Bài viết này nhằm tổng hợp và đánh giá, từ đó gợi ý một số hệ thống M-Learning tốt trên AppStore có thể trở thành nguồn tham khảo có chất lượng bổ trợ cho sinh viên các chuyên ngành thuộc khối Kinh tế, Quản lý và Quản trị kinh doanh.
Trang 1MỘT SỐ HỆ THỐNG HỌC TRỰC TUYẾN M-LEARNING CHO SINH VIÊN CHUYÊN NGÀNH KINH TẾ, QUẢN LÝ
VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH
ThS Phạm Thảo
TS Phạm Xuân Lâm
Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
Tóm tắt
M-Learning (Mobile Learning) là hình thức sử dụng điện thoại như là thiết bị
đầu cuối cho việc học tập và đào tạo nâng cao kỹ năng hỗ trợ công việc Với các
công nghệ được tích hợp trên điện thoại và kết nối mạng, M-Learning cho phép
người học chủ động lựa chọn cách thức học tập của mình Với sự phổ biến của điện
thoại thông minh như hiện nay thì sự phát triển của M-Learning được coi là một
phần của xu hướng chung trong công nghệ điện toán di động hiện nay Bài viết này
nhằm tổng hợp và đánh giá, từ đó gợi ý một số hệ thống M-Learning tốt trên
AppStore có thể trở thành nguồn tham khảo có chất lượng bổ trợ cho sinh viên các
chuyên ngành thuộc khối Kinh tế, Quản lý và Quản trị kinh doanh
Từ khóa: E-Learning, M-Learning, Economics, Business Administration,
Marketing
1 Đặt vấn đề
Đào tạo trực tuyến (E-Learning) là một phương pháp học được hỗ trợ bằng
công nghệ thông tin và truyền thông (Information and Communication Technology –
ICT) nhằm góp phần nâng cao dân trí, tạo nguồn nhân lực và cơ hội học tập suốt đời
cho mọi người
M-Learning (hay còn gọi Mobile E-Learning) là hình thức sử dụng điện thoại
như là thiết bị đầu cuối cho việc học tập và đào tạo nâng cao kỹ năng hỗ trợ công
việc M-Learning cho phép người học chủ động lựa chọn cách thức học tập của
mình Ở hầu hết các nước phát triển, tỷ lệ sử dụng của điện thoại di động đã đạt gần
100% (với các cá nhân thường sở hữu nhiều điện thoại di động) Tại Việt Nam, điện
thoại thông minh (smartphone) đang đóng vai trò rất lớn trong xu hướng phát triển
Internet Theo những số liệu Google công bố từ Nghiên cứu Hành vi trực tuyến của
Người tiêu dùng Việt 2014 do Công ty TNS thực hiện, tỷ lệ sử dụng smartphone tại
Việt Nam tăng gần gấp đôi so với năm 2013, cụ thể, tăng từ 20% trong năm ngoái
lên 36%; Trong đó nhóm tuổi từ 16-24 tăng từ 27% lên 58% và nhóm tuổi từ 25-34
tăng từ 32% lên 45% [1]; Tổng số thuê bao điện thoại di động của Việt Nam có trên
mạng tính đến hết tháng 8/2016 là hơn 128,3 triệu thuê bao [2]; 72% dân số Việt
Trang 2Nam sử dụng điện thoại thông minh có kết nối Internet [3] Với sự phổ biến của SmartPhone như hiện nay thì sự phát triển của M-Learning được coi là một phần của
xu hướng chung trong công nghệ điện toán di động hiện nay Một số xu hướng phát triển công nghệ E-Learning, M-Learning cũng đã được chỉ ra trong nhiều nghiên cứu [4],[5], có thể ứng dụng tốt trong lĩnh vực học tập Có rất nhiều ưu điểm khi sử dụng M-Learning trong học tập như: (1) Có thể học bất cứ nơi nào và bất cứ khi nào; (2) Cung cấp tài liệu học tập di động (cung cấp văn bản, video hoặc âm thanh); (3) Xem nội dung học dễ dàng; (4) Đặt câu hỏi qua giao diện hệ thống; (5) Đồng bộ trực tuyến;
Đối với sinh viên nói chung và sinh viên các chuyên ngành Kinh tế, Quản lý
