Hãy trò chuyện nhiều hơn với con yêu của bạn: Là bậc làm cha làm mẹ, bạn hãy thường xuyên nói chuyện với bé bằng cách nói cho trẻ biết bạn đang làm gì, khuyến khích con nói chuyện với bạ[r]
Trang 1Trẻ 4 tuổi sự phát triển khả năng ngôn ngữ và vai trò của cha mẹ.
Trẻ lên 4 tuổi, đang trong giai đoạn phát triển vượt trội về ngôn ngữ, trẻ có thể đếm tới 10, có trẻ có khả năng đếm tới 20, 30 thậm chí tới 100, trẻ bắt đầu
tò mò và thích hỏi tại sao Vì vậy, việc nắm bắt quá trình phát triển ngôn ngữ của trẻ để có cách đào tạo giúp con phát triển tốt nhất là một trong những việc cha mẹ cần làm.
1.Ngôn ngữ của trẻ lên 4 tuổi phát triển mạnh:
Kỹ năng ngôn ngữ trẻ 4 tuổi có thể làm được:
o Có thể đếm tới 10, có trẻ có khả năng đếm tới 20, 30 thậm chí tới 100
o Ghi nhơ và kể tên ra được ít nhất 4 màu sắc
o Rất thích các biểu hiện trên khuôn mặt bạn khi bé nói gì đó, đặc biệt là các biểu hiện sửng sốt, ngạc nhiên, mếu máo… chúng có khả năng kích thích bé rất nhiều
o Thích sử dụng những từ ngữ lạ, không hay mà trẻ nghe thấy và tỏ ra mới
lạ, hứng thú với chúng
Khả năng ngôn ngữ phát triển, bé nói nhiều, tham gia vào các cuộc thảo luận bằng thái độ nghiêm túc, đặt ra nhiều câu hỏi “tại sao” và “như thế nào” Trong vốn từ vựng của bé bắt đầu có các từ vô nghĩa và từ “lóng” Bạn nên giúp bé tìm hiểu một
số khái niệm cơ bản như: số, kích thước, khối lượng, màu sắc, chất liệu, khoảng cách, thời gian và vị trí
Trẻ có thể chỉ ra một bàn tay có 5 ngón, 2 bàn tay có 10 ngón( tính nhẩm) Bên cạnh đó trẻ luôn luôn hỏi những câu hỏi “cái gì”, tại sao”, “như thế nào” Ví dụ: Tại sao con người phải mặc quần áo? Tại sao nhà cần có đồng hồ? Mắt để làm gì?
Bốn tuổi bé sẽ nói khá rõ ràng Bé sẽ biết mình muốn nói gì, và làm thế nào để nói Ngôn ngữ của bé cũng đúng đắn và già dặn hơn Ngoài việc sử dụng từ “và”, bé còn sử dụng từ “khi nào”, “ nếu”, và “ nhưng” để kể một câu chuyện dài Bé nói rất nhiều và đôi khi còn rất nhanh nữa Rất nhiều lần bé nhấn mạnh hoặc thích tranh
cãi với những lời tranh luận, mặc dù đó chỉ là phim hoạt hình.
