Quản lý nhà nước về hộ tịch của ủy ban nhân dân phường trên địa bàn quận tân bình, thành phố hồ chí minh

Nhận thức được vị trí và vai trò cua việc thực hiện pháp luật về hộ tịch,trong nhiều năm qua, quận Tân Bình đà không ngừng nồ lực và nhận đượcnhiều sự quan tâm, lành, chi đạo sâu sát cúa

Bộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

/

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUÓC

GIA

ĐẶNG THỊ PHƯƠNG ANH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VÈ Hộ TỊCH CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN PHƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN TÂN BÌNH, THÀNH PHÓ HÒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC sĩ QUẢN LÝ CÔNG

Bộ NỘI VỤ

/

TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN TÂN BÌNH, THÀNH PHÓ HỒ CHÍ MINH

CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ CÔNG

Mã số: 8 34 04 03

NGƯỜI HƯỚNG DÀN KHOA HỌC: TS NGUYỀN THỊ TUYẾT MAI

LỜI CAM ĐOAN

Với đề tài "Quản lý nhà nước về hộ tịch của ủy ban nhân dân

phường trên địa bàn quận Tán Bình, Thành phố Hồ Chi Minh luận vãn

được nghiên cứu dựa trên nhừng số liệu được thu thập thực tế từ ùy bannhân dân 15 phường trên địa bàn quận Tân Bình và qua các Báo cáo côngtác Tư pháp năm 2016, 2017, 2018, 2019 và 9 tháng đầu năm 2020 cùaPhòng Tư pháp quận Bên cạnh đó, tôi có tham khao một số bài viết, tài liệu

có liên quan và được liệt kê cụ thề tại Danh mục tài liệu tham khào

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập cúa riêng tôi,kết quá và số liệu được trình bày trong luận văn là trung thực, chưa từngđược công bố trong bắt cứ công trình nào khác, các thông tin trích dẫn đềuđược dẫn chứng nguồn gốc rõ ràng

Thành pho Hồ Chí Minh, ngày 20 thảng 01 năm 2021

Người cam đoan

Đặng Thị Phương Anh

LỜI CẢM ƠN

Luận vãn “Quàn lý nhà nước về hộ tịch cua ửy ban nhân dân phườngtrên địa bàn quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh” đã được hoàn thiệntrên cơ sờ hướng dẫn, đóng góp ý kiến cùa người hướng dần khoa học TS.Nguyền Thị Tuyết Mai Em xin gừi lời cam ơn chân thành và sâu sẳc đến Cô

đã tận tình hồ trợ, giúp đờ em trong suốt quá trình thực hiện luận vãn này

Em xin chân thành cám ơn Ban Giám đốc Học viện Hành chính Quốcgia, Hội đồng bao vệ luận vãn, quý thầy, cô Khoa Sau Đại học cùng toàn thểgiang viên cua Học viện đã tận tình giáng dạy và tạo điều kiện tốt nhất đềchúng em hoàn thành tốt chương trình sau đại học

Đồng thời, em cũng xin gưi lời cám ơn đến các anh, chị công chức tưpháp, hộ tịch tại ùy ban nhân dân 15 phường và Phòng Tư pháp quận TânBình đà hồ trợ em trong việc thu thập tài liệu, số liệu phục vụ quá trình thựchiện luận văn

Một lần nừa, em xin gứi lời cám ơn chân thành và sâu sắc nhất đến tất

cà thầy cô, gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đà động viên, hồ trợ, giúp đờ, tạođộng lực cho em trong suốt quá trình học tập

Trân trọng!

Thành pho Hồ Chi Minh, ngày 20 tháng 01 năm 2021

Học viên

Đặng Thị Phương Anh

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIẾU

Bảng 2.1 Kết quá đãng ký hộ tịch cua ùy ban nhân dân 15 phường

trên địa bàn quận Tân Bình (từ năm 2016 đến hết tháng 9 tháng đầu năm2020)

Bảng 2.2 Tình trạng đội ngũ công chức tư pháp - hộ tịch tại ùy ban

nhân dân 15 phường trên địa bàn quận Tân Bình (tính đến hết tháng 9 năm2020)

Biếu đồ 2.1 Tình trạng đãng ký khai sinh, khai từ quá hạn tại ùy ban

nhân dân 15 phường trên địa bàn quận Tân Bình

MỤC LỤCLỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỞ ĐÀU

CHƯƠNG 1 Cơ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHẤP LÝ TRONG QUẢN LÝ

