Môc tiªu: Häc xong bµi nµy HS biÕt : - Các tác phẩm thơ văn, công trình khoa học của những tác giả tiêu biểu dưới thêi Lª, nhÊt lµ NguyÔn Tr·i.. Dưới thời Lê, văn học và khoa hoc phat tr[r]
Trang 1Tuần 19
lịch sử
Bài : Nước ta cuối thời Trần
I/ Mục tiêu :
Học xong bài này HS biết :
- Các biểu hiện suy yếu của nhà Trần vào giữa thế kỉ XIV
- Vì sao nhà Hồ thay nhà Trần
II/ Đồ dùng dạy- học :
- Phiếu học tập của HS
III/ Các hoạt động dạy - học :
Â.Kiểm tra bài cũ :
- GV gọi HS đứng tại chỗ trả lời câu
hỏi :
+ Vì sao nhân dân ta lại một lòng
quyết tâm đánh giặc ?
+ Việc nhà Trần ba lần rút quân khỏi
kinh thành Thăng Long là đúng hay sai
- 2 HS trả lời
- HS nhận xét
Trang 2? Vì sao ?
- GV nhận xét, cho điểm
B Bài mới :
- Gv giới thiệu bài
1 Những biểu hiện suy tàn của nhà
Trần
- GV cho HS đọc thầm phần đầu của
bài và thảo luận nhóm 4 để trả lời các
câu hỏi trong phiếu học tập những câu
hỏi sau :
+ Vua quan nhà Trần sống H thế
nào ?
+ Những kẻ có quyền thế đối xử với
dân ra sao ?
+ Cuộc sống của nhân dân H thế
nào ?
+ Thái độ phản ứng của nhân dân với
triều đình ra sao ?
+ Nguy cơ ngoại xâm H thế nào ?
- GV chốt kiến thức : Từ giữa thế kỉ
- HS đọc SGK
- HS thảo luận nhóm 4
- Đại diện nhóm trình bày ý kiến thảo luận
- Các nhóm khác nghe và nhận xét, bổ sung
Trang 3yếu Vua quan không quan tâm tới
dân dân oán hận, nổi dậy khởi
nghĩa.
2.Vì sao nhà Hồ thay thế nhà Trần ?
- GV cho HS đọc tiếp phần 2 SGK
- GV -H ra các câu hỏi
+ Hồ Quí Ly là H3 H thế nào ?
+ Ông đã làm gì ?
+ Hành động truất quyền vua Trần của
Hồ Quí Ly có hợp với lòng dân không
? Vì sao ?
- GV chốt kiến thức
Hành động truất quyền vua là hợp
với lòng dân vì các vua cuối thời
Trần chỉ lo ăn chơi sa đoạ, làm cho
tình hình đất ! ngày càng xấu đi
và Hồ Quý Ly đã có nhiều cải cách
tiến bộ
C Củng cố dặn dò :
+ Trình bày tình hình HD ta vào cuối
- HS đọc tiếp phần 2 SGK
- HS suy nghĩ để trả lời câu hỏi
- Các HS nhận xét và bổ sung
- 2,3 HS trả lời
Trang 4thêi TrÇn?
+ Do ®©u nhµ Hå kh«ng chèng næi
qu©n Minh x©m 2HX=
- DÆn HS xem l¹i bµi vµ chuÈn bÞ bµi
sau
Trang 5Tuần 20 Lịch sử
Bài : Chiến thắng Chi Lăng I/ Mục tiêu :
Học xong bài này HS biết
- Thuật lại diễn biến trận Chi Lăng
- ý nghĩa quyết định của trận Chi Lăng đối với thắng lợi của khởi nghĩa Lam Sơn
- Cảm phục sự thông minh, sáng tạo trong cách đánh giặc của cha ông ta qua trận Chi Lăng
II/ Đồ dùng dạy- học :
- @HX đồ trận Chi Lăng
- Phiếu học tập của HS
III/ Các hoạt động dạy - học :
A Kiểm tra bài cũ
- GV gọi HS đứng tại chỗ trả lời câu hỏi :
+ Nêu những biểu hiện suy thoái của
nhà Trần
+ Vì sao nhà Hồ lại thay thế nhà Trần ?
