Nghiên cứu được tiến hành nhằm đánh giá mức độ tham gia của người dân trong thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại Dự án Hạ tầng kỹ thuật sau kè bờ tả sông Hồng, khu vực cầu Phố Lu, huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai.
Trang 1THỰC TRẠNG THAM GIA CỦA NGƯỜI DÂN TRONG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT TẠI DỰ ÁN HẠ TẦNG KỸ THUẬT SAU KÈ BỜ TẢ SÔNG HỒNG, KHU VỰC CẦU PHỐ LU, HUYỆN BẢO THẮNG, TỈNH LÀO CAI
Hoàng Thị Phương Thảo
Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội
Tóm tắt
Nghiên cứu được tiến hành nhằm đánh giá mức độ tham gia của người dân trong thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại Dự án
Hạ tầng kỹ thuật sau kè bờ tả sông Hồng, khu vực cầu Phố Lu, huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai Nghiên cứu tập trung chủ yếu vào đánh giá của người dân về việc công khai thông tin và hiệu quả của các hình thức công khai thông tin khi thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Kết quả nghiên cứu cho thấy: Việc công khai thông tin được cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện tương đối tốt theo chủ trương, chính sách của Nhà nước Tuy nhiên, tùy thuộc vào từng nội dung thực hiện mà có những hình thức công khai thông tin khác nhau để người dân có thể tiếp cận thông tin một cách hiệu quả nhất
Từ khóa: Sự tham gia của người dân; Đánh giá của người dân; Bồi thường, hỗ
trợ, tái định cư; Bảo Thắng, Lào Cai
Abstract
Current status of citizen participation in implementing compensation, support and resettlement regulations in Red River embankment project in Pho Lu, Bao
Thang district, Lao Cai province
This study was conducted to assess the level of participation of citizens in the implementation of compensation, support and resettlement when the State took back land to develop infrastructure in Red River embankment Project in Pho
Lu, Bao Thang district, Lao Cai province Research focuses on the the citizen assessmen onfthe disclosure of information and the effectiveness of information disclosure form when making compensation, support and resettlement The study results showed that information disclosure by state agencies follows closely the State guidelines and policies However, the communication forms of information should be varied according to information contents so that people can access the information most effectively
Keywords: Citizen participation; Citizen assessment; Compensation on land,
support and resettlement; Bao Thang, Lao Cai
1 Đặt vấn đề
Thu hồi đất không chỉ là một
phương thức thực hiện quyền đại diện
chủ sở hữu toàn dân về đất đai của Nhà
nước mà còn là giải pháp đáp ứng các
nhu cầu sử dụng đất của quá trình công
nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước
Trên thực tế, thu hồi đất là hoạt động
khó khăn, phức tạp và dễ phát sinh tham nhũng, tranh chấp, khiếu kiện, bởi hoạt động này trực tiếp đụng chạm đến lợi ích của nhiều chủ thể khác nhau: Nhà nước, xã hội, lợi ích của người bị thu hồi đất và lợi ích của người được hưởng lợi từ việc Nhà nước thu hồi đất,… [5]
Sự tham gia của người dân là một trong
Trang 2những yếu tố quan trọng góp phần công
khai, minh bạch trong công tác thu hồi
đất: đây là một yêu cầu; giúp giảm bớt
những khó khăn trong quá trình ra quyết
định của cơ quan Nhà nước; cải thiện
cả quá trình thực hiện, đưa đến những
kết quả và quyết định tốt hơn; đem lại
nhiều thuận lợi trong quá trình thực hiện
đường lối, chính sách của Nhà nước
Trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ,
tái định cư (BT, HT, TĐC) khi Nhà nước
thu hồi đất lần đầu tiên được quy định
tại Nghị định 197/2004/NĐ-CP và được
cụ thể hóa trong Nghị định 84/2007/
NĐ-CP với 12 bước tiến hành, trong
quá trình thực hiện đã bộc lộ một số
bất cập Trước thực trạng đó Nghị định
69/2009/NĐ-CP ra đời, trong đó có quy
định về sự tham gia của người dân gồm
