SEMINAR (CHUYÊN đề BỆNH nội KHOA THÚ y) BỆNH TAI XANH ở lợn

CĂN BỆNHBệnh tai xanh trên lợn còn được gọi là Hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome - PRRS, là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus thuộc họ

BỆNH TAI XANH Ở LỢN

I CĂN BỆNH

Bệnh tai xanh trên lợn còn được gọi là Hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp (Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome

- PRRS), là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus thuộc họ Arterivirusdae gây ra Bệnh rất dễ lây lan.

 Loài vật mắc bệnh :

PRRS chỉ gây bệnh cho lợn, lợn ở tất cả các lứa tuổi đều cảm nhiễm ,ở lợn nái mang thai và lợn con mẫn cảm hơn

Người và các động vật khác không mắc bệnh.Tuy nhiên các loài thủy cầm chân màng, vịt trời lại mẫn cảm với virus

 Phương thức truyền lây :

Virus có trong nước bọt, dịch tiết từ mũi, phân, nước tiểu, sữa, tinh dịch của lợn mắc bệnh là nguồn lây lan virus gây bệnh Virus có thể xâm nhập cơ thể lợn khỏe qua đường hô hấp (hít vào), tiêu hóa (ăn vào), đường sinh dục (gieo tinh, phối giống), đường máu (da trầy xước, kim tiêm nhiễm virus), lợn mẹ truyền cho thai

Lợn con nhiễm bệnh và lợn mang trùng có thể bài thải virus trong vòng 6 tháng.

Bệnh có thể lây trực tiếp thông qua sự tiếp xúc giữa lợn ốm, lợn mang trùng với lợn khỏe và có thể lây gián tiếp qua các nhân

tố trung gian bị nhiễm virus

II TRIỆU CHỨNG

Bệnh phát ra đột ngột và ảnh hưởng trên nhiều loại heo trong chuồng Biểu hiện đặc trưng của bệnh là gây triệu chứng lợn bỏ ăn, sốt cao,tai xanh, lợn nái bỏ ăn.

Biểu hiện bệnh trầm trọng hay nhẹ tùy thuộc vào:

+ độc lực virus

+ độ tuổi

+ tình trạng sức khỏe-sức đề kháng của heo

+ cách chăm sóc, quản lý…

2.1.Triệu chứng ở lợn nái :

Lợn biếng ăn từ 7-14 ngày ,sốt cao, sảy thai thường vào giai đoạn cuối Tai chuyển màu xanh trong thời gian ngắn

Lợn bị đẻ non

Động dục giả ,chậm động dục sau khi đẻ

Lợn ho có dấu hiệu viêm màng phổi

Nái nuôi con mất sữa , viêm vú

Lợn con chết ngay sau khi sinh (30%), lợn con yếu , tai chuyển màu xanh và duy trì trong vài giờ

2.2 Triệu chứng ở lợn con theo mẹ

Thể trạng gầy yếu nhanh chóng rơi vào trạng thái tụt đường huyết do không bú được

Mắt có dử màu nâu, trên da có vết phồng dộp

Tiêu chảy nhiều

Tăng nguy cơ mắc bệnh về hô hấp

Chân choãi ra, đi run rẩy …

Tỷ lệ chết có thể 12-15%, thậm chí lên đến 60%

2.3 Triệu chứng ở lợn đực giống:

Con vật bỏ ăn, sốt, đờ đẫn hoặc hôn mê

Có triệu chứng hô hấp

Giảm hưng phấn hoặc mất tính dục Lượng tinh dịch ít, chất lượng tinh kém.Cho lợn con sinh ra nhỏ.

2.3.Triệu chứng ở lợn con cai sữa và lợn choai:

Lợn chán ăn, ho nhẹ, lông xác xơ, dựng ngược

Trong trường hợp ghép với bệnh khác có thể thấy viêm phổi lan tỏa cấp tính,hình thành nhiều ổ áp xe

Thể trạng gầy yếu, da xanh

Lợn bị tiêu chảy, ho nhẹ, hắt hơi, chảy nước mắt Thở nhanh, thở khó

Tỷ lệ chết 15%

* Các bội nhiễm: lợn con, hay lợn thịt mắc bệnh tai xanh thường bị bội nhiễm một hay nhiều bệnh khác như sau:

+ Bệnh đường hô hấp: Suyễn heo (viêm phổi địa phương) do Mycoplasma, viêm phổi màng phổi do Actinobacillus

pleuropneumoniae, tụ huyết trùng do Pasteurella multocida, bệnh Glasser (viêm màng thanh dịch) do Haemophillus parasuis, cúm heo.

+ Bệnh đường tiêu hóa: phó thương hàn do vi khuẩn Salmonella typhimurium, E.coli phù, E.coli tiêu chảy, dịch tả

+ Bệnh khác như: bệnh do Streptococcus suis, viêm da do Staphylococcus aureus

III BỆNH TÍCH

Mổ khám lợn bệnh thấy phổi viêm tụ huyết hoặc xuất huyết, khí quản, phế quản chứa nhiều bọt đối với lợn nái

có chửa thai chết lưu, thai gỗ

Tùy theo loại bệnh ghép với lợn bệnh tai xanh mà có thể có bệnh tích của bệnh ghép đó

Não sung huyết, phổi viêm tụ huyết hoặc xuất huyết, hạch amidan sung.Gan sung, lách sưng, nhồi huyết.

Hạch màng treo ruột xuất huyết, loét van hồi mang tràng

Thận xuất huyết đinh ghim.