và Quản trị kinh doanh đang theo học tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân thì việc có được các công cụ học tập trực tuyến bổ trợ cho quá trình học theo chương trình học chính thống tại trường là một việc hết sức cần thiết Với các ưu điểm vốn
có của E-Learning và M-Learning sẽ giúp cho sinh viên có thể tiếp cận tiệm cận với các tin tức về xu hướng ngành nghề, những nội dung kiến thức và xu hướng mới cũng như các bài học và nguồn học liệu mới của thế giới sẽ giúp người học xóa bỏ
khoảng cách với trình độ đào tạo ở các nước tiên tiến trên thế giới
2 Tổng quan hệ thống Mobile Learning Applications
2.1 Đặc trưng của hệ thống Mobile Learning Applications
Nghiên cứu của Pocatilu, Paul [6] chỉ ra ứng dụng học trên điện thoại di động được phát triển bằng cách sử dụng các công nghệ và nền tảng khác nhau Quá trình phát triển một ứng dụng học tập trên di động chịu tác động lớn từ cách sử dụng cũng như hành vi của người dùng Một hệ thống học tập di động bao gồm ít nhất các thành phần sau:
- Thiết bị học tập (thiết bị di động);
- Phần mềm học tập được thiết kế chạy trên thiết bị di động;
- Nội dung học tập được thiết kế phù hợp cho thiết bị di động
Phần mềm yêu cầu cho quá trình học tập trên di động là một trình duyệt Web
di động đơn giản hoặc một ứng dụng chuyên dụng, có thể độc lập hoặc một ứng dụng client Một số hoạt động trên hệ thống trong một hệ thống học tập mobile là:
- Học trực tuyến;
- Lấy bài kiểm tra;
- Gửi phản hồi;
Trang 3Các giảng viên tham gia vào các giải pháp học điện tử, bao gồm M-Learning, là:
- Giải quyết vấn đề quản lý nội dung;
- Chuẩn bị các bài kiểm tra;
- Đánh giá các bài kiểm tra, bài tập về nhà, các dự án của sinh viên;
- Gửi phản hồi;
- Giao tiếp với học sinh (diễn đàn, email và các loại tin nhắn khác)
Một số module chính được sử dụng trên hệ thống học dựa trên nền tảng Android có thể chỉ ra:
- Các khóa học (Courses);
- Trắc nghiệm (Quizzes);
- Bài kiểm tra cuối và giữa kỳ;
- Nhắn tin (Messaging)
2.2 Một số yêu cầu cho các hệ thống học ngành học trong khối Kinh tế - Quản lý – Quản trị kinh doanh
o Một số ngành học/ chuyên ngành học
Theo hệ thống bảng mã chuyên ngành liên quan tới Khối ngành Kinh tế - Quản
lý - Quản trị kinh doanh, một số ngành học chính có thể chỉ ra ở bảng sau (theo các ngành đang được đào tạo tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân):
Bảng 1 Danh sách Ngành/Chương trình đào tạo Trường ĐHKTQD [7],[8]
1 Thống kê kinh tế (Economic Statistics)
2 Toán ứng dụng trong kinh tế (Mathematical Economics)
3 Kinh tế tài nguyên (Economics Of Natural Resources)
4 Ngôn ngữ Anh (English)
5 Kinh tế (Economics)
6 Kinh tế quốc tế (International Economics)
7 Kinh tế đầu tư (Investment Economics)
8 Quản trị kinh doanh (Business Management)
9 Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành (Travel And Tourism Service
Trang 4STT Tên ngành
Management)
10 Quản trị khách sạn (Hotel Management)
11 Marketing (Marketing)
12 Bất động sản (Real Estate)
13 Kinh doanh quốc tế (International Business Management)
14 Kinh doanh thương mại (Commercial Business Management)
15 Tài chính - Ngân hàng (Finance - Banking)
16 Bảo hiểm (Insurance)
17 Kế toán (Accounting)
18 Quản trị nhân lực (Human Resource Management)
19 Hệ thống thông tin quản lý (Management Information Systems)
20 Luật (Law)
21 Khoa học máy tính (Computer Science)
22 Kinh tế nông nghiệp (Argriculture Economics And Rural Development)