4 bước: (1) Giới thiệu địa điểm và thông
báo thu hồi đất (THĐ); (2) Lập phương
án BT, HT, TĐC; (3) Quyết định THĐ,
phê duyệt và thực hiện phương án BT,
HT, TĐC; (4) Cưỡng chế THĐ Tuy
nhiên, sự tham gia của người dân vẫn
chưa được thực hiện một cách nghiêm
túc, còn gây ra nhiều bức xúc, khiếu
kiện trong nhân dân, làm ảnh hưởng đến
tiến độ thực hiện các dự án Luật Đất đai
năm 2013 ra đời đã có những đổi mới
trong chính sách, làm rõ vai trò sự tham
gia của người dân, tăng cường sự giám
sát và sự tham gia của người dân trong
các hoạt động quản lý Nhà nước về đất
đai nói chung và việc thực hiện chính
sách BT, HT, TĐC khi Nhà nước THĐ
nói riêng
Huyện Bảo Thắng là một huyện
trọng điểm của tỉnh Lào Cai, nằm ở vị
trí tiền đồn, cửa ngõ của Tổ quốc, đóng
vai trò quan trọng trong quá trình xây
dựng và bảo vệ vùng biên cương của
đất nước Cùng với sự phát triển của cả
nước nói chung, của tỉnh Lào Cai nói
riêng, trong thời gian qua trên địa bàn
huyện đã có những dự án khác nhau
phục vụ cho mục tiêu phát triển kinh tế
- xã hội, đảm bảo an ninh, quốc phòng Trong quá trình thực hiện chính sách
BT, HT, TĐC tại các dự án trên địa bàn huyện còn tồn tại một số vướng mắc, khó khăn và sự tham gia của người dân còn hạn chế Nghiên cứu này được thực hiện nhằm đánh giá sự tham gia của người dân trong thực hiện BT, HT, TĐC khi Nhà nước thu hồi đất tại Dự án Hạ tầng kỹ thuật sau kè bờ tả sông Hồng, khu vực cầu Phố Lu, huyện Bảo Thắng,
cụ thể là nội dung người có đất bị thu hồi được công khai thông tin liên quan
2 Phương pháp nghiên cứu
2.1 Thu thập tài liệu
- Số liệu thứ cấp: kế thừa, thu thập tài liệu, số liệu, báo cáo chuyên ngành, kết quả thống kê, kiểm kê,… từ phòng Kinh tế, Chi cục thống kê, Ban quản
lý dự án, Phòng Tài nguyên và Môi trường, Hội đồng BT, HT, TĐC huyện Bảo Thắng
- Phương pháp chọn dự án nghiên cứu: trong các dự án đã được duyệt kinh phí tại huyện Bảo Thắng, chọn
dự án sử dụng vốn cho phát triển hạ tầng của huyện với diện tích đất thu hồi là 146.555 m2, trong đó: đất ở là 13.000m2; đất trồng cây hàng năm là 126.869m2; đất trồng lúa là 1.500m2; đất nuôi trồng thủy sản là 1.900m2
và đất trồng cây lâu năm là 3.286m2 Trong dự án này có 212 đối tượng có đất bị thu hồi, trong đó có 210 hộ gia đình, cá nhân và 02 tổ chức (Ban quản
lý rừng phòng hộ huyện và công ty cổ phần lâm nghiệp huyện Bảo Thắng )
- Số liệu sơ cấp: điều tra với tổng số
105 phiếu với đối tượng là hộ gia đình,
cá nhân Các tiêu chí điều tra gồm: thông tin chung về người được phỏng vấn, ý kiến về sự tham gia của người dân trong được công khai thông tin (thông tin được công khai? Hình thức được công khai thông tin?) khi thực hiện BT, HT,
Trang 3TĐC và ý kiến đánh giá chung trong
thực hiện công tác BT, HT, TĐC
2.2 Phân tích và xử lý số liệu
Số liệu, tài liệu thu thập được tiến
hành tổng hợp, phân tích, xử lý bằng
phần mềm Excel Sự tham gia của người
dân được đánh giá qua mức độ tham gia
của người dân về việc người dân được
thông báo trong thực hiện BT, HT, TĐC
khi Nhà nước thu hồi đất
Để đánh giá mức độ tham gia của
người dân, nghiên cứu sử dụng phương
pháp phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ
hội và thách thức (SWOT) và xây dựng
thang đo và các biến quan sát
- Kết quả phân tích ma trận SWOT
sẽ là một trong những căn cứ để ra quyết
định lựa chọn giải pháp tăng cường sự
tham gia của người dân trong thực hiện
bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
- Thang đo Likert được sử dụng để
đánh giá mức độ tham gia theo 5 mức độ
từ: (1) Rất tốt: 5; (2) Tốt: 4; (3) Trung
bình: 3; (4) Kém: 2; (5) Rất kém: 1 Chỉ
số đánh giá chung là giá trị trung bình
của số lượng người trả lời theo từng mức
độ áp dụng và hệ số của từng mức độ
3 Kết quả và thảo luận
3.1 Giới thiệu khái quát về dự án
- Tên dự án: Hạ tầng kỹ thuật sau
kè bờ tả sông Hồng, khu vực cầu Phố
Lu, huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai
- Chủ đầu tư: UBND huyện Bảo Thắng.
