Nước ta đang trên đà phát triển, nhưng kéo theo đó nhiều vấn đề bất cập cũng đồng thời phát sinh, trong đó vấn đề an toàn giao thông nói chung và văn hóa giao thông của người dân nói riêng đang là một vấn đề nhức nhối chưa được giải quyết triệt để. Vậy vấn đề này cụ thể ra sao và giải pháp tối ưu cần được tiến hành để giải quyết vấn đề này là gì? Để có thể trả lời những câu hỏi này...
Trang 1MỞ ĐẦU
Nước ta đang trên đà phát triển, nhưng kéo theo đó nhiều vấn
đề bất cập cũng đồng thời phát sinh, trong đó vấn đề an toàn giao thông nói chung và văn hóa giao thông của người dân nói riêng đang là một vấn đề nhức nhối chưa được giải quyết triệt để Vậy vấn đề này cụ thể ra sao và giải pháp tối ưu cần được tiến hành để giải quyết vấn đề này là gì? Để có thể trả lời những câu hỏi này, nhóm chúng em xin lựa chọn đề tài: “Văn hóa giao thông của người dân hiện nay”, để nghiên cứu và làm bài tập nhóm của mình
NỘI DUNG
1 Xác định bất cập của vấn đề văn hóa giao thông của người dân hiện nay
Văn hóa giao thông là một bộ phận của văn hóa nơi công cộng,
là tập hợp các cách thức xử sự, ứng xử, chấp hành các quy định của pháp luật về giao thông, là tuân thủ của các chuẩn mực đạo đức khi tham gia giao thông
* Thực trạng của vấn đề văn hóa của người dân khi tham gia giao thông
Ngày nay trên mọi tỉnh thành của đất nước ta, từ nông thôn tới thành thị, từ miền núi đến đồng bằng, tình trạng thiếu văn hóa khi tham gia giao thông của người dân đang diễn ra từng ngày, từng giờ
và chưa có dấu hiệu thay đổi
Thiếu văn hóa khi tham gia giao thông được thể hiện trên hai phương diện: một là phương diện pháp lý và hai là phương diện cộng đồng
Về phương diện pháp lý, tức là về vấn đề chấp hành pháp luật
về an toàn giao thông của người dân chưa được đảm bảo Khi tham
Trang 2gia giảo thông, người dân chưa có ý thức tự giác chấp hành luật Điển hình cho điều này là việc thản nhiên vi phạm luật với các hành
vi vượt đèn đỏ, không đội mũ bảo hiểm,… tại những địa điểm không
có sự xuất hiện của lực lượng chức năng Người dân không chấp hành đúng các quy định của pháp luật do cố tình hoặc do vô ý, đặc biệt là ở các tỉnh lẻ, các vùng nông thôn Bên cạnh đó là việc thiếu tinh thần gương mẫu thực hiện pháp luật, coi thường sự an toàn tài sản, an toàn công cộng và trật tự công cộng
Về phương diện cộng đồng, hay nói cách khác việc xử sự, là mối quan hệ giữa con người với con người khi tham gia giao thông cũng thể hiện sự thiếu văn hóa Các hành vi thiếu văn hóa cụ thể như việc chen lấn trong khi tham gia giao thông, thờ ơ khi người khác bị rủi ro khi tham gia giao thông hay không cấp cứu người bị nạn, thờ ơ trước những hành vi sai phạm của người khác, trước các
sự cố về đường sá, phương tiện không liên quan trực tiếp tới mình, hay vấn đề xả rác ra đường xá cầu cống một cách vô tổ chức, … Hầu hết mọi người đều chỉ vì những lợi ích cá nhân mà bỏ qua lợi ích của tập thể
* Hậu quả phát sinh từ vấn đề
Từ những thực trạng trên dẫn đến hàng loạt các hậu quả cho chính người tham gia giao thông và cho cả xã hội
Đầu tiên là đối với người tham gia giao thông, việc thiếu ý thức khi tham gia giao thông gây ảnh hưởng trực tiếp đến vấn đề sức khỏe, an toàn thân thể, tính mạng và những ảnh hưởng khác đến chính họ và những người xung quanh Trung bình mỗi năm cả nước