NHÀ NƯỚC VÈ HỌ TỊCH CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN CÁP XÃ 9

1.1 Khái niệm, đặc điểm quản lý nhà nước về hộ tịch cùa ủy han nhãn dãn cấp xã 9

1.1.1 Khải niệm “hộ tịch ” 9 1.1.2 Khải niệm, đặc điếm quản lý nhà nước về hộ tịch của ủy han

hàn sao trích lục hộ tịch theo quy định 24 ỉ.2.6 Tông hợp tình hình và thống kê hộ tịch háo cảo Uy han nhân dân cấp huyện theo quy định của Chính phủ 25 1.2.7 Lưu trừ Sô hộ tịch, hồ sơ đăng kỷ hộ tịch 25

ỉ 2.8 Giãi quyết khiếu nại, tố cảo và xứ lý vi phạm hành chỉnh về hộ tịch

26

1.3 Những điều kiện đám hảo quản lý nhà nước về hộ tịch cùa ủy han nhân dân cắp xã 27

1.3.1 Hệ thống pháp luật về hộ tịch 28 1.3.2 Đội ngũ công chức làm công tác hộ tịch của Uy han nhân dân cấp xà 30 1.3.3 Điều kiện vật chắt - kỹ thuật phục vụ công tác quản lỷ nhà nước

về hộ tịch 31

đăng ký hộ tịch 32

TIÈƯ KÉT CHƯƠNG 1 34

CHƯƠNG 2 THỤC TRẠNG QƯẢN LÝ NHÀ NƯỚC VÈ Hộ TỊCH CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN PHƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN TÂN BÌNH, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 35

2.1 Khái quát về quận Tăn Bình và ủy ban nhãn dãn các phường trên địa hàn quận Tản Bình, Thành phổ Hồ Chí Minh 35

2.2 Thực trạng hoạt động quản lý nhà nước về hộ tịch của ủy han nhân dân phường trên địa bàn quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh 36 2.2.1 Tình hình đảng ký hộ tịch của Uy han nhăn dãn 15 phường từ nàm 2016 đến 9 thảng đầu năm 2020 36

2.2.2 Ket quá đạt được trong hoạt động quản lý nhà nước về hộ tịch của Uy han nhản dán phường trên địa hàn quận Tản Bình 38

2.2.3 Nhừng hạn chế và nguyên nhăn trong quàn lý nhà nước về hộ tịch của Uy han nhăn dãn phường trên địa hàn quận Tản Bình 62

TIÈƯ KÉT CHƯƠNG 2 71

CHƯƠNG 3 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM QƯẢN LÝ NHÀ NƯỚC VÈ Hộ TỊCH CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN PHƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN QƯẬN TẢN BÌNH, THÀNH PHỐ HÒ CHÍ MINH 72

3.1 Phưong hướng bảo đảm quản lý nhà nưó’c về hộ tịch của ủy han nhân dân phưòng trên địa hàn quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh72 3.1.1 Quản lý nhà nước về hộ tịch phải hào đảm đủng quy định của pháp luật về hộ tịch và các văn hàn có liên quan 73

3.2 Giải pháp hảo đâm quản lý nhà nước về hộ tịch của ủy ban nhãn dân phường trên địa hàn quân Tản Bình, Thành pho Hồ Chí Minh 76

3.2.1 Nhóm các giải pháp chung 76

3.2.2 Nhỏm các giãi pháp cụ thê đối với Uy ban nhản dân phường trên địa hàn quận Tân Bình 85

TIÈƯ KÉT CHƯƠNG 3 94

KÉT LƯẬN 96

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 97

MỞ ĐÀU

1 Tính cấp thiết cúa đề tài

Đãng ký và quán lý hộ tịch là nhiệm vụ quan trọng mà tắt cá các quốcgia hiện đại, không phân biệt chế độ chính trị và trình độ phát triển đều phảiquan tâm thực hiện