- 2 HS trả lời
- HS nhận xét
Trang 6- GV nhận xét, cho điểm.
B Bài mới :
- GV giới thiệu bài
1 Bối cảnh dẫn đến trận Chi Lăng
- GV trình bày bối cảnh dẫn đến trận Chi
Lăng: Cuối năm 1406, quân Minh xâm
2HX HD ta Nhà Hồ không đoàn kết
-HX toàn dân nên cuộc k/c thất bại
\HD ách đô hộ của nhà Minh , nhiều
cuộc khởi nghĩa của nhân dân ta đã nổ ra
, tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa Lam Sơn do
Lê Lợi khởi HD Năm 1418, từ vùng
núi Lam Sơn , cuộc khởi nghĩa Lam Sơn
ngày càng lan rộng ra cả HD Năm 142,
quân Minh bị quân khởi nghĩa bao vây ở
Đông Quan %HM Thông , HD chỉ
huy quân Minh hoảng sợ, một mặt xin
hoà , mặt khác sai H3 về HD xin cứu
viện Liễu Thăng chỉ huy 10 vạn quân
kéo vào HD ta theo -H3 Lạng Sơn
2 Tìm hiểu về ải Chi Lăng
Trang 7- GV cho HS quan sát 2HX đồ và đọc
thêm kênh chữ trong SGK để có thể miêu
tả về Chi Lăng
- GV chốt ý
ải Chi Lăng là vùng núi đá hiểm trở ,
3!$ nhỏ hẹp , khe sâu , rừng rậm
Đây là vùng hiểm yếu , vô cùng lợi hại
3 Thuật diễn biến của trận Chi Lăng
- GV cho HS đọc SGK và kết hợp với 2HX
đồ
- Cho HS thảo luận theo nhóm 4 các câu
hỏi
+ Khi quân Minh đến HD ải Chi Lăng ,
kị binh ta đã hành động H thế nào ?
+ Kị binh của nhà Minh đã phản ứng thế
nào HD hành động của quân ta ?
+ Kị binh của nhà Minh thua trận H thế
nào ?
+ Bộ binh của nhà Minh bị thua trận H
thế nào ?
+ Trong trận Chi Lăng, nghĩa quân Lam
Sơn đã thể hiện sự thông minh H thế
- HS miêu tả về ải Chi Lăng
- HS khác bổ sung
- HS thảo luận theo nhóm 4 các câu hỏi
- Đại diện các nhóm trình bày kết quả
- Các nhóm khác bổ sung
Trang 8nào ?
+ Sau trận Chi Lăng, thái độ của quân
Minh ra sao ?
- Cho HS thuật lại diễn biến trận Chi
Lăng
4 Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa
của chiến thắng Chi Lăng
+ Theo em, vì sao quân ta giành -HX
thắng lợi ở ải Chi Lăng?
+ Chiến thắng Chi Lăng có ý nghĩa H
thé nào đối với lịch sử dân tộc ta?
-> Trận Chi Lăng chiến thắng vẻ vang,
!' đồ cứu viện cho Đông Quan của
nhà Minh bị tan vỡ Quân Minh xâm
7!8 phải đầu hàng, rút về ! W!
ta hoàn toàn độc lập, Lê Lợi lên ngôi
hoàng đế, mở đầu thời Hậu Lê.