- Vị trí khu đất thu hồi: Khu đất thu
hồi nằm trên địa bàn của tổ dân phố Khu phố 1, Tổ dân phố Phú Long 1 và Tổ dân phố Phú Long 2, thị trấn Phố Lu, huyện Bảo Thắng, Lào Cai
- Thời gian thực hiện dự án: Thời
gian thực hiện dự án được tính từ khi có quyết định phê duyệt dự án đầu tư đến khi thực hiện xong tái định cư cho người dân có đất thu hồi: Từ 13/06/2014 đến tháng 03/2016
3.2 Thực trạng tham gia của người dân trong thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thực hiện dự án
3.2.1 Kết quả đánh giá của người dân theo thang đo Likert
Kết quả đánh giá của người dân trong thực hiện chính sách BT, HT, TĐC khi thực hiện Dự án theo thang đo Likert thông qua tổng hợp phiếu điều tra, khảo sát của người dân được thể hiện qua bảng sau:
Bảng 1 Kết quả đánh giá của người dân trong thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi
Nhà nước thu hồi đất tại Dự án theo thang đo Likert
Trung bình chung đánh giá
Hộ gia đình,
cá nhân Đánh giá
1 Chủ trương, chính sách pháp luật của Nhà nước trong BT, HT, TĐC 3,59 Tốt
2 Việc thực hiện chủ trương, chính sách pháp luật của Nhà nước trong BT, HT, TĐC tại dự án 3,62 Tốt
3 Bản vẽ chi tiết, bản đồ hiện trạng, quy hoạch sử dụng đất và khu vực quy hoạch THĐ được cơ quan Nhà nước có
4 Chất lượng và mức độ chuyên nghiệp của đơn vị thực hiện thông báo thu hồi đất. 3,97 Tốt
5 Việc điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm xác định diện tích đất, thống kê nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất theo
từng hộ gia đình, cá nhân có đất bị thu hồi 4,00 Tốt
Trang 4TT Nội dung đánh giá
Trung bình chung đánh giá
Hộ gia đình,
cá nhân Đánh giá
6 Chất lượng và mức độ chuyên nghiệp của cán bộ thực hiện điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm xác định diện tích đất,
thống kê nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất của dự án 3,98 Tốt
7 Mức độ (thái độ) phối hợp của mình với đơn vị thực hiện điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm xác định diện tích
đất, thống kê nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất của dự án 4,73 Rất tốt
8 Mức độ cần thiết của việc tổ chức họp lấy ý kiến về dự thảo phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 4,78 Rất tốt
9 Chất lượng của việc tổ chức họp lấy ý kiến về dự thảo phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. 3,96 Tốt
10 Sự phù hợp của quá trình lập phương án BT, HT, TĐC với quy định của pháp luật. 4,00 Tốt
11 Quyết định THĐ phù hợp với quy định của pháp luật 3,99 Tốt
12 Quá trình tổ chức thực hiện phương án BT, HT, TĐC 3,89 Tốt
14 Giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan đến BT, HT, TĐC 4,00 Tốt
(Nguồn: Tổng hợp từ phiếu lấy ý kiến)
Qua bảng trên cho thấy: Đa phần
các nội dung được các hộ gia đình, cá
nhân đánh giá ở mức tốt (trung bình
chung nằm trong khoảng từ 3,59 đến
4,00) Các đối tượng được lấy ý kiến
đều đánh giá nội dung về thái độ phối
hợp của mình với đơn vị thực hiện công
tác BT, HT, TĐC và sự cần thiết của
họp lấy ý kiến về phương án BT, HT,
TĐC ở mức rất tốt (trung bình chung
4,73 và 4,78)
3.2.2 Kết quả đánh giá của người
dân về việc công khai thông tin khi thực
hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
