Mục tiêu 1.Về kiến thức: - Sự chuyển động của Trái Đất tự quay quanh trục và quanh Mặt Trời.. - Các hệ quả chuyển động của Trái Đất tự quay quanh trục và quanh Mặt Trời.. - Hiện tượng n
Trang 1Ngày soạn:…/…/2020 Tiết PPCT:…… Ngày dạy:…/…/2020
CHỦ ĐỀ SỰ CHUYỂN ĐỘNG CỦA TRÁI ĐẤT VÀ HỆ QUẢ
I Mục tiêu
1.Về kiến thức:
- Sự chuyển động của Trái Đất tự quay quanh trục và quanh Mặt Trời
- Các hệ quả chuyển động của Trái Đất tự quay quanh trục và quanh Mặt Trời
- Hiện tượng ngày, đêm chênh lệch giữa các mùa là hệ quả của sự vận động của Trái Đất quanh Mặt Trời
2 Kĩ năng:
- Sử dụng hình vẽ để mô tả chuyển động tự quay của Trái Đất và chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời:
- Dựa vào hình vẽ, quả Địa cầu mô tả hướng chuyển động tự quay, sự lệch hướng chuyển động của các vật thể trên bề mặt Trái Đất
- Dựa vào hình vẽ mô tả hướng chuyển động, quỹ đạo chuyển động, độ nghiêng
và hướng nghiêng của trục Trái Đất khi chuyển động trên quỹ đạo; trình bày hiện tượng ngày, đêm dài, ngắn ở các vĩ độ khác nhau trên Trái Đất theo mùa
3 Thái độ:
- Hình thành ý thức ham học hỏi, hứng thú tìm hiểu và giải thích các hiện tượng Địa lí
- Yêu thiên nhiên và giải thích các hiện tượng các mùa ở hai nửa bán cầu
4 Mô tả mức độ yêu cầu cần đạt (không bắt buộc)
BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC VÀ NĂNG LỰC ĐƯỢC
HÌNH THÀNH
Nội
dung Nhận biết Thông hiểu Vận dụng thấp Vận dụng cao
Sự chuyển
động của
Trái Đất tự
quay
quanh trục
và chuyển
động
quanh Mặt
Trời
Biết được Trái Đất tự quay quanh trục và chuyển động quanh Mặt Trời theo hướng nào, thời gian là bao lâu
Quan sát hình
20, biết được Trái Đất chia làm bao nhiêu khu vực giờ, nước ta nằm ở khu vực giờ thứ mấy?
Biết được sự chuyển động lệch hướng của các vật thể ở hai bán cầu
Trình bày chuyển động tự quay quanh trục và quanh Mặt Trời của Trái Đất:
hướng, thời gian, quỹ đạo
và tính chất của chuyển động
Giải thích sự lệch hướng có ảnh hưởng tới các đối tượng địa lí như thế nào?
Theo dõi chiều mũi tên trên quỹ đạo và trên trục của Trái
Vì sao các vật lại bị lệch hướng?
Tính được múi giờ
Chia bề mặt Trái Đất ra làm
24 khu vực giờ
có thuận lợi gì
về mặt sinh hoạt, đời sống? Nếu Trái Đất không tự quay quanh trục thì hiện tượng ngày và đêm trên Trái Đất
sẽ ra sao?
Trang 2dung Nhận biết Thông hiểu Vận dụng thấp Vận dụng cao
Đất ở H.23 và
mô hình cho biết cùng một lúc Trái Đất tham gia mấy chuyển động?
Các hệ quả Biết được hiện
tượng các mùa trong năm
Biết ngày 22/6, 22/12 nửa cầu nào ngả về phía mặt trời?
Trong cùng một lúc ánh sáng mặt trời
có thể chiếu toàn bộ Trái Đất không? Vì sao?
………… ……… ……… ………
II Những năng lực có thể phát triển ở học sinh
- Năng lực chung: Năng lực giao tiếp, tự học, giải quyết vấn đề, tự quản lí, hợp
tác, sử dụng ngôn ngữ, tính toán
- Năng lực chuyên biệt: Sử dụng hình vẽ, hình ảnh, mô hình.
III Phương pháp và KTDH có thể sử dụng
- Đàm thoại gợi mở
- Hoạt động nhóm, cá nhân
- Thuyết trình
- Suy luận, động não giải quyết vấn đề
- Trực quan sinh động
IV Phương tiện dạy học
- Chuẩn bị của GV
- Máy tính, máy chiếu, ổ điện, giáo án
- Một số hình ảnh, video clip minh họa.
