Giáo án dạy thêm (phụ đạo) môn Ngữ văn 8 kì 2 mới

giáo án dạy thêm môn Ngữ văn 8 học kì 2. Giáo án được soạn chi tiêt đảm bảo các hoạt động ôn tập kiển thức, củng cố kĩ năng làm bài cho học sinh. giáo án dạy thêm môn Ngữ văn 8 học kì 2. Giáo án được soạn chi tiêt đảm bảo các hoạt động ôn tập kiển thức, củng cố kĩ năng làm bài cho học sinh.

Trang 1

GIÁO ÁN DẠY THÊM HỌC KÌ 2

NGỮ VĂN 8

Ngày soạn:………

Ngày dạy: ………

Buổi 38: ÔN TẬP TỔNG HỢP

I Mục tiêu cần đạt: Qua tiết học này, Hs có thể

1 Kiến thức: Củng cố và hệ thống kiến thức về một số đơn vị kiến thức TV

đã học: tường từ vựng, từ tượng hình, từ tượng thanh, trợ từ, thán từ, tình tháitừ

2 Kĩ năng

- Rèn kĩ năng nhận biết và vận dụng các đơn vị kiến thức đó

- kĩ năng viết đoạn văn ngắn có sử dụng kiến thức TV đó học một cách phù hợp

- Hướng tới hình thành năng lực: hợp tác, cảm thụ, giao tiếp Tiếng Việt, giảiquyết vấn đề

GV gọi HS nhắc lại những kiến

thức cơ bản về Tiếng Việt học kì I

I Kiến thức cơ bản

1 Trường từ vựng

2 Từ tượng hình, từ tượng thanh

3 Từ ngữ địa phương và biệt ngữ xãhội

4 Một số biện pháp tu từ: nói quá,nói giảm, nói tránh

Trang 2

5.Trợ từ, thán từ, tình thái từ.

6 Câu ghép

7 Các loại dấu câu

Hoạt động 2: Hướng dẫn luyện

tập

Bài 1: Đặt ba câu ghép trong đó:

a Câu chỉ quan hệ nguyên nhân –

kết quả

b Câu chỉ quan hệ tăng tiến

c Câu chỉ quan hệ tương phản

Gọi hs trả lời từng câu 1

Gọi 2 HS lên bảng làm

Gọi HS nhận xét, sửa

II Luyện tập Bài 1:

a Vì trời mưa nên em đến muộn

b Trời càng lạnh em càng thích ănkem

c Mẹ cô ấy thì gầy còn bố cô ấy thìbéo

Bài 2: Sử dụng ít nhất là một câu

ghép (gạch chân dưới câu ghép đó)

nói về đề tài: Chúng ta không nên

- Về hình thức: Đoạn văn gồm 7 câu,

có đánh số câu, không mắc lỗi chính

Đoạn văn tham khảo

(1)Thuốc lá có rất nhiều tác hại.(2)Đối với sức khỏe con người, khóithuốc lá không chỉ ảnh hưởng trựctiếp đến người hút mà nó còn tácđộng cả đến những người không hútxung quanh (3)Nó cứ thấm dần vào

cơ thể, gặm nhấm cơ thể, gây ra baobệnh tật, đe dọa sức khỏe con ngườinhư: viêm phế quản, nhồi máu cơ tim,đất mạch máu não, ung thư, gây dị tậtthai nhi, đẻ non,,, (4)Không nhữngthế hút thuốc lá còn gây hao tổn kinh

Trang 3

tế cho gia đình và xã hội (5) Khôngchỉ ảnh hưởng đến sức khỏe, hútthuốc lá cũn hủy hoại hoại lối sống,nhân cách con người (6)Người lớnhút thuốc nêu một tấm gương xấu chotrẻ em (7)Nhiều người nghiện thuốc

lá, không có tiền nên sinh ra ăn trộm,sống buông thả, sa vào con đườngnghiện ngập (8)Có thể nói thuốc lá làmột loại ôn dịch cần phải nhanhchóng loại trừ

Bài 3:Tìm các từ tượng hình

trong đoạn thơ sau đây và cho

biết giá trị gợi cảm của các từ:

“Bác Hồ đó, ung dung châm lửa

Mà đế quốc là loài dơi hốt hoảng

Đêm tàn bay chập choạng dưới

gắn liền với sự vật, hành động làmcho sự vật, hành động trở nên cụ thểhơn, tác động vào nhận thức của conngười mạnh mẽ hơn

Trang 4

gánh nặng những khoai lang.

(Dẫn theo Nguyễn Tài Cẩn)

c Hừ, quân này to gan thật.

(Ngô Tất Tố)

d Ái chà, đau quá!

e Cuốn truyện này hay ơi là hay!

g Ô hay, cảnh cũng ưa người nhỉ!

(Hồ Xuân Hương)

h Nào đi tới ! Bác Hồ đã nói

Phút giao thừa, tiếng hát đêm

xuân?

(Tố Hữu)

i Cứu tôi với! Bà con ơi!

k Cô tặng em Về trường mới, em

m Thủy lấy con Vệ sĩ ra đặt lên

giường tôi, rỗi bỗng ôm ghì lấy con

búp bê hôn gấp gáp lên mặt nó rồi

thì thào :

- Vệ sĩ thân yêu ở lại nhé ! Ở lại

gác cho anh tao ngủ nhé ! Xa mày

con Em nhỏ sẽ buồn lắm đấy,

nhưng biết làm thế nào…(Khánh

Hoài)

HS thảo luận, trả lời

GV nhận xét, chốt

HS chữa vào vở

Bài 5: Cho 2 đoạn văn, tìm các từ

cùng trường nghĩa với từ “đau

đớn”, “cây cọ” Gọi tên cho

Bài 5:

a Các từ cùng trường nghĩa với từ

đau đớn là : sợ hãi, thương, căm tức

Trang 5

-những từ này?

a.Nước mắt tôi ròng ròng rớt

xuống hai bên mép rồi chan hoà

đầm đìa ở cằm và ở cổ Nhưng

không phải vì thấy mợ tôi chưa

đoạn tang thầy tôi mà chữa đẻ với

người khác mà tôi có cản giác đau

đớn ấy Chỉ vì tôi thương mẹ, tôi

căm tức sao mẹ tôi lại vì sợ hãi

những thành kiến tàn ác mà xa lìa

anh em tôi để sinh nở một cách dấu

diếm.

b Cuộc sống quê tôi gắn bó với

cây cọ Cha làm cho tôi chiếc chổi

cọ để quét nhà quét sân Mẹ lại

đựng hạt giống đầy nón lá cọ treo

lên gác bếp để gieo cấy mùa sau.

Chị tôi đan nón lá cọ, lại đan cả

mành cọ và bán cọ xuất khẩu.

Chiều chiều chăn trâu chúng tôi rủ

nhau đi nhặt những trái cọ rơi đầy

Bài 6:Cho biết ý nghĩa của các từ

tượng hình, tượng thanh sau đây:

mấp mô, lụ khụ, réo rắt, ú ớ, thườn

thượt, lanh lảnh, the thé

Bài 6:

- mấp mô: chỉ sự không bằng phẳng( tượng hình )

miêu tả âm thanhtiếng ho cụ già

- lụ khụ : gợi tả hình ảnh yếu

Trang 6

- gập ghềnh : chỉ sự bằng phẳng, lúcxuống lúc lên khó đi.

- lanh lảnh : âm thanh trong, kéo dài,sắc

- the thé : âm thanh cao, chói tai

IV Củng cố, dặn dò

- HS nhắc lại các khái niệm đã học? Lấy ví dụ?