Ó nước ta, vắn đề đăng ký và quan lý hộ tịch có lịch sù từ lâu đời Traiqua các thời kỳ phong kiến, thực dân, hộ tịch luôn gắn với vấn đề quan lý conngười (đinh) bên cạnh vấn đề quàn lý đất đai (điền), đây là hai vấn đề đà từngđược thực hiện một cách bài bán, có hệ thống Sau Cách mạng tháng Támnăm 1945, công tác đãng ký, quán lý hộ tịch được Nhà nước ta tiếp tục duy trì

và phát triền Theo tinh thần sẳc lệnh số 47/SL ngày 10 tháng 10 năm 1945cua Chu tịch Hồ Chí Minh, các thể lệ đãng ký hộ tịch đà được quy định trong

Bộ Dân luật gián yếu được áp dụng ờ Nam kỳ, Hoàng Việt hộ luật được ápdụng ớ Trung kỳ và Dân luật Bẩc kỳ, tiếp tục được áp dụng ở Việt Nam Điều

đó cho thấy công tác hộ tịch đóng vai trò hết sức quan trọng, luôn được duytrì trong bất cứ hoàn cánh nào

Có thể khăng định rằng, quán lý nhà nước về hộ tịch là một trongnhừng chức năng quan trọng cùa Nhà nước, nhàm bào vệ các quyền và lợi íchhợp pháp cua công dân; đồng thời giừ vị trí trung tâm trong hoạt động quán lýdân cư Từ đó, Nhà nước đưa ra biện pháp quan lý dân cư một cách khoa học,phục vụ thiết thực cho việc xây dựng, hoạch định chính sách phát triển kinh tế

- xà hội, quốc phòng - an ninh cùa đất nước Sự vừng mạnh cùa một quốc gialiên quan mật thiết với hiệu quá quan lý dân cư nói chung và quàn lý hộ tịchnói riêng

Công tác đãng ký và quán lý hộ tịch ớ nước ta hiện nay được thực hiệntheo Luật Hộ tịch năm 2014 và Nghị định số 123/2015/NĐ-CP ngày 15 tháng

11 năm 2015 cùa Chính phù (sau đây gọi là Nghị định số 123/2015/NĐ-CPcua Chính phu) quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hộtịch cùng với Thông tư số 15/2015/TT-BTP ngày 16 tháng 11 năm 2015 cua

Bộ Tư quy định chi tiết thi hành một số điều cùa Luật Hộ tịch và Nghị định số123/2015/NĐ-CP ngày 15 tháng 11 năm 2015 cùa Chính phú quy định chi tiếtmột số điều và biện pháp thi hành Luật Hộ tịch pháp (sau đây gọi là Thông tư

số 15/2015/TT-BTP cùa Bộ Tư pháp) và mới đây nhất là Thông tư số04/2020/TT-BTP ngày 28 tháng 5 năm 2020 cua Bộ Tư pháp quy định chi tiếtthi hành một số điều cúa Luật Hộ tịch và Nghị định số 123/2015/NĐ-CP ngày

15 tháng 11 năm 2015 cùa Chính phu quy định chi tiết một số điều và biệnpháp thi hành Luật Hộ tịch (thay thế Thông tư số 15/2015/TT-BTP cua Bộ Tưpháp)

Trên cơ sở pháp lý rõ ràng, cùng với sự nồ lực cúa cấp úy Đáng, chínhquyền từ trung ương đến địa phương, trong thời gian qua, công tác đăng ký vàquàn lý hộ tịch đà đi vào nề nếp và thu được nhiều kết qua đáng khích lệ; việcgiai quyết các vấn đề hộ tịch cho người dân diễn ra nhanh chóng, kịp thời,đúng quy định cua pháp luật Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, phổ biến,giáo dục pháp luật về hộ tịch được triển khai đến tận cơ sớ giúp nâng caonhận thức và ý thức chấp hành pháp luật trong nhân dân; đội ngũ công chức

tư pháp - hộ tịch ngày càng chuyên nghiệp, khoa học, tinh thần trách nhiệmcao, có nhiều ý tường và mô hình sáng tạo trong cai cách hành chính lĩnh vực

hộ tịch

Tuy nhiên, trong bối canh đất nước bước sang giai đoạn phát triển mới,tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế diền ra ngày càng

đăng ký và quán lý hộ tịch đà bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập, thậm

công; việc ứng dụng công nghệ thông tin trơng đãng ký hộ tịch còn chưa đồng

đều, cơ sờ dừ liệu hộ tịch còn phân tán, không xâu chuồi, kết nối được với nhau, khà năng tra cứu, khai thác phục vụ yêu cầu cua người dân và cúa cơ

quan, tồ chức rất hạn chế; Nhừng hạn chế, yếu kém trên đây đà làm giám

hiệu quá quan lý dân cư, quan lý nhà nước và xà hội.