- Phiếu mảnh ghép, Poster hoạt động nhóm
- Quả địa cầu, đèn pin
- Chuẩn bị của HS
- Sách vở, đồ dùng học tập
- Xem trước nội dung bài học
V Tổ chức các hoạt động học của học sinh
1 Hoạt động khởi động
- Mục tiêu: giới thiệu khái quát về các sự vận động của Trái Đất và các hệ quả, tạo
hứng thú trong tiết học
- Phương pháp: sử dụng phương pháp trực quan sinh động.
- Phương thức tổ chức hoạt động: GV xây dựng 1 đoạn clip ( hình ảnh + nhạc): sự
chuyển động của Trái Đất và một số hiện tượng ngày và đêm…
Bước 1: GV giao nhiệm vụ cá nhân cho HS.
Cả lớp xem đoạn video: cho biết đây là những hiện tượng nào của Trái Đất Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ trong 2 phút
Bước 3: Gọi 1 HS trả lời, gọi 1 HS khác bổ sung
Bước 4: GV dẫn dắt vào bài mới
Trang 3- Kết quả mong đợi từ hoạt động: tạo được sự hứng thú, ấn tượng cho học sinh.
2 Hoạt động hình thành kiến thức
Hoạt động 1 Tìm hiểu sự chuyển động tự quay quanh trục và
quanh Mặt Trời của Trái Đất.
* Mục tiêu: Trình bày được chuyển động tự quay quanh trục
và quanh Mặt Trời của Trái Đất: hướng, thời gian, quỹ đạo và
tính chất của chuyển động
* Phương pháp: sử dụng phương pháp trực quan sinh động,
hoạt động nhóm, cá nhân
* Phương tiện: quả Địa cầu, hình 20, 23 SGK phóng to,
video
* Tiến trình hoạt động:
Bước 1: (GV tổ chức trò chơi “Ai nhanh hơn”) GV chọn 2
đội chơi, mỗi đội 04 HS tham gia, dựa vào video, thông tin
SGK về sự chuyển động tự quay quanh trục và quanh Mặt
Trời của Trái Đất Sau đó lên bảng sắp xếp các mảnh ghép
sao cho phù hợp
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ trong 02 phút, đội nào hoàn
thành trước và chính xác hơn sẽ thắng
Bước 3: Cho các HS còn lại nhận xét kết quả làm việc của hai
nhóm
Bước 4: GV quan sát đánh giá hoạt động của HS
Bước 5: Gv chốt kiến thức bằng cách sử dụng quả địa cầu và
đén pin làm thí nghiệm đơn giản và chỉnh lại vị trí các mãnh
ghép kiến thức
A SỰ VẬN ĐỘNG CỦA TRÁI ĐẤT
1 Sự vận động của Trái Đất quanh trục.
- Trái đất tự quay quanh 1 trục tưởng tưởng, nối liền 2 cực và nghiêng 66o33’ trên
mp quỹ đạo
- Hướng tự quay của Trái Đất từ Tây sang Đông
- Thời gian 1 ngày đêm (24h)
- Bề mặt Trái Đất được chia ra làm 24 khu vực giờ
2 Sự vận động của Trái Đât quanh Mặt Trời.
- Trái Đất chuyển động
quanh Mặt Trời theo một quỹ đạo có hình e lip gần tròn
- Hướng: chuyển động từ Tây sang Đông
-Thời gian Trái Đất chuyển động một vòng quanh Mặt Trời là 365 ngày 6h
- Trong khi chuyển đông trên quỹ đạo quanh Mặt Trời, trục Trái Đất lúc nào cũng giữ nguyên độ nghiêng 66033’ trên mặt phẳng quỹ đạo và hướng nghiêng của trục không đổi
Trang 4* Sản phẩm mong đợi: HS biết được hướng , thời gian và
sự phân chia bề mặt Trái Đất thành các khu vực giờ (múi giờ)
Đó là sự chuyển động tịnh tiến
Hoạt động 2 Tìm hiểu các hệ quả về sự chuyển động của
Trái Đất
* Mục tiêu:
- Trình bày được các hệ quả chuyển động của Trái Đất
+ Hệ quả chuyển động tự quay quanh trục của Trái Đất
+ Hệ quả chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời
* Phương pháp: hoạt động nhóm, thuyết trình.