Trang 2Một vài phụ âm bé nói chưa được rõ ràng Bốn tuổi, bé có thể quản lý các âm: sh,
z, v, nhưng bé không làm chủ được âm ch, j, hoặc l cho đến khi bé lên 5 Bé cũng không có khả năng phát âm: chính xác cho đến khi bé lên sáu hoặc bảy tuổi Phụ
âm là một thách thức cho con bạn khi chúng phải phát âm chúng trong một số từ Đôi khi người lớn sẽ không hiểu những gì con bạn nói, và bé có thể cảm thấy bực bội
“Tại sao” là câu hỏi tiếp tục xuất hiện trong độ tuổi này, và tăng thêm chiều sâu Thời điểm này, bé muốn câu trả lời cho những câu hỏi khó hơn, ví dụ như tại sao con thú cưng của bé lại chết
Bé của bạn không ngừng đặt những câu hỏi “Tại sao bầu trời xanh?”, “Tại sao con
là con trai?”bởi lúc này, bé đang ở trong giai đọan học hỏi khá quan trọng Hãy để
bé sải những bước chân tự nhiên trong khi bạn đưa ra cho bé các cơ hội để khuyến khích thúc đẩy lòng hăng hái và sức sáng tạo ở bé Nếu bạn muốn cho bé phát triển
về mặt âm nhạc hoặc hội họa thì đây cũng là một thời điểm tốt vì bé đã nhận ra được các giai điệu, âm sắc trong các bản nhạc và đã vẽ được những bức tranh thực
và khéo léo hơn từ chính những câu hỏi bé được giải đáp đó Trong những trò chơi đóng vai, bé sẽ diễn những kịch bản từ trí tưởng tượng phong phú của mình vì bé
đã hình thành ngôn ngữ giao tiếp hai chiều đơn giản Như vậy, khả năng ngôn ngữ của bé đã có nhiều tiến bộ vượt bậc trong giai đoạn bé bốn tuổi
2.Ba mẹ cần làm gì để giúp bé phát triển khả năng ngôn ngữ và khả năng nói:
Tránh sử dụng những từ ngữ trẻ con Bé bốn tuổi cần học cách nói những từ ngữ chính xác, đặc biệt nếu bé bắt đầu đến trường trong độ tuổi này Tuy nhiên, đôi khi bạn vẫn có thể sử dụng một hai từ trẻ con cũng không vấn đề gì.Tiếp tục sử dụng giao tiếp bằng mắt và nhấn mạnh những từ mới hoặc khó
Trang 3Không phải lúc nào cũng sửa sai cho bé: Trả lời bé bằng câu đúng ngữ âm và
ngữ pháp tốt hơn việc lúc nào cũng chăm chú lỗi sai của bé
Trả lời các câu hỏi của bé: Nếu bạn không biết câu trả lời, hãy tìm kiếm nó Điều
này tạo cho trẻ học cách tìm kiếm câu trả lời từ sách báo hoặc Internet, hoặc hỏi những người khác hiểu biết hơn
Đặt câu hỏi: Đôi khi những câu hỏi mở rất có ích, bé bốn tuổi sẽ có những chọn
đơn giản, chẳng hạn như: “Con muốn uống sữa hay nước táo?”
Mở rộng tư duy và ngôn ngữ cho trẻ bằng các hội thoại có câu “nếu cái gì” Bạn cũng có thể hỏi cái gì xảy ra nếu, ví dụ như có trận bão tuyết và tuyết rơi cả đêm?
Phát âm chuẩn: Bằng thìa những loại thức ăn không quá to và dùng nĩa hoặc đũa.
Bé thích uống nước trực tiếp bằng ly vì thế bạn cần cần cho bé ống hút để bảo vệ răng cửa của bé và cho bé dùng ly nhựa Bạn vẫn cần phải cắt thức ăn ra nhỏ cho
bé và cẩn thận khi cho trẻ dùng đũa
Trẻ em tuổi này đã có thể phát âm chuẩn Bé sẽ sớm “đọc” và giải thích được những bức tranh minh hoạ hoặc tranh ghép hình ở lớp mẫu giáo, ở lớp mẫu giáo bé học phát âm chính xác Một số các em ở tuổi này đã có thể nói một câu dài hoàn chỉnh hoặc câu nối với những từ “và”, “xong rồi”… Nếu bé sớm phát triển khả năng đọc, bạn không cần hối thúc bé nhiều bằng cách ép bé luyện tập quá nhiều, hãy để bé tự nhiên phát triển