Nhận thức được vị trí và vai trò cua việc thực hiện pháp luật về hộ tịch,trong nhiều năm qua, quận Tân Bình đà không ngừng nồ lực và nhận đượcnhiều sự quan tâm, lành, chi đạo sâu sát cúa cấp ủy Đáng, chính quyền cáccấp trong quán lý nhà nước về hộ tịch Đặc biệt là vai trò lãnh đạo, quan lýcua ủy ban nhân dân các phường trên địa bàn quận trong công tác quan lýnhà nước về hộ tịch vì các sự kiện hộ tịch cúa người dân chu yếu được thưchiện tại cơ sờ Trong thời gian qua, mặc dù đạt được nhiều kết qua nhất địnhnhưng công tác quan lý nhà nước về hộ tịch trên địa bàn quận Tân Bình vẫncòn một số tồn tại, bất cập ánh hương trực tiếp đến việc thực hiện quyền, lợiích hợp pháp cùa công dân, gây khó khăn, phiền hà chơ người dân cần kịpthời khắc phục

Vì vậy, học viên lựa chọn đề tài: "Quản lý nhà nước về hộ tịch của Uy

ban nhăn dân phường trên địa hàn quận Tản Bình, Thành pho Hồ Chí Minh "

Thông qua luận vãn, tác gia muốn làm rõ hơn cơ sờ lý luận, thực tiền hoạtđộng quán lý nhà nước về hộ tịch cua ủy ban nhân dân các phường trên địabàn quận Tân Bình Đồng thời, làm nồi bật các kết qua, cách làm hay đề tiếptục vận dụng và đưa ra nhừng nguyên nhân dẫn đến hạn chế, khó khăn đề trên

cơ sở đó đề xuất các giai pháp nhàm nâng cao hiệu qua hoạt động quàn lý nhànước về hộ tịch cua ủy ban nhân dân các phường trên địa bàn quận

2 Tình hình nghiên cứu

Quán lý nhà nước về hộ tịch đà thu hút sự quan tâm nghiên cứu cùanhiều nhà khoa học và được tiếp cận dưới nhiều góc độ khác nhau Liên quanđến đề tài luận văn, đã có rất nhiều công trình khoa học cua tập thể và cá nhân

đã được công bố

Sách chuyên kháo:

- Học viện Hành chính Quốc gia, Giáo trình “Quản lý hành chỉnh tư

pháp”, NXB Khoa học kỹ thuật, Hà Nội, 2008 (dành cho đào tạo trung cấp

hành chính);

- Bộ Tư pháp, “Nghiệp vụ đăng ký hộ tịch ”, Nhà xuất bàn Tư pháp,

Hà Nội, 2007;

- Chuyên đề “Quản lý hành chinh - Tư pháp " trong chương trình bồi

dường kiến thức quán lý nhà nước ngạch chuyên viên chính cùa Học việnHành chính;

Bài đăng trên các tạp chí:

- Lê Thị Quàng, “Nâng cao hiệu quả công tác kiêm soát thủ tục hành

chính trong lình vực quản lý hộ tịch ”, quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí

Minh, 2013;

- Phạm Trọng Cường, "Kỳ vọng về một nề nếp mới trong công tác hộ

tịch ”, Tạp chí Dân chu và Pháp luật - Bộ Tư pháp, tháng 6 năm 2006;

- Phạm Trọng Cường, về quản lý hộ tịch, NXB Chính trị quốc gia,

2004;

Trần Văn Quáng, "Năng cao năng lực đội ngũ công chức tư pháp

-hộ tịch trong giai đoạn hiện nay”, Tạp chí Dân chu và Pháp luật, tháng 9 năm

2006;

- Viện nghiên cứu khoa học pháp lý - Bộ Tư pháp, "Báo vệ quyền trẻ

em trong pháp luật về quốc tịch và đãng ký hộ tịch ờ Việt Nam ”, NXB Chính

trị quốc gia, Hà Nội, 2000;

- Viện Nghiên cứu khoa học pháp lý - Bộ Tư pháp, “Chuyên đề thông

tin khoa học pháp lý về hộ tịch ”, Hà Nội, 1995;