Để đánh giá mức độ tham gia của người dân về việc được thông báo thông tin, nghiên cứu đã đánh giá về việc công khai thông tin giữa quy định chung và việc triển khai trên thực tế, đồng thời đánh giá hiệu quả của các hình thức thông báo thông tin đến người dân trong thực hiện công tác BT, HT, TĐC khi Nhà nước thu hồi đất tại dự án Hạ tầng
kỹ thuật sau kè bờ tả sông Hồng
Kết quả khảo sát thực trạng thông tin người dân được thông báo về công tác BT, HT, TĐC khi Nhà nước thu hồi đất được trình bày tại bảng sau:
Bảng 2 Kết quả đánh giá của người dân trong việc công khai thông tin khi thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại dự án nghiên cứu
1 Chính sách pháp luật của
Nhà nước trong thực hiện BT,
HT, TĐC
- Được phổ biến
- Được niêm yết công khai
- Phổ biến tại cuộc họp
- Gửi văn bản đến người dân trong cuộc họp
2 Bản vẽ chi tiết, bản đồ hiện
trạng, QHSDĐ và khu vực
quy hoạch được phê duyệt
- Được phổ biến
- Được niêm yết công khai
- Phổ biến tại cuộc họp
- Niêm yết tại bảng tin UBND cấp xã, điểm sinh hoạt dân cư
Trang 5Nội dung Quy định sự tham gia Kết quả thực hiện
3 Thông báo thu hồi đất
- Được thông báo + Phương tiện thông tin đại chúng + Niêm yết công khai tại UBND cấp
xã hoặc điểm sinh hoạt dân cư
- Thông báo tại cuộc họp
- Qua loa truyền thanh
- Gửi văn bản đến người dân
4 Đo đạc, kiểm đếm đất đai,
tài sản gắn liền với đất
- Được kê khai + Kê khai theo biểu mẫu
- Được tham gia giám sát + Giám sát thông tin số liệu kê khai
- Được kê khai
- Được tham gia giám sát
- Được đọc kết quả sau khi
đo đạc, kiểm đếm
5 Phương án bồi thường, hỗ
trợ, tái định cư
- Được lấy ý kiến
- Được thông báo + Niêm yết công khai tại UBND cấp
xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư
- Được lấy ý kiến người dân
- Thông báo tại cuộc họp
- Không thực hiện niêm yết
6 Quyết định thu hồi đất - Được gửi đến từng đối tượng có đất thu hồi - Được gửi đến từng người dân có đất thu hồi
7 Quyết định phê duyệt
phương án BT, HT, TĐC
- Được phổ biến
- Được niêm yết công khai
- Gửi quyết định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đến từng người dân
- Gửi quyết định bồi thường,
hỗ trợ, tái định cư đến từng người dân
8 Thời gian, địa điểm chi trả
tiền BT, HT - Được thông báo
- Được trưởng thôn gửi thông báo bằng văn bản
9 Thời điểm bàn giao đất đã
thu hồi - Được thông báo
- Được trưởng thôn gửi thông báo bằng văn bản
10 Giải quyết khiếu nại, tố
cáo liên quan đến công tác BT,
HT, TĐC
- Ban bồi thường, hỗ trợ, tái định cư - Ban bồi thường, hỗ trợ, tái
định cư
(Nguồn: Tổng hợp từ phiếu lấy ý kiến)
Qua bảng trên cho thấy các thông
tin về công tác BT, HT, TĐC đã được
thông báo tới người dân theo đúng qui
định, với các thông tin như: bản vẽ chi
tiết, bản đồ hiện trạng, quy hoạch sử
dụng đất và khu vực quy hoạch được
phê duyệt; đo đạc, kiểm đếm đất đai và
tài sản gắn liền với đất; quyết định thu
hồi đất; thông báo về thời gian, địa điểm chi trả tiền BT, HT, TĐC; thời điểm bàn giao đất đã thu hồi; giải quyết khiếu nại,
tố cáo trong công tác BT, HT, TĐC,… Tuy nhiên, người dân cũng đã có đánh giá về các hình thức công khai thông tin Kết quả đánh giá của người dân được thể hiện qua bảng:
Bảng 3 Đánh giá của người dân về hiệu quả các hình thức công khai thông tin về bồi thường,
hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại Dự án
1 Thông qua cuộc họp
- Là hình thức phổ biến nhất, dễ sử dụng để huy động sự tham gia của người dân.
