GIUN XOẮN (ký SINH TRÙNG NGÀNH điều DƯỠNG SLIDE) (chữ biến dạng do slide dùng font VNI times, tải về xem bình thường)

Nêu sự tương phản tính ký sinh của ấu trùng và giun trưởng thành 3.. Giới thiệu- Giun xoắn là một loại giun gây bệnh cấp tính và có thể gây thành dịch.. - Là loại giun ký sinh và gây b

Trichinella spiralis, Owen, 1835

Mục tiêu

1 Giải thích vì sao nói giun xoắn là ngõ cụt ký sinh

2 Nêu sự tương phản tính ký sinh của ấu trùng và

giun trưởng thành

3 Nêu vai trò động vật trung gian trong việc phát

tán mầm bệnh

4 Mô tả triệu chứng lâm sàng bệnh giun xoắn.

5 Nêu những phương pháp chẩn đoán trực tiếp và

gián tiếp.

6 Nêu các phương pháp dự phòng bệnh

Giới thiệu

- Giun xoắn là một loại giun gây bệnh cấp tính và có thể gây thành dịch

- Là loại giun ký sinh và gây bệnh cả 2 giai đoạn :

Ấu trùng và con trưởng thành trên 1 ký chủ.

- Giun xoắn là ký sinh trùng của loài hữu nhũ ăn

thịt (bao gồm người, heo, chuột, động vật ăn thịt và ăn tạp) Các động vật máu lạnh có thân nhiệt dưới 370C có miễn dịch tự nhiên với giun xoắn

Hình thể

1 Giun trưởng thành :

- màu trắng đục.

- kích thước : rất nho,û mắt thường khó thấy

+ Con đực: 1.5 x 0.04 mm, đuôi cong, có

gai sinh dục.

+ Con cái: 3.5 x 0.06 mm, tử cung chứa

trứng.

- tuổi thọ: 4 – 16 tuần.

Hình theå

Hình theå

Hình thể

2 Ấu trùng :

- Kích thước 80 - 120 x 5.6 m

- Ấu trùng có ống tiêu hóa tương tự như giun trưởng thành có thể phân biệt giới tính dù cơ quan sinh dục chưa hòan chỉnh

- Ấu trùng giun xoắn có thể tạo nang

- Tuổi thọ: 24 năm

Hình thể

3 Nang ấu trùng :

- màu trắng, kích thước 250 – 400µm

- mỗi nang chứa một ấu trùng hoặc nhiều ấu trùng,

ấu trùng cuộn lại như hình lò xo

- Ấu trùng sống trong nang từ 6 tháng đến 2 năm

Nếu không được chuyển qua ký chủ khác sẽ vôi hóa

Chu trình phát triễn

Dịch tể

- Bệnh có thể gây thành dịch khi tại địa phương có sẵn thú mắc bệnh và có tập quán ăn thịt sống

- Bệnh có khắp nơi trên thế giới

- ở Việt Nam :

+1967 ổ dịch giun xoắn được phát hiện ở Tây Bắc.

+ 1970, huyện Mù Canh Chải có 26 người bị nhiễm

do ăn nem

+ 2002, Lai Châu, 23 trong 200 khách ăn tiệc cưới bị nhiễm do ăn món “lạp”, có 2 người tử vong

Bệnh học

* Tổn thương do giun trưởng thành gây ra ở ruột

không trầm trọng Tổn thương chủ yếu do ấu

trùng khi di chuyển và hóa nang trong cơ, phủ

tạng cùng với phản ứng của ký chủ, với các chất chuyển hóa và độc tố của ấu trùng tiết ra,gây

viêm cơ cấp, phù và tẩm nhuộm bạch cầu ở cơ và phủ tạng.

* Biểu hiện lâm sàng tùy thuộc vào số lượng giun

Nhẹ: <10giun/gram cơ, trung bình:

50-500giun/gram cơ, nặng: >1000giun/gram cơ

Bệnh học

* Biểu hiện lâm sàng thường qua 3 thời kỳ:

a Thời kỳ giun trưởng thành ký sinh trong ruột : + rối loạn tiêu hóa: đau bụng, buồn nôn, nôn,

tiêu chảy khoảng 1 - 2 ngày

+ ngứa ngoài da, 1/3 gây viêm phổi, xuất hiện từ ngày thứ 2 – 6 sau khi nhiễm và kéo dài 5 ngày.

Bệnh học

b Thời kỳ ấu trùng di chuyển trong cơ :

+ triệu chứng nổi bật là đau nhức cơ, phù ở mặt, mí mắt + sốt cao, suy nhược nhanh, nhai khó, nuốt khó, thở kho.ù + nhiễm số lượng lớn, có thể gây tử vong do liệt cơ hô hấp, nhiễm độc toàn thân, xuất huyết dạ dày, ruột, màng phổi Tỷ lệ tử vong là 50%

+ nhiễm ít, triệu chứng giảm dần, nhưng đau cơ vẫn tồn tại

c Thời kỳ ấu trùng hóa nang :

+ Người bệnh suy kiệt nhiều, mặt bị phù nề, da nổi đốm xuất huyết, ngứa

Chẩn đoán

1 Lâm sàng :

+ Dựa vào triệu chứng sốt cao kèm đau các cơ, phù mặt,

tiêu chảy và bệnh xảy ra hàng loạt cho những người

cùng ăn chung một bữa ăn có thịt thú vật còn sống

2 Cận lâm sàng :

+ Xét nghiệm :

sau khi nhiễm, kháng thể xuất hiện cao nhất vào tháng thứ 2 và 3, sau đó giảm dần và kéo dài đến vài năm

- Sinh thiết cơ

Chẩn đoán

+ Xét nghiệm theo từng thời kỳ :

giun trưởng thành trong phân

- Thời kỳ ấu trùng di chuyển trong máu :

* Tìm ấu trùng trong máu

* Nếu viêm não tìm ấu trùng dịch não tủy

- Thời kỳ kéo bọc :

* Định bệnh chủ yếu dựa vào thời kỳ này :

 Làm sinh thiết mô, thấy ấu trùng nằm trong cơ  Thử nghiệm trong da

 Cố định bổ thể

Chẩn đoán

+ Các xét nghiệm khác :

- Điện cơ đồ : rối loạn chức năng cơ.

Điều trị

- Điều trị giun xoắn trưởng thành trong ruột có

thể dùng Thiabendazole 25mg/kg/2 lần/ngày

x 5 - 7 ngày

- Điều trị ấu trùng bằng Mebendazole

20mg/kg/mỗi 6 giờ trong 2 tuần.

- Điều trị triệu chứng: chống đau, chống viêm,

chống phù.

Dự phòng

- Kiểm soát trại chăn nuôi

- Kiểm soát thịt thú nuôi cũng như thú rừng khi mổ

thịt bởi cơ quan thú y

- Giáo dục vệ sinh ăn uống cho từng cá nhân :

+ Không ăn thịt thú ở dạng chế biến chưa chín như hun khói, thui…

+ Đối với thịt thú rừng và thịt heo nghi ngờ có ấu trùng giun xoắn thì nên nấu chín kĩ hoặc bỏ đi