- Bộ Tư pháp, số chuyên đề về "Công chứng, hộ tịch vả quốc tịch ” ,

Phần II - Hộ tịch và quốc tịch, Hà Nội, 2007;

Luận văn, luận ân:

- Phạm Hồng Hoàng, "Quàn lý nhà nước về hộ tịch ờ cắp xà, huyện

Đan Phượng, Thành phố Hà Nội”, Luận vãn Thạc sỹ Quán lý hành chính

công, Học viện Hành chính Quốc gia, 2011;

- Nguyễn Thị Nga, "Quản lý nhà nước về hộ tịch tại huyện Đông Anh,

Thành phố Hà Nội”, Luận vãn Thạc sỹ Quán lý hành chính công, Học viện

Hành chính Quốc gia, 2014;

- Hàng Thị Huyền, “Quản lý nhà nước về hộ tịch ờ Quận 10, Thành

phố Hồ Chí Mình”, luận vãn Thạc sỹ Quàn lý công, 2017.

Các công trình nêu trên đà nghiên cứu làm rõ nhừng vấn đề lý luậnchung và cơ sờ pháp lý trong quan lý nhà nước về hộ tịch Trên cơ sở đó, tác

già đà phân tích, đánh giá cụ thề thực trạng và đề xuất, kiến nghị

hướng và giai pháp nhất định nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quá quan lý nhà

nước về hộ tịch gắn với tình hình thực tiền cùa từng địa phương.

Các công trình khoa học nói trên đà đề cập từng khía cạnh cùa quan lý

về hộ tịch và là nguồn tư liệu quan trọng để học viên thực hiện luận vãn này.Tuy nhiên, đến nay, chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu trực tiếp vềquản lý nhà nước về hộ tịch cua ủy ban nhân dân phường trên địa bàn quậnTân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh Đây là lý do tiếp theo đê học viên lựachọn đề tài này để nghiên cứu

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

3.1 Mục đích của luận vãn

Trên cơ sờ làm rõ nhừng vấn đề lý luận cơ ban trong quan lý nhà nước

về hộ tịch cùa ùy ban nhân dân cấp xà, luận văn đánh giá thực trạng quán lýnhà nước về hộ tịch cùa úy ban nhân dân phường trên địa bàn quận Tân Bình,Thành phố Hồ Chí Minh nhừng năm qua Từ đó, đề xuất một số giái phápđám báo hiệu qua quán lý nhà nước về hộ tịch cùa ùy ban nhân dân phườngtrên địa bàn quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới

3.2 Nhiêm vụ của luận vãn

• • •

Làm rõ các cơ sờ lý luận và pháp lý trong quán lý nhà nước về hộ tịchcủa ủy ban nhân dân cấp xà Trên cơ sờ đó, luận vãn đánh giá thực trạngquản lý nhà nước về hộ tịch cua ùy ban nhân dân phường trên địa bàn quậnTân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, nêu ra nhừng kết quà đạt được, hạn chếcòn tồn tại cùng như nguyên nhân cùa chúng trong nhừng năm qua; đồng thời,

đề xuất, kiến nghị một số giài pháp bao đàm cho hoạt động quản lý nhà nước

về hộ tịch cúa ùy ban nhân dân phường trên địa bàn quận Tân Bình, Thành

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu cúa luận vãn

4.1 Đổi tượng nghiên cứu

Hoạt động quán lý nhà nước về hộ tịch cùa ửy ban nhân dân phườngtrên địa bàn quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh

4.2 Phạm vi nghiên cứu

về mặt không gian: được giới hạn tại Ưý ban nhân dân 15 phường trên

địa bàn quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh

về mặt thời gian', từ năm 2016 đến 9 tháng đầu năm 2020.

về mặt nội dung: hoạt động đãng ký và quàn lý hộ tịch đối với các sự

kiện hộ tịch trong nước (không bao gồm yếu tố nước ngoài)

5 Phưong pháp luận và phuong pháp nghiên cứu của luận vãn

5.1 Ph ương ph áp luận

Đề tài dựa trên phương pháp luận cua chú nghĩa duy vật biện chứng vàchu nghĩa duy vật lịch sử, các quan điểm, chu trương, chính sách cùa Đáng,pháp luật cua Nhà nước về quan lý hộ tịch

