÀ KỶ LUẬT CÁN BỘ, ĐẢNG VIÊN CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
T.S Đặng Đình Phú- Học viện Xây dựng Đảng,
Hồ Chí Minh sử dụng thuật ngữ “dân chủ tập trung” nhiều hơn “tập trung dân chủ”, nhưng nội dung, bản chất vẫn nhất quán, không trái với V.I.Lênin: Là chế độ thống nhất, hướng tới sự tập trung, tập trung trên nền tảng dân chủ và dân chủ dưới sự chỉ đạo của tậptrung; toàn bộ quá trình đi tới sự tập trung phải là một quá trình dân chủ Dân chủ đi liền với kỷ luật Kỷ luật đảng nghiêm minh sẽ tạo nên sức mạnh và sự thống nhất ý chí, hành động, kỷ luật đảng là kỷ luật sắt, nghiêm túc và tự giác Để đạt đến trình độ nghiêm túc
và tự giác thì phải mở rộng dân chủ
Hồ Chí Minh luôn luôn là tấm gương mẫu mực trong việc thực hiện chế độ dân chủ tập trung Từ quan niệm “người đời không phải là thần thánh, không ai tránh khỏi khuyết điểm”, “Đảng là người nên có sai lầm” Đảng cách mạng cần tự phê bình và phê bình nhưngười cần không khí “Một Đảng mà giấu khuyết điểm của mình là một Đảng hỏng Tự phê bình và phê bình phải gắn với động viên, khen thưởng; xử phạt rõ ràng Xử phạt phải đảm bảo “lý phân minh, tình trọn vẹn”; vừa nâng cao tính giáo dục và giữ vững kỷ cương
Trang 8Thực hiện tốt các điều trên chính là: Tính dân chủ, nhân văn, bao dung, độ lượng của Hồ Chí Minh.
*****
9 Tóm tắt tham luận
LĂNG CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC
CÓ Ý NGHĨA CHÍNH TRỊ VÀ TƯ TƯỞNG TO LỚN
Đại tá, TS Đặng Nam Điền *
Ngay sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời, thể theo nguyện vọng thiết tha của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân; Bộ Chính trị Trung ương Đảng, Quốc hội và Chính phủ đã quyết định giữ gìn lâu dài thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh và xây dựng Lăng của Người tại Quảng trường Ba Đình lịch sử Với sự giúp đỡ nhiệt tình, hiệu quả của Đảng, Nhà nước Liên Xô, ngày 2/9/1973, Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh được khởi công xây dựng Ngày
29 tháng 8 năm 1975, chỉ sau hơn 3 tháng miền Nam hoàn toàn giải phóng, Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh đã được khánh thành trọng thể
Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh là một kỳ đài lịch sử của thế kỷ XX, là công trình của tình hữu nghị Việt Nam – Liên xô và Liên bang Nga ngày nay; là biểu tượng của tinh thần đoàn kết toàn dân tộc; một kỳ quan vĩ đại của thế hệ hôm nay tặng lại cho muôn đời con cháu mai sau như lời Chủ tịch Quốc hội Trường Chinh phát biểu tại Lễ khánh thành
Lăng ngày 29/8/1975: “Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh là một công trình kiến trúc có ý
nghĩa chính trị và tư tưởng to lớn, thể hiện tình cảm sâu sắc của đồng bào ta đối với Bác
Hồ kính yêu Đây là nơi nhân dân Việt Nam, từ thế hệ này đến thế hệ khác sẽ đến chiêm ngưỡng để tỏ lòng biết ơn Hồ Chủ tịch, quyết tâm đi theo con đường cách mạng của Người; xây dựng một nước Việt Nam hoà bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giầu mạnh”
Về Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh, đối với mỗi người dân Việt Nam như một nhu cầutình cảm, một tập tục, một sinh hoạt văn hóa hiện đại để tỏ lòng tri ân Người anh hùng
Hồ Chí Minh Đối với khách nước ngoài, Lăng Bác là một địa chỉ thiêng liêng, hấp dẫn của mỗi người khi tới Việt Nam
Với công lao to lớn của Hồ Chí Minh, với tư tưởng đạo đức cách mạng và nhân cách trong sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh mãi mãi xứng đáng là một con người vĩ đại nhất của dân tộc Việt Nam anh hùng
Giữ gìn lâu dài thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh và xây dựng Lăng của Người là góp phần giữ gìn tư tưởng, đạo đức, sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng thời là giữ gìn một di sản vô giá của dân tộc và toàn nhân loại Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh sẽ
Trang 9mãi mãi trường tồn cùng với dân tộc và là nơi hội tụ tình cảm, niềm tin của nhân dân ViệtNam và bầu bạn quốc tế.
1 10 Tóm tắt tham luận
NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN, NÔNG DÂN TRONG TIẾN TRÌNH
CÔNG NGHIẾP HOÁ THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
TS Đặng Văn Thái
Viện Hồ Chí Minh
- Trong tiến trinh cách mạng, nông nghiệp, nông thôn và nông dân luôn được Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh xác định có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng nhất là trong thời kỳ quá độ lên CNXH với nhiệm vụ trọng tâm là từng bước tiến hành công nghiệp hoá Phải bắt đầu từ phát triển nông nghiệp, phải lấy phục vụ nông nghiệp, nông thôn làm nhiệm vụquan trọng hàng đầu trong tiến trình công nghiệp hoá; những quan điểm chỉ đạo khác với Liên Xô, Trung Quốc… là quan điểm sáng tạo, khoa học của Chủ tịch Hồ Chí Minh
- Những vấp váp, yếu kém, sai lầm trong quan niệm về công ngihệp hoá XHCN, về giải quyết mối quan hệ công nông nghiệp từ những năm 60 đến những năm 80 của thế kỷ trước đã được Đảng ta rút ra những bài học lý luận và thực tiễn trong sự nghiệp đổi mới: Đổi mới quan điểm nhận thức về công nghiệp hoá; điều chỉnh mối quan hệ công nông nghiệp, giải quyết tốt vấn đề nông thôn, nông dân, đẩy mạnh công nghiệp hoá hiện đại hoá trong thời kỳ mới đã được các Đại hội VI, VII, VIII, IX, X của Đảng ta từng bước bổsung hoàn thiện đã thúc đẩy sản xuất nông nghiệp phát triển, đời sống nông dân và các lĩnh vực đời sống xã hội nông thôn không ngừng đổi mới, tiến bộ Thành tựu các mặt đã minh chứng giá trị khoa học thực tiễn cho tư tưởng Hồ Chí Minh về nông nghiệp, nông thôn và nông dân trong tiến trình công nghiệp hoá
1 11 Tóm tắt tham luận
HỒ CHÍ MINH VỚI CÔNG CUỘC CHỐNG ĐÓI NGHÈO, THẤT HỌC,
DỊCH BỆNH ĐỂ NÂNG CAO ĐỜI SỐNG NHÂN DÂN
ThS Đinh Ngọc Quý *
Sinh thời Hồ Chí Minh “chỉ có một ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước tađược hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành” Chính vì tự do, hạnh phúc của con người mà Hồ Chí Minh
đã đấu tranh không mệt mỏi cho độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Với Hồ Chí Minh, mục đích xây dựng chủ nghĩa xã hội là để không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân, trước hết là nhân dân lao động; làm cho đời sống của nhân dân ngày càng sung sướng
Trang 10Trong quan niệm của Hồ Chớ Minh “Chúng ta giành được tự do, độc lập rồi mà dân cứ chết đói, chết rét, thì tự do, độc lập cũng không làm gì Dân chỉ biết rõ giá trị của tự do, của độc lập khi mà dân được ăn no, mặc đủ Người luôn nhắc nhở: “Chính phủ ta là chínhphủ của nhân dân, chỉ có một mục đích là ra sức phụng sự lợi ích của nhân dân” Chỳng
ta phải luôn nhớ rằng: Điều quan trọng bậc nhất trong kế hoạch kinh tế của chúng ta hiện nay là nhằm cải thiện dần đời sống nhân dân” Đến Di chúc, Người viết: “Đảng phải có
kế hoạch thật tốt để phát triển kinh tế và văn hoá, nhằm không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân”
Trong sự nghiệp đổi mới Đảng Cộng sản Việt Nam luụn thấm nhuần và quỏn triệt tư tưởng Hồ Chớ Minh về vấn đề này để phấn đấu xõy dựng một nước Việt Nam dõn giầu nước mạnh xó hội dõn chủ cụng bằng và văn minh như Bỏc Hồ hằng mong muốn
1 12 Tóm tắt tham luận
Mấy suy nghĩ về những cống hiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh với sự nghiệp độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
TS Đinh Thế Huynh
Tổng biên tập Báo Nhân dân
Những thắng lợi lịch sử của nhân dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản ViệtNam do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập và rèn luyện đã minh chứng cho sự đúng đắn, sáng suốt của Người khi lựa chọn con đường phát triển của cách mạng Việt Nam – trong cách mạng giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH trên