- Nắm chắc kiến thức cơ bản đã ôn, học thuộc bài thơ, hoàn thành bài tập

- Chuẩn bị: Củng cố văn bản “Nhớ rừng”

Ngày soạn: 20/12/2016

Ngày dạy:

Buổi 39: Ôn tập: Văn bản “NHỚ RỪNG”; ÔN TẬP TIẾNG VIỆT

I.Mục tiêu cần đạt: Học xong bài này, HS sẽ có được:

1 Kiến thức:

- Củng cố kiến thức cơ bản của văn bản (Tác giả, xuất xứ, nội dung và nghệ thuậtcủa văn bản

- Thuộc được ít nhất 2 đoạn thơ

- Nêu được những chi tiết đặc sắc trong văn bản

2 Kĩ năng:

- Nhận biết được đặc điểm của tác phẩm thơ lãng mạn trong phong tràothơ mới 1930-1945

- Đọc diễn cảm tác phẩm thơ hiện đại viết theo bút pháp lãng mạn

- Phát hiện và phân tích được những chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tácphẩm

- Hướng tới hình thành năng lực: hợp tác, cảm thụ, giao tiếp Tiếng Việt,giải quyết vấn đề

Trang 7

+ Nhóm 2,3: chuẩn bị bài viết về những hình ảnh thơ đặc sắc

+ Nhóm 4: sưu tầm các bài thơ khác của Thế Lữ

III Tiến trình dạy học

+ Thể hiện nỗi chán ghét thực tại tầm thường,

tù túng và niềm khát khao tự do mãnh liệt

+ Khơi dậy lòng yêu nước thầm kín của người

dân mất nước thuở ấy

- Nghệ thuật:

+ Cảm hứng lãng mạn tràn đầy : mạch cảmxúc sôi nổi cuồn cuộn tuôn trào

+ Xây dựng hình tương n.vật trữ tình(con hổ)

là biểu tượng thích hợp, đẹp, thể hiện chủ đềbài thơ : Con hổ có vẻ đẹp oai hùng, coi làchúa sơn lâm đầy quyền uy ở chốn nước nonhùng vĩ, nay bị tù hãm trong cũi sắt (biểutượng thích hợp về người anh hùng chiến bạimang tâm sự u uất)

Cảnh rừng đại ngàn hoang vu, giang sơn củachúa sơn lâm là biểu tượng của thế giới rộnglớn, khoáng đạt, thế giới của tự do >< Cảnhvườn bách thú với cũi sắt và rừng, suối nhântạo là biểu tượng cho thức tại tù túng, giả dối,tầm thường

+ Hình ảnh thơ giàu chất tạo hình, đầy ấntượng : Cảnh sơn lâm hùng vĩ toát lên một vẻđẹp tráng lệ, khoáng đạt, phi thường, đồng

Trang 8

chân những từ khóa quan

trọng trong từng câu hỏi

* Hs làm bài theo nhóm,

tìm ý cụ thể cho đoạn văn,

sau đó viết đoạn cá nhân

* Cá nhân lên chữa bài

* GV chữ lỗi về hình thức,

bổ sung về nội dung

Phần I:Mở đầu bài thơ

“Nhớ rừng”, Thế Lữ viết:

“Gậm một khối căm hờn

trong cũi sắt”

Câu 1 Chép tiếp các câu

thơ tiếp theo để hoàn thiện

khổ thơ thứ nhất của bài

“Nhớ rừng”

Câu 2 Giải thích nghĩa

của từ “oai linh” trong

đoạn thơ vừa chép?

Câu 3 Trong đoạn thơ em

II.Luyện tập Phần I:

Câu 1: Học sinh chép chính xác, đúng chính

tả các các câu thơ tiếp theo để hoàn thiện khổ

thơ thứ nhất của bài “Nhớ rừng”.

Câu 2:Giải thích nghĩa của từ “oai linh”: sức

mạnh linh thiêng, nhàm chán, đáng chán,đáng khinh, đáng ghét

Câu 3:

- Hoàn cảnh: Bị giam cầm trong củi sắt của

vườn bách thú

-Nỗi khổ: không được sống tự do, bị tù hãm

trong cũi sắt dài ngày: “Ta nằm .” Gậm khối (sự nghiền ngẫm, trăn trở, dằn vặt

vì c/s mất tự do, khinh bỉ, coi thường trước sựngớ ngẩn hèn kém của kẻ khác )

- Nỗi nhục bị biến thành trò chơi cho thiên

hạn tầm thường “Giương mắt bé diễu oai linh

rừng thẳm”.

- Nỗi bất bình vì bị ở chung với loài thú thấp

hèn: gấu dở hơi, báo vô tư lự.

Trang 9

vừa chép diễn tả rất rõ tâm

trạng của con hổ khi bị

nhốt trong vườn bách thú?

Đó là tâm trạng như thế

nào?

Câu 4: Tâm trạng của con

hổ chính là tâm sự của con

người được gửi gắm Đó là

tâm sự gì?

Phần II:

Câu 1: Lời nhận xét viết

về bài thơ nào? Tác giả là

ai?

Câu 2: Em hãy chép

nguyên văn một khổ thơ

mà em thích trong bài thơ

a Vì sao nói bài thơ trên

thể hiện được lòng yêu

nước thầm kín của người

dân mất nước thuở ấy?

b Theo em, thế hệ trẻ ngày

nay phải làm gì để thể hiện

lòng yêu nước của mình?

Viết chuỗi câu khoảng ½

trang giấy thi

-HS đọc kĩ câu hỏi, phân

tích đề bài

- HS thảo luận, trao đổi

làm bài

Phần II Câu 1: Bài thơ “Nhớ rừng” - Tác giả Thế Lữ Câu 2:

“Ta sống mãi trong tình thương nỗi nhớ

… Giữa chốn thảo hoa không tên không tuổi”

Câu 3:

- Hình ảnh con hổ (chúa sơn lâm đang bịgiam cầm trong cũi sắt) là biểu tượng củamột người anh hùng bị thất thế sa cơ mangtâm sự u uất đầy bi tráng

- Cảnh rừng già hoang vu- giang sơn củachúa sơn lâm – là biểu tượng của thế giớirộng lớn khoáng đạt, thế giới của tự do

- Hình ảnh cũi sắt trong vườn bách thú biểutượng cho cuộc sống hiện tại tù túng, giả dối,tầm thường

→ Nhà thơ gửi gắm tâm sự kín đáo của mình

Trang 10

- GV nhận xé, chốt đoạn văn hoặc bài văn, có các ý sau: (2đ)

- Nêu văn đề NL: lòng yêu nước của thế hệtrẻ hiện nay

- Khái niệm: Lòng yêu nước? Đó là yêusông, yêu núi, yêu làng, yêu xóm, yêu ngườidân sống trên mảnh đất VN

- Biểu hiện: không phải là những thứ quácao xa, nó nằm ngay ở ý thức và hành độngcủa mỗi người

+ đình là là nơi chúng ta cần yêu thươngđầu tiên

+ Chúng ta cần phải san sẻ tình yêu thươngcủa mình cho tất cả mọi người xung quanh + Thế hệ trẻ cần phải cống hiến và chungtay xây dựng đất nước phát triển hơn Khi cònngồi trên ghế nhà trường thì cần phải cố gắngchăm học, rèn luyện không ngừng để trởthành người công dân tốt cho xã hội

+ Xung quanh chúng ta còn có rất nhiềumảnh đời cần sự sẻ chia và giúp đỡ: cónhững đứa trẻ lang thang cơ nhỡ, bị bố mẹ bỏrơi, những cụ già neo đơn Họ cần được yêuthương và sẻ chia Chúng ta hãy dang rộngvòng tay để yêu thương họ, kêu gọi xã hộiyêu thương họ bằng những hành động thiếtthực nhất