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Đề nghiên cứu một cách hiệu qua, luận vãn sứ dụng phương pháp tồnghợp, thống kê, khảo sát, so sánh, phân tích

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận vãn

- Luận văn góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và pháp lý trong quàn

lý nhà nước cua ủy ban nhân dân phường đối với hộ tịch Đồng thời, chỉ ranhừng điều kiện dam báo cho hoạt động quán lý nhà nước về hộ tịch cùa cácphường

- Mô tá thực trạng quán lý nhà nước về hộ tịch cua ủy ban nhân dân

15 phường trên địa bàn quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh Trên cơ sờ

đó, đề xuất một số giài pháp đàm báo hiệu quà quan lý nhà nước về hộ tịchcua ủy ban nhân dân phường trên địa bàn quận

- Các kết quá nghiên cứu cùa luận vãn có thể làm cơ sờ để vận dụngvào thực tiền hoạt động quán lý nhà nước về hộ tịch cùa ùy ban nhân dânphường Luận vãn cũng có thể làm tài liệu tham kháo, nghiên cứu, học tậpcho học viên, sinh viên cùa Học viện hành chính

7 Kct cấu của luận vãn

Ngoài phần Mờ đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham kháo, nội dungluận vãn gồm có 03 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và pháp lý trong quán lý nhà nước về hộ tịchcua ùy ban nhân dân cấp xà

Chương 2: Thực trạng quán lý nhà nước về hộ tịch cúa ùy ban nhândân phường trên địa bàn quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh

Chương 3: Phương hướng và giãi pháp bao đám quán lý nhà nước về

hộ tịch cua ủy ban nhân dân phường trên địa bàn quận Tân Bình, Thành phố

Hồ Chí Minh

CHƯƠNG 1

Cơ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ

• TRONG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VÈ Hộ TỊCH CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN CÁP XÃ 1.1 Khái niệm, đặc diêm quản lý nhà nước về hộ tịch của ủy ban nhân dân cấp xã

1.1.1 Khái niệm “hộ tịch”

Ó phương diện ngôn ngừ phổ thông, “hộ tịch” là một từ ghép gốc Hánchính phụ, được ghép bơi hai thành tố có nghía độc lập, trơng đó “tịch” làthành tố chính Nếu tìm hiêu riêng từng thành tố thì có thê thấy, các từ điêntiếng Việt hiện nay khá thống nhất trong cách hiêu về từng từ đơn này Theo

đó, từ “hộ” khi sứ dụng là danh từ có nhiều nghĩa khác nhau, nhưng trong đó

có một nghĩa trực liếp là “dán cư" hoặc "nhà ờ" hiêu rộng ra là "đơn vị đê

quàn lí dãn số, gồm nhừng người cùng ăn ờ chung với nhau” Tương tự, từ

“tịch” có nghĩa là "sô sách" hoặc "sô sách đăng ký’ quan hệ lệ thuộc" Tuy

nhiên, việc tồ hợp hai từ đơn này thành danh từ “hộ tịch” lại là một trườnghợp đặc biệt về ngôn ngừ và được sử dụng với thuộc tính kết hợp hạn chế vềviệc sư dụng từ ngừ và kha năng tô hợp từ ngừ Chính do tính chất đặc biệtnày nên các từ điển liếng Việt có nhiều cách giái nghĩa từ “hộ tịch” rất khácnhau

Từ điến Hán - Việt cùa nhiều tác giá như Đào Duy Anh, Nguyền VănKhôn, Hoàng Thúc Tâm, Nguyễn Lân, Bửu Ke, tuy có sự khác nhau vềcách diền đạt nhưng đều có sự tương đồng trong cách giai nghĩa từ “hộ tịch”,điển hình như:

"Hộ tịch: quyên sô của Chính phủ hiên chép sô người, chức nghiệp và

“Hộ tịch: sô hiên dân sô có ghi rõ họ tên, quê quán và chức nghiệp cùa từng người ”[16, tr.404].

“Hộ tịch: sô hiên nhận một so địa phương hoặc cả toàn quốc, trong cỏ ghi rò tên họ, quê quán và chức nghiệp từng người ” [24, lr.296].

“Hộ tịch: quyên sô ghi chép tên tuôi, quê quán, nghê nghiệp cùa mọi người trong một địa phương ” [ 18, tr.321 ].