cơ sở nghiên cứu phân tích những đặc điểm tình hình Việt Nam để vận dụng sáng tạo và phát triển học thuyết cách mạng của chủ nghĩa Mác – Lênin
Những cống hiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh với sự nghiệp độc lập dân tộc và chủ nghĩa
xã hội ở Việt Nam rất to lớn và có giá trị lý luận, thực tiễn Đó là việc xác định và xây dựng đường lối cách mạng giải phóng dân tộc đúng đắn trên cơ sở lý luận cách mạng của Chủ nghĩa Mác – Lênin, xuất phát từ thực tiễn lịch sử Việt Nam Những cống hiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc và chủ nghiã xã hội vẫn được kế thừa và vận dụng trong công cuộc Đổi mới, trong việc xây dựng Cương lĩnh phát triển đất nước, đoànkết toàn dân, phấn đấu xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ và phồn vinh
Trong bối cảnh thế giới mới, tư tưởng Hồ Chí Minh vẫn giữ nguyên giá trị và sức sống khi cuộc đấu tranh của các dân tộc để bảo vệ độc lập, khẳng định bản sắc văn hóa, tự do
lựa chọn con đường phát triển của mình
1 13 Tóm tắt tham luận
ĐÓNG GÓP CỦA HỒ CHÍ MINH VỚI PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG
Trang 11DÂN TỘC THẾ GIỚI TRONG THẾ KỶ XX
Đỗ Thanh Bình*
Nguyễn Thị Huyền Sâm*
Vấn đề dân tộc và giải phóng dân tộc là một nội dung quan trọng của lịch sử nhân loại thế
kỷ XX mà trong đó tên tuổi Hồ Chí Minh đã để lại dấu ấn sâu sắc
Người đã tiếp thu, kế thừa và phát triển sáng tạo những luận điểm về vấn đề dân tộc, cáchmạng giải phóng dân tộc của chủ nghĩa Mác – Lênin Hồ Chí Minh không chỉ khẳng địnhlại chân lý tất cả các dân tộc trên thế giới đều có quyền bình đẳng mà đã nêu lên vấn đề dân tộc – thuộc địa ở phương Đông, khác với phương Tây Người cũng thẳng thắn phê phán các quan điểm sai lầm về vấn đề dân tộc – thuộc địa tồn tại trong các đảng cộng sản
ở châu Âu và cho rằng ở các nước thuộc địa chủ nghĩa dân tộc là một động lực lớn của đất nước
Hồ Chí Minh cũng có hệ thống luận điểm về cách mạng giải phóng dân tộc, đó là: cách mạng giải phóng dân tộc muốn thắng lợi triệt để phải đi theo con đường của cách mạng
vô sản; phải kết hợp cách mạng vô sản ở chính quốc với cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa; Cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa không bị động mà có khả năng chủ động giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc và có tác động trở lại cách mạng vô sản ở chính quốc
Với vai trò là người tìm đường, dẫn đường giải phóng dân tộc ở Việt Nam theo cách mạng vô sản thành công, Hồ Chí Minh là người khởi xướng cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc theo khuynh hướng vô sản trong thế kỷ XX Cống hiến lớn lao của Người đã làm
“thức tỉnh” các dân tộc thuộc địa trên cả phương diện lý luận và thực tiễn đấu tranh cách mạng
1 14 Tóm tắt tham luận
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG –
KẾT HỢP TRUYỀN THỐNG VỚI HIỆN ĐẠI
GSTS: Đỗ Thế Tùng
Khi nói về đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh thường dùng những từ ngữ đã quen thuộc từ lâu đời, nhưng khi giải thích nội dung các từ ngữ ấy Người đã kế thừa những tinh hoa củađạo đức trong quá khứ và bổ xung những điều mới, thể hiện sự kết hợp nhuần nhuyễn truyền thống với hiện đại
Người coi đạo đức đối với một cán bộ cách mạng như gốc của một cái cây, không có gốc thì cây héo
Trang 12Những phẩm chất của đạo đức cách mạng rất nhiều, nhưng Người thường nêu bật bốn đức cơ bản là cần, kiệm, liêm, chính Ngoài ra Người còn đề cập những điểm khác nữa,
như trung, hiếu, nhân, nghĩa, tín, trí, dũng
Những nguyên tắc xây dựng đạo đức mới:
Một là, nói đi đôi với làm, phải nêu gương về đạo đức.
Hai là, xây phải đi đôi với chống, như cần đi đôi với chống bệnh lười biếng, vô kỷ luật Kiệm đi đôi với chống lãng phí, xa xỉ.
Liêm và chính đi đôi với chống các hiện tượng bất liêm, như nhận hối lộ, ăn trộm của
công, buôn gian, bán lậu…
Ba là, phải tu dưỡng đạo đức thường xuyên, như rửa mặt hàng ngày, kiên trì, bền bỉ
suốt đời Đạo đức cách mạng do rèn luyện bền bỉ hàng ngày mà có, như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong
Trong khi tiếp tục tìm hiểu đầy đủ và chính xác tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách
mạng phải đặt trọng tâm cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ
Chí Minh” vào làm theo Phải khôi phục lại nét đẹp truyền thống thành khẩn tự phê bình
và phê bình Phát động một phong trào công chúng mạnh mẽ tẩy chay những kẻ bất liêm
1 15 Tóm tắt tham luận
Tư tưởng về giáo dục của Hồ Chí Minh từ giác độ tiếp cận Lý thuyết xã hội hoá
ThS Đỗ Văn Quân, ThS Nguyễn Ngọc Lam
Học viện Chính trị – Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh
Khái niệm xã hội hoá dường như là đầy đủ, sâu sắc và ở tầm bao quát hơn là khái niệm giáo dục Trong tư duy của Hồ Chí Minh về giáo dục có nhiều vấn đề Bác đặt ở tầm xã hội hoá Chẳng hạn, tính tất yếu của quá trình xã hội hoá; mối quan hệ giữa vai trò của cánhân và xã hội trong quá trình xã hội hoá;các đặc trưng/nội dung quá trình xã hội hoá;vai trò và sự phối hợp giữa các môi trường xã hội hoá …
Hồ Chí Minh đã có sự khẳng định quá trình từ con người sinh vật thành con người xã hội;quá trình chuyển biến từ “ác” trở nên “thiện” của con người… mà nói theo ngôn ngữ xã hội học tức là quá trình xã hội hoá- một quá trình mang tính tất yếu khách quan nhằm mục đích hoàn thiện nhân cách con người
Mối quan hệ giữa vai trò của cá nhân và xã hội trong quá trình xã hội hoá Khi nói về sự
tác động của xã hội đối với quá trình hình thành nhân cách con người, Hồ Chí Minh đặc biệt nhấn mạnh đến vai trò/tác nhân của xã hội, nhất là với lớp người trẻ Để mỗi con
Trang 13người trở thành một công dân tốt, có ích cho xã hội thì sự tác động của xã hội, đặc biệt là
quá trình giáo dục có một ý nghĩa rất to lớn.
Trong tư duy của Hồ Chí Minh có khá đầy đủ các nội dung/đặc trưng của quá trình xã hộihoá Chẳng hạn, quá trình tương tác đa chiều cùng học hỏi lẫn nhau; quá trình diễn ra thường xuyên, liên tục và kéo dài suốt cuộc đời; phù hợp và tuân theo những yêu cầu mục tiêu sự mong đợi của xã hội trong từng giai đoạn khác nhau; Qúa trình xã hội hoá hướng đến sự tự giác của cá nhân là chủ yếu…
Theo Hồ Chí Minh có 3 môi trường chính: gia đình, nhà trường, xã hội; môi trường nào cũng đều có vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình hình thành nhân cách vì vậy cấn
có sự phối hợp của các môi trường
Chúng ta không chỉ dừng lại ở phương pháp nghiên cứu Hồ Chí Minh một cách truyền thống; không chỉ đặt trong bối cảnh tư duy của Việt Nam mà cần phải mạnh dạn áp dụng các phương pháp nghiên cứu hiện đại; và đặt trong bối cảnh tư duy khoa học của thế giới.Điều này sẽ gợi mở trong nhiều lĩnh vực, nội dung, tư tưởng cụ thể của Hồ Chí Minh học
có thể sử dụng/áp dụng các phương pháp/lý thuyết/ khái niệm từ nhiều ngành khoa học
Trước hết, sự sáng tạo của Hồ Chí Minh thể hiện ở việc không thoả mãn với những
nguyên lý có sẵn, mà trên cơ sở phương pháp luận chủ nghĩa Mác – Lênin đã bổ sung, phát triển những giá trị mới, làm cho hệ tư tưởng – lý luận luôn được đổi mới, cách mạng hoá
Thứ hai, sáng tạo của Hồ Chí Minh thể hiện ở năng lực kết hợp “duy lý hoá” và “giải
duy lý hoá” khi hoạch định và thực thi tư tưởng – lý luận Trong tư tưởng của Hồ Chí Minh vừa có tính sáng tạo theo triết lý phương Tây, vừa không xa rời với tâm lý, tình cảm, tập quán văn hoá của con người Việt Nam, được mọi người đón nhận bằng sự chân thành và sẵn sàng dấn thân
Thứ ba, sáng tạo của Hồ Chí Minh còn được biểu hiện ở triết lý hành động, ở kiểm chứng
mọi lý thuyết trong thực tiễn và bằng thực tiễn, hiện thân nhân sinh bằng dấn thân
Trang 14Tư tưởng, nhân cách của Hồ Chí Minh trở thành một tài sản tinh thần quý báu của dân tộc ta, trở thành vốn minh triết đối ứng trong quá trình cọ xát, đối diện, bản địa hoá các lýthuyết khác nhau trong thế giới đương đại.