23 Chương trình Tiên tiến - chuyên ngành Kế toán (Advanced Educational Program - Advanced Accounting)
24 Chương trình Tiên tiến - chuyên ngành Tài chính (Advanced Educational Program - Advanced Finance)
25 Chương trình CLC - chuyên ngành Kiểm toán (Advanced Educational Program - Advanced Auditing)
26 Chương trình CLC - chuyên ngành Kinh tế đầu tư (Advanced Educational Program - Advanced Investment Economics)
27 Chương trình CLC - chuyên ngành Ngân hàng (Advanced Educational Program - Advanced Banking)
28 Chương trình CLC - chuyên ngành Quản trị kinh doanh quốc tế
(Advanced Educational Program - Advanced International Business)
Trang 5STT Tên ngành
29 Chương trình CLC - chuyên ngành Quản trị doanh nghiệp (Advanced Educational Program - Advanced Enterprise Management)
30 Chương trình CLC - chuyên ngành Quản trị Marketing (Advanced
Educational Program - Advanced Marketing Management)
31 Chương trình CLC - chuyên ngành Kinh tế quốc tế (Advanced
Educational Program - Advanced International Economics)
32
Chương trình CLC - chuyên ngành Kinh tế và quản lý nguồn nhân lực (Advanced Educational Program - Advanced Human Resource
Economics)
33 Chương trình - Quản trị kinh doanh bằng tiếng Anh (E-Bba)
34 Chương trình - Quản lý công và chính sách bằng tiếng Anh (E-Pmp)
35 POHE - chuyên ngành Quản trị khách sạn (Pohe - Hotel Management)
36 POHE - chuyên ngành Quản trị lữ hành (Pohe - Travel Management)
37 POHE - chuyên ngành Truyền thông Marketing (Pohe - Marketing
Communication)
38 POHE - chuyên ngành Quản trị kinh doanh TM (Pohe - Commercial Business Management)
39 POHE - chuyên ngành Luật kinh doanh (Pohe - Business Law)
40 POHE - chuyên ngành Thống kê KT - XH (Pohe - Socio-Economic Statistics)
41 POHE - chuyên ngành Toán tài chính (Pohe - Mathematical Finance)
o Nhu cầu người học
Một số nhu cầu của người học với các hệ thống như: (1) Danh sách các môn học theo một ngành học/chương trình học; (2) Cung cấp các thông tin liên quan tới mỗi môn học; (3) Cung cấp kỹ năng cần thiết cần có cho sinh viên sau khi ra trường; (4) Cung cấp thông tin về các khóa học online tương ứng với các môn học; (5) Cung cấp thông tin về chương trình học ở bậc sau đại học; (6) Cung cấp thông tin về các hướng nghiên cứu khoa học; (7) Cung cấp thông tin về các chủ đề nghiên cứu; (8) Cung cấp thông tin về các vị trí tuyển dụng và yêu cầu tuyển dụng; (9) Cung cấp
Trang 6thông tin về các sách tham khảo liên quan; (10) Cung cấp các kênh mạng xã hội tốt liên quan tới ngành nghề đang theo học; (11) Cung cấp thông tin mới nhất (hot news)
về xu hướng ngành nghê; (12) Cung cấp thông tin về các sách tham khảo theo chuyên ngành học
Với mỗi môn học trong chương trình cần cung cấp thông tin liên quan tới: (1) Bài giảng; (2) Nội dung từng bài học; (3) Phương pháp tiếp cận học môn học; (4) Các bài tập; (5) Bài giảng; (6) Các bài thực hành; (7) Các bài kiểm tra; (8) Các bài trắc nghiệm; (9) Tài liệu tham khảo; (10) Các kênh, nguồn tham khảo có giá trị; (11) Các khóa học trực tuyến
o Cách tiếp cận triển khai một số hệ thống Mobile Learning
Theo khảo sát của nhóm nghiên cứu từ một số nhà phát triển các ứng dụng Mobile Learning trên AppStore, một số cách tiếp cận phát triển ứng dụng phổ biến: (1) Một trong những kiến trúc được sử dụng nhiều nhất cho các ứng dụng học tập trên điện thoại di động là Web dựa trên các công nghệ nổi tiếng được sử dụng Thông thường, các ứng dụng di động độc lập cần đảm bảo rằng tất cả nội dung học tập di động sẽ được lưu trữ trong thiết bị di động
