BÁO cáo (CHUYÊN đề nội KHOA NGÀNH THÚ y) VIÊM PHẾ QUẢN

Khi viêm làm cho niêm mạc phế quản bị sung huyết, tiết dịch -> niêm mạc rất mẫn cảm.. Nguyên nhân • Do gia súc bị nhiễm lạnh • Do chăm sóc, nuôi dưỡng gia súc kém • Do gia súc hít phải m

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP.HCM

KHOA CHĂN NUÔI THÚ Y

Môn: NỘI KHOA 2

GVHD:

NHÓM:

I. Đặc điểm

– Quá trình viêm có thể xảy ra trên bề mặt niêm mạc hay dưới niêm mạc của phế quản Khi viêm làm cho niêm mạc phế quản bị sung huyết, tiết dịch -> niêm mạc rất mẫn cảm Do vậy gia súc ho nhiều Dịch viêm đọng lại ở long phế quản, làm cho long phế quản hẹp Do

vậy gia súc có hiện tượng khó thở

– Tùy theo vị trí viêm mà có tên gọi :

• Viêm phế quản lớn

• Viêm phế quản nhỏ

Bệnh xảy ra nhiều vào thời kỳ giá rét Gia súc non và gia súc già hay mắc

II. Nguyên nhân

• Do gia súc bị nhiễm lạnh

• Do chăm sóc, nuôi dưỡng gia súc kém

• Do gia súc hít phải một số khí độc ( H2S, NH3, khói, khí Clo)

• Do niêm mạc phế quản bị tổn thương cơ giới (khi cho gia súc

uống thuốc để thuốc chảy vào phế quản)

• Do gia súc bị thiếu vitamin A

Tất cả các nguyên nhân trên làm giảm sức đề kháng của cơ thể và làm cho niêm mạc phế quản dễ bị tổn thương Từ đó vi khuẩn từ ngoài xâm nhập vào, hoặc những vi khuẩn đã cư trú sẵn trong hầu, họng có cơ hội phát triển và gây viêm

• Do kí sinh trùng kí sinh ở phổi (giun phổi), hoặc do ấu trùng giun đũa di hành gây tổn thương niêm mạc phế quản, dễ dẫn

đến bội nhiễm và viêm

• Do kế phát từ một số bệnh: bệnh cúm, viêm hạch truyền

nhiễm, lao, tụ huyết trùng …

• Do viêm lan từ một số khí quan bên cạnh ( viêm thanh quản,

viêm họng…)

III. Cơ chế sinh bệnh

Những kích thích bệnh lý thông qua hệ thần kinh trung ương, tác động vào

hệ thống nội thụ cảm của đường hô hấp, làm rối loạn tuần hoàn vách phế quản, dẫn đến xung huyết niêm mạc và viêm Niêm mạc phế quản có thể viêm cục bộ hoặc viêm tràn lan Dịch viêm tiết ra nhiều ( bao gồm hồng cầu, tế bào thường bì) đọng lại ở vách phế quản, kết hợp với phản ứng viêm thường xuyên kích thích niêm mạc phế quản Do vậy trên lâm sang gia súc có hiện tượng ho và chảy nước mũi nhiều

Những sản vật độc được sinh ra trong quá trình viêm kết hợp với độc tố của vi khuẩn thấm vào máu gây rối loạn điều hòa nhiệt → con vật sốt

Mặt khác, một số dịch viêm đọng lại ở vách phế quản còn gây nên hiện tượng xẹp phế nang, hoặc gây nên viêm phổi dẫn đến làm cho bệnh trở nên trầm trọng them

IV. Triệu chứng

1. Nếu viêm phế quản lớn

Ho là triệu chứng chủ yếu: thời kì đầu con vật ho khan, tiếng ho ngắn, có cảm giác đau Sau 3-4 ngày mắc bệnh tiếng ho ướt và kéo dài ( ho kéo dài từng cơn)

• Nước mũi chảy nhiều: lúc đầu nước mũi trong về sau đặc dần

và có màu vàng thường dính vào 2 bên mé mũi

• Nghe phổi: Thời kỳ đầu âm phế nang tăng Sau 2 3 ngày mắc

bệnh, xuất hiện âm ran (lúc đầu ran khô, sau ran ướt)

• Kiểm tra đờm thấy có tế bào thượng bì, hồng cầu, bạch cầu

• Con vật không sốt hoặc sốt nhẹ, nếu sốt trong một ngày lên

xuống không theo quy luật

• Tần số hô hấp không tăng

• Con vật sốt (nhiệt độ cao hơn bình thường 1-2oC)