1 17 Tóm tắt tham luận
QUÁN TRIỆT TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH XÂY DỰNG NỀN VĂN HOÁ
VIỆT NAM TIÊN TIẾN, ĐẬM ĐÀ BẢN SẮC DÂN TỘC TRONG ĐIỀU KIỆN PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
VÀ HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ HIỆN NAY
PGS TS Dương Văn Sao
Hiệu trưởng trường Đại học Công đoàn
Phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, hội nhập kinh tế quốc tế mang lại những mặt tích cực trên các lĩnh vực của đời sống xã hội, đồng thời cũng nảy sinh nhiều hạn chế, yếu kém trong đời sống văn hoá Kinh tế thị trường kích thích khát vọng làm giàu, lấy đồng tiền làm mục tiêu duy nhất, dẫn đến nhiều tệ nạn xã hội phát sinh, đang làm xói mòn đạo đức, lối sống lành mạnh và quan hệ giàu tình nghĩa của dân tộc Việt Nam Nhiều người đã chạy theo lối sống thực dụng, tiếp nhân xô bồ mọi thứ văn hoángoại lai, có hiện tượng phủ nhận thành tựu văn học cách mạng, tách rời văn nghệ với chính trị và có xu hướng thương mại hoá…Điều đáng nhức nhối, là sự suy thoái về tư tưởng và đạo đức, lối sống trong một bộ phận không ít cán bộ có chức, có quyền, gây bất bình trong nhân dân, gây tổn thương đến những giá trị văn hoá của dân tộc Thực trạng trên đang đặt ra yêu cầu cấp bách cần quán triệt sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa, xử lý đúng đắn mối quan hệ giữa bảo vệ bản sắc văn hoá dân tộc với việc tiếp nhận
có chọn lọc văn hoá thế giới Trước mắt để tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa trở thành
hiện thực trong đời sống xã hội, cần tập trung thực hiện những giải pháp cơ bản sau: Một
là: Đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức về vai trò của văn hoá đối với sự phát triển những giá trị XHCN Hai là: Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, nâng cao hiệu lực quản lý của Nhà nước, phát huy vai trò của các đoàn thể nhân dân, đồng thời đẩy mạnh
xã hội hoá công tác xây dựng và phát triển nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Ba là: Giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa phát triển kinh tế với xây dựng và phát triển văn hoá, xã hội Bốn là : Xây dựng văn hoá phải bắt đầu từ mỗi con người với tư cách là chủ thể của văn hoá Năm là: Giữ vững và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc trong quá trình giao lưu, hội nhập quốc tế
Giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống, vun trồng những giá trị nội sinh của dân tộc, tạo cơ sở vững chắc để tiếp thu tinh hoa văn hoá của nhân loai và thời đại, đang là yêu cầu khách quan, đòi hỏi phải tiếp tục quán triệt sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh
về văn hóa
Trang 151 18 Tóm tắt tham luận
XÂY DỰNG VÀ HOÀN THIỆN THỂ CHẾ VĂN HÓA
VIỆT NAM TIÊN TIẾN ĐẬM ĐÀ BẢN SẮC DÂN TỘC
THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
GS, TS Dương Xuân Ngọc
Trong di sản to lớn và vô cùng qui báu mà Chủ tịch Hồ Chí Minh để lại cho chúng ta có
tư tưởng về văn hoá, xây dựng nền văn hoá dân tộc, khoa học và đại chúng
Trong thời kỳ phát triển mới của đất nước với những thời cơ và thách thức mới, yêu cầu xây dựng và hoàn thiện thể chế văn hoá Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh chúng ta cần giải quyết thành công một số vấn đề sau:
Một là, tiếp tục đổi mới công tác tuyên truyền giáo dục văn hóa, cả về nội dung và
phương pháp nhằm tạo ra sự chuyển biến căn bản về nhận thức trong toàn xã hội, trước hết trong các cấp ủy đảng, đảng viên, cán bộ quản lý nhà nước, cán bộ các đoàn thể quần chúng về tầm quan trọng, sự cần thiết cấp bách của sự nghiệp xây dựng và hoàn thiện thể chế văn hoá Việt Nam xã hội hội chủ nghĩa,
Hai là, tập trung xây dựng và hoàn chỉnh hệ thống luật pháp và chính sách về văn hóa.
Ba là, củng cố, kiện toàn tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ chuyên trách trong lĩnh vực
văn hoá, cũng như các tổ chức quản lý hoạt động văn hoá
Bốn là, tăng cường nguồn lực và đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật cho hoạt động văn hóa.
Năm là, tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước trên lĩnh vực văn
hoá ; đẩy mạnh quá trình thể chế hóa các chủ trương, chính sách của Đảng , nội dung, phương thức quản lý của nhà nước về văn hóa./
Trang 16của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đoàn kết và giúp đỡ đồng bào các dân tộc trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Một trong những cơ sở và là tư tưỏng xuyên suốt của Người trong việc thực hiện thành công Đại đoàn kết toàn dân tộc là vấn đề Bình đẳng dân tộc.
1 Bình đẳng dân tộc là quyền thiêng liêng, bất khả xâm phạm của mỗi dân tộc Chủ tịch
Hồ Chí Minh đã khẳng định: Các dân tộc trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam đều bìnhđẳng về mọi mặt Hiến pháp của nước ta cũng khẳng định quyền bình đẳng của các dân tộc trong cộng đồng dân tộc Việt Nam và được cụ thể hoá bằng chính sách dân tộc qua các thời kỳ của cách mạng
2 Độc lập dân tộc là cơ sở, điều kiện để thực hiện quyền bình đẳng dân tộc Bình đẳng
dân tộc và độc lập dân tộc có mối quan hệ chặt chẽ và có sự tác động qua lại lẫn nhau Trong đó, độc lập dân tộc là nền tảng để thực hiện quyền bình đẳng dân tộc Thực tiễn lịch sử Việt Nam đã chứng minh điều đó
3 Thực hiện bình đẳng dân tộc là nhân tố quyết định để củng cố và tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc Đại đoàn kết dân tộc là đường lối chiến lược của cách mạng Việt Nam,
là động lực và là nhân tố có ý nghĩa quyết định đối với thắng lợi của sự nghiệp xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc
4 Xây dựng thành công xã hội chủ nghĩa tạo lập sự bình đẳng giữa các dân tộc Để thực
hiện quyền bình đẳng dân tộc cần phải có một xã hội mà ở đó, quyền bình đẳng giữa các dân tộc có điều kiện và cơ sở để thực hiện: “Chỉ có chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản mới có thể giải phóng triệt để các dân tộc bị áp bức”
5 Đảng, Nhà nước là chủ thể chính trong việc xác lập và thực hiện quyền bình đẳng dân tộc, các dân tộc coi nhau như anh em một nhà và giúp đỡ nhau cùng tiến bộ: “Chính sách
dân tộc của Đảng và Nhà nước ta là: các dân tộc đều bình đẳng và đoàn kết chặt chẽ, thương yêu giúp đỡ nhau như anh em Đồng bào miền xuôi phải ra sức giúp đỡ đồng bào miền ngược cùng tiến bộ về mọi mặt” Hồ Chí Minh đã chỉ rõ nhiệm vụ của Trung ương, Chính phủ và cấp uỷ Đảng là phải làm sao nâng cao đời sống vật chất và văn hoá của đồng bào các dân tộc, phải giúp đỡ đồng bào các dân tộc thiếu số về mọi mặt
1 20 Tóm tắt tham luận
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ SỰ KẾT HỢP ĐỘC LẬP DÂN TỘC VÀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VÀ VIỆC VẬN DỤNG BÀI HỌC ĐÓ Ở VIỆT NAM TRONG THỜI KỲ HỘI NHẬP
PGS, TS Hồ Tấn Sáng
1 Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội trong tư tưởng và hành động của Hồ Chí Minh.