* Phương tiện: Video, Poster, bút long, hình ảnh, SGK.
* Tiến trình hoạt động:
B 1: GV chia lớp thành 4 nhóm, các nhóm dựa vào video,
thông tin SGK để thu thập thông tin, hoàn thành nhiệm Sau
đó, nhóm cử đại diện lên báo cáo
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ và báo cáo kết quả thảo luận
trong 15 phút
Bước 3: Cho các nhóm nhận xét chéo nhau
Bước 4: GV quan sát đánh giá hoạt động của HS
Bước 5: GV sử dụng phương pháp đàm thoại gọi mở yêu cầu
HS giải thích câu ca dao “ Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng,
ngày tháng mười chưa cười đã tối”
Bước 6: Gv chuẩn kiến thức
* Sản phẩm mong đợi: HS có kỹ năng báo cáo trước tập thể
về những hệ quả sự vận động của Trái Đất và qua đó giải
thích được câu ca dao “Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng,
ngày tháng mười chưa cười đã tối”
B CÁC HỆ QUẢ
1 Sự vận động tự quay quanh trục của Trái Đất.
- Hiện tượng ngày và
đêm: Do Trái Đất quay
quanh trục từ Tây sang Đông nên khắp nơi trên Trái Đất đều lần lượt có ngày và đêm kế tiếp nhau
- Các vật chuyển động
trên bề mặt Trái Đất bị lệch hướng:
+ Ở NCB vật chuyển động lệch về bên phải
+ Ở NCN vật chuyển động lệch về bên trái
2 Hiện tượng các mùa
- Hai nửa cầu luân phiên nhau ngả gần và chếch xa Mặt trời sinh ra các mùa
- Hiện tượng ngày đêm dài ngắn khác nhau theo mùa và theo vĩ độ
Trang 5Hoạt động (3) Hiện tượng ngày, đêm dài ngắn theo mùa
* Mục tiêu: HS hiểu và trình bày được hiện tượng ngày đêm
dài ngắn theo mùa ở 2 bán cầu Khi là mùa lạnh thì ngày
ngắn đêm dài, khi là mùa nóng thì ngày dài đêm ngắn
* Phương pháp: đàm thoại, thuyết trình, cá nhân.
* Phương tiện: Hình 24, 25 phóng to; SGK
* Tiến trình hoạt động:
Bước 1: GV giới thiệu hình 24, 25 SGK phóng to.
Bước 2: GV đặt các câu hỏi và gợi ý cho HS trả lời
VD:
? Khi chuyển động trên quỹ đạo, trục Trái Đất có hướng
nghiêng và độ nghiêng không đổi, dẫn đến kết quả gì ?
? Quan sát hình 24: cho biết vì sao đường biểu diễn trục Trái
Đất (BN) và đường phân chia sáng tối (ST) không trùng nhau
? Sự không trùng nhau đó nảy sinh ra hiện tượng gì?
? Dựa vào hình 25 cho biết : Sự khác nhau về độ dài của
ngày, đêm của các địa điểm A, B ở nửa cầu Bắc và các địa
điểm tương ứng A’, B’ ở nửa cầu Nam và ngày 6 và
22-12?
……
Bước 3: GV đánh giá và nhận xét tình hình hoạt động của HS
Bước 4: GV chuẩn kiến thức
* Sản phẩm mong đợi: HS hiểu và trình bày được hiện
tượng ngày đêm dài ngắn theo mùa
C HIỆN TƯỢNG NGÀY ĐÊM DÀI NGẮN THEO MÙA
1 Hiện tượng ngày, đêm
dài ngắn ở các vĩ độ khác nhau trên Trái Đất
- Ở 2 nửa cầu có hiện tượng ngày đêm dài ngắn khác nhau theo vĩ độ
- Các địa điểm nằm trên đường xích đạo, quanh năm
có ngày đêm dài ngắn như nhau
2 Ở hai miền cực số ngày
có ngày, đêm dài suốt 24 giờ thay đổi theo mùa.