C Củng cố , dặn dò :
- GV giới thiệu cho HS về nhân vật Lê
Lợi
- HS thuật lại diễn biến của trận đánh
- HS trả lời
Trang 9Tuần 21
lịch sử
Bài : Nhà Hậu Lê và việc quản lý đất nước
I Mục tiêu :
- Hoàn cảnh ra đời của nhà Hậu Lê, tổ chức nhà nHD và việc quản lý đất
H-ớc của nhà Hậu Lê
- Nhận thức bHD đầu về vai trò của pháp luật
- Tự hào về triều đại nhà Lê trong lịch sử
II Đồ dùng dạy- học:
- Sơ đồ tổ chức nhà nuớc thời Hậu Lê
- Phiếu học tập của HS
III Các hoạt động dạy- học:
A.Bài cũ:
- Hãy thuật lại diễn biến của trận Chi
Lăng
- GV đánh giá
- 2 Học sinh trả lời
- HS nhận xét
Trang 10B.Bài mới:
* Giới thiệu bài:
GV nêu mục tiêu tiết học và dẫn dắt vắn
tắt vào nội dung bài học
1 Hoàn cảnh ra đời của nhà Hậu Lê.
Một số nét khái quát về nhà Hậu Lê.
GV cho HS thảo luận theo nhóm 4
- Dựa vào kiến thức đã học kết hợp
với SGK , hãy nêu hoàn cảnh ra đời
của nhà Hậu Lê và một số nét khái
quát về nhà Hậu Lê ?
- GV chốt ý
+ Về hoàn cảnh ra đời :
Năm 1428 Lê Lợi lên ngôi , đổi tên
nớc là Đại Việt , chọn Thăng Long làm
kinh đô
+ Về một số nét khái quát :
Nhà Hậu Lê trải qua các đời vua, Lê
Thái Tổ, Lê Thái Tông, Lê Nhân Tông,
Lê Thánh Tông Việc tổ chức và quản lý
đất nHD ngày càng củng cố và đạt đỉnh
cao ở thời Lê Thánh Tông
- HS thảo luận theo nhóm 4
- Đại diện các nhóm trình bày ý kiến
- Các nhóm khác nhận xét, bổ sung
Trang 112 Tìm hiểu về tổ chức chính quyền thời
Hậu Lê và việc quản lý đất nước của
nhà Hậu Lê.
-Cho HS đọc SGK và quan sát sơ đồ các
cấp chính quyền trong triều đình
+ Tại sao nói vua Lê có uy quyền tuyệt
đối ?
- GV chốt ý
+ Mọi quyền lực đều tập trung trong
tay vua
+ Vua trực tiếp là tổng chỉ huy quân
đội
+ Giúp việc cho vua có các bộ , các
viện
3 Tìm hiểu về luật Hồng Đức và vai trò
của pháp luật
- GV giao phiếu cho HS với nội dung sau
Đánh dấu vào ô trống trHD ý đúng về
nội dung cơ bản của luật Hồng Đức :
Bảo vệ quyền lợi của vua, quan ,địa
chủ
Bảo vệ quyền lợi của Quốc Gia
- HS thảo luận nhóm để trả lời câu hỏi
- Đại diện các nhóm trình bày
- Các nhóm khác nhận xét, bổ sung
- HS đọc SGK và trả lời câu hỏi
- HS trả lời câu hỏi trong phiếu
- HS trình bày phần làm phiếu của mình
- HS nhận xét phần trả lời của bạn và
bổ sung
Trang 12Kìm hãm sự phát triển kinh tế
Khuyến khích sự phát triển kinh tế
Giữ gìn truyền thống tốt đẹp của
dân tộc
phụ nữ không dợc đề cao
Bảo vệ quyền lợi của phụ nữ
* GV kết luận: Bộ luật Hồng Đức là bộ
luật đầu tiên của ! ta, là công cụ
giúp nhà vua cai quản đất ! Nhờ
có bộ luật này và những chính sách
phát triển kinh tế, đối nội, đối ngoại
sáng suốt mà triều Hậu Lê đã 3!
! ta phát triển lên một tầm cao
mới.
C Củng cố – Dặn dò
- Cho HS đọc ghi nhớ
- GV nhận xét tiết học
Dặn HS học bài và chuẩn bị bài sau
- HS đọc ghi nhớ SGK
lịch sử
Trang 13Tiết22 : Trường học thời Hậu Lê
i Mục tiêu:
Học xong bài này HS biết :
- Nhà Hậu Lê rất quan tâm tới giáo dục; Tổ chức dạy học , thi cử , nội dung dạy học 7HD thời Hậu Lê
- Tổ chức giáo dục 7HD thời nhà Lê có quy củ, nền nếp hơn
- Coi trọng sự tự học
ii đồ dùng dạy- học:
- Tranh Vinh qui bái tổ và lễ HD danh
- ảnh 1, 2, 3 trong SGK phóng to
iii các hoạt động dạy- học:
A.Bài cũ:
- Bộ luật Hồng Đức có những nội dung cơ bản
nào ?
