DƯỢC LIỆU TRONG 11 CÔNG THỨC (PHẦN 2) (THỰC HÀNH y học cổ TRUYỀN)

Họ Magnoliaceae - BPD : vỏ thân cây, khi dùng tẩm gừng sao vàng -TVQK: vị cay đắng, ấm, tỳ, vị, phế, đại trường -TPHH : tinh dầu magnolola -TDDL : Ôn trung tán hàn, hành khí hóa thấp, hạ

DƯỢC LIỆU TRONG 11 CÔNG THỨC (P2)

TRẦN BÌ

-TÊN :Citrus deliciosa L

Họ Rutaceae

- BPD : vỏ quả phơi khô

-TVQK: vị đắng cay, ấm, vào kinh phế tỳ

-TPHH : tinh dầu, hesperidin, vit A, B

-TDDL : hành khí tiêu đàm, kích thích tiêu hóa, hòa vị chỉ ẩu, hóa đờm ráo thấp, chỉ khái

TRẦN BÌ

Chủ trị :

+ Chữa đau bụng ăn kém, ợ hơi, buồn nôn + Chữa nôn mửa do lạnh

+ Chữa tiêu chảy

+ Chữa ho do lạnh, viêm khí quản mãn tính + Chữa táo bón, bí tiểu

LD : 4-12g / ngày, sắc uống

TRAÀN BÌ

HẬU PHÁC

-TÊN :Magnolia officinalis L

Họ Magnoliaceae

- BPD : vỏ thân cây, khi dùng tẩm gừng sao vàng

-TVQK: vị cay đắng, ấm, tỳ, vị, phế, đại trường

-TPHH : tinh dầu magnolola

-TDDL : Ôn trung tán hàn, hành khí hóa thấp, hạ khí bình suyễn

HẬU PHÁC

Chủ trị

-Chữa đầy bụng, trướng bụng, tức ngực

-Chữa táo bón

-Chữa đau dạ dày do tỳ vị hư hàn

-Chữa ho đàm đặc khó thở

-Chữa nôn mửa, kiết lỵ, ăn uống khó tiêu

-Giải cảm, chữa sốt rét

-LD : 4-12g / ngày, sắc uống

HẬU PHÁC

CÂY MÃ ĐỀ

Bnnmn

JLKL;

14

Thu hái- chế biến

Thu hái lúc cây sắp ra hoa Hạt: thu hái khi quả già

Thành phần hóa học

Tòan cây có iridoid (aucubin), flavonoid, chất nhầy

Hạt: có nhiều chất nhầy, đường, dầu béo

15

19

Tên khác : Nghệ vàng, uất kim, khương hoàng

Tên khoa học: Curcuma longa L Họ gừng (Zingiberaceae)

Bộ phận dùng : thân rễ chính (khương hoàng), củ con 9 uất kim)

Thành phần hóa học: curcumin, tinh dầu

Tác dụng: làm lành vết thương, tăng tiết mật, thông mật

Công dụng:

- Trị đau dạ dày, phụ nữ sau khi sinh bị đau bụng

- Làm mau lên da non vết thương, chống sẹo

Ngày dùng 1-6 g dưới dạng bột hay thuốc sắc

Thân rễ Nghệ

Quế

Cinnamomum cassia Lauraceae

22

Cinnamomum zeylanicum Lauraceae

vỏ Quế

26

vỏ Quế

Cinnamomum zeylanicum Lauraceae

Cinnamomum zeylanicum Lauraceae

cây Tô mộc

Caesalpinia sappan L.

họ Đậu (Fabaceae)

Caesalpinia sappan L họ Đậu (Fabaceae)

33

Vàng đắng

Muồng trâu

Cassia alata L Senna alata (L.) Roxb.

họ Fabaceae

Cassia alata L = Senna alata (L.) Roxb.

39

Cassia alata L = Senna alata (L.) Roxb.

R 3

Tác dụng & công dụng

Nhuận tẩy, trị táo bón (dùng lá hay quả)

Trị lác, hắc lào: (giã nát lá với cồn, dùng ngoài).

Tác dụng & công dụng

44

45

-CD:

Chữa táo bón

Chữa ăn uống không ngon miệng nhờ tác dụng kích thích tiêu hóa

LD : 20-50g/ ngày

46

47

48

SÀI ĐẤT

TKH: Wedelia chinensis (Osbeck.) Merr

Họ Cúc Asteraceae.

BPD: Dùng toàn cây

50

TPHH: flavonoid (wedelolacton)

CD:

- Trị viêm tuyến sữa, viêm bàng quang, ho, viêm tai mũi họng, lở loét, chốc đầu, đinh độc,

- Trị sốt cao, sốt phát ban, rôm sẩy

LD: Dùng tươi tốt hơn khô, 100g rửa sạch, giã ép lấy nước uống, bã đắp nơi sưng đau, hoặc nấu

canh, nấu nước tắm cho trẻ nhỏ bị rôm sẩy, mọc ban.

-Tên : Psidium guyava - Myrtaceae

- BPD : quả non, lá bánh tẻ, búp non

- TVQK : đắng, chát, tính ấm vị, đại tràng

-CD :

53

54

55

56

57

Ý dĩ

Coix lachryma-jobi Poaceae

Coix lachryma-jobi Poaceae

Ý dĩ

Thu quả già, xay bỏ vỏ ngoài, lấy nhân hạt,

phơi hay sấy khô Bảo quản nơi khô mát.

- carbohydrat (glucid), protid, lipid.

- còn chứa nhiều acid amin (arg., leu., lys.,tyr .)

Ý dĩ được dùng làm thuốc bổ tỳ vị

Dùng trong trường hợp ăn uống khó tiêu,

viêm ruột mãn tính, trẻ em suy dinh dưỡng

Còn dùng làm thuốc lợi tiểu, chữa phù thũng

Dùng 10 – 25 g/ngày, dạng thuốc sắc, thuốc hoàn.

Coix lachryma-jobi Poaceae

Coix lachryma-jobi Poaceae