KÕt thóc b»ng dÊu chÊm than.[r]
Trang 1Ví dụ:
a/ Hỡi ơi lão Hạc! Thì ra đến lúc cùng lão
cũng có thể làm liều nh ai hết! … Một ng ời
nh thế ấy! … Một ng ời đã khóc vì trót lừa
một con chó! … Một ng ời nhịn ăn đểlại tiền
làm ma, bởi không muốn liên luỵ đến hàng
xóm, láng giềng … Con ng ời dáng kính ấy
bây giờ cúng theo gót Binh T ? Cuộc đời
quả thật cứ mỗi ngày thêm đáng buồn …
b/ Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối
Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan?
Đâu những ngày m a chuyến bốn ph ơng ngàn
Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới?
Đâu những ngày bình minh cây xanh nắng gội
Tiếng chim ca giấc ngủ ta t ng bừng?
Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng
Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,
Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật
- Than ôi! Thời oanh liệt nay cón đâu?
Câu cảm thán trong đoạn trích
a/ các câu cảm thán.
VDa Hỡi ơi lão Hạc!
VDb Than ôi!
b/ Đặc điểm hình thức.
-Có các từ ngữ cảm thán: Than ôi! Hỡi ơi! và kết thúc bằng dấu
chấm than
- Một số từ ngữ cảm thán: Ôi;
chao ôi; trời ơi; thay; biết bao;
-Các câu cảm thán đ ợc đọc bằng ngữ diệu cảm thán, và có từ ngữ cảm thán
c/ Chức năng.
- Bộc lộ trực tiếp cảm xúc của ng
ời nói, ng ời viết
- Không phải câu nào kết thúc bằng dấu chấm than cũng là câu cảm thán vì nó không có ph ơng tiện đặc thù: Từ ngữ cảm thán.
Trang 2Ghi nhí
- §Æc ®iÓm vÒ h×nh thøc : Cã c¸c tõ ng÷ c¶m th¸n: ¤i; than «i; hìi ¬i; chao ¬i («i); trêi ¬i; thay; biÕt bao; xiÕt bao; biÕt chõng nµo
- Chøc n¨ng : Béc llä trùc tiÕp c¶m xóc cña ng êi nãi, ng êi viÕt; xuÊt hÞªn trong ng«n ng÷ nãi h»ng ngµy hay ng«n ng÷ v¨n ch ¬ng.
- Khi viÕt, c©u c¶m th¸n kÕt thóc b»ng dÊu chÊm than.
Trang 3- Không phải là câu cảm thán vì: Từ "biết bao" này đứng tr ớc danh từ t ơng đ ơng với những từ "nhiều, rất nhiều" và tạo câu trần thuật
Bài tập vận dụng
1 Th ơng thay cũng một kiếp ng ời!
2 Nó khôn nhỉ!
3 Cảnh rạng đông trên biển quê nhà
đẹp biết bao!
4 Có biết bao ng ời đã ra trận và mãi
mãi không trở về.
? Câu nào không phải
là câu cảm thán?
Vì sao?
?
4 Có biết bao ng ời đã ra trận và mãi
mãi không trở về.
Trang 4- C¸c c©u c¶m th¸n:
a/ Than «i! Lo thay! Nguy thay!
b/ Hìi c¶nh rõng ghª ghím cña ta ¬i!
c/ Chao «i, cã biÕt ®©u r»ng: hung h¨ng, hèng h¸ch l¸o chØ ®em th©n mµ tr¶ nî cho nh÷ng cö chØ ngu d¹icña m×nh th«i.
- C¸c c©u kh¸c kh«ng ph¶i lµ c©u c¶m th¸n v× nã kh«ng cã tõ ng÷ c¶m th¸n.
LuyÖn tËp
Bµi tËp 1
Trang 5Bài tập 2 (Thảo luận nhóm)
a) Ai làm cho bể kia đầy
Cho ao kia cạn, cho gầy cò con
(Ca dao)
b) Xanh kia thăm thẳm từng trên
Vì ai gây dựng cho nên nỗi này
(Chinh phụ ngâm khúc)
c) Tôi có chờ đâu, có đợi đâu
Vì ai gây dựng cho nên nỗi này
(Chế Lan Viên – Xuân)
d) Anh mà chết là chỉ tại cái ngông
cuồng dại dột của tôi Tôi biết làm
thế nào bây giờ?
( Tô Hoài, Dế Mèn phiêu l u kí)
* Không có câu nào là câu cảm thán vì: không
có hình thức đặc tr ng của kiểu câu này.
* Đều là những câu bộc lộ tình cảm, cảm xúc:
Lời than thở của ng ời nông dân trong chế độ phong kiến
Lời than thở của ng ời chinh phụ tr
ớc lỗi truân chuyên do chiến tranh gây ra
Tâm trạng bế tắc của nhà thơ tr ớc cuộc sống (Tr ớc cách mạng tháng tám)
Sự ân hận của Dế mè tr ớc cái chết thảm th ơng, oan ức của dế choắt
00
100
Trang 6Thời gian chuẩn bị: 3 phút.
00 100
Bµi tËp 3
C©u mÉu
1) MÑ ¬i, T×nh yªu mÑ dµnh cho con thiªng liªng biÕt bao! 2) §Ñp thay c¶nh mÆt trêi buæi b×nh minh!
Trang 7Bài tập 4
Câu nghi vấn
tại sao, bao giờ …)
ờng hợp không dùng để hỏi kết thúc bằng dấu chấm, chấm than, chấm lửng
Cầu khiến, khảng định, phủ
định, đe doạ, bộc lộ tình cảm, cảm xúc …
cảm, cảm xúc …
Câu cầu khiến
đừng, chớ … đi, thôi, nào… hay
ngữ điệu cầu khiến
( có khi bằng dấu chấm)
khuyên bảo …
khuyên bảo …
Câu cảm thán
than ôi (ơi), trời ơi, biết bao…
than ôi (ơi), trời ơi, biết bao…
- Dùng để bộc lộ trực tiếp cảm xúc của ng ời nói (viết)
Trang 804/10/21