có gần 10.000 người chết và hơn 20.000 người bị thương do tai nạn giao thông Việc thiếu ý thức khi tham gia giao thông cũng ảnh hưởng đến kinh tế của người tham gia giao thông, gây những thiệt
Trang 3(trong 5 năm 2010-2014, đã phát hiện và xử lý 30.318.880 trường hợp vi phạm trật tự an toàn giao thông đường bộ)
Ngoài ra, hậu quả của thiếu văn hóa giao thông là tình trạng
ùn tắc nghiêm trọng tại các thành phố lớn Năm 2014 toàn quốc xảy
ra 200 trường hợp ùn tắc, tăng 21 trường hợp (6,7%) so với năm 2013
Đối với nhà nước, việc thiếu văn hóa giao thông của người dân gây những thiệt hại không chỉ trong lĩnh vực giao thông đường bộ
mà còn đến các lĩnh vực khác về tài chính, y tế, giáo dục,… Bên cạnh đó, thiếu văn hóa giao thông khiến cho pháp luật không đi vào thực tiễn, không đảm bảo được tính nghiêm ngặt
Đối với xã hội, việc thiếu văn hóa giao thông góp phần khiến cho xã hội ngày càng chậm phát triển Con người dần thiếu đi sự văn minh, lịch sự Trật tự xã hội không được đảm bảo, không quy
củ Bên cạnh đó, vấn đề văn hóa giao thông cũng ảnh hưởng đến hình ảnh của đất nước, của con người Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế
* Nguyên nhân dẫn đến hiện trạng thiếu văn hóa giao thông của người dân
Về các nguyên nhân khách quan dẫn đến tình trạng thiếu văn hóa giao thông, có thể kể tới các nguyên nhân sau:
Thứ nhất, do hệ thống cơ sở vật chất giao thông ở Việt Nam
chưa được đảm bảo và chưa được quan tâm đúng mức, chưa đáp ứng nhu cầu tham gia giao thông của người dân như: các công trường thi công kéo dài gây lấn chiếm lòng đường, đường xá không được cải thiện, đường và các phương tiện khác (hệ thống biển báo, đèn tín hiệu,…) hư hỏng không được sửa chữa kịp thời,…
Trang 4Thứ hai, khiến cho việc chấp hành luật giao thông không đảm
bảo là do pháp luật một số điểm chưa thực sự phù hợp với thực tế từng vùng miền; do việc tuyên truyền pháp luật chưa được chú trọng, chưa phổ biến hay chưa có hiệu quả; về chính sách xử lý chưa đủ răn đe; còn nhiều tiêu cực trong việc xử lý vi phạm; lực lượng chức năng chưa thực sự có tâm và có thực lực,…
Thứ ba, không đảm bảo văn hóa công cộng là do công tác giáo
dục, tuyên truyền chưa đủ hiệu quả; do chưa tạo được xu hướng cộng đồng
Về nguyên nhân chủ quan, đây là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến việc thiếu văn hóa giao thông của người dân, bao gồm:
Thứ nhất, dẫn đến việc thiếu ý thức chấp hành giao thông là
do người dân thiếu hiểu biết về pháp luật (hiểu biết sai hoặc không đầy đủ); do người dân thiếu tính tự giác chấp hành pháp luật, thiếu tính kỉ luật, chỉ nhìn về những thuận tiện trước mắt mà thiếu sự cân nhắc về hậu quả Một số khác do tâm lý thích thể hiện (đặc biệt là giới trẻ) hay do sự cẩu thả của bản thân
Thứ hai, dẫn đến tình trạng thiếu văn hóa cộng đồng là do sự
ích kỉ cá nhân, hoặc do tâm lý hướng theo số đông nên ngại thể hiện, do vậy có xu hướng theo trào lưu thiếu văn hóa mà chưa tạo được văn hóa ứng xử lành mạnh
Như vậy, từ những phân tích trên có thể kết luận vấn đề bất cập là sự thiếu văn hóa giao thông của người dân hiện nay
2 Xác định mục tiêu giải quyết vấn đề
* Mục tiêu tổng quát: Nâng cao văn hóa giao thông của người
dân, đảm bảo giao thông an toàn, thông suốt, văn minh, tiến bộ
* Mục tiêu cụ thể
Trang 5Thứ nhất, cải thiện cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ ở những
nơi hay xảy ra ùn tắc, tai nạn
- Mục tiêu trước mắt