- Thu thập được nhiều ý kiến của nhiều người.
- Tiết kiệm được kinh phí, nguồn lực.
- Lựa chọn địa điểm, thời gian phù hợp với mọi đối tượng.
- Dễ gây tranh cãi khó đi đến thống nhất.
- Người tổ chức phải có khả năng thuyết trình, điều hành.
Trang 6TT Hình thức công khai Ưu điểm Nhược điểm
2 Thông qua loa truyền
thanh
- Thông tin đến nhiều người.
- Thông tin dễ dàng được phát lại nhiều lần.
- Không tốn kém.
- Gây tiếng ồn, ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân.
- Đòi hỏi người phát thanh phải giọng chuẩn, rõ ràng.
- Thông tin gián đoạn nếu thiết bị kém, không nhận được đầy đủ thông tin.
- Lựa chọn địa điểm phù hợp để tất cả mọi người có thể nhận được thông tin.
3 Thông tin bảng tin
- Niêm yết nhiều thông tin một lúc.
- Mọi người đều có thể tiếp cận thông tin.
- Tìm địa điểm thích hợp để mọi người tiếp cận.
- Mất thời gian đến địa điểm bảng tin để thu nhận thông tin.
- Khó bảo quản nội dung trên bảng tin.
- Sự cập nhật thông tin.
4 Thông qua trang thông
tin điện tử
- Việc chia sẻ thông tin dễ dàng, tiện ích cho người sử dụng.
- Hữu ích khi đưa ra một lượng lớn thông tin và tiếp nhận đóng góp của người dân.
- Yêu cầu về thiết bị và trình độ công nghệ thông tin cao.
- Thông tin phải luôn được cập nhật.
- Chỉ có thể phổ biến đến một số độ tuổi nhất định.
- Bắt buộc phải sử dụng internet.
5 Thông qua tổ trưởng tổ
dân phố
- Nắm chắc địa bàn dân cư nơi thực hiện dự án.
- Thực hiện thông báo đến từng hộ gia đình, cá nhân.
- Đòi hỏi phải có hiểu biết để giải đáp thắc mắc của người dân.
- Không nắm được hết các nội dung của
dự án
6 Thông qua văn bản
- Giúp người dân dễ dàng theo dõi, nghiên cứu thông tin.
- Được gửi đến từng người dân có đất thu hồi.
- Đòi hỏi từ ngữ phải dễ hiểu, chính xác.
(Nguồn: Tổng hợp từ phiếu lấy ý kiến)
Từ kết quả tổng hợp khảo sát cũng
cho thấy, tùy vào từng nội dung trong
công tác BT, HT, TĐC mà các đối tượng
có đất bị thu hồi có các lựa chọn về hình
thức công khai thông tin khác nhau nhằm
tiếp cận thông tin một cách hiệu quả nhất
Công khai thông tin về chủ trương,
chính sách pháp luật của Nhà nước
trong BT, HT, TĐC: 60% hộ gia đình, cá
nhân cho rằng việc công khai thông tin
qua cuộc họp sẽ dễ dàng tiếp cận thông
tin hơn và 65% hộ dân nhận thấy thông
qua cuộc họp cũng giúp họ dễ hiểu hơn
về chủ trương, chính sách pháp luật của
Nhà nước về BT, HT, TĐC
Công khai về bản vẽ chi tiết, bản
đồ hiện trạng, quy hoạch sử dụng đất và
khu vực quy hoạch THĐ được cơ quan
Nhà nước có thẩm quyền phê duyệt:
89% số hộ gia đình đưa ra ý kiến thông qua cuộc họp, niêm yết tại trụ sở UBND cấp xã, điểm sinh hoạt dân cư sẽ giúp họ tiếp cận, hiểu các thông tin liên quan và
dễ dàng đóng góp nhất
Công khai thông tin về thông báo thu hồi đất: là một nội dung quan trọng
trong trình thực hiện BT, HT, TĐC khi Nhà nước THĐ, giúp người dân có một khoảng thời gian chuẩn bị trước khi tiến hành thực hiện dự án Kết quả khảo sát cho thấy 53% số hộ được lấy ý kiến cho rằng việc thông qua tổ trưởng tổ dân phố sẽ giúp người dân dễ tiếp cận thông tin hơn, nhưng có 95% số hộ cho biết thông qua hình thức văn bản sẽ giúp họ
dễ hiểu về thông báo thu hồi đất nhất
Công khai thông tin về việc điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm đất đai và tài