- Phê phán những phần tử cố ý chống lại đấtnước, chống lại chính quyền

- Chúng ta cần phải rèn luyện tinh thần nàythường xuyên để dựng xây và cống hiến chođất nước

Hoạt động 3: Củng cố, dặn dò (2p)

- Ôn tập nội dung và nghệ thuật của văn bản

- Học thuộc lòng bài thơ

- Phân tích hình ảnh con hổ khi bị nhốt trong vườn bách thú

Trang 11

- Chuẩn bị bài tiếp theo: Ôn tập văn bản “Nhớ rừng” (tiếp theo)

Ngày soạn: 20/12/2016

Ngày dạy:

Buổi 40:Ôn tập: Văn bản “NHỚ RỪNG” (tiếp theo)

ÔN TẬP TIẾNG VIỆT

I Mục tiêu cần đạt: Học xong bài này, HS sẽ có được:

- Phân tích được hỉnh ảnh con hổ qua bức tranh thiên nhiên để thấy đượchình tượng con hổ như một bức tranh tứ bình

- Củng cố lại những kiến thức TV + lồng ghép bài tập vào câu hỏi đọc hiểu

2 Kĩ năng:

- Hướng tới hình thành năng lực: hợp tác, cảm thụ, giao tiếp Tiếng Việt,giải quyết vấn đề

Trang 12

2 HS: Lập bảng thống kê về các kiến thức đã học.

+ Nhóm 1: giới thiệu khái quát

+ Nhóm 2,3: chuẩn bị bài viết về những hình ảnh thơ đặc sắc

+ Nhóm 4: sưu tầm các bài thơ khác của Thế Lữ

III Tiến trình dạy học

Phần I: Cho câu văn sau:

“Nào đâu những đêm vàng bên bờ

suối”

Câu 1: Chép tiếp những câu thơ tiếp

theo để hoàn thành khổ thơ chứa câu

Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối

Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan? Đâu những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn

Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới? Đâu những bình minh cây xanh nắng gội,

Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng?

Đâu những chiều lênh láng máu sau

Trang 13

bài thơ nào? Của ai? Phương thức

biểu đạt của bài thơ là gì?

Câu 3: Bài thơ là lời tâm sự của con

hổ ở trong vườn bách thú, em hiểu

những điều sâu sắc nào trong tâm sự

của con người?

Câu 4: Những câu hỏi nghi vấn trong

khổ thơ được dùng để làm gì?

Câu 5: Trong khổ thơ em vừa hoàn

thành, sử dụng rất thành công một

biện pháp tu từ nghệ thuật, đó là gì?

Kết hợp với biện pháp nghệ thuật đó,

hình ảnh con hổ được miêu tả rất đặc

sắc cùng với bức tranh thiên nhiên, nó

được gọi là một “bức tranh tứ bình”.

Em hãy chứng minh điều trên bằng

một đoạn văn khoảng 10 câu Trong

Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,

Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật? -Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?

Câu 2:

-Bài thơ: “Nhớ rừng” – Thế Lữ

- PTBĐ: Biểu cảm gián tiếp

Câu 3: Tâm sự của con người:

- Nỗi chán ghét thực tại tù túng, tầmthường, giả dối

- Khát vọng tự do cho cuộc sống được

là của chính mình

Câu 4: Bộc lộ sự tiếc nuối quá khứ Câu 5: (Gợi ý dàn ý)

Chủ đề Qua bức tranh thiên nhiên hình ảnh chúa sơn lâm hiện lên như

một “bức tranh tứ bình” lộng lẫy, tuyệt đẹp

(Bốn cảnh, cảnh nào cũng có núi rừng hùng vĩ, tráng lệ với con hổ uy nghi làm chúa tể)

Cảnh vật Trăng tan

bên suốivắng kì ảo

Ngày mưachuyển bốnphương ngàn

Bình minhrộn rã tiếngchim, chanhòa ánh nắng

ca hát chogiấc ngủ củachúa sơnlâm

Hoàng hôn

đỏ, mặt trờichết

Hình ảnh

con hổ

Là một thi sĩđang tậnhưởng ánhtrăng đầy

Mang dángdấp một đếvương đangsay ngắm

Như mộtchúa củarừng xanhđang say

Anh hùngchờ bóngđêm để tunghoành

Trang 14

lãng mạn giang sơn mình trong

giấc ngủ

Dẫn chứng “Ta say mồi

đứng uống ánh trăng tan”.

“Đâu những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn / Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới.”

“Đâu những bình minh cây xanh nắng gội /Tiếng chim

ca giấc ngủ

bừng”.

“Đâu những chiều mặt trời gay gắt”.

Nghệ thuật đó là một bức tranh thiên

nhiên huy hoàng, rực rỡ, náođộng, hùng vĩ đầy bí ẩn

Một loạt điệp từ: nào đâu,

đâu những, ta cứ lặp đi lặp

lại diễn tả thấm thía nỗi nhớtiếc khôn nguôi của con hổđối với những cảnh khôngbao giờ còn được thấy Vàgiấc mơ huy hàng đó đã khéplại trong tiếng than u uất:

“Than ôi! Thời oanh liệt nay

“Ngậm một nỗi căm hờn trong cũi sắt

Ta nằm dài trông ngày tháng dần

qua”.

Câu 1: Chép như vậy sai ở điểm nào?

Hãy chép lại cho đúng nguyên bản?

Câu 2: So sánh các từ chép sai với từ

đúng nguyên bản và phân tích để thấy

rõ cái hay trong việc dùng từ của Thế

Lữ?

Câu 3: Có ý kiến cho rằng: Hai câu

thơ đầu đã thể hiện sự đối lập giữa vẻ

bên ngoài với nội tâm con hổ Theo

em, nhận xét ấy có đúng không? Vì

sao?

Câu 4: Em hãy viết đoạn văn Tổng

-Phân - Hợp, trình bày cảm nhận của

Phần II Câu 1:

-Bạn chép sai từ “ngậm”, “nỗi”.

- Câu đúng:

“Gậm một khối căm hờn trong cũi sắt

Ta nằm dài trông ngày tháng dần qua.

Câu 2:

-Nghĩa của từ “ngậm” và “gậm”không giống nhau, vì vậy, chép ai từ,

ý nghĩa của câu thơ sẽ thay đổi Con

hổ không chấp nhận, không an phận

“ngậm” mà nó “gậm khối căm hờn”

đó – suy nghĩ, tích tụ nỗi uất hậntrong lòng

- “nỗi” mang ý nghĩa trừu tượng;

“khối” mang ý nghĩa cụ thể Tưởng

Trang 15

em về hình ảnh và tâm trạng của con

hổ trong bài bài thơ Trong đoạn văn

Ý 2: - Nhớ cháy lòng cháy ruột, khao

khát được trở về với thiên nhiên tự

do, phóng khoáng: câu hỏi tu từ Nuối tiếc quá khứ vàng son thời kì được làm chủ thiên nhiên.