Trang 17Yêu nước, kiên cường trong cuộc đấu tranh chống ngoại xâm và thiên tai là truyền thống văn hoá lâu đời của người Việt Nam trong suốt tiến trình lịch sử giữ nước và dựng nước Truyền thống ấy đã được Nguyễn Ái Quốc kế thừa, phát triển lên tầm cao mới khi Người kết hợp với lý luận khoa học cách mạng thời đại – Chủ nghĩa Mác Lênin – Chủ nghĩa xã hội khoa học.
Được hình thành từ 1920 và đi vào thực tiễn khi Nguyễn Ái Quốc sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam (1930), tư tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội trở thành ngọn cờ dẫn dắt cả dân tộc ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác – Cách mạng tháng Tám thành công, 30 năm kháng chiến thắng lợi trước hai đế quốc to và tiếp tục vượt qua khó khăn thách thức trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
2 Độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trong thời kỳ hội nhập – nhận thức và hành động.
Lịch sử ghi nhận chủ nghĩa xã hội có ý nghĩa thay đổi trật tự thế giới, đồng thời cũng đang chứng kiến bước khủng hoảng tạm thời của CNXH và sự điều chỉnh nhận thức theo các khuynh hướng tư tưởgn khác nhau
Bối cảnh mới của thời đại – Hội nhập và phát triển, những thách thức mới đang là thước
đo kiểm chứng sự kiên định của Đảng ta, dân tộc ta với tư tưởng, con đường mà Hồ Chí Minh và Đảng ta đã lựa chọn hơn 8 thập kỷ qua Thực tiễn đang đòi hỏi phải chủ động thực hiện nhiều giải pháp, trong đó giải pháp đào tạo, bồi dưỡng nhân tố con người có vị trí cực kỳ quan trọng
1 21 Tóm tắt tham luận
TƯ TƯỞNG HỒ CHI MINH VỀ XÂY DỰNG NỀN KINH TẾ
NHIỀU THÀNH PHẦN Ở VIỆT NAM – Ý NGHĨA CỦA
TƯ TƯỎNG ĐÓ VỚI SỰ NGHIỆP ĐÔI MỚI
PGS.TS Hoàng Trang
Viện Hồ Chí Minh
Công lao lớn nhất của Hồ Chí Minh đối với dân tộc là Người đã tìm ra con đường cách mạng Việt Nam và dẫn dắt nhân dân ta hiện thực hóa con đường cách mạng đó, biến dân tộc ta từ nô lệ đến tự do Hồ Chí Minh khẳng định: “Cách mạng Việt Nam trải qua hai giai đoạn: Cách mạng dân tộc dân chủ và cách mạng xã hội chủ nghĩa” Đi lên xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội là mục tiêu tất yếu của cách mạng Việt Nam
Hồ Chí Minh chỉ rõ điểm xuất phát đi lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam “Từ một nước nông nghiệp lạc hậu tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội không phải kinh qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa” thì việc tồn tại và phải xây dựng nền kinh tế nhiều thành phần ở thời kỳ quá độ là tất yếu
Trang 18Sự hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nền kinh tế nhiều thành phần ở Việt Nam là một quá trình, bao gồm những quan điểm về chính sách xây dựng và phát triển nền kinh tế nhiều thành phần khi nước ta đi lên chủ nghĩa xã hội.
Khởi xướng và lãnh đạo sự nghiệp đổi mới, Đảng ta lấy tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng soi sáng thực tế xã hội nước ta và đã khẳng định: “Đảng và Nhà nước ta chủ trương thực hiện nhất quán và lâu dài chính sách phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã
hội chủ nghĩa; đó chính là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”.
1 22 Tóm tắt tham luận
PHÁT HUY TINH THẦN QUỐC TẾ TRONG SÁNG
CỦA HỒ CHÍ MINH TRONG TÌNH HÌNH HIỆN NAY
TS Hoàng Văn Tuệ *
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã hiến dâng toàn bộ cuộc đời đầy nhiệt huyết của mình cho sự nghiệp đấu tranh vì một xã hội tốt đẹp, một tương lai tươi sáng của dân tộc Việt Nam và các dân tộc bị áp bức, vì hòa bình và tình hữu nghị giữa các dân tộc
Người là hiện thân của tinh thần quốc tế trong sáng.Trong trái tim nhân ái của Người, nỗi
đau trước cảnh đồng bào mình bị đọa đày, đau khổ hòa quyện với nỗi đau của nhân loại cần lao; khát vọng cứu nước cứu dân càng được nhân lên bởi khát vọng giải phóng nhân dân các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới Hồ Chí Minh là người Việt Nam đầu tiên đã
mở rộng cửa nước ta ra thế giới đưa Việt Nam hội nhập với thời đại mới, khắc phục đượctình trạng “bế quan tỏa cảng” suốt bao đời của chế độ phong kiến Đây có thể coi như một cuộc cách mạng về quan hệ quốc tế Hồ Chí Minh đã đặt móng, xây nên tình đoàn kết quốc tế rộng lớn của dân tộc ta với các dân tộc trên thế giới, đóng góp quan trọng vào những thành tựu vĩ đại của nhân dân Việt Nam và phong trào cách mạng quốc tế, đồng thời cũng góp phần không nhỏ vào việc thay đổi bộ mặt thế gíới
Trong xu thế phát triển mới của thế giới hiện nay, đang tạo ra những thách thức và thời
cơ cho các quốc gia, dân tộc Đối với nước ta, cần tiếp tục học tập và vận dụng tư tưởng , phong cách Hồ Chí Minh về quan hệ quốc tế; cần khai thác và phát huy mạnh mẽ thế mạnh của ta Đó là: Tập trung hơn nữa thu hút đầu tư và phát triển nguồn nhân lực; Giải quyết tốt vấn đề an ninh lương thực với sử dụng đất đai; Giữ gìn, phát huy truyền thống
và bản sắc văn hóa đậm đà của dân tộc…
1 23 Tóm tắt tham luận
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ XÂY DỰNG ĐỘI NGŨCÁN BỘ CÔNG CHỨC
PGS.TS Huỳnh Thị Gấm
Trang 19Học viện CT – HC khu vực II
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành nhiều công sức, trí tuệ, tâm huyết xây dựng đội ngũ cán
bộ cho cách mạng nước ta và để lại một hệ thống các quan điểm sâu sắc, có giá trị lớn về công tác xây dựng đội ngũ này
Người nêu cao vai trò, tầm quan trọng của đội ngũ cán bộ trong sự nghiệp cách mạng, cả
trong tranh đấu cho độc lập tự do, lẫn trong xây dựng, phát triển đất nước đi lên chủ
nghĩa xã hội Người đặt yêu cầu tiêu chuẩn rất cao đối với đội ngũ cán bộ là phải thực sự
có “đức” và “tài” Ngoài chuẩn mực chung, Người cũng chỉ ra những chuẩn mực cụ thể cho cán bộ trong một số ngành nghề
Để xây dựng nhà nước trong sạch vững mạnh thì cần phải quy tụ, lựa chọn, trong dụng những cán bộ công chức thật sự vừa “hồng” vừa “chuyên”, có đức độ và tài năng Trong quá trình xây dựng nhà nước mới, nhà nước Việt Nam Dân Chủ Cộng hoà, Người đã có chủ trương rất đúng đắn và đặc sắc trong xây dựng đội ngũ cán bộ công chức nhà nước
và để lại nhiều kinh nghiệm quý báu cho chúng ta vận dụng và phát triển Kinh nghiệm
đó được đúc kết trong những phương thức cơ bản là: phương thức chuẩn bị sớm nguồn
cán bộ; huấn luyện, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công chức; tìm kiếm, phát hiện cán bộ tốt
và nhân tài, chiêu hiền đãi sĩ; phát hiện cán bộ từ trong hoạt động thực tiễn; phương thức sử dụng viên chức quan lại cũ; thi tuyển cán bộ công chức; sử dụng cán bộ;
Đảng ta đã tiếp thu, kế thừa, vận dụng những quan điểm nổi bật, những phương thức cơ bản trong xây dựng đội ngũ cán bộ, trong đó có cán bộ công chức nhà nước của Chủ tịch
Hồ Chí Minh để xây dựng đội ngũ cán bộ công chức nhà nướccủa dân, do dân vì dân với nền hành chính trong sạch vững mạnh, dân chủ hiện đại và hiệu quả sắp tới /
1 24 Tóm tắt tham luận
TỪ VĂN HÓA HỒ CHÍ MINH ĐẾN VĂN HÓA ĐẢNG.
TS Lê Hanh Thông
Tạp chí khoa học chính trị – Học viện CT-HC khu vực II
1.Văn hóa Hồ Chí Minh
Văn hóa Hồ Chí Minh được hình thành nên trên cơ sở chủ nghĩa nhân văn, lòng nhân đạo, sự đồng cảm giữa con người với con người và vượt lên trên hết là tình hữu ái giai cấp
Sinh ra trong cảnh đất nước bị giặc ngoại xâm giày xéo, Người đã sớm có lòng yêu nước,đồng cảm với quần chúng lao khổ Trong quá trình ra đi tìm đường cứu nước, nhận thức được bản chất của chủ nghĩa thực dân, đồng cảm với những người dân lao động Tình cảm, lòng yêu thương đối với con người trong Hồ Chí Minh không chỉ dừng lại ở lòng
Trang 20yêu nước, thương dân đối với dân tộc mình, mà đã trở thành tình thương yêu đồng loại, giai cấp.