- GV đánh giá
B.Bài mới:
* Giới thiệu bài:
- 2Học sinh trả lời
- HS nhận xét
Trang 14GV nêu mục tiêu tiết học và dẫn dắt vắn tắt
vào nội dung bài học
1 Tìm hiểu về tình hình giáo dục thời Hậu
Lê.
- GV cho HS đọc SGK và hỏi :
- Nêu một vài nét khái quát về tình hình giáo
dục thời Hậu Lê
( -HX tổ chức H thế nào? dạy những điều
gì? chế độ thi cử thế nào?
- GV chốt ý
+ Giáo dục thời Hậu Lê phát triển mạnh
+ Tổ chức giáo dục qui mô hơn thời nhà
Lý , nhà Trần
+ Nội dung học tập là nho giáo.
2 Tìm hiểu về tổ chức giáo dục thời Hậu Lê
- GV cho Hs đọc SGK và thảo luận theo nhóm
4 các câu hỏi sau :
+ Việc học 7HD thời Hậu Lê -HX tổ chức
H thế nào ?
( Nhà Lê lập Thái học viện là cơ quan lo việc
giáo dục của cả HD Thu nhận con em dân
- HS trình bày ý kiến
- Các HS khác nhận xét, bổ sung
- HS thảo luận nhóm để trả lời
câu hỏi
- Đại diện các nhóm trình bày
- Các nhóm khác nhận xét, bổ
Trang 15H3 và xây dựng Quốc Tử Giám , xây dựng
tủ sách , H viện để phục vụ H3 học Mở
H3 công và H3 H ở các địa +HM )
+ H3 học thời Hậu Lê dạy những điều gì
?
( Nho giáo , lịch sử các triều đại +HM Bắc
là nội dung dạy chủ yếu )
+ Chế độ thi cử 7HD thời Hậu Lê H thế nào
?
( Chế độ thi cử có nề nếp và qui củ hơn : 3
năm có một kì thi HM , thi Hội , có kiểm
tra trình độ quan lại …)
- Gv hoàn thiện câu trả lời
3 Tìm hiểu về những chính sách khuyến
khích học tập của nhà Hậu Lê
- GV cho HS đọc sách và trả lời câu hỏi :
+ Nhà Hậu Lê đã làm gì để khuyến khích
học tập ?
- GV chốt ý
* Nhà Lê rất coi trọng giáo dục đã có nhiều
chính sách tiến bộ , khuyến khích nhười đi
sung
+ nhà Lê đã đặt ra lễ HD danh ,
lễ vinh qui bái tổ và cho khắc bia tiến sĩ
Trang 16học Chính sách đó hiện nay vãn phù hợp
- Cho HS đọc ghi nhớ
C Củng cố – Dặn dò
- Việc giáo dục 7HD thời Hậu Lê -HX tổ chức
H thé nào?
- GV nhận xét tiết học
Dặn HS học bài và chuẩn bị bài sau
- HS đọc ghi nhớ SGK
- 2,3 HS trả lời
lịch sử
Tiết23 : Văn học và khoa học thời Hậu Lê
Trang 17i Mục tiêu:
Học xong bài này HS biết :
- Các tác phẩm thơ văn, công trình khoa học của những tác giả tiêu biểu 7HD thời Lê, nhất là Nguyễn Trãi Nội dung chính của các tác phẩm, các công trình
đó
- \HD thời Lê, văn học và khoa hoc phat triển rực rỡ hơn các giai đoạn HD
- Tự hào về những thành tựu văn học và khoa học thời Hậu Lê
II.đồ dùng dạy- học:.