-Ý 3: Uất hận, chán ghét cuộc sốngthực tại (khổ 4)

Chán chường, khinh miệt cuộc sốngthực tại

Ngao ngán, chán ghét cao độ vì cảnh

ở vườn bách thú đơn điệu

- Phân tích hình ảnh con hổ khi hồi tưởng lại quá khứ (mạnh mẽ, uyển chuyển,lẫm kiệt)

- Chuẩn bị bài tiếp theo: Ôn tập văn bản “Quê hương” (tiếp theo)

Ngày soạn: 20/12/2016

Ngày dạy:

Buổi 41:Ôn tập: Văn bản “QUÊ HƯƠNG”

Câu nghi vấn

Trang 16

I Mục tiêu cần đạt: Học xong bài này, HS sẽ có được:

- Phân tích được hình ảnh nghệ trong câu hỏi rèn kĩ năng đọc – hiểu

- Củng cố lại những kiến thức câu nghi vấn + lồng ghép bài tập vào câu hỏiđọc hiểu

2 Kĩ năng:

3 Hướng tới hình thành năng lực: hợp tác, cảm thụ, giao tiếp Tiếng Việt, giải

- Nội dung: Thể hiện tình cảm quêhương trong sáng, tha thiết của nhàthơ

Trang 17

+ Ngôn ngữ thơ giản dị, trong trẻoI

Hoạt động 2: Hướng dẫn luyện tập

* Câu hỏi viết đoạn văn, Hs làm bài

theo nhóm, tìm ý cụ thể cho đoạn văn,

sau đó viết đoạn cá nhân

* GV chữa lỗi về hình thức, bổ sung

về nội dung

Phần I: Cho câu thơ sau:

“Làng tôi ở vốn làm nghề chài lưới”

Câu 1: Chép tiếp những câu thơ để

hoàn thành hai khổ thơ liên tiếp

Câu 2: Đoạn thơ em vừa chép nằm

trong bài thơ nào? Của ai? Nêu thể

thơ của bài thơ? Nội dung chính của

đoạn thơ là gì?

Câu 3: Giải thích từ “trai tráng” và

“tuấn mã” có trong đoạn thơ vừa

chép

Câu 4: Trong đoạn thơ có chứa các

hình ảnh nghệ thuật mang biện pháp

tu từ nghệ thuật Hãy chỉ ra và nêu giá

trị biểu cảm của phép tu từ nghệ thuật

đó?

II.Luyện tập Phần I

Câu 1: (HS chép thơ) Câu 2:

- Bài thơ: “Quê hương”

- Tác giả: Tế Hanh

- Thể thơ: 8 chữ

- Nội dung: Giới thiệu chung về làngtôi và cành làng chài ra khơi đánh cá

Câu 3: Giải thích nghĩa của từ:

-“trai tráng”: trai trẻ, khỏe mạnh.

- “tuấn mã”: ngựa đẹp, khỏe và phi

ngữ: hăng, phăng, vượt, diễn tả thật

ấn tượng khí thế băng tới dũng mãnhcủa con thuyền khi ra khơi, làm toátlên một sức sống mạnh mẽ, một vẻđẹp hùng tráng đầy sức sống

Trang 18

rất đẹp, một vẻ đẹp lãng mạn với sự

so sánh độc đáo Hình ảnh con thuyềnbỗng trở nên lớn lao, thiêng liêng vàthơ mộng Nó chính là biểu tượng củalinh hồn làng chài -> bút pháp lãngmạn hóa (Vật vô tri vô giác trở nênsống động, thiêng liêng và như linhhồn của người dân làng chài

Phần II

Trong bài thơ “Quê hương”, nhà

thơ Tế Hanh có viết:

“Ngày hôm sau, ồn ào trên bến đỗ

Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.

“Nhờ ơn trời biển lặng cá đầy ghe”,

Những con cá tươi ngon thân bạc

trắng.

Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng,

Cả thân hình nồng thở vị xa xăm;

Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm

Nghe chất muối thấm dần trong thớ

vỏ”

Câu 1: Em hãy tóm tắt nội dung đoạn

thơ trên bằng một câu văn

Câu 2: Xác định đề tài và chủ đề của

bài thơ “Quê hương”

Câu 3: Trong bài thơ, hình ảnh cánh

buồm được nhắc đến mấy lần? Chép

lại các câu thơ chứa hình ảnh đó?

Câu 4: Câu thơ “Nhờ ơn trời biển

lặng cá đầy ghe,” là lời của ai? Câu

thơ gợi cho em suy nghĩ gì?

Câu 5: Câu thơ: “Chiếc thuyền im

bến mỏi trở về nằm / Nghe chất muối

thấm dần trong thớ vỏ” sử dụng biện

pháp nghệ thuật gì? Nêu tác dụng?

Câu 6: Bài thơ mang đến cho ta

những cảm nhận sâu sắc về hình ảnh

con thuyền Bằng đoạn văn diễn dịch

khoảng 10 câu, em hãy làm rõ ý trên

Trong đoạn có sử dụng một câu nghi

Phần II Câu 1: Đoạn văn trong văn bản “Quê

hương” của nhà thơ Tế Hanh miêu tảcảnh thuyền đánh cá trở về bến

Câu 2:

- Đề tài: Quê hương

- Chủ đề: Tình yêu và nỗi nhớ dànhcho quê hương

+ “Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng / Rướn thân tráng bao la thâu góp gió”

+ “Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm / Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ”

Câu 4:

-Câu thơ là lời của người dân chài

- Suy nghĩ: Niềm vui đón thuyền cáthắng lợi trở về, đó cũng là sự mongmuốn của người dân về những ngườitrực tiếp chèo thuyền ra khơi họ được

Trang 19

vấn (Gạch chân và chỉ rõ) như một cơ thế sống, như một phần

sự sống lao động ở làng chài gắn bómật thiết với con người nơi đây

Câu 6:

Chủ đề Hình ảnh con thuyền -> là biểu

tượng của người dân làng chài

Con thuyền khi ra

Nhân hóa, ẩn dụ chuyểnđổi cảm giác:

Im, mỏi, nằm, nghe

Tình cảm của tác giả: Gắn bó sâu nặng, tình yêu thương đằm thắm, tha thiết

(HS diễn đạt thành đoạn văn)

Yêu cầu hình thức:

-Đoạn diễn dịch với câu chủ đề nằm ở đầu đoạn, khoảng 10 câu

- Không mắc lỗi chính tả, đặt câu

- Có YCTV: Câu nghi vấn (Gạch chân và chỉ rõ)

Yêu cầu về nội dung: Diễn đạt đủ cơ bản các ý chính

Trang 20

- Học thuộc lòng bài thơ.

- Phân tích những câu văn chứa biện pháp tư từ nghệ thuật

- Học thuộc nội dung và nghệ thuật của văn bản

- Chuẩn bị bài tiếp theo: Ôn tập văn bản “Quê hương”

- Thuộc lòng bài thơ

- Phân tích được hình ảnh nghệ trong câu hỏi rèn kĩ năng đọc – hiểu

- Củng cố lại những kiến thức câu nghi vấn bằng câu hỏi cụ thể

2 Kĩ năng:

3 Hướng tới hình thành năng lực: hợp tác, cảm thụ, giao tiếp Tiếng Việt, giải

quyết vấn đề

4 Thái độ

- Bồi đắp thêm lòng yêu nước và trân trọng cuộc sống hòa bình, tự do

Trang 21

theo nhóm, tìm ý cụ thể cho đoạn

văn, sau đó viết đoạn cá nhân

* GV chữa lỗi về hình thức, bổ sung

về nội dung

Bài 1: Tìm câu nghi vấn trong các

câu dưới đây, chỉ ra đặc điểm hình

thức của các câu nghi vấn đó và

cho biết chúng được dùng với mục

đích gì?

a “Tôi quắc mắt:

-Sợ gì? […] Mày bảo tao còn biết sợ

ai hơn tao nữa! (“Dế Mèn phiêu lưu

ký” - Tô Hoài)

b “Thân gầy guộc, lá mong manh

Mà sao nên lũy nên thành tre ơi?”

(“Tre Việt Nam” – Nguyễn Duy)

c “Cả đàn bò giao cho thằng bé

người không ra người ngợm không ra

ngợm ấy, chăn dắt làm sao?” (“Em

Bài 1:

a “Sợ gì?” – câu nghi vấn được đánh dấu bằng đại từ nghi vấn “gì” (phủ định việc “sợ” của Dế Mèn: “Tao

không sợ gì cả” với sắc thái kiêu căng,

tự mãn)

b “Mà sao nên lũy nên thành tre ơi?”