• Tần số hô hấp thay đổi: Con vật thở nhanh và khó, có trường hợp con vật phải thóp bụng và lỗ mũi nở to để thở, hoặc phải

há mồm ra để thở

• Nếu có hiện tượng khí phế thì sự trở ngại hô hấp càng lớn -> kiểm tra niêm mạc mắt thấy niêm mac tím bầm, ma4ch nhanh

và yếu

• Ho khan, tiếng ho yếu và ngắn, sau khi ho con vật thở khó và

mệt

• Nước mũi không có hoặc ít, nước mũi đặc

• Nghe phổi có thấy âm ran ướt, đôi khi nghe thấy âm vò tóc Ở những nơi phế quản bị tắc thì không nghe thấy âm phế nang,

còn vùng xung quanh nó lại nghe thấy âm phế nang, còn vùng

xung quanh nó lại nghe thấy âm phế nang tăng

• Nếu có hiện tượng viêm lan sang phổi, gia súc có triệu chứng

của bệnh phế quản phế viêm

• Gõ vùng phổi nếu có hiện tượng khí phế thì âm gõ có âm bùng hơi và vùng gõ của phổi lùi về phía sau

Đối với viêm phế quản lớn tiên lượng tốt Nếu chữa kịp thời và chăm sóc nuôi dưỡng tốt thì sau 3-4 ngày điều trị gia súc khỏi bệnh

Đối với viêm phế quản nhỏ thì mức độ bệnh nặng hơn Nếu điều trị không kịp thời, gia súc sẽ chết hoặc chuyển sang viêm mạn hay kế phát sang bệnh phế quản phế viêm

V. Chẩn đoán

Lâm sàng:

• Gia súc ho nhiều, ho có cảm giác đau, chảy nhiều nước mũi, nước

mũi màu vàng hay xanh

• Nghe phổi phát hiện âm ran

• Sử dụng ống nghe để nghe âm thanh thở và các âm thanh khác bất thường ở phổi

Cận lâm sàng:

• Phân tích đờm - kiểm tra sự hiện diện của vi khuẩn trong đờm khi ho

ra

• X-quang thấy rốn phổi đậm

• Huyết thanh học

Cần chẩn đoán phân biệt với một số bệnh khác ở đường hô hấp :

• Bệnh phế quản phế viêm : Con vật sốt cao và sốt có quy luật ( sốt lên xuống theo hình sine) Vùng gõ của phổi có nhiều vùng âm đục phân tán, gia súc kém ăn hoặc bỏ ăn, X-quang

vùng phổi thấy có âm mờ rải rác

• Bệnh phổi xuất huyết : Bệnh phát triển nhanh, nước mũi lỏng

và có màu đỏ, ho ít, nghe phổi cũng có âm ran Gia súc thở khó đột ngột

• Bệnh phù phổi : Bệnh cũng phát triển nhanh, nước mũi lỏng và

có lẫn bọt trắng, nghe phổi cũng có âm ran, gia súc khó thở đột

ngột

VI. Điều trị

• Giữ ấm cho gia súc, chuồng trại sạch sẽ và thoáng khí, kín gió

về mùa đông

• Không cho gia súc ăn thức ăn bột khô

• Cho gia súc ăn thức ăn lỏng, dễ tiêu hóa

• Dùng dầu nóng xoa hai bên ngực

Dùng thuốc giảm ho và long đờm

Thuốc Đại gia súc(g) Tiểu gia súc(g) Lợn (g) Chó (g) Chlorua amon 8-10 5-8 1-2 0.5-1 Natri carbonat 8-10 5-8 1-2 0.5-1 Codein

phosphat 10-15 5-10 1-2 0.03-0.05

Hòa với nước sạch cho uống ngày 1 lần

Nếu gia súc sốt cao, dung kháng sinh điều trị

Penicillin + Streptomycin Gentamycin

Genta – Tylo Tiamulin

Ampicillin Kanamycin

Cephalosporin

Dùng thuốc trợ sức, trợ lực và nâng cao sức đề kháng : Cafeinnatribenzoat 20%; Vitamin B; Vitamin C

TÀI LIỆU THAM KHẢO

• Giáo trình chẩn đoán và nội khoa thú y, PGS.TS Phạm Ngọc Thạch (chủ biên)

TS Chu Đức Thắng

• Bài giảng Nội khoa 2, TS Nguyễn Văn Phát