-Ngày 22-6, 22-12 các địa điểm ở vĩ tuyến 66o33’ Bắc
và Nam có một ngày hoặc đêm dài suốt 24h
- Các địa điểm nằm từ
66o33’ đến 2 cực có số ngày, có ngày, đêm dài 24h dao động theo mùa, từ 1 ngày đến 6 tháng
- Các điểm ở 2 cực có ngày đêm, dài suốt 6 tháng
3 Hoạt động luyện tập
* Mục tiêu:
+ Kiến thức: nhằm đánh giá khả năng làm việc và tiếp thu kiến thức của HS qua chủ đề
+ Kỹ năng: Biết sử dụng hình vẽ và quả Địa cầu để mô tả chuyển động của Trái Đất; Nâng cao khả năng và tư duy tính toán xử lí số liệu; Xác lập được mối quan hệ nhân quả đơn giản
* Phương pháp: hoạt động cá nhân
* Phương tiện: quả địa cầu, hình 20 SGK phóng to.
Trang 6* Tiến trình hoạt động:
Bước 1: GV sử dụng quả địa cầu- gọi HS lên mô tả lại hướng tự quay của Trái Đất và hướng quay quanh Mặt Trời
Bước 2: GV sử dụng hình 20 SHK phóng to- yêu cầu HS hoàn thành một số bài tập tính múi giờ
VD:
- Khi ở khu vực giờ gốc là 12 giờ thì nước ta là mấy giờ? Ở Bắc Kinh , Matxcơva là mấy giờ ?
- Dựa vào hình 20 cho biết trận bóng đá chung kết các đội ngoại hạng Anh diễn
ra lúc 14 giờ GMT thì lúc đó giờ khu vực của các thành phố sau đây là bao nhiêu?
GMT HÀ NỘI TÔKIÔ Niu Đê-Li Matxcơva Niu-Yoóc
14h
……
Bước 3: GV quan sát quá trình hoạt động của HS thực hành và gọi HS khác bổ sung Bước 4: GV đánh giá kết quả thực hành của HS
* Kết quả mong đợi: HS tính được giờ.
4 Hoạt động vận dụng và mở rộng
* Mục tiêu:
+ Giúp HS có cơ sở để nâng cao, mở rộng kiến thức
+ Đánh giá khả năng tự học, tự tìm tòi kiến thức và hứng thú của HS đối với môn
* Phương pháp: hoạt động cá nhân, suy luận, động não
* Tiến trình hoạt động:
Bươc 1: GV đưa ra các tình huống có vấn đề yêu cầu HS giải quyết
VD:
- Chia bề mặt Trái Đất ra làm 24 khu vực giờ có thuận lợi gì về mặt sinh hoạt, đời sống?
- Nếu Trái Đất không tự quay quanh trục thì hiện tượng ngày và đêm trên Trái Đất sẽ
ra sao?
- Tại sao hàng ngày, chúng ta thấy Mặt Trời, Mặt Trăng và các ngôi sao trên bầu trời
chuyển động theo hướng từ Đông sang Tây?
- Việt Nam có 4 mùa không, tại sao?
- Hiện tượng ngày đêm dài, ngắn trong năm có ảnh hưởng gì đến cuộc sống của con người
…
Bước 2: GV theo dõi cách giải quyết vấn đề của HS và bổ sung
Bước 3: Đánh giá tình hình hoạt động chung của HS
* Kết quả mong đợi: HS sẽ giải thích được các hiện tượng xảy ra trong tự nhiên.
Giáo viên biên soạn
………
Trang 7PHỤ LỤC Trò chơi
PHỤ LỤC Poster hoạt động nhóm
Chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời
Thời gian: 24 h
Thời gian: 365 ngày 6h
Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời theo một quỹ
đạo có hình e lip gần tròn
Khi chuyển đông trên quỹ đạo quanh Mặt Trời, trục Trái
Đất lúc nào cũng giữ nguyên độ nghiêng và hướng
nghiêng không đổi Đó là sự chuyển động tịnh tiến
Hướng: chuyển động từ Tây sang Đông
Bề mặt Trái Đất được chia ra làm 24 khu vực giờ.
Hướng: chuyển động từ Tây sang Đông
Trái đất tự quay quanh 1 trục tưởng tưởng, nối liền
2 cực và nghiêng 66o33’ trên mp quỹ đạo.
Sự tự quay quanh trục của Trái Đất
NHÓM: 1-3
Yêu cầu: Dựa vào video, SGK và hình ảnh hãy trình bày các hệ quả tự quay quanh trục của Trái Đất
………
………
………
Trang 8
NHÓM: 2-4
Yêu cầu: Dựa vào video, SGK và hình ảnh hãy trình bày các hệ quả về sự chuyển động quanh Mặt Trời của Trái Đất
………
………
………
……