– câu nghi vấn đánh dấu bằng đại từ

nghi vấn “sao” (bộc lộ cảm xúc ngạc

nhiên, thán phục với sắc thái tự hào)

c Cả câu – câu nghi vấn được đánh

dấu bằng đại từ nghi vẫn “sao” phủ định việc “chăn dắt bò của Sọ Dừa”:

“Không chăn dắt được” với sắc thái

phân vân, nghi ngờ

d - “Sao lại lại không bắt con cá đền

Trang 22

bé thông minh)

d Đồ ngốc! Sao lại lại không bắt con

cá đền cái gì? Đòi một cái máng cho

lợn ăn không được à?” (“Ông lão

- “Đòi một cái máng cho lợn ăn không

được à?” – đánh dấu bằng tình thái từ

“à” (khẳng định “phải đòi một cái

máng cho lợn ăn” với sắc thái trách

móc, bực tức)

Bài 2: Cho câu thơ sau:

“Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng

nhớ”

Câu 1: Hãy chép tiếp để hoàn thành

khổ thơ chứa câu thơ trên Khổ thơ

thuộc bài thơ nào? Tác giả là ai? Nêu

hoàn cảnh sáng tác bài thơ đó?

Câu 2: Tìm và phân tích những câu

thơ về con người miền biển trong bài

thơ?

Câu 3: Khổ thơ em vừa chép nói về

nỗi nhớ quê hương của tác giả Trong

xa cách, lòng tác giả nhớ đến những

điều gì nơi quê nhà?

Câu 4: Nhà thơ Huy Cận có viết

trong bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá”:

“Biển cho ta cá như lòng mẹ

Nuôi lớn đời ta tự buổi nào”.

Hai câu thơ trên gợi cho em nhớ đến

những câu thơ nào trong bài thơ em

vừa xác định?

Câu 5: Kể tên một câu thơ (nói rõ tên

bài thơ và tác giả) cũng nói về quê

hương

Câu 6: Tình yêu quê hương luôn

thường trực trong mỗi con người.

Khi xa quê, tình yêu ấy càng trỗi dậy

và họ muốn được thể hiện bằng

những việc làm cụ thể Hãy trình bày

sự hiểu biết của em về vấn đề này

bằng chuỗi câu không quá 2/3 trang

Bài 2:

Câu 1

- Chép tiếp:

“Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ

Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi,

Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi,

Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá!”

- Bài thơ “Quê hương” – Tế Hanh

- HCST: Khi tác giả xa quê hương,nhớ về và viết bài thơ này

Câu 2: Những câu thơ nói về con

người miền biển trong bài thơ “Quêhương”

- Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá

-> vẻ đẹp khỏe mạnh

Khắp dân làng tấp nập đón ghe về

->con người đón thuyền về tấp nập,đông vui

- Dân chài lưới…xa xăm -> vẻ đẹp

chắc khỏe của những con người phảivật lộn với sóng gió khơi xa

Câu 3:

-Biển (màu nước xanh)

- Cá (cá bạc)

- Cánh buồm (chiếc buồm vôi)

- Thuyền (thoáng con thuyền rẽ sóngchạy ra khơi)

- Mùi biển (cái mùi nồng mặn quá)

Câu 4: câu thơ:

Trang 23

giấy thi

(ý chính: Tình yêu quê hương và

những việc làm thể hiện tình yêu quê

hương)

“Nhờ ơn trời biển lặng cá đầy ghe Những con cá tươi ngon thân bạc trắng

->Đó là lời cảm tạ chân thành đưuọcthốt lên từ đáy lòng của người dânchài lưới đối với biển cả Trong niềmvui họ không quên cảm ơn trời biển,cho thấy vẻ đẹp tâm hồn họ, là tấmlòng đôn hậu, chân thực

Câu 5:

Câu thơ

“Quê hương là chùm khế ngọt Cho con trèo hái mỗi ngày Quê hương là đường đi học Con về rợp bướm vàng bay”

(“Quê hương” – Đỗ Trung Quân)

Câu 6:

Chủ đề Tình yêu quê hương tha thiết

Khái niệm Cách thể hiện

tình yêu dành cho quê hương (Biểu hiện)

Vai trò của quê hương

- Giới thiệu vềquê hương chobạn bè:

+ Các phong tụctập quán

+ Các lễ hội đặctrưng

+ Các trò chơidân gian

+ Các món ăn

-Là điểm tựa chocon người

- Là nguồn cổ vũ,động viên

- Bồi đắp nhữnggiá trị tinh thầncao quý

-

-Nói xấu

- Phá hoại củacông

- Không có ýthức xây dựngquê hương

Trang 24

+ Các địa danh(đền, chùa, giếngnước lâu đời, nhà

cổ, con sông )->Vởi thái độ tựhào, trân trọng,yêu mến

+ Luôn yêu quý và tự hào

(HS diễn đạt ý)

- Chuẩn bị bài tiếp theo: Ôn tập văn bản “Ông đồ”, Câu cầu khiến

Ngày soạn: 2/1/2017

Ngày dạy:

Buổi 43: Ôn tập: Văn bản “ÔNG ĐỒ” (Vũ Đình Liên)

Tiếng Việt: CÂU CẦU KHIẾN

Trang 25

- Nhắc lại được đặc điểm về hình thức và chức năng của kiểu câu cầu khiến

- Áp dụng lý thuyết để làm một số bài tập rèn kỹ năng đọc – hiểu đề bài

2 Kỹ năng

- Rèn kĩ năng viết đoạn văn cảm thụ chi tiết đặc sắc trong văn bản trên

- Kỹ năng cảm nhận nét đẹp văn hóa, bản sắc dân tộc riêng của đất nướcVN

1 GV: soạn giáo án, pho tô phiếu BT.

2 HS: Ôn lại kiến thức về 2 văn bản “Một thứ quà của lúa non: Cốm” và bài

“Mùa xuân của tôi” để thấy được nét đẹp văn hóa của Việt Nam cần phải bảo vệ

sắc về nội dung và nghệ thuật

văn bản và phần tiếng Việt

- Phương pháp: Vấn đáp,

thuyết trình

- Phát triển năng lực giao tiếp,

giải quyết vấn đề

- Gọi đại diện nhóm 2 trình

bày phần khái quát

và nỗi nhớ tiếc ngậm ngùi đối với cảnh

cũ, người xưa gắn liền với một nét đẹpvăn hóa cổ truyền

b Nghệ thuật:

- Thể thơ ngũ ngôn

- Kết cấu đầu cuối tương ứng

Trang 26

- Nghệ thuật tương phản.

2 Tiếng Việt Câu cầu khiến

- Câu cầu khiến là câu dùng để ra lệnh,yêu cầu, đề nghị, khuyên bảo,

- Đặc điểm hình thức của câu cầu khiến:+ Câu cầu khiền chứa các phụ từ đứngtrước động từ: hãy, chớ, đừng,

Ví dụ: “Người cao lớn cười nói: “Mọi khinàng Út thường làm bánh giả chơi bày cỗ

Nay, nàng Út hãy làm thứ bánh đó dâng cha Nhưng chớ có bỏ đất cát như mọi khi

mà hãy đổ gạo nếp vào” (Truyền thuyết

chớ đứng ở trước và các từ đi, thôi, nào, ở phía sau động từ.

Ví dụ: “Ông lão ơi! Đừng băn khoăn

quá! Thôi hãy về đi! (“Ông lão đánh cá

và con cá vàng”)+ Câu cầu khiến không chứa các từ đitrước và đi sau động từ nhưng được đánhdấu bằng ngữ điệu cầu khiến

Ví dụ: “Đồ ngu! Đòi một cái máng thật

à? Một cái máng thì thấm vào đâu! Đi tìm

lại con cá và đòi một cái nhà rộng.”