Trang 7sản khác gắn liền với đất và công khai
thông tin về phương án bồi thường, hỗ
trợ, tái định cư: Hình thức giúp người
dân tiếp cận thông tin và góp ý nhanh,
dễ hiểu và chính xác nhất: 87/100 (87%)
người lựa chọn hình thức văn bản, 11/100
(11%) người lựa chọn hình thức thông
qua tổ trưởng Tổ dân phố; chỉ có 02/100
(02%) người lựa chọn hình thức thông
qua cuộc họp Một số người dân kiến
nghị phải công khai kết quả đo đạc, kiểm
đếm của tất cả các hộ gia đình, cá nhân
để tạo sự công khai, minh bạch trong quá
trình thực hiện công tác BT, HT, TĐC,
giảm sự so bì giữa các hộ dân với nhau
Công khai thông tin về tổ chức thực
hiện phương án BT, HT, TĐC: các nội
dung phải thực hiện công khai là thời gian,
địa điểm chi trả tiền bồi thường và thời
điểm bàn giao đất cho tổ chức thực hiện
giải phóng mặt bằng (GPMB) Đối với
nội dung này, có đến 70% người dân lựa
chọn hình thức thông qua văn bản, còn lại
lựa chọn thông qua tổ trưởng tổ dân phố
Theo thống kê, 52% số người được
lấy ý kiến kiến nghị hình thức công
khai thông tin qua cuộc họp và có đến
100% ý kiến kiến nghị rằng nên thông
qua cuộc họp để lấy kiến của người dân
Hình thức công khai và tham vấn thông
qua cuộc họp là hình thức chủ yếu được
người dân lựa chọn để công khai thông
tin, đóng góp ý kiến; do thông qua cuộc
họp, người dân và cơ quan thực hiện
công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
có thể đối thoại trực tiếp với nhau Các thông tin đưa ra mang tính hai chiều, người dân có thể yêu cầu giải đáp trực tiếp mà không cần chờ đợi quá trình xử
lí như các hình thức khác
Như vậy, có thể đánh giá rằng, việc người dân tiếp cận các thông tin công khai vẫn còn gặp nhiều khó khăn, quá trình thực hiện công khai thông tin vẫn còn một số tồn tại sau:
- Một số hình thức công khai thông tin còn khó tiếp cận; mang tính hình thức
và không được cập nhật thường xuyên
- Nhiều thông tin mang tính chuyên môn khiến người dân khó hiểu
- Khả năng tiếp cận thông tin của nhiều người dân còn hạn chế
- Người dân ít quan tâm đến các nội dung thông tin được công khai nếu các nội dung đó không liên quan đến họ
3.3 Phân tích SWOT về sự tham gia của người dân trong thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại Dự án
Phân tích SWOT về sự tham gia của người dân trong thực hiện chính sách BT, HT, TĐC nói chung và trong việc được công khai thông tin nói riêng
là một trong những căn cứ để đánh giá
về sự tham gia của người dân trong thực hiện chính sách Kết quả đánh giá được thể hiện cụ thể trong bảng sau:
Bảng 5 Phân tích SWOT về sự tham gia của người dân trong thực hiện chính sách bồi thường,
hỗ trợ, tái định cư khi thực hiện Dự án
Điểm mạnh:
- Về phía cơ quan quản lý:
+ Sự tham gia của người dân ngày càng được
quan tâm hơn và được pháp lý hóa sự tham gia đó.
+ Thông qua các cuộc họp để trực tiếp huy
động sự tham gia của người dân.
Điểm yếu:
- Về phía người quản lý:
+ Năng lực và nhận thức của cán bộ về quyền lợi và trách nhiệm tham gia của người dân chưa cao + Kỹ năng huy động sự tham gia của người dân còn nhiều hạn chế.
- Về phía người dân:
+ Có nhu cầu được tham gia.
+ Nhận thức của người dân về chính sách,
pháp luật, quyền lợi cá nhân và lợi ích công cộng
ngày càng được nâng cao.