(2) Các ứng dụng học tập điện thoại di động được phân phối (bao gồm cả Web) tải và sử dụng nội dung khi cần Các nền tảng phân tán có kiến trúc tương tự như các nền tảng dựa trên Web, nhưng ứng dụng khách là một ứng dụng di động hoàn chỉnh chứ không phải đơn thuần là sử dụng trình duyệt Web trên di động
Những ưu điểm của việc sử dụng nền tảng này là:
• Giao diện người dùng phong phú;
• Hỗ trợ nội dung đa phương tiện;
• Nội dung học trực tuyến có thể dễ dàng cập nhật trên máy chủ
• Một số nhược điểm:
• Người dùng cần cài đặt và thiết lập ứng dụng khách;
• Người sử dụng phải học cách sử dụng ứng dụng;
• Có thể có thêm chi phí cho việc sử dụng đường truyền
Kiến trúc phổ biến của mô hình này có thể chỉ ra như sơ đồ dưới đây:
Trang 7Ứng dụng
Mobile/ Desktop
Ứng dụng mobile
Mạng Internet
Web Services/
Web Server Application Servers
Nội dung M-Learning
Nội dung M-Learning
Quản lý Người sử dụng
Quản lý Người sử dụng
Lưu trữ Messaging
Lưu trữ Messaging
Hình 1 Nền tảng kiến trúc hệ thống Mobile Application phân tán
2.3 Một số hệ thống học từ các trường đại học/nhà cung cấp hàng đầu
a Tổng hợp theo mô hình Mobile Application Phân tán
Bảng 2 Danh sách các nhà phát triển hệ thống học trên mobile
STT Tên nhà
cung cấp Mô tả Đánh giá Link truy cập
1 Coursera [9] Là hệ thống
học liệu mở, cho phép các nhà cung cấp
trình đào tạo và
hệ thống học
miễn phí cho người học
• Có một hệ thống nguồn
dữ liệu khóa học rất lớn
• Có giao diện trên Web
và cả giao diện App để cài đặt và sử dụng từ thiết bị Mobile
• Tất cả các khóa học có thể tìm kiếm trên một giao diện hệ thống
https://play.google com/store/apps/de tails?id=org.cours era.android
2 edX [10] Là hệ thống
cung cấp các khóa học trực tuyến
• Có một hệ thống nguồn
dữ liệu khóa học rất lớn
• Có giao diện trên Web
và cả giao diện App để cài đặt và sử dụng từ thiết bị Mobile
Tất cả các khóa học có thể tìm kiếm trên một giao diện hệ thống
https://play.google com/store/apps/de tails?id=org.edx.m obile
Trang 83 Khan
Academy [11]
Là hệ thống cung cấp các khóa học trực tuyến
• Có một hệ thống nguồn
dữ liệu khóa học rất lớn
• Có giao diện trên Web
và cả giao diện App để cài đặt và sử dụng từ thiết bị Mobile
• Tất cả các khóa học có thể tìm kiếm trên một giao diện hệ thống
https://play.google com/store/apps/de tails?id=org.khana cademy.android
4 Udemy [12] Là hệ thống
cung cấp các khóa học trực tuyến
• Có một hệ thống nguồn
dữ liệu khóa học rất lớn
Có giao diện trên Web và
cả giao diện App để cài đặt
và sử dụng từ thiết bị Mobile
https://play.google com/store/apps/de tails?id=com.ude my.android
5 Eniseistudio
[13]
Là hệ thống cung cấp các thông tin liên quan tới khóa học trực tuyến
• Có một hệ thống nguồn
dữ liệu khóa học rất lớn
Có giao diện trên Web và
cả giao diện App để cài đặt
và sử dụng từ thiết bị Mobile
• Tất cả các khóa học có thể tìm kiếm trên một giao diện hệ thống
https://play.google com/store/search? q=eniseistudio&c
=apps
6 Udacity [14] Là hệ thống
cung cấp các khóa học trực tuyến
• Có một hệ thống nguồn
dữ liệu khóa học rất lớn
• Có giao diện trên Web
và cả giao diện App để cài đặt và sử dụng từ thiết bị Mobile
• Mỗi chuyên ngành học