(“Ông lão ”)

Lưu ý: Thông thường, khi nói với người

lớn tuổi; hoặc khi mời mọc, nhờ vả,khuyên nhủ; hoặc tỏ thái độ lịch sự, phảidùng câu cầu khiến có chủ ngữ

Trang 27

- 3 phút HS đọc phiếu gạch

-Các câu hỏi đọc – hiểu HS

Bài 1: Tìm câu cầu khiến

trong các câu dưới đây và

chỉ ra các dấu hiệu hình

thức của câu cầu khiến đó?

a “Đừng cho gió thổi nữa!

Đừng cho gió thổi nữa”

(“Cây bút thần”)

b “Con trăn ấy là của vua

nuôi đã lâu Nay em giết nó,

tất không khỏi bị tội chết.

Thôi bây giờ nhân trời chưa

sáng em hãy trốn ngay đi Có

Lên với tao

Vui tiếp nào…!”

(“Chuyện Lương Thế Vinh”)

d “Xin bệ hạ hoàn gươm lại

cho Long Quân” (“Sự tích

Hồ Gươm”)

Bài 2: Tìm câu cầu khiến

trong các câu sau Hãy giải

thích tại sao trong các câu

b Thôi bây giờ nhân trời chưa sáng em

hãy trốn ngay đi.

a Mẹ ra mời sứ giả vào đây.

b Ông cầm lấy cái này về tâu đức vua xin rèn cho tôi thành một con dao để xẻ thịt chim.

(Chú ý đến quan hệ giữa người nói và

Trang 28

không? Vì sao?

a “Đứa bé nghe tiếng rao,

bỗng dưng cất tiếng nói:

- Mẹ ra mời sứ giả vào đây.

(“Thánh Gióng”)

b “Ông cầm lấy cái này về

tâu đức vua xin rèn cho tôi

thành một con dao để xẻ thịt

chim.” (“Em bé thông

minh”)

người nghe)

Bài 3: Bài 3 : Cho câu thơ:

“Mỗi năm hoa đào nở”

Câu a Chép tiếp những câu

thơ tiếp theo để hoàn thành 2

khổ thơ của bài thơ “Ông đồ”

Câu b Nêu nêu nội dung của

khổ thơ em vừa chép bằng

một câu văn

Câu c Hình ảnh ông đồ gắn

liền với thời điểm “mỗi năm

hoa đào nở”, điều đó có ý

nghĩa như thế nào?

Câu d Trong bài thơ, nhân

vật trữ tình được gọi theo

những cách khác nhau: ông

đồ già, ông đồ, ông đồ xưa.

Hãy phân tích cách gọi như

vậy?

Câu e “Niềm hoài cổ” là một

trong những thi cảm chính

trong bài thơ “Ông đồ” Kể

tên một một văn bản cũng nói

về thi cảm này (chỉ rõ tên tác

giả) và chỉ rõ “niềm hoài cổ”

ở đây là gì?

Câu g Viết đoạn văn theo

phép diễn dịch khoảng 8 câu

trình bày cảm nhận của em về

hình ảnh ông đồ trong hai khổ

thơ đầu của bài thơ Trong

Bài 3:

Câu a Chép đúng thơ

“Mỗi năm hoa đào nở

Lại thấy ông đồ già Bày mực tàu giấy đỏ Bên phố đông người qua

Bao nhiêu người thuê viết Tấm tắc ngợi khen tài Hoa tay thảo những nét Như phượng múa rồng bay”

Câu b Khổ thơ giới thiệu hình ảnh ông

đồ ngồi viết chữ trong ngày Tết đến xuânvề

Câu c.

-Hoa đào là tín hiệu của mùa xuân và Tết

cổ truyền của dân tộc

- Ông đồ có mặt giữa mùa đẹp vui, hạnhphúc của mọi người

Câu d: Cách gọi như vậy thể hiện rất rõ

tình cảm của nhà thơ:

- Ông đồ già: Gọi theo tuổi tác, sự tôn

trọng, gợi về thời gian của tập quán viếtcâu đối và thưởng thức câu đối của conngười

- Ông đồ: Tên gọi chung của những thầy

đồ viết câu đối trên hè phố, gợi số đông,tất cả những ông đồ đang làm công việc

đó đều trong cảnh bị lãnh quên

- Ông đồ xưa: Ông đồ của những ngày

Trang 29

đoạn có sử dụng một câu cầu

khiến (Gạch chân và chỉ rõ)

xưa, của thời đã qua Cách gọi phù hợpvới hình ảnh ông đồ đã lùi vào hẳn quákhứ, gợi được sự thương cảm

con hổ nhớ về quá khứ huy hoàng

của nó, về cuộc sống tự do, phóng

khoáng ở vị thế chúa tể

đó là nỗi nhớ cảnh cũ người xưa,

sự chạnh lòng về giá trị tinh thầncủa dân tộc bị mai một

->Những cảm xúc ấy cũng thể hiện được vẻ đẹp tâm hồn người Việt tronghoàn cảnh mất nước, những giá trị văn hóa cũng có những thay đổi

Chốt ý Bức tranh mùa xuân Hình ảnh ông đồ

Dẫn chứng “Mỗi năm hoa đào nở”

“Bên phố đồng người qua”

“Lại thấy ông đồ già Bày mực tàu giấy đỏ”

“Hoa tay thảo những nét Như phượng múa rồng bay”

Phân tích - Hoa đào nở, mực tàu,

giấy đổ: tín hiệu, sứ giả

của mùa xuân

- Như một người nghệ sĩđang say sưa sáng tạo, trổhết tài năng, tâm huyết dànhcho mọi người

Nghệ thuật: + Nhịp thơ nhanh, giọng thơ khỏe khoắn, hânhoan

Trang 30

+ Nghệ thuật so sánh “Hoa tay … rồng bay”-> tài năng, sự khéo léo

Nhận xét ->bức tranh xuân tươi đẹp + tài hoa của con người (ông

đồ) -> Không khí nhộn nhịp, tràn đầy sức sống

(HS diễ đạt thành đoạn văn )

- Chuẩn bị bài tiếp theo: Ôn tập văn bản “Ông đồ”, Câu cầu khiến

Trang 31

Ngày dạy:

Buổi 44: Ôn tập: Văn bản “ÔNG ĐỒ” (tiếp theo)

Tiếng Việt: CÂU CẦU KHIẾN

- Rèn kĩ năng viết đoạn văn cảm thụ chi tiết đặc sắc trong văn bản trên

- Kỹ năng cảm nhận nét đẹp văn hóa, bản sắc dân tộc riêng của đất nướcVN

2 HS: Ôn bài trước ở nhà.

Trang 32

III Tiến trình hoạt động

-Các câu hỏi đọc – hiểu HS

Bài tập 1: Câu thơ dưới đây

thuộc bài thơ “Ông đồ” của

Vũ Đình Liên:

“… Ông đồ vẫn ngồi đấy”

Câu 1: Chép tiếp nhưng câu

thơ tiếp theo để hoàn thành 2

khổ thơ

Câu 2: Bài thơ “Ông đồ”

được viết theo thể thơ nào?

Thể thơ này có tác dụng gì

trong việc thể hiện nội dung

cảm xúc của bài thơ?

Câu 3: Kết cấu của bài thơ có

gì đặc biệt? Lối kết cấu ấy có

ý nghĩa gì?

Câu 4: Bài thơ có mấy lần sử

dụng câu hỏi tu từ? Em hãy

chỉ ra và nêu giá trị nghệ thuật

của những câu hỏi tu từ ấy?