Chủ nghĩa nhân văn trong văn hóa Hồ Chí Minh không chỉ dừng lại ở sự đấu tranh để giải phóng cho con người, đưa con người tới tự do, hạnh phúc mà còn là sự mong muốn con người vươn đến những sự tốt đẹp hơn
2 Từ văn hóa Hồ Chí minh đến văn hóa Đảng
Văn hóa Đảng được thể hiện đó là bản chất giai cấp, hệ tư tưởng, mục tiêu, lý tưởng của Đảng thông qua mối quan hệ giữa đảng với xã hội, với quần chúng nhân dân; thông qua những con người cụ thể của đảng là các đảng viên, các tổ chức cơ sở đảng Văn hóa đảng
là nền tảng đảm bảo cho đảng phát triển vững mạnh, thực hiện được vai trò lãnh đạo của mình đối với xã hội
Coi văn hóa đảng là sức mạnh, nên ngay từ khi thành lập Đảng, Hồ Chí Minh đã hết sức chú trọng đến việc giáo dục chủ nghĩa Mác-Lênin, giáo dục đạo đức tư tưởng cho Đảng viên, tăng cường mối quan hệ giữa Đảng với quần chúng nhân dân Người coi đó là nền tảng để tạo nên sức mạnh cho Đảng, nâng cao uy tín của đảng trong xã hội Ngày nay để đảng có đủ uy tín, năng lực lãnh đạo xã hội, đảng phải tự đổi mới, chỉnh đốn để thật sự trong sạch, vững mạnh
1 25 Tóm tắt tham luận
HỒ CHÍ MINH – NGƯỜI MỞ RA KỶ NGUYÊN
ĐỘC LẬP, TỰ DO CỦA NƯỚC VIỆT NAM MỚI
PGS.TS Lê Văn Yên
NXB Chính trị quốc gia
Với những sự kiện lịch sử và tư liệu mới thu thập được, chúng ta càng có điều kiện phân tích, lý giải một cách khoa học ý nghĩa, tầm vóc và giá trị đích thực của cuộc Cách mạng Tháng Tám và sự ra đời của nước Việt Nam mới, gắn liền với những hoạt động sáng tạo của Hồ Chí Minh
Thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười Nga ảnh hưởng quyết định đến chuyển biến tư
tưởng của Nguyễn Ái Quốc, đặc biệt tiếp xúc với Luận cương về vấn đề dân tộc và vấn
đề thuộc địa của Lênin, Người hướng về nước Nga và Lênin, tham gia sáng lập Đảng
Cộng sản Pháp Năm 1920, Người trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Pháp và đi theo con đường của Lênin
Ngày 3-2-1930, Người thàản nh lập Đảng Cộng sản Việt Nam Sự ra đời của Đảng với cương lĩnh “cách mạng tư sản dân quyền”, sau này gọi là cách mạng dân chủ nhân dân,
Trang 21mở ra bước ngoặt mới có ý nghĩa quyết định đối với sự nghiệp độc lập, tự do của dân tộc ta.
Kịp thời nắm thời cơ, Người phát động cuộc Tổng khởi nghĩa trong cả nước Ngày
2-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn độc lập, thành lập nước Việt Nam dân
chủ cộng hoà, mở đầu kỷ nguyên mới – kỷ nguyên độc lập tự do của nhân dân Việt Nam
Bản Tuyên ngôn không chỉ khẳng định những nguyên tắc pháp lý về độc lập dân tộc và
thống nhất toàn vẹn lãnh thổ, mà còn khẳng định quyền dân tộc và quyền cơ bản của con người.
Cống hiến to lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh là từ quan điểm gắn độc lập của dân tộc với
tự do của con người, gắn quyền dân tộc thiêng liêng với quyền cơ bản của con người Cũng từ thực tiễn cuộc đấu tranh thắng lợi của nhân dân Việt Nam, hai khái niệm pháp lý
trên đã được phát triển thành khái niệm mới là quyền dân tộc cơ bản
Thành công của Cách mạng Tháng Tám gắn liền với những hoạt động sáng tạo của Hồ Chí Minh, chứng minh tính đúng đắn và khoa học của những tư tưởng cách mạng của Người trong thời đại mới Đó không chỉ là chân lý mà còn là minh chứng điển hình bác
bỏ những luận điệu sai trái, xuyên tạc, nhằm hạ thấp ý nghĩa trọng đại của Cách mạng Tháng Tám cùng những tư tưởng cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
1 26 Tóm tắt tham luận
BẢN CHẤT VĂN HÓA CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
ThS Lương Thùy Liên
Văn hóa được tiếp cận dưới góc độ giá trị, thống nhất của ba hệ giá trị Chân, Thiện, Mỹ –đúng, tốt và đẹp Chính trị được đề cập đến như một phạm trù lịch sử cũng với những tính chất của nó Trên cơ sở đó khái quát bản chất văn hoá của tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh và phân tích rõ một số biểu hiện cụ thể của bản chất này:
- Tinh thần yêu tha thiết hòa bình và nỗ lực tìm kiếm giải pháp hòa bình cho cách mạng Việt Nam
- Tinh thần khoan dung sâu sắc
- Văn hóa chính trị Hồ Chí Minh là văn hoá của sự phát triển
Bản chất văn hoá của tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh có giá trị lý luận và thực tiễn trong công cuộc đổi mới hiện nay ở Việt Nam và đoàn kết các lực lượng tiến bộ trên thế giới tiến tới một tương lai hòa bình, hợp tác và phát triển
1 27 Tóm tắt tham luận
Trang 22ĐẤU TRANH VÌ QUYỀN CON NGƯỜI – MỘT ĐÓNG GÓP XUẤT SẮC CỦA
HỒ CHÍ MINH VỚI CUỘC ĐẤU TRANH
VÌ SỰ TIẾN BỘ CỦA NHÂN LOẠI
ThS Lý Việt Quang *
Quyền con người (nhân quyền) gắn liền với sự phát triển của lịch sử nhân loại Đây là một tiêu chí quan trọng phản ánh sự tiến bộ, văn minh của nhân loại qua những nấc thanglịch sử Nó vừa mang tính phổ biến, là những tiêu chí chung của cộng đồng quốc tế, vừa mang tính đặc thù, thể hiện đặc điểm, điều kiện riêng của mỗi quốc gia, dân tộc
Điểm nổi bật trong cuộc đấu tranh của Hồ Chí Minh vì quyền con người là Người thực hiện cuộc đấu tranh xuất phát từ vị trí một người dân thuộc địa Có thể hiểu đóng góp của
Hồ Chí Minh trong cuộc đấu tranh vì quyền con người là một bộ phận trong thành tựu chung của cuộc đấu tranh vì quyền con người ở thời đại các dân tộc thuộc địa, bị áp bức thức tỉnh, vùng dậy giành lại quyền sống, quyền làm người, quyền lựa chọn con đường phát triển phù hợp với truyền thống, nguyện vọng của dân tộc và xu thế mới của thời đại
Cống hiến của Hồ Chí Minh trong cuộc đấu tranh vì quyền con người được thể hiện qua
sự phê phán, lên án tình trạng chủ nghĩa tư bản thực dân chà đạp tàn bạo, có hệ thống lên quyền con người ở các thuộc địa nói chung, Việt Nam nói riêng; thể hiện qua tư tưởng vềcác quyền cơ bản của con người, từ quyền dân sự, chính trị, kinh tế, văn hoá xã hội, cuộc sống vật chất và tinh thần, đến quyền của đời sống tâm linh, từ quyền của nam giới, của người lớn, đến quyền của phụ nữ, của trẻ em Xuất phát từ hiện thực xã hội Việt Nam – một xã hội thuộc địa và từ thân phận là một người dân mất nước, trong các quyền con người, Hồ Chí Minh chú trọng hơn hết và trước hết đến quyền được sống trong độc lập,
tự do của mỗi người dân
Nội dung của các công ước, tuyên bố quốc tế về quyền con người trong mấy thập kỷ qua
và gần đây cho thấy những đóng góp của Hồ Chí Minh trong cuộc đấu tranh vì quyền conngười vẫn có ý nghĩa thời sự đối với Việt Nam và thời đại ngày nay
Trang 231 Lòng nhân ái Tình thương yêu, quý trọng con người trước hết Hồ Chí Minh dành cho những người bị áp bức, bóc lột, những người cùng khổ Hồ Chí Minh chú ý tới phát triển con người, không những giải phóng con người khỏi ách áp bức, bóc lột của chế độ thực dân, phong kiến mà còn ở chỗ tìm cách nâng cao đời sống vật chất
