SÁN lá PHỔI (ký SINH TRÙNG NGÀNH điều DƯỠNG SLIDE) (chữ biến dạng do slide dùng font VNI times, tải về xem bình thường)

Trên thế giới có hơn 40 loài sán lá phổi, trong đó có trên 10 loài gây bệnh ở người, chủ yếu là loài Paragonimus westermani, còn ở Việt Nam là loài Paragonimus heterotremus... Chu trình

SÁN LÁ PHỔI[

Paragonimus westermani

Paragonimus heterotremus

MỤC TIÊU HỌC TẬP

1. Mô tả hình dạng sán trưởng thành

2. Trình bày chu trình phát triển của sán lá

phổi

3. Nêu các phương pháp chẩn đoán

4. Trình bày phương pháp chẩn đoán và dự phòng bệnh.

Trên thế giới có hơn 40 loài sán lá phổi, trong đó

có trên 10 loài gây bệnh ở người, chủ yếu là

loài Paragonimus westermani, còn ở Việt Nam

là loài Paragonimus heterotremus

1 HÌNH THỂ

1.1 Con trưởng thành :

– Thân dầy, cĩ mặt lưng lồi, mặt bụng dẹp giống

như hạt cà phê

– Dài 0,8-1,6 mm x 4-8 mm, trên thân cĩ nhiều gai nhỏ

– Manh tràng ngoằn ngoèo Lỗ sinh dục sau đĩa hút bụng

SÁN LÁ PHỔI

Paragonimus westermani

SÁN LÁ PHỔI

Paragonimus westermani

Trứng SÁN LÁ PHỔI

Chu trình phát triễn của sán lá phổi

Sán trưởng thành

( phổi/người, chó, mèo ) Trứng theo gặp nướcphân ra ngồi

Nở ra AT LƠNGTƠ (miracidium)

Chui vào Ốc Melania

BÀO TỬ NANG

(Sporocyst)

Redia 1, Redia 2

ATđuơi (cercaria)

Rời ốc, bơi

vào trong nước

AT đuôi bám vào loài giáp xác

(cua,tôm)

HẬU AT (metacercaria)

Người n các loài giáp xác còn sốngăn các loài giáp xác còn sống

c Melania

Ốc Melania

Semisulcospira lipertina

là ốc quan trọng nhất đối với P westermani

Cua đá ( Potamicus tananti )

Metacercariae of Paragonimus westermani

Ấu trùng sán lá phổi trong

Cua đá ( Potamicus tananti )

Loài tôm mang ấu trùng sán lá phổi

3 DÒCH TEÅ

- Bệnh thường gặp những nơi có tập quán ăn cua

tép sống hoặc giã nát tôm lấy nước chữa bệnh.

- Ở Châu Phi, bệnh do Paragonimus africanus

- Ở Châu Mỹ bệnh do P kellicoti.,

- Ở Việt Nam bệnh gặp ở vùng Sìn Hồ Lai Châu

nơi người dân có tập quán ăn cua đá nướng

chưa chín Bệnh còn được xác định lưu hành ở Sơn La, Hòa Bình, Lào Cai, Yên Bái, Hà Giang, Lạng Sơn, Nghệ An

10 tỉnh có bệnh sán lá phổi tung hoành

Nghiên cứu về bệnh sán lá phổi tại Việt Nam trong khuôn khổ

đề tài cấp Bộ Y tế do PGS-TS Nguyễn Văn Đề chủ trì đã

xác định tại 10 tỉnh có bệnh sán lá phổi lưu hành.

Lục Yên (Yên Bái), tỷ lệ người nhiễm là 10,9%

Sìn hồ (Lai Châu), tỷ lệ người nhiễm là 6,4-7,4% Có tới 14

Tập quán ăn cua nướng và các hình thức ăn cua chưa nấu chín còn phổ biến ở những vùng có bệnh sán lá phổi lưu hành Chẳng hạn, tại một số địa phương có tỷ lệ ngừơi bị sán lá phổi cao như:

Sìn hồ (Lai Châu) có tỷ lệ người ăn cua nướng 72,5%

Thuận Châu (Sơn La) có tỷ lệ người ăn cua nướng 90% Mộc Châu (Sơn La) có tỷ lệ người ăn cua nướng 72,2%

Trên thực nghiệm, cho thấy: trong cua nướng vàng vỏ, ấu

(cua suối) nướng có nguy cơ mắc bệnh sán lá phổi là rất cao.

6 cua thu được ở Yên Bái có chứa ấu trùng sán lá phổi.

4 TRIỆU CHỨNG BỆNH

khi nối tiếp thành chuổi nang

– Triệu chứng thơng thường là ho, khạc đàm cĩ màu rỉ sét, đau xuyên ngực Đơi khi khạc ra máu

dễ lầm với bệnh lao, ngay cả X quang cũng khĩ phát hiện

– Khi sán đi lạc chỗ tuỳ vị trí ký sinh mà triệu

chứng khác nhau Ở não gây động kinh, nhức đầu, rối loạn ý thức Ở gan gây áp xe gan

Dog lung infected with Paragonimus westermani

5 CHẨN ĐOÁN

tươi, hoặc đỏ thẫm, hoặc mầu rỉ sắt, cũng cĩ khi

ho ra nhiều máu tươi một lúc)

- Ho ra máu từng đợt trong năm và cĩ khi kéo dài

trong nhiều năm

- Thường khơng kèm theo sốt

Một cậu bé ở Lục Yên, Yên Bái suýt chết vì sán lá

phổi do thói quen ăn cua đá nướng

Xét nghiệm:

Trực tiếp :

 Tìm tr ng SLP trong đờm, phân ứng SLP trong đờm, phân để xác định bệnh

 Bệnh nhân có mang SLP nhưng do sán non chưa đẻ trứng hay không khạc được đờm sẽ không thấy được trứng

 Bạch cầu toan tính tăng

 Elisa: kháng nguyên hòa tan được điều chế từ SLP trưởng thành lấy từ chó tại Sín Hồ