Câu 2:

- Thể thơ: Ngũ ngôn (5 chữ)

- Tác dụng: Vừa có khả năng tự sự (kểchuyện), miêu tả, triết lý, vừa diễn tả tâmtình sâu lắng, nỗi niềm hoài cổ

Câu 3:

-Kết cấu: Kết cấu “đầu cuối tương ứng”, mở

đầu là “Mỗi năm hoa đào nở - Lại thấy ông

đồ già”, kết thúc là “Năm nay đào lại nở Không thấy ông đồ xưa”.

Trang 33

-Câu 5: Thủ pháp tương phản

được thể hiện rất hiệu quả

trong bài thơ Hãy phân tích

rõ điều đó?

Câu 6: Xã hội Việt Nam

trong thời kì hội nhập, nét đẹp

văn hóa vẫn được trân trọng,

giữ gìn Từ văn bản “Ông đồ”

kết hợp với sự hiểu biết của

bản thân, hãy viết chuỗi câu

khoảng 1/2 trang giấy nêu suy

nghĩ về nhận xét trên?

- Ý nghĩa: Làm nổi bật cái tứ “cảnh cũ người

đâu”, vừa thích hợp để diễn tả nỗi niềm bâng

khuâng, nuối tiếc của tác giả và gợi lên ởngười đọc niềm đồng cảm sâu sắc

Câu 4:

-Trong bài thơ có 2 lần sử dụng câu hỏi tu từ:

“Nhưng mỗi năm mỗi vắng Người thuê viết nay đâu?”

Và :

“Những người muôn năm cũ Hồn ở đâu bây giờ?”

->Tác dụng: Bộc lộ cảm xúc: ở câu thứ nhất,thể hiện niềm thương cảm, ngậm ngùi trướccảnh ông đồ ế khách Ở câu thứ hai, trước sựvắng bóng của ông đồ, nhà thơ cất lên lời hỏinhư thảng thốt, xót xa, bâng khuâng, nuối

tiếc Hỏi những người muôn năm cũ là ông

đồ, là lớp nhà nho thất thế, là những người đãtừng thuê ông đồ viết chữ, cũng có thể là lời

tự hỏi chính mình, chính thế hệ mình – lớpngười mới, lớp người hiện đại

Câu 5: Gợi ý: Để thấy được hiểu quả của

phép tương phản cẩn phân tích:

-Sự tương phản của hai thời kỳ trong cuộcđời ông đồ (Cảnh, hình ảnh ông đồ, nhữngngười thuê viết)

- Sự tương phản giữa sự ồn ào, náo nhiệt của

phố phường với “dáng ngồi bất động như bó

gối” của ông đồ (Vũ Quần Phương)

- Sự tương phản giữa sự nhẫn nại như níu vớicủa ông đồ với cuộc đời và sự thờ ơ, vô tìnhcủa mọi người với ông

- Sự tương phản giữa cái còn (hoa đào) và cáimất (hình ảnh ông đồ) trong khổ thơ cuối.->Thể hiện sự thăng trầm, nỗi bất hạnh trongcuộc sống của ông đồ Đồng thời thể hiệnđược cảm xúc của tác giả - sự thương cảmtrước những người đã trở thành “cái di tíchtiều tụy đáng thương của mội thời tàn” vàtiếc nuối cảnh cũ người xưa

Trang 34

Bài 5: Gợi ý dàn ý

Chủ đề XH Việt Nam trong thời kì hội nhập, khi mà đất nước tiếp thu

đa dạng nền văn hóa cúa các nước khác thì một trong những nétđẹp văn hóa vẫn được trân trọng, giữ gìn trong ngày tết cổtruyền của dân tộc đó là tục xin chữ đầu năm

- Tài lộc

- Thưởngthức tàinăng củangười chochữ

- Thể hiệnnhữngmong ướcđầu nămmới

-Thểhiện sựyêumến vàquýtrọngchữviết

- Coitrọngviệchọchành

Mọilứatuổi,tầnglớp,giaicấpđểu xinchữcầumay

Một số chữ hay được xin:+ Phúc, Tâm: cho giađình

+ Thọ, An: cho bố mẹ,ông bà

+ Hiếu, Trí: cho con cái.+ Tín, Trung, Nhẫn: chobạn bè

+ Thành: thành đạt

+ Nhẫn: Sự kỷ luật, bìnhtĩnh, kỹ lưỡng

+ Cát: mọi sự đều tốt đẹp.+ Phú: ấm no, sung túcNhận

ngữ biểu thị ý van xin trong

các câu cầu khiến sau:

a “Nhà cháu đã túng lại phải

đóng cả suất sưu của chú nó

nữa, nên mới lôi thôi như thế.

Chứ cháu có dám bỏ bễ tiền

sưu của nhà nước đâu? Hai

ông làm phúc nói với ông lý

cho cháu khất…”

(“Tắt đèn” – Ngô Tất Tố)

b “Khốn nạn! Nhà cháu đã

không có, dẫu ông chửi mắng

cũng đến thế thôi Xin ông

Trang 35

Bài tập 3: Chỉ ra sự khác

nhau về hình thức trong các

câu cầu khiến sau để thấy

sự thay đổi thái độ của

- Thôi hai đứa liệu mà

đem chia đồ chơi ra đi.

(2) - Đem chia đồ chơi ra

- Chuẩn bị bài tiếp theo: Kiểm tra định kỳ tháng 1; Buổi 46: Ôn tập “Tức cảnhPác Bó”

Ngày dạy:

Buổi 45: Ôn tập văn bản “TỨC CẢNH PÁC BÓ” (Hồ Chí Minh)

Luyện viết đoạn văn có câu cầu khiến

1 Kiến thức

- Nêu được nội dung và nghệ thuật bài thơ “Tức cảnh Pác Bó”

- Nhớ được đặc điểm hình thức và chức năng của câu cầu khiến

Trang 36

- Vận dụng kiến thức vào giải quyết các bài tập rèn kỹ năng đọc – hiểu,viết đoạn văn.

2 HS: Ôn bài trước ở nhà.

III Tiến trình hoạt động

- Sự nghiệp lớn dịch sử Đảng đòi hỏi

phải có niềm tin vững chắc không thểlay chuyển

- Hình ảnh nhân vật trữ tình hiện lêngiữa thiên nhiên Pác Bó mang vẻ đẹpcủa người chiến sĩ cách mạng vớiphong thái ung dung tự tại

‘ Sáng ra bờ suối, tối vào hang, Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng.

Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng,

Trang 37

theo nhóm, tìm ý cụ thể cho đoạn

văn, sau đó viết đoạn cá nhân

* GV chữa lỗi về hình thức, bổ

sung về nội dung

Niềm tin, niềm tự hào của Bác

Hồ tỏa sáng trong cả bài thơ

“Tức cảng Pác Bó” và tụ lại ở

một câu thơ:

“Cuộc đời cách mạng thật là

sang!”

Câu 1: Em hãy chép tiếp ba câu thơ

liền trước câu thơ này để hoàn thiện

bài thơ?

Câu 2: Bài thơ được Bác sáng tác

trong hoàn cảnh nào?

Câu 3: Trong bài thơ này còn có

câu thơ: “Cháo bẹ rau măng vẫn

sẵn sàng” Em hiểu câu thơ này

như thế nào?

?GV: Có thể hiểu câu thơ “Cháo

bẹ rau măng vẫn sẵn sàng.” như

thế nào?

?GV: Câu thơ gợi cho chúng ta

điều gì?

?GV: Ba chữ “vẫn sẵn sàng” nên

hiểu như thế nào?

? Qua câu thơ này chúng ta hiểu

như thế nào về tâm trạng của Hồ

Chí Minh?