và tinh thần cho con người con người phát triển toàn diện vươn tới vương quốc của
tự do
2 Trung với nước, hiếu với dân Hồ Chí Minh cho rằng, người cách mạng phải đặt quyềnlợi của Tổ quốc lên trên hết và trước hết Hiếu với dân là nội dung rất cơ bản trong quan niệm của Hồ Chí Minh trong cái cặp chỉnh thể “Trung với nước hiếu với dân”, trong đó
có hiếu với cha mẹ mình, và nói rộng ra là tình họ hàng Chữ “hiếu” theo quan niệm của
Hồ Chí Minh tích cực hơn quan niệm Nho giáo là bởi vì hiếu với dân không ngăn trở con người ta làm tròn đạo hiếu đối với ông bà, cha mẹ cũng như tình huynh đệ
3 Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư Đức tính cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư
là một nội dung của cái gốc đạo đức, cái gốc của sự phát triển trong triết lý hành động của Hồ Chí Minh Hồ Chí Minh là người nói nhiều đến cá nhân nhưng không sa vào chủ nghĩa cá nhân; nói nhiều đến đạo đức và sự nghiêm minh của pháp luật nhưng không tuyệt đối hoá một cái nào mà ở Hồ Chí Minh có sự gắn kết nhuần nhuyễn giữa “đức trị”
và “pháp trị”
4 Vì dân tộc, vì thế giới, quảng giao để phát triển Cái gốc của sự phát triển, triết lý phát triển của Hồ Chí Minh còn là ở cái tinh thần quảng giao trên một tinh thần “tứ hải giai huynh đệ” Đó cũng là cái nền của đạo đức Hồ Chí Minh đã đưa đất nước Việt Nam mở cửa ra với thế giới
1 29 Tóm tắt tham luận
HỒ CHÍ MINH VỚI GIÁ TRỊ DÂN CHỦ CỦA CUỘC CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945
PGS.TS Ngô Đăng Tri([1])
Hồ Chí Minh đi ra nước ngoài năm 1911 là tìm đường cứu nước và cứu dân, thỏa mẵn
được hai mục tiêu: vừa giải phóng được dân tộc khỏi ách thống trị nước ngoài, vừa cứu được nhân dân khỏi ách áp bức bóc lột Hồ Chí Minh đã chọn con đường cách mạng vô
sản
Những năm 1930-1945, dù có lúc thế này, lúc thế khác song, trước sau Đảng và Hồ Chí
Minh đều kiên trì tư tưởng cách mạng dân tộc, dân chủ, luôn hướng tới mục tiêu giành
chính quyền về tay nhân dân Cuộc Tổng khởi nghiã Tháng Tám năm 1945 đã được lịch
sử ghi nhận là cuộc Cách mạng Tháng Tám và thừa nhận người lãnh đạo nó là Hồ Chí
Minh, không chỉ là một Chiến sĩ cách mạng quốc tế lỗi lạc, Anh hùng giải phóng dân tộc
mà còn là một Danh nhân văn hóa, một Nhà dân chủ kiệt xuất của nhân dân Việt Nam
và nhân dân thế giới.
Trang 24Hơn lúc nào hết, cần nhận thức lại một cách toàn diện, sâu sắc tính chất, ý nghĩa dân chủ
của cuộc Cách mạng Tháng Tám 1945, thấm nhuần sâu sắc hơn giá trị dân chủ, nhân
quyền, nhân văn của tư tưởng Hồ Chí Minh trong cuộc cách mạng ấy để phát huy vào
công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước hiện nay./
Song ở thế kỷ XX Việt Nam còn là một thuộc địa của đế quốc Pháp Vì vậy, Hồ Chí Minh sớm khẳng định “Muốn hòa bình thật sự thì phải có độc lập thật sự và đấu tranh cho độc lập dân tộc tức là đấu tranh bảo vệ hòa bình”[2]
Trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, Hồ Chí Minh bao giờ cũng chủ trương ôn hòa, đấu tranh bằng phương pháp hòa bình hơn là chiến tranh bằng cách thức tỉnh nhân dân, giáo dục nhân dân hiểu được ý nghĩa của độc lập, tự do để họ đứng lên “đem sức ta mà tựgiải phóng cho ta” Trong Tuyên ngôn Độc lập (2-1945) Hồ Chí Minh viết “Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do “Khi thực dân phản động Pháp đưa quân xâm lược Việt Nam; giữahai giải pháp hòa bình và bạo lực, Hồ Chí Minh chọn giải pháp hòa bình Người chấp nhận nhân nhượng: Ký Hiệp định 6-3 Mặt khác không quản nguy hiểm, Người sang tận thủ đô nước Pháp để tìm kiếm hòa bình và ký tạm ước 14-9-1946 hòa hoãn thêm thời gian Trong các thư gửi nhân dân Pháp, Người nhấn mạnh: Việt Nam không chiến tranh chống nước Pháp mà chỉ muốn hai dân tộc cộng tác thật thà (2-1-1947) Nước Pháp chỉ cần nói một câu là chiến sự đình chỉ ngay tức khắc (18-2-1947) Tất cả thiện chí của Hồ Chí Minh không được Chính phủ Pháp lúc đó đáp lại chân tình, chiến tranh đã nổ ra
Trong lời kêu gọi kháng chiến (19-12-1946) Hồ Chí Minh viết :”Chúng ta muốn hoà bình, chúng ta đã nhân nhượng Nhưng chúng ta càng nhân nhượng, thực dân Pháp càng lấn tới, vì chúng quyết tâm cướp nước ta lần nữa”[3] Toàn dân Việt Nam đã thực hiện lờikêu gọi kháng chiến của Hồ Chí Minh thực hiện kháng chiến, kiến quốc đã đưa đến thắng lợi Điện Biên Phủ, lập lại hòa bình ở Đông Dương theo Hiệp nghị Giơ-ne-vơ
Từ ngày Mỹ đưa quân đội vào miền Nam Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã 46 lần gửi thư cho các Tổng thống Mỹ và trả lời phỏng vấn của các nhà báo Mỹ khẳng định chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ của đất nước và quyền chống xâm lược
Trong thư gửi Tổng thống Giôn-xơn, Hồ Chí Minh viết: ”Nhân dân Việt Nam chúng tôi rất thiết tha với độc lập, tự do và hòa bình Chính phủ Mỹ gây ra chiến tranh xâm lược
Trang 25Việt Nam thì con đường đưa đến hòa bình ở Việt Nam là Mỹ, phải chấm dứt xâm
lược”[4] Sau thất bại thảm hại ngày 21-1-1973 Mỹ ký Hiệp định Pa-ri, chịu rút hết quân đội ra khỏi miền Nam Việt Nam, hòa bình trở lại ở Đông Dương
Trong khi đấu tranh cho hòa bình, độc lập tự do, Hồ Chí Minh đã hướng tới một tương lại
vì sự phát triển hòa bình, hữu nghị về hợp tác lâu dài bền vững giữa các dân tộc Người
bao giờ cũng chủ trương hòa bình nhưng chỉ có thống nhất độc lập mới có hòa bình thật
sự Ngay sau ngày tuyên bố độc lập (Hồ Chí Minh đã gửi thư cho ngoại trưởng Mỹ Giêm
Biêcnơ (01-11-1945) đặt vấn đề “mong muốn tạo được mối quan hệ với nhân dân Mỹ là những người mà lập trường cao quý đối với những ý tưởng cao thượng về công lý và nhân bản quốc tế và những thành tựu kỹ thuật hiện đại của họ có sự hấp dẫn mạnh mẽ đốivới giới trí thức Việt Nam”[5]
Cùng những ngày đầu kháng chiến, Hồ Chí Minh đã gửi thư cho Hội đồng Bảo an liên hiệp quốc, trình bày rõ chính sách đối ngoại hòa bình của nước Việt Nam mới [6]
Từ ngày hòa bình và thống nhất đất nước, trung thành với sự nghiệp cách mạng của Hồ
Chí Minh, Đại hội lần thứ VI và các Đại hội tiếp theo, Đảng cộng sản Việt Nam chủ
trương đổi mới lấy chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư
tưởng và kim chỉ nam cho hành động: đổi mới nhưng không đổi màu, đổi hướng, hội
nhập nhưng không hòa tan nhằm tranh thủ sự giúp đỡ của bè bạn quốc tế để “xây dựng
nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ giàu mạnh và góp phần xứng đángvào sự nghiệp cách mạng thế giới” như Hồ Chí Minh đã vạch ra trong Di chúc Chính vì vậy, Hội nghị toàn cầu các quốc gia hòa bình họp ở Mỹ tháng 11-2009 công nhận : Việt Nam đã trở thành một trong những quốc gia hòa bình nhất thế giới”