+ Người dân đã đưa ra ý kiến đóng góp,
phản hồi cụ thể và trực tiếp.
- Về phía người dân:
+ Năng lực tham gia của người dân chưa cao + Ý kiến đóng góp, phản hồi chung chung, chỉ mang tính hình thức.
+ Đặt lợi ích cá nhân lên trên lợi ích cộng đồng
Trang 8Cơ hội:
- Chính sách BT, HT, TĐC được sự quan
tâm của Nhà nước và cộng đồng quốc tế.
- Đảng và Nhà nước luôn quan tâm đến sự
tham gia của người dân vào quản lý Nhà nước
Thách thức:
Thách thức đảm bảo chất lượng của sự tham gia của người dân (phải mang lại hiệu quả thật sự):
- Việc tổ chức, thực hiện huy động sự tham gia của người dân của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, cán bộ có trách nhiệm
- Đảm bảo năng lực (chuyên môn, đạo đức) của cán bộ thực hiện.
- Người dân thực sự tham gia vào quá trình thực hiện chính sách, pháp luật; chủ động tiếp cận thông tin và thực sự là người giám sát hiệu quả.
3.4 Đề xuất một số giải pháp
Để có thể tăng cường sự giám sát và
sự tham gia của người dân trong thực hiện
chính sách BT, HT, TĐC khi Nhà nước
THĐ nói chung và trong thực hiện công
khai thông tin tới người dân nói riêng trên
địa bàn huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai,
tác giả đề xuất một số giải pháp sau:
- Xây dựng chương trình, kế hoạch
cụ thể về sự tham gia của người dân khi
thực hiện các chính sách BT, HT, TĐC
trên địa bàn
- Nâng cao năng lực cán bộ và hiệu
quả làm việc của ban BT, HT, TĐC Xây
dựng đội ngũ cán bộ có trình độ, có tinh
thần trách nhiệm và có năng lực vận
động quần chúng
- Tiến hành tổ chức tập huấn những
quy định pháp luật mới cho cán bộ cơ sở
- Bố trí ngân sách và phương tiện
cần thiết để đảm bảo tính hiệu quả khi
người dân tham gia trong quá trình thực
hiện chính sách BT, HT, TĐC
- Tăng cường sự tham gia của người
dân trong công tác B, HT, TĐC
Tổ chức hội nghị, hội thảo, sinh
hoạt cộng đồng, tăng cường tiếp xúc
để người dân có thể đóng góp, bày tỏ
ý kiến của mình Nội dung thông tin
(chính sách, dự án, sự tham gia của
người dân,…) phải cụ thể, rõ ràng, dễ
hiểu và minh bạch Hình thức tổ chức
phải phù hợp với từng dự án, từng đối
tượng tham gia Ý kiến, nguyện vọng
chính đáng của người dân cần được tiếp
thu, báo cáo kịp thời đến cơ quan có thẩm quyền để giải quyết và thông báo đến người dân Tăng cường hoạt động tiếp dân của người có thẩm quyền trong quá trình thực hiện chính sách
4 Kết luận
Kết quả nghiên cứu quá trình thực hiện BT, HT, TĐC khi Nhà nước THĐ với sự đánh giá của người dân cho thấy: người dân được thông báo và tham gia đóng góp vào phương án BT, HT, TĐC; được giám sát việc thực hiện (công tác
đo đạc, kiểm đếm, tổ chức thực hiện)
và được tham gia vào quá trình ra quyết định Tuy nhiên, mức độ tham gia còn mang tính hình thức, mức độ tiếp cận thông tin còn chưa cao, ý kiến của người dân chưa được thể hiện rõ trong các quyết định ban hành ảnh hưởng đến sự công khai, minh bạch trong công tác BT,
HT, TĐC tại các dự án, dẫn tới các khiếu kiện trong quá trình thực hiện Các giải pháp đề xuất là cần phải xây dựng kết hoạch cụ thể về sự tham gia của người dân; nâng cao năng lực cán bộ và hiệu quả làm việc của ban giải phóng mặt bằng; tuyên truyền để người dân tích cực hơn trong quá trình thực hiện
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Đào Trung Chính (2014) Nghiên cứu thực trạng và đề xuất đổi mới pháp luật
về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định
cư Luận án Tiến sĩ Quản lý Đất đai, Học
viện Nông nghiệp Việt Nam.