-GV gợi mở cho hs bằng các câu

hỏi HS trả lời và tự tình bày bài

Câu 3: Câu này kể chi tiết hơn về sự

ăn: cháo nấu bằng hạt bẹ (ngô), rau là

măng rừng Riêng ba chữ “vẫn sẵn

sàng”có hai cách hiểu:

- Cách 1: Những thức ăn như bẹ vàmăng ở đây lúc nào cũng có, cũng

“sẵn sàng”, lại còn dư dả là đằngkhác

- Cách 2: Dù phải ăn uống kham khổnhưng người cách mạng vẫn sẵn sàngtrước mọi tình huống để chớp lấy thời

vì Người được sống giữa thiên nhiên.Với Bác, cuộc sống nơi đây nào phảinghèo khổ, thiếu thốn mà là giàu có

dư thừa

Câu 4: Bài thơ “Vọng nguyệt”

(“Ngắm trăng”) – Hồ Chí Minh

Trang 38

treo kết quả lên bảng HS khác

nhận xét, bổ sung

-GV nhận xét và chốt

Câu 4: Kể tên một bài thơ có cùng

thể loại với bài thơ “Tức cảnh Pác

Bó” mà em được học?

Câu 5: Nêu sự kết hợp hài hòa giữa

chất cổ điển và hiện đại trong bài

- Thể thơ: Bài thơ viết theo thể

Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật, tuân

thủ đúng quy định về vần luật của

thể thơ Đây là một thể thơ truyền

thống trong lịch sử văn học dân tộc

Bài thơ ngắn gọn, hàm súc (cả bài

chỉ gồm 4 câu, 28 chữ)

- Hình ảnh nhân vật trữ tình (Bác

Hồ): là một con người sống ung

dung, thanh thản, hòa hợp với thiên

nhiên, hưởng thú vui tao nhã chốn

lâm tuyền (có thể liên hệ đến hình

ảnh của Nguyễn Trãi trong Bài ca

- Giọng thơ: bình dị, hóm hỉnh, đùa

vui

- Hình ảnh thơ, ngôn ngữ thơ: rất

gần gũi, bình dị như lời ăn tiếng nóihàng ngày với các từ ngữ gần với

khẩu ngữ: bờ suối, hang, cháo bẹ,

rau măng các hình ảnh tả thực

cuộc sống thiếu thốn và những côngviệc hàng ngày của nhà thơ (rấtkhác với cách nói ước lệ mangphong cách trang trọng của thơ ca

- Hình ảnh nhân vật trữ tình (Bác

Hồ): Bên cạnh hình ảnh của mộttriết nhân hưởng thú lâm tuyền (nhưtrong thơ truyền thống), người đọccòn thấy nổi bật lên hình ảnh mộtchiến sĩ cách mạng vượt lên tất cảnhững thiếu thốn, gian khổ của đờisống hàng ngày để hoạt động cáchmạng Đó là hình ảnh con ngườiluôn lạc quan, tin tưởng, luôn yêuđời và làm chủ hoàn cảnh

Trang 39

Câu 6:Cho chủ đề như sau: Bài thơ “Tức cảnh Pác Bó” đã thể hiện tư thế

ung dung của người chiến sĩ cách mạng”.Bằng đoạn văn TPH khoảng 12

câu em hãy làm sáng tỏ chủ đề trên Trong đoạn văn có sử dụng câu cầukhiến (Gạch chân và chỉ rõ)

- Yêu cầu hs gạch chân những từ ngữ quan trọng trong đề bài

- Yêu cầu hs thực hiện thao tác tìm hiểu đề

- HD hs tìm ý

-Yêu cầu hs viết bài

- GV sửa bài cho 1 số hs

Chủ đề Bài thơ “Khi con tu hú” đã phản ánh hoạt động cách mạng

phong phú, sôi nổi, phong thái ung dung tự tại và tinh thần lạcquan của người chiến sĩ cách mạng

“Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng

-> Lươngthực thựcphẩm đầy đủtới mức dưthừa

Dịch sử Đảng “Cuộc đời cách mạng

sang”

Phân tích Giọng điệu

thơ thật thoảimái, phơiphới Cáchngắt nhịp 4/3tạo thành hai

vế sóng đôithật nhịpnhàng

giọng điệucâu thơ cónét vui đùa,hóm hỉnh

“Chôngchênh” gợilên nhữngkhó khăngian khổ củacông cuộchoạt độngcách mạng

Cao quý,sang trọng.Giọng điệuhóm hỉnh,vui tươi, xuatan sự khókhăn, mệtnhọc

Nhận xét Cuộc sống

của Bác đãtrở thành nềnếp, hòa điệuvới nhịpsống của núi

Nụ cười củacon ngườisống tronggian khổ,khó khănnhưng vẫn

Phong tháiung dung tựtin vượt mọikhó khăn,sẵn sàng hisinh vì thắng

Được hòamình vớithiên nhiên,núi rừng.được cứunước, cứu

Trang 40

rừng ungdung, tự tại.

luôn lạcquan yêuđời

lợi của cáchmạng

dân

HS diễn đạt:

Bài thơ “Tức cảnh Pác Bó” đã phản ánh hoạt động cách mạng phongphú, sôi nổi, phong thái ung dung tự tại và tinh thần lạc quan của ngườichiến sĩ cách mạng Trước hết câu thơ đầu tiên đã nêu ra hoàn cảnh sống

của người chiến sĩ: “Sáng ra bờ suối” – “Tối vào hang” Chúng ta đừng

nghĩ rằng đây là một cuộc sống gò bó, nhàm chán không thay đổi Đọc câu

thơ chúng ta thấy một giọng điệu thơ thật thoải mái, phơi phới với cách ngắtnhịp 4/3 tạo thành hai vế sóng đôi thật nhịp nhàng Qua đó bộc lộ cuộc sốngcủa Bác thật nề nếp, ung dung tự tại, hòa điệu với nhịp sống của núi rừng.Câu thơ thứ hai vẫn tiếp tục mạch cảm xúc của câu đầu nhưng có thêm nétvui đùa, hóm hỉnh “Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng”.Lương thực thực phẩmđầy đủ tới mức dư thừa, nhưng quan trọng hơn là phong thái ung dung luônsẵn sàng đối diện với mọi khó khăn vượt mọi khó khăn để đi đến đích cuốicùng Câu thơ đã toát lên nụ cười của con người sống trong gian khổ, khókhăn nhưng vẫn luôn lạc quan yêu đời.Người ở đó làm công việc dịch sửĐảng Từ láy “Chông chênh” đã gợi lên những khó khăn gian khổ của côngcuộc hoạt động cách mạng, thế nhưng Bác vẫn luôn ngời sáng với phongthái ung dung tự tin vượt mọi khó khăn, sẵn sàng hi sinh vì thắng lợi củacách mạng Từ “sang” đã trở thành nhãn tự của bài thơ Người vui vì đượchoạt động cống hiến cho quê hương Cái “sang” ở đây là cái sang của nhàcách mạng, của người nắm được vận hội thời cơ cứu nước để chèo lái conthuyền đi đến đích vinh quang Bởi trong hành trình làm cách mạng, tình cờBác được sống giữa thiên nhiên, được hoạt động cách mạng ngay tại quêhương mình và bởi mục đích, ý nghĩa của việc là cách mạng là hết sức caođẹp: để cứu nước, cứu dân Như vậy bài thơ đã gợi lên trong lòng người đọcchúng ta một bài học về tinh thần lạc quan, ung dung, biết sống và hướng vềmột lý tưởng cao đẹp

- Nêu những nét cơ bản về nội dung, nghệ thuật của bài thơ?

- Đọc thuộc lòng bài thơ và nêu cảm nhận về cái “sang” của cuộc đời cách mạngtrong thơ Bác?

Tiêu đề	Giáo án dạy thêm (phụ đạo) môn Ngữ văn 8 kì 2 mới
Trường học	Trường Trung Học Cơ Sở
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	128
Dung lượng	446,71 KB