1 31 Tóm tắt tham luận
SỰ SÁNG TẠO CỦA NGUYỄN ÁI QUỐC TRONG
HÀNH TRÌNH TÌM ĐƯỜNG CỨU NƯỚC ĐẦU THẾ KỶ XX
- Đi vào cuộc sống thực tiễn, bằng lao động để mở mang nhận thức tìm ra chân lý
- Tham gia hoạt động chính trị, tiếp cận các trường phái cách mạng, các luồng tư tưởng; khảo nghiệm thực tiễn để chọn con đường đúng
Trang 26- “Hãy làm đi khi chúng tôi còn trẻ” – Câu ngạn ngữ phương Tây rất đúng với thực tiễn
cuộc đời Hồ Chí Minh Người đã hiến dâng tuổi trẻ, bằng sự dũng cảm, sáng tạo đã làm nên một Nguyễn Ái Quốc – ngôi sao sáng nhất trên bầu trời cách mạng Việt Nam trong thế kỷ XX
Sự sáng tạo của Nguyễn Ái Quốc trong hành trình tìm đường cứu nước đang song hành với cả dân tộc trong thế kỷ XXI Người anh hùng dân tộc Hồ Chí Minh đã mang lại cho dân tộc ta con đường cứu nước, cứu nhà Lẽ nào Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cứu được nước nhà thoát khỏi nô lệ lầm than để đến với độc lập hoà bình mà chúng ta lại không xây dựng được đất nước “đàng hoàng hơn, to đẹp hơn” như ý nguyện dang dở của Người
Theo Hồ Chí Minh, chỉ có các quyền tự do của cá nhân và độc lập dân tộc là chưa đủ để bảo đảm cho nhân dân lao động được hưởng hạnh phúc Do vậy, phải thực hiện cách mạng dân chủ mới, quá độ lên chủ nghĩa xã hội, mới giải phóng được nhân dân lao động
và các dân tộc khỏi ách nô lệ Độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội là điều kiện và tiền đề cơ bản để giải phóng triệt để con người, là sự phát triển sáng tạo, đóng góp lý luậnlớn của Hồ Chí Minh Thắng lợi của Cách mạng tháng 8-1945 và cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước 1975; sự thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và sau là Cộng hòa XHCN Việt Nam đã tạo ra tiền đề cơ bản cần thiết để thực hiện và phát triển quyền con người một cách toàn diện Bảo đảm và phát triển quyền con người ở Việt Namhiện nay gắn liền với xây dựng và phát triển chế độ xã hội mới, chủ nghĩa xã hội, Nhà nước dân chủ, pháp quyền xã hội chủ nghĩa
Trang 27Tôn trọng quyền tự do, dân chủ và đề cao các phẩm chất cao quý của con người Đây là đặc trưng cơ bản của chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh
Tinh thần nhân ái và bao dung của con người với con người Có thể nói trong tư
tưởng Hồ Chí Minh, lòng yêu thương đối với con người, lòng vị tha đối với đồng loại là một nét nổi bật nhất
Tư tưởng giải phóng con người, tất cả vì hạnh phúc và sự phát triển phong phú, toàn diện, tự do của con người Yêu thương con người, tôn trọng những phẩm giá cao
quý của con người xét đến cùng là để giải phóng con người, đem lại hạnh phúc và tự do cho mọi người
Có thể khái quát về bản chất chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh trong một luận điểm ngắn gọn của chính Người: “Nhân văn là nhân nghĩa mà “nhân nghĩa là nhân dân””…
Triết lý hành động Hồ Chí Minh không chỉ kế thừa những tinh hoa của triết học Đông Tây kim cổ mà còn kế thừa những điểm tinh tuý của triết học Mác- Lênin và đưa triết lý hành động lên tầm cao mới
Triết lý hành động của Người thể hiện rõ nhất trong tư tưởng :”Dĩ bất biến ứng vạn biến”
Dĩ bất biến ứng vạn biến tức là lấy cái bất biến (không thay đổi) mà ứng phó với cái vạn biến (cái luôn thay đổi)
Vậy, cái bất biến ở Hồ Chí Minh là gì? Cái bất biến lớn nhất ở Hồ Chí Minh được tập trung ở bốn cái liên hệ mật thiết với nhau, không tách rời nhau, đó là độc lập, tự do, hạnh phúc, dân chủ Mặc dù bốn yếu tố này nằm trong mối liên hệ mật thiết, không tách rời nhau, nhưng nhìn chung chúng lại chia ra làm hai cấp độ, một bên là độc lập, còn bên kia
là tự do, hạnh phúc, dân chủ Hai cấp độ này không tách rời nhau vì nếu có cái thứ nhất
mà không cá cái thứ hai thì cái thứ nhất cũng trở nên vô nghĩa Theo Người, có độc lập
mà dân không được hưởng tự do, hạnh phúc thì độc lập cũng chẳng để làm gì Ngược lại, muốn có cái thứ hai thì đầu tiên, trước hết phải có cái thứ nhất Cái thứ nhất là tiền đề không thể thiếu được, nhưng cái thứ hai mới là mục đích cuối cùng Từ lôgíc đó, Người
đã gắn giải phóng dân tộc với chủ nghĩa xã hội- tư tưởng trung tâm, cốt lõi của Người
Trang 28Triết lý ”Dĩ bất biến ứng vạn biến” đồng thời cũng là triết lý hành động, gắn với hành động.
Mỗi triết lý hành động đồng thời cũng là một triết lý sống, qui định một phong cách sống tương ứng Triết lý hành động ”Dĩ bất biến ứng vạn biến” đồng thời cũng là triết lý sống
“Dĩ chúng tâm vi kỷ tâm” (Lấy tâm của mọi người làm tâm của mình)
Với triết lý sống “Dĩ chúng tâm vi kỷ tâm” đã khiến cho Bác và Đảng ta ngoài lợi ích củanhân dân không còn lợi ích nào khác
Ở Hồ Chí Minh không chỉ triết lý gắn với hành động, đi liền với hành động mà ngược lại,ngay hành động cũng nói lên triết lý Như vậy, ở Người, triết lý và hành động gắn liền mật thiết, chặt chẽ với nhau, triết lý hướng đến hành động, hành động nói lên triết lý, trong triết lý đã bao hàm xu thế hành động, trong hành động có triết lý, triết lý và hành động xoắn xít với nhau tạo nên triết lý hành động Hồ Chí Minh mà không phải vĩ nhân nào cũng có được
1 35 Tóm tắt tham luận
§µo t¹o ngêi c¸n bé trong di s¶n Hå ChÝ Minh
( t×m hiÓu qua x©y dùng lùc lîng c«ng chøc)
GS TS Nguyễn Hữu Khiển
Hồ Chủ tịch là lãnh tụ của Việt Nam, là nhà văn hóa của thế giới Với cương vị là người đứng đầu Nhà nước Người luôn chăm lo đến đội ngũ công chức sao cho hết lòng phụng
sự dân tộc và nhân dân
Người nhận định : một dân tộc dốt là một dân tốc yếu: Dốt và yếu đi liền với nhau, kế sách chấn hưng dân tộc bằng chính những người dân có học nhưng phải là người có đức:
Tài và đức Đối với chế độ, Người nói: Cán bộ phải là công bộc của dân Những giáo huấn của Chủ tịch HCM về việc học và cách học của cán bộ đến hôm nay còn nguyên
giá trị Khoa học và thực tiễn cán bộ cần thực hiện những huấn thị đó
Cần nghiên cứu thấu đáo và thiết thực để thực thi có hiệu quả những giáo huấn có tính di
sản của vị Lãnh tụ, người đứng đầu đất nước nhằm xây dựng đội ngũ công chức cán bộ
có đủ năng lực và phẩm chất cho ngày hôm nay
1 36 Tóm tắt tham luận
HỒ CHÍ MINH VỚI SỰ NGHIỆP GIẢI PHÓNG DÂN TỘC,
HÒA BÌNH, HỮU NGHỊ, PHÁT TRIỂN VÌ TIẾN BỘ
CỦA VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Nguyễn Mạnh Cầm[7]
Trang 29Bài tham luận đã phân tích 5 vấn đề nổi bật trong tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về giải phóng dân tộc, hoà bình, hữu nghị và phát triển vì tiến bộ của Việt Nam và thế giới.