Nếu bé không thể lập lại những từ bé nói và hiểu những từ đó, bạn cũng đừng nên
lo lắng quá 4 tuổi, bé chưa sẵn sàng để chú ý vào một việc gì đó trong thời gian quá lâu Một số những em khác lại có thể đọc theo như một cái máy những gì nghe được nhưng không thể hiểu được ý nghĩa Đọc thật sự là một kỹ năng mà trẻ em chỉ đạt đến khi nào đầu óc và các giác quan của bé đủ sức đáp ứng cho việc học, và
bé còn cần được bố mẹ hay cô giáo dỗ ngọt và quan tâm vì bên ngoài có rất nhiều thứ hấp dẫn bé hơn chuyện tập đọc và tập viết
Cha mẹ hãy tạo điều kiện cho bé lớn lên bằng thơ ca, và các câu chuyện cổ tích:
Trang 4Nghe đọc sách sẽ giúp bé xây dựng được vốn từ vựng, kích thích trí tưởng tượng
và nâng cao khả năng giao tiếp cho bé Những điều mà bạn đọc cho con nghe, sẽ tốt hơn cho sự tăng trưởng và phát triển của bé Các nghiên cứu chỉ ra rằng, kỹ năng ngôn ngữ và thậm chí là cả trí tuệ, có liên quan đến nhiều từ ngữ mà đứa trẻ được nghe mỗi ngày Với một đứa trẻ bốn tuổi, bạn hãy cho trẻ làm chủ giờ đọc truyện bằng cách cho bé yêu lựa chọn sách, kể cả khi trẻ muốn đọc đi đọc lại cùng một cuốn sách hay một đoạn nào đó mà bé yêu thích trong câu chuyện bé yêu thích Bạn cũng nên khuyến khích sự tham gia của bé bằng cách đặt những câu hỏi như “Theo con, bạn Thỏ đang làm gì trong bức tranh?” hoặc khuyến khích bé yêu
tự kể một đoạn quen thuộc của câu chuyện
Người lớn hãy dạy cho bé học những câu thơ, bài ca Khi đọc cho trẻ nghe, hãy giúp trẻ học thuộc lòng bài thơ ca đó và giảng giải cặn kẽ về đạo lý ở đời, đạo lý làm người Nó sẽ có tác dụng loại bỏ tính xấu của trẻ, đồng thời nâng cao khả năng cảm thụ âm nhạc và văn học, trở thành cơ sở ban đầu về ngôn ngữ nghệ thuật ở trẻ
Những bài thơ ca này sẽ kích thích trẻ tưởng tượng và động não suy nghĩ Tuy bé chưa hiểu được ngụ ý sâu xa nhưng những câu thơ sẽ in sâu vào trong tâm trí, lưu giữ những ấn tượng cho đến khi lớn lên
Ngay bây giờ, điều quan trọng nhất là cho bé làm quen với sách, truyện Nếu bé yêu thích truyện và thích đọc truyện, bé sẽ vào lớp một dễ hơn và đọc tốt hơn khi
bé 6 tuổi
Cho trẻ tham gia các hoạt động vui chơi - cách tốt nhất giúp bé phát triển ngôn ngữ
Bạn hãy tạo cơ hội cho bé được vui chơi với bạn bè ở công viên, ở sân chơi chung
cư, cho bé tham gia các trò chơi để bé có thể thực hành giao tiếp, cũng như học hỏi thêm cách sử dụng từ ngữ, phát huy sự sáng tạo của bé
Hãy trò chuyện nhiều hơn với con yêu của bạn: Là bậc làm cha làm mẹ, bạn hãy
thường xuyên nói chuyện với bé bằng cách nói cho trẻ biết bạn đang làm gì, khuyến khích con nói chuyện với bạn bằng cách đặt những câu hỏi mở như: “Như vậy là sao?”, “Tại sao con nghĩ là…?” và khi bé tư duy để trả lời câu hỏi của bạn,
bé đã có phản ứng trong giao tiếp một cách tốt hơn Cùng với sự khuyến khích của
Trang 5bố mẹ, bé có thói quen tự tìm hiểu và học hỏi trong các môi trường giao tiếp, bé cũng trở nên tự tin hơn
Bùi Thị Thu Hằng- Trường MN Hoa Hồng (sưu tầm)