là một ứng dụng độc lập
https://play.google com/store/apps/de tails?id=com.udac ity.android
Trang 9b Tổng hợp theo chuyên ngành học
Bảng 3 Tổng hợp nhà cung cấp Mobile App theo ngành/ chuyên ngành học
STT Tên Ngành
1 Mathematical
2 Economic
Atom Production EniseiStudio
3
Economics Of
Natural
Resources
Hasyim+Developer Light of
Learning Fiifi+Baidoo
4 English Practice quizworld Talk English English Galaxy
Production EniseiStudio
6 International
7 Investment
eniseistudio
AnDev+Studio
8 Business
Management eniseistudio
LearnProID
Intelitech
9
Travel And
Tourism Service
Management
Travelliance eniseistudio
10 Hotel
Management
Mitra Vahedi Getextrabux eniseistudio
12 Real Estate
Higher Learning Technologies Inc Agentdesks Real Estate
Dictionary
13
International
Business
Management
intelbusiness Free Book
14
Commercial
Business
Management
15 Finance -
PT.+BCA+Fina nce
Software eniseistudio
18 Human Resource
Management
Management Solutions Australia Tototomato Intelitech
Trang 10STT Tên Ngành
19
Management
Information
Systems
Al-Ikhlas Development eniseistudio
WAG Mobile Software
20 Law
Administration
Law legislation
eniseistudio Intelitech
21 Computer
Science
WAG Mobile Software
Kapil Rathee Puneet Kumar
Varshney
22
Argriculture
Economics And
Rural
Development
GK in Hindi
DESKU ENVIS Team
3 Đánh giá và khuyến nghị
Đối với sinh viên tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân nói chung và các sinh viên thuộc khối ngành kinh tế, quản lý, quản trị kinh doanh có thể dễ dàng sử dụng thiết bị di động như một công cụ để truy cập vào các nguồn dữ liệu học mở trên mạng Nguồn tài liệu, bài học, hay các bài luyện tập, kiểm tra được phân phối thông qua các bài giảng trực tuyến từ các trường đại học nổi tiếng trên thế giới thông qua các khoá đào tạo trực tuyến mở (MOOC) Coursera, edX là những ví dụ điển hình cho các hệ thống học mở này, mà tại đó các khoá học được phân phối một cách rộng rãi, có chất lượng cao Một kênh khác để tiếp cận tới các bài học là thông qua các ứng dụng di động, các ứng dụng này thường được phát triển riêng cho từng môn học Thông thường các ứng dụng này được phát triển bởi các chuyên gia trong lĩnh vực, hoặc các tổ chức, các công ty phần mềm, họ thực hiện số hoá các tài liệu học tập, chuyển chúng thành các ứng dụng và phân phối thông qua các kho ứng dụng Ưu điểm của các ứng dụng này là ngoài các tài liệu học tập hay các dữ liệu đa phương tiện, các ứng dụng còn đi kèm với một số công cụ nhằm hỗ trợ cho việc học như từ điển chuyên ngành, bảng tính, công cụ đánh dấu văn bản hay hỗ trợ làm việc nhóm EniseiStudio là một trong những nhóm phát triển phần mềm di động phát triển các ứng dụng di động cho các sinh viên thuộc nhóm ngành kinh tế Qua khảo sát, chúng tôi nhận thấy các ứng dụng này được thiết kế khá đầy đủ về nội dung cũng như chức năng cho các sinh viên Đặc biệt hơn các ứng dụng này khai thác các nguồn học liệu tham khảo từ trên mạng và cập nhật thường xuyên So sánh với các học liệu từ các khóa học trực tuyến thì các bài viết được thu thập từ các ứng dụng của EniseiStudio mới hơn, tuy nhiên có nhiều bài viết chưa được chọn lọc một cách kỹ lưỡng Ưu điểm lớn nhất của các ứng dụng này là nó hoạt động như một mạng xã hội thu nhỏ, kết nối những người dùng đang học tập cùng một môn học, cho phép họ thảo luận trên mỗi một bài