+ Đến năm 2020, hoàn thiện 70% cơ sở hạ tầng như cầu cống, đường xá, biển báo,; khắc phục toàn bộ những thiếu sót về cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ gây ra mất an toàn giao thông đường bộ + Đến năm 2020, giảm 50% điểm ùn tắc tại các thành phố lớn
+ Đến năm 2020, giảm 50% số vụ tai nạn giao thông và số người chết vì tai nạn giao thông
+ Đến năm 2020, giảm 50% số vụ vi phạm pháp luật an toàn giao thông trên toàn quốc
- Mục tiêu lâu dài, tầm nhìn hướng đến năm 2030
+ Giảm 90% tai nạn giao thông trên toàn quốc
+ Cơ sở hạ tầng tại Việt Nam hoàn thiện, đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân, các tuyến đường thông suốt, không còn ùn tắc
Thứ hai, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật giao thông đường
bộ của người tham gia giao thông, nâng cao văn hóa giao thông cộng đồng
- Mục tiêu trước mắt
+ Đến năm 2020, giảm 50% vụ vi phạm luật an toàn giao thông trên toàn quốc
- Mục tiêu lâu dài
+ Giảm 90% số vi phạm pháp luật về an toàn giao thông đường bộ trên cả nước
Trang 6+ Ý thức tự giác của người dân tăng lên, giảm tình trạng chen lấn khi tham gia giao thông, tạo văn hóa giao thông lịch sự, văn minh
3 Xác định các phương án giải quyết vấn đề
Thứ nhất, phương án giữ nguyên hiện trạng
Với phương án này, nhà nước sẽ giữ nguyên tình trạng hiện tại, không có bất kì sự can thiệp nào Nhà nước để cho người dân tự điều chỉnh văn hóa giao thông của mình Ưu điểm thì đây là bước khởi đầu cho việc quan sát, nhìn nhận vấn đề được chính xác, cụ thể Không tốn kém bất kì một chi phí nào cho việc giải quyết vấn
đề Hạn chế là không giải quyết triệt để được bất cập của vấn đề
Thứ hai, phương án nhà nước can thiệp gián tiếp
Nhà nước sử dụng các biện pháp, chính sách ngoài pháp luật
để điều chỉnh vấn đề văn hóa giao thông của người dân, tác động đến các vấn đề khác để chúng gián tiếp điều chỉnh văn hóa giao thông của người dân Các biện pháp đưa ra bao gồm:
- Sửa chữa và hoàn thiện cơ sở hạ tầng Đẩy nhanh tiến độ xây dựng đường xá, cầu cống,… Xây dựng thêm các cầu vượt tại các thành phố lớn, tại các địa điểm ách tắc giao thông Bổ sung thêm các biển báo, đèn tín hiệu tại các địa điểm cần thiết Ưu điểm của biện pháp này là đáp ứng được cơ sở vật chất cần thiết Có thể thực hiện được, phù hợp với yêu cầu thực tế Nhược điểm là cần thời gian dài để hoàn thiện và sửa chữa Việc sửa chưa hay bổ sung lại gây những khó khăn trong việc lưu thông giao thông tại địa điểm được sửa chữa và hoàn thiện
- Thực hiện việc phân luồng giao thông tại các thành phố lớn, đào tạo lực lượng chức năng có chuyên môn tốt, có tinh thần trách nhiệm Đẩy lùi các tiêu cực trong giao thông Ưu điểm của biện
Trang 7tránh được tình trạng chen lấn, xô đẩy của người dân khi tham gia giao thông Công tác đào tạo cán bộ là giải pháp thiết thực, là một trong những nền tảng cơ sở tạo nên văn minh, văn hóa giao thông Hạn chế của biện pháp này là việc phân luồng rất khó khăn do số lượng phương tiện tham gia giao thông ở nước ta rất lớn, thói quen của người dân chưa thay đổi nên dễ gây bức xúc Công tác đào tạo lực lượng chức năng cần thời gian Việc tiêu cực trong giao thông khó kiểm soát