- ảnh Nguyễn Trãi phóng to
- Một số đoạn thơ văn tiêu biểu của một số tác phẩm tiêu biểu
- Phiếu học tập của các nhóm
- H tầm những mẩu chuyện về danh nhân thời Hậu Lê
iii các hoạt động dạy- học:
A.Bài cũ:
- Nhà Lê đã làm gì để khuyến khích học tập
?
- GV đánh giá, cho điểm
B.Bài mới:
- 2Học sinh trả lời
- HS nhận xét
Trang 18* Giới thiệu bài:
GV nêu mục tiêu tiết học và dẫn dắt vắn tắt
vào nội dung bài học
1.Tìm hiểu về nền văn học thời Hậu Lê
- Nêu chú giải về chữ Hán và chữ Nôm?
- Kể tên các tác giả tiêu biểu và các tác
phẩm chữ Nôm tiêu biểu ?
( Tác giả : Lê Thánh Tông , Nguyễn Trãi
Tác phẩm : Quốc âm thi tập , Hồng Đức
Quốc âm thi tập )
- Cho HS ghi tên các tác phẩm , tác giả
vào cột HM ứng trong phiếu ( Phiếu
Học tập )
- GV giới thiệu một số đoạn thơ văn tiêu
biểu của một số tác giả thời Hậu Lê
2.Tìm hiểu về khoa học thời Hậu Lê.
- GV cho HS đọc SGK và thảo luận theo
nhóm 4 để hòan thiện bảng 2 trong phiếu HT
( các cột: tác giả, công trình khoa học, nội
dung)
- GV chốt ý
+ Tác giả : Ngô Sĩ Liên với tác phẩm Đại
- HS đọc thầm SGK
- HS trình bày ý kiến
- Các HS khác nhận xét, bổ sung
- HS làm phiếu
- Đại diện các nhóm trình bày
- Các nhóm khác nhận xét và
bổ sung
- HS đọc SGK và trả lời câu hỏi
- HS trả lời câu hỏi trong phiếu
- HS trình bày phần làm phiếu của mình
- HS nhận xét phần trả lời của bạn
Trang 19Việt sử kí toàn thư phản ánh nội dung : Lịch
sử nước ta thời Hùng Vương , đời đầu thời Lê
+ Tác giả Nguyễn Trãi với tác phẩm Lam
Sơn thực lục phản ánh nội dung : Lịch sử
cuộc khởi nghĩa Lam Sơn
Tác phẩm Dư địa chí của ông phản ánh nội
dung : Xác định lãnh thổ , giới thiệu tài
nguyên phong tục , tập quán của nước ta
+Tác giả Lương Thế Vinh với tác phẩm
Đại thành toán pháp , nội dung về kiến thức
toán học
3 Thi kể chuyện danh nhân thời Hậu Lê
- GV cho HS thi kể chuyện danh nhân thời
Hậu Lê
C Củng cố – Dặn dò
+ \HD thời Hậu Lê, ai là nhà văn, nhà thơ,
nhà khoa học tiêu biểu nhất?
- GV nhận xét tiết học
và bổ sung
- HS thi kể về danh nhân HD lớp
- Hỏi nhau về nội dung câu chuyện
Trang 20Dặn HS học bài và chuẩn bị bài sau - HS đọc ghi nhớ SGK
lịch sử
Tiết24: Ôn tập
i Mục tiêu:
...- Phiếu học tập HS
III Các hoạt động dạy- học:
A.Bài cũ:
- Hãy thuật lại diễn biến trận Chi
Lăng
- GV đánh giá
- Học sinh trả... tự học
ii đồ dùng dạy- học:
- Tranh Vinh qui bái tổ lễ HD danh
- ảnh 1, 2, SGK phóng to
iii hoạt động dạy- học:
A.Bài cũ:
- Bộ...
- Cảm phục thông minh, sáng tạo cách đánh giặc cha ông ta qua trận Chi Lăng
II/ Đồ dùng dạy- học :
- @HX đồ trận Chi Lăng
- Phiếu học tập HS