Lợn con sảy thai thường nhỏ, gầy còm

IV.PHÒNG BỆNH

- Tiêm vaccin để phòng bệnh:dịch tả, EDM, circovirus,PRRS…

- Giữ ấm chuồng trại lúc mưa gió, làm mát lúc nắng nóng Vệ sinh chuồng trại thật tốt, những lúc ở địa phương có dịch bệnh xảy ra nên phun xịt thuốc sát trùng mỗi tuần một lần với thuốc

- Không giết mổ heo bệnh tại nhà, không vứt xác thú chết xuống sông, ra ngoài đồng mà phải chôn sâu và có rắc vôi bột

- Hạn chế nhập heo mới vào đàn (trước khi nhập đàn phải nuôi cách ly để theo dõi tối thiểu 3 tuần)

Phòng bệnh bằng vacxin:

1.Vacxin phòng PRRS BSL-PS100

Vacxin sống nhược độc dạng đông khô có nguồn gốc từ chủng virus gây PRRS Bắc Mỹ ,chỉ được pha với dung dịch pha chuyên biệt

Tiêm bắp: 20ml/lợn, miễn dịch chắc chắn sau tiêm 1 tuần và kéo dài 4 tháng

- Lợn con tiêm lần đầu lúc 3 tuần tuổi

- đực giống tiêm lúc 18 tuần tuổi và tái chủng hang năm

- Nái hậu bị và nái sinh sản tiêm phòng trước khi cai sữa cho con hoặc trước lúc phối giống

- đực giống tiêm lúc 18 tuần tuổi và tái chủng hang năm.

- Nái hậu bị và nái sinh sản tiêm phòng trước khi cai sữa cho con hoặc trước lúc phối giống

2.Vacxin phòng PRRS vô hoạt chứa chủng virus PRRS dòng gây bệnh ở châu âu Tiêm bắp 2ml/con

- Lợn con: sử dụng lần đầu lúc 3-6 tuần tuổi

- Nái sinh sản: tiêm 3-4 tuần trước khi phối giống

- Nái hậu bị: tiêm lúc 18 tuần, tiêm nhắc lại sau 3-4 tuần

- Đực giống: tiêm lúc 18 tuần tuổi, tái chủng sau mỗi 6 tháng

V ĐIỀU TRỊ

Bệnh do virus gây ra nên chưa có thuốc đặc trị

Nguyên tắc điều trị là trợ lực, điều trị triệu chứng và chống nhiễm khuẩn kế phát

– Dùng APA Anal C I để hạ sốt, APA Dexa I kháng viêm và APA Electrolytes P để bổ sung thêm chất điện giải cho heo

– Trợ lực trợ sức cho heo bằng APA Vitacomplex I, APA C 20 I

– Chống phụ nhiễm vi khuẩn bằng kháng sinh: Dùng 1 trong các loại thuốc sau có hiệu quả cao với các phụ nhiễm do bệnh tai xanh như APA Tula I hoặc APA Ceftiofur S

Loại bỏ những con bệnh quá nặng

Tách những con bỏ ăn ra chuông riêng

Giãn mật độ nuôi tối đa

Không tắm lợn đang có dấu hiệu bệnh mà chỉ rửa chuông , sát trùng chuông trại ngày 1-2 lần.Một tuần cho uống 2 ngày Sorbitol để giải độc gan thận

Sử dụng cám thuốc có kháng sinh cho đến khi hết bệnh

Kháng sinh kéo dài và phổ rộng : amoxilin LA, oxytetracyline LA…

Thuốc hạ sốt, giảm đau kháng viêm : Flunixin (Nyxivet), ketoprofen( Ketofen, Ketovet) khi đàn lợn có dấu hiệu sốt cao

* Lưu ý :

 không nên sử dụng thuốc kháng viêm dạng corticoid

 Thời gian điều trị phải kéo dài 10 -15 ngày mới có thể hết bệnh

 Ưu tiên sử dụng kháng sinh kéo dài và phổ kháng khuẩn rộng để vi khuẩn không phát triển được

 Nên xem xét kỹ và chẩn đoán chính xác có phải lợn bị PRRS hay dịch tả lợn

Một số phắc đồ điều trị.

 Áp dụng phác đồ hỗ trợ điều trị sau với liệu trình 3-5 ngày

 - Tiêm bắp Ceftiofur 1ml/17kgP để phòng các bệnh bội nhiễm đường hô hấp

 - Anagin C 1ml/10kgP giúp hạ sốt, tăng cường sức đề kháng

 - Vinaflor 4%: 2g/1kg thức ăn

 - Điện giải B-complex: 100g/200 - 500kgP

 - Trường hợp nái bị sảy thai tiêm Oxytocine 2 - 4ml/con giúp đẩy nhau thai ra sớm và các chất bẩn ở tử cung

ra ngoài

 Ngoài ra, cần tăng cường chăm sóc, quản lý, nuôi dưỡng giúp lợn nhanh chóng khỏi bệnh

 Phác đồ 1: Tiếm bắp thịt hoặc dưới da CEFQUINOM 150 với liều 1ml/12-16kg TT kết hợp cho uống hoặc trộn vào thức ăn PARAMAR 20% với liều 1g/10-14kg TT.

 Phác đồ 2: Tiêm bắp thịt dưới da CEFA 20%-LA với liều lượng 1ml/25-30kg TT kết hợp cho uống và trộn thức ăn MARPHASOL THẢO DƯỢC với liều 1-2g/lít nước.

Tài liệu tham khảo

 1 Bai giảng bệnh truyền nhiễm thú y (GS.TS NGUYỄN THỊ KIM LAN – TS NGUYỄN VĂN QUANG)

 2 Nhận biết bệnh tai xanh ở lợn | VTC16 https://www.youtube.com/watch?v=eqQNbqShHiM

 3.Catalogue của công ti cổ phần MARPHAVET