- Phổ biến, tuyên truyền giáo dục cho người dân, chia người dân thành các nhóm đối tượng để tuyên truyền Với học sinh, việc tuyên truyền lồng ghép vào việc giáo dục tại trường học, trong các chương trình học tập và vui chơi Với các bộ, công chức, viên chức, tuyên truyền tại nơi làm việc, đưa văn hóa giao thông vào nội quy của các tổ chức, công ty,… Với người dân thường, tuyên truyền ở địa phương Bên cạnh đó, cần kết hợp tuyên truyền qua các phương tiện thông tin đại chúng, các mạng xã hội… Ưu điểm của giải pháp này là dễ triển khai thực hiện, đi đúng vào bất cập liên quan đến ý thức, văn hóa Tuy nhiên hạn chế là kết quả khó dự đoán trước và việc thay đổi ý thức cần một thời gian dài
- Thông qua các điều chỉnh của đạo đức để nâng cao văn hóa giao thông, lên án những hành vi thiếu văn hóa khi tham gia giao thông, đồng thời ghi nhận và biểu dương những người có văn hóa tốt khi tham gia giao thông Giải pháp này tuy tận dụng được sức mạnh cộng đồng, tuy nhiên còn chưa rõ ràng, hiệu quả không cao nếu tiến hành một cách độc lập
Thứ ba, phương án nhà nước can thiệp trực tiếp bằng pháp luật
Nhà nước ban hành các quy phạm pháp luật điều chỉnh trực tiếp văn hóa giao thông của người dân Tăng mức phạt tiền với các
Trang 8hành vi vi phạm luật an toàn giao thông Quy định thêm các hành vi
bị xử Ưu điểm của giải pháp là tác động, điều chỉnh một cách trực tiếp đến bất cập đưa ra Hạn chế là về chi phí cho việc bổ sung các quy phạm pháp luật khá cao, còn cứng nhắc, thiếu sự linh hoạt
4 Lựa chọn giải pháp giải quyết vấn đề tối ưu cuối cùng
Để lựa chọn ra một giải pháp tối ưu cuối cùng, ta xét đến điểm mạnh phần nhiều
Trong só ba giải pháp đã nêu ở trên, phương án nhà nước can thiệp gián tiếp mang tính hiệu quả nhất Bởi sự áp dụng của giải pháp này vào thực tiễn vừa đem lại hiệu quả cao về mặt ý thức cho người dân, vừa đem lại sự phát triển cho giao thông đường bộ Việt Nam
Thứ nhất, Việt Nam là quốc gia đang phát triển, có hệ thống cơ
sở hạ tầng cũng như hệ thống giao thông đường bộ còn nhiều khó khăn Chính vì vậy, nhờ nhà nước can thiệp vào việc xây dựng và nâng cấp hệ thống giao thông đường bộ chắc chắn sẽ làm giảm thiểu các hậu quả của tai nạn giao thông cũng như các vấn đề khác
về giao thông đường bộ
Thứ hai, đội ngũ lực lượng chức năng ở Việt Nam cũng còn
nhiều hạn chế Chỉ khi giải quyết được các tiêu cực trong giao thông, nâng cao nhận thức và ý thức của những người trực tiếp quản lý giao thông thì ý thức của người dân cũng sẽ tự điều chỉnh tốt lên
Thứ ba, nhà nước thông qua sức mạnh cộng đồng để nâng cao
văn hóa giao thông, đồng thời tuyền truyền tới người dân pháp luật
về an toàn giao thông Đặc thù của nước ta là sức mạnh của số đông và chịu ảnh hưởng đạo đức cũng như phong tục tập quán rất lớn Lấy đạo đức và phong tục điều chỉnh sẽ đạt hiệu qua tối ưu mà
Trang 9Kết lại, biện pháp nhà nước can thiệp gián tiếp là giải pháp tối
ưu nhất trong số các giải pháp được đưa ra, nó vừa mang tính giáo dục cao, vừa dễ đi vào ý thức người dân Dù còn nhiều hạn chế nhưng việc khắc phục những hạn chế đó phải luôn được thực hiện song song để tạo nên sự hiệu quả trong hoạt động quản lí nhà nước
về giao thông đường bộ cũng như ý thức tham gia giao thông của người dân để phù hợp với tình hình Việt Nam hiện nay, giai đoạn nhà nước và xã hội đang hướng đến một đất nước văn minh, phát triển
KẾT LUẬN
Trên đây là những bất cập của vấn đề văn hóa giao thông và các giải pháp giải quyết vấn đề đó Giải quyết triệt để được vấn đề văn hóa tham gia giao thông của người dân là sự thành công lớn, góp phần tạo nên sự văn minh của xã hội và đẩy lùi những bất cập chưa được giải quyết trong vấn đề giao thông của nước ta