Trước hết, đó là tư tưởng đấu tranh giải phóng dân tộc Hồ Chí Minh sớm nắm bắt được
xu thế phát triển của thời đại nên đã đúc kết đường lối cứu nước và giải phóng dân tộc bằng con đường cách mạng vô sản Con đường này bắt đầu từ cách mạng dân chủ tư sản kiểu mới do đảng tiên phong của giai cấp công nhân lãnh đạo nhằm đánh đổ thực dân, đế quốc và phong kiến tay sai, giành độc lập dân tộc, tiếp đó là làm cách mạng xã hội chủ nghĩa, xây dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản ở Việt Nam
Thứ hai, Hồ Chí Minh là hiện thân của tư tưởng đối ngoại vì hoà bình, hữu nghị và tiến
bộ của nhân loại Tư tưởng này thể hiện trong chủ trương tập hợp lực lượng rộng rãi,
đoàn kết rộng rãi các dân tộc cùng chung số phận và quan điểm về đa dạng hóa quan hệ quốc tế, làm bạn với tất cả các nước và thực sự đây là những ý tưởng vượt thời đại Chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc thấm đượm trong tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh
Thứ ba, Hồ Chí Minh đã đặt nền móng cho triết lý về phát triển và hợp tác cùng phát triển Ngay từ giữa thế kỷ XX, Hồ Chí Minh đã có cái nhìn khoa học và hiện đại về phát
triển, trong đó có những vấn đề mà nhiều lý thuyết phát triển ngày nay đang đặt ra như phát triển bền vững, phát triển nhân văn, mối quan hệ giữa tăng trưởng và phát triển, nội sinh và ngoại lực, kinh tế và xã hội, vật chất và tinh thần, hiện tại và tương lai
Thứ tư, Hồ Chí Minh từ rất sớm đã đưa ra tư tưởng nhân văn về bảo vệ môi trường, bảo
vệ quyền trẻ em, bình đẳng và sự tiến bộ của phụ nữ Quan điểm “trồng cây” và “trồng
người” của Hồ Chí Minh thể hiện ẩn ý sâu xa của Người về mối quan hệ con người – thiên nhiên trong sự hài hoà và trường tồn của vũ trụ, cũng như mối quan hệ hiện tại – tương lai Người rất yêu mến trẻ em và luôn quan tâm đến vấn đề học tập, vấn đề đào tạo
và giáo dục thiếu niên, nhi đồng cho cho các em phát triển một cách toàn diện Hồ Chí Minh cũng quan tâm đến việc giải phóng phụ nữ thực hiện quyền bình đẳng của phụ nữ Người cho rằng: Trong sự nghiệp cách mạng nếu không giải phóng phụ nữ thì không giảiphóng một nửa loài người; nếu không giải phóng phụ nữ là xây dựng chủ nghĩa xã hội chỉmột nửa
Thứ năm, vấn đề vận dụng tư tưởng hoà bình, hữu nghị và tiến bộ của Hồ Chí Minh trong công cuộc hội nhập để phát triển hiện nay Từ rất sớm, Hồ Chí Minh đã có những
tư tưởng tiên phong theo xu hướng mở cửa, đa dạng hoá quan hệ với nước ngoài, tăng cường hữu nghị và hợp tác với các nước để phát triển đất nước và để cùng phát triển thông qua việc khai thác đầu tư, thúc đẩy buôn bán trên cơ sở xem lợi ích dân tộc, lợi ích quốc gia là cao nhất Trong công cuộc đổi mới chúng ta đã giành được thắng lợi có ý nghĩa lịch sử do vận dụng đúng đắn tư duy đối ngoại của Hồ Chí Minh
1 37 Tóm tắt tham luận
HỒ CHÍ MINH VỚI CUỘC ĐẤU TRANH
VÌ HÒA BÌNH HỮU NGHỊ GIỮA CÁC DÂN TỘC
Trang 30GS TS Nguyễn Ngọc Cơ
Hồ Chí Minh là anh hùng giải phóng dân tộc – danh nhân văn hóa thế giới Cả cuộc đời
Hồ Chí Minh đã hiến dâng cho sự nghiệp đấu tranh cho hòa bình và hữu nghị giữa các dân tộc
Sinh trưởng trên mảnh đất Nghệ An giàu truyền thống yêu nước, lại kế thừa tinh thần khoan dung, hòa hiếu , nhân nghĩa của cha ông ta,nên từ rất sớm Nguyên ái Quốc – Hồ chí minh đã có những cảm thông sâu sắc đối với những người cùng cảnh ngộ
Sau này , khi ra đi tìm đường cứu nước, Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh đã có dịp gặp
gỡ những người anh em ở bốn phương trời và tìm cách đoàn kết họ lại , “ hợp thành một nhà” , đấu tranh để giành quyền sống và quyền tự do
Ra đi từ lòng yêu nước, yêu thương đồng loại, Nguyễn Ái Quốc đã đến với chủ nghĩa Lê nin và nhận thấy chủ nghĩa Mác Lê nin là “chủ nghĩa nhân đạo hiện thực”
Suốt cuộc đời hoạt động của mình, Hồ Chí Minh đã phấn đấu không mệt mỏi để xây dựng một nền hòa bình, hòa mục cho dân tộc Việt Nam và cho các dân tộc khác trên thếgiới
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, hòa bình là điều vô cùng quý báu , nhưng để có hòa bình
thực sự thì phải thiết lập tình đoàn kết , hữu nghị giữa các dân tộc.Nội dung tư tưởng hòa
bình ở Hồ Chí Minh đã gặp gỡ những quan điểm về hòa bình của nhân dân thế giới
Tư tưởng Hồ Chí Minh về hòa bình vì vậy , có tính chiến đấu cao Người kiên quyết đấu
tranh cho một nền hòa bình chân chính ; muốn giải quyết tất cả những xích mích , xung
đột dân tộc , sắc tộc, tôn giáo … bằng con đường thương lượng Tinh thần Việt Nam
muốn làm bạn với tất cả các nước, không phân biệt chế độ chính trị, xã hội …ở Hồ chí
Minh đã trở thành một nguyên tắc nhất quán trong các quân hệ đối nội , đối ngoại của Đảng và Chính phủ Việt Nam ngày nay
Hòa bình phải gắn với độc lập dân tộc, với hạnh phúc của nhân dân
Đó là hai vấn đề có quan hệ khăng khít với nhau Vì thế đấu tranh cho hòa bình là nhiệm
vụ chung của cả loài ngời tiến bộ
Hòa bình, hữu nghị phải trên cơ sở hợp tác thân thiện và thành thật; phải tôn trọng lẫn nhau trên cơ sở độc lập , chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ
Tư tưởng Hồ Chí Minh về hòa vình , hữu nghị giữa các dân tộc, thực sự là một di sản quýgiá, không chỉ đối với Đảng ta, nhân dân ta mà còn đối với tất cả nhân dân các dân tộc yêu chuộng hòa bình và công lý trên toàn thế giới
1 38 Tóm tắt tham luận
Trang 31ĐỘC LẬP DÂN TỘC GẮN LIỀN VỚI CHỦ NGHĨA XÃ HỘI THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
PGS, TS Nguyễn Quốc Phẩm
Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là sợi chỉ đỏ xuyên suốt cách mạng Việt Nam do Đảng Cộng sản lãnh đạo Đó cũng là nội dung cốt lõi trong tư tưởng Hồ Chí Minh về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, cống hiến to lớn về lý luận và
thực tiễn của Người Đó là con đường tất yếu của cách mạng Việt Nam do Hồ Chí Minh
lựa chọn
Hồ Chí Minh từng đã khẳng định: “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản” và chỉ rõ: “Chỉ có chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức và người lao động toàn thế giới khỏi ách nô lệ” Xu thế phát triển của thời đại cũng phản ánh tính tất yếu của việc gắn liền độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội
Phân tích những trước tác cũng như những hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh thấy được sự gắn bó hữu cơ giữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trong tư tưởngcủa Người: độc lập dân tộc là điều kiện, tiền đề để xây dựng chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa
xã hội đến lượt nó làm điều kiện để bảo đảm độc lập dân tộc lâu dài, bền vững
Công cuộc đổi mới ở Việt Nam hơn 20 năm qua đã đạt được những thành tựu to lớn và
có ý nghĩa lịch sử Một trong những bài học lớn là: “trong quá trình đổi mới phải kiên
định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trên nền tảng của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh”
1 39 Tóm tắt tham luận
BÀI VIẾT “TƯ TƯỞNG VÀ LÝ LUẬN HỒ CHÍ MINH
VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VIỆT NAM”
PGS, TS Nguyễn Thanh Tâm
Viện Lịch sử Đảng
Quán triệt quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin về CNXH và quy luật phổ biến
về xây dựng xã hội XHCN, tư tưởng, lý luận Hồ Chí Minh về CNXH Việt Nam có nhữngđiểm sáng tạo phù hợp với truyền thống dân tộc, đặc điểm xã hội và điều kiện đất nước Việt Nam Đó là giải phóng dân tộc gắn với giải phóng giai cấp công nhân, cách mạng dân tộc dân chủ gắn với cách mạng vô sản, độc lập dân tộc gắn liền với CNXH, đi lên xã hội cộng sản là một tất yếu lịch sử, tư tưởng Đó là không có gì quý hơn độc lập tự do, là độc lập dân tộc, thống nhất Tổ quốc, là hoà bình, dân chủ và là cuộc sống tự do, ấm no, hạnh phúc của nhân dâ, là xây dựng nước Việt Nam giàu mạnh để không ngừng nâng caođời sống vật chất, tinh thần của nhân dân Xây dựng CNXH Việt Nam là một cuộc cải biến toàn diện, to lớn, sâu sắc về thể chế chính trị từ cộng hoà dân chủ lên CNXH; nền