“Hộ tịch: sô ghi chép tên, họ, nghê nghiệp dân cư ngụ trong xã phường " [15, tr.814].

Bên cạnh đó, một số từ điền lại giái nghĩa “hộ tịch” ờ nhừng khía cạnhkhác hãn, chăng hạn như:

“Hộ tịch: sô cùa cơ quan dán chính đảng ký cư dân trong địa phương mình theo từng hộ ” [22, tr.442].

“Hộ tịch: các sự kiện trong đời song của một người thuộc sự quàn lý của pháp luật” [28, tr.835].

“Hộ tịch: quyên cư trù, được chính quyên công nhận cùa một người tại nơi mình ớ thường xuyên, cùa nhừng người thường trú thuộc cùng một hộ, do chính quyền cấp cho từng hộ đê xuất trình khi cần ”[10, tr.385].

Qua đó, có thể thấy nghía cùa từ “hộ tịch” xét về góc độ ngôn ngừ còntồn tại nhiều cách hiêu khác nhau, thậm chí có từ điên giái nghĩa thê hiện sự

nhầm lẫn cơ bán giừa hai khái niệm “hộ tịch” và “hộ khâu” Điều này dẫn

đên sự nhầm lẫn khá phô biến trong nhận thức xã hội

ơ khía cạnh pháp lý, hộ tịch là một thuật ngừ được đề cập đên trongnhiều vãn bản pháp luật từ trước đến nay Sau đây là một số ví dụ:

- Quan niệm cua một số học giá miền Nam Việt Nam trước thời kỳ năm1975

Khái niệm “hộ tịch” lần đầu tiên được định nghía trong các giáo trìnhgiảng dạy cúa Đại học Luật khoa Sài Gòn dưới chế độ Việt Nam Cộng hòa,trong đó nồi lên quan điểm cùa một số tác già:

Tác giá Phan Vãn Thiết có thể được coi là người đầu tiên trình bàyquan niệm “hộ tịch” trong cuốn tài liệu chuyên kháo xuất bán năm 1958 như

sau: "Hộ tịch - còn được gọi là nhân thê hộ - là cách sinh hợp pháp của một

công dãn trong gia đình và xà hội Hộ tịch căn cứ vào ha hiện tượng quan trọng nhát cùa con người: sinh, giá thú và tứ”.

Các tác giá Vù Văn Mầu, Lê Đình Chân lại trình bày một định nghía

khác: "Hộ tịch là so hiên chép các việc liên hệ đen các người trong nhà Hộ

tịch gôm ha sô đê ghi chép các sự kiện giá thít, khai sinh và khai từ”.

Nhìn một cách tồng quát, có thể thấy các học già thời kỳ trước năm

1975 tuy đưa ra nhừng cách định nghía “hộ tịch” khác nhau nhưng tất cà đềuchi ra nhừng dấu hiệu đặc trưng cùa hộ tịch:

+ Hộ tịch là việc ghi chép các quan hệ gia đình cua một người;

+ Các quan hệ gia đình thuộc phạm vi quan tâm cùa hộ tịch phái lànhừng quan hệ phát sinh trên cơ sơ ba sự kiện quan trọng trong cuộc đời cùamồi người, đó là sự kiện sinh, hôn nhân và tư;

- Khái niệm “hộ tịch” trong hệ thống pháp luật Việt Nam hiện nay

Theo quy định tại Khoán 1, Điều 2, Luật Hộ tịch năm 2014, có thể định

nghĩa: "Hộ tịch là nhùng sự kiện xác định tình trạng nhăn thản của cả nhãn từ

khi sinh ra đen khi chết như: khai sinh; két hôn; giám hộ; nhận cha, mẹ, con; thay đôi, cải chỉnh hộ tịch, xác định lại dân tộc, bô sung thông tin hộ tịch; khai tử”.

Trước đó, định nghĩa về "hộ tịch" được duy trì từ Nghị định số

83/1998/NĐ-CP ngày 10 tháng 10 năm 1998 cua Chính phu về đãng ký hộtịch cho đến Nghị định 158/2005/NĐ-CP ngày 27 tháng 12 năm 2005 cùa

Chính phu về đãng ký và quán lý hộ tịch như sau: "Hộ tịch là nhừng sự kiện

cơ bán xác định tình trạng nhãn thán của một người từ khi sinh ra đen khi chết” (Điều 1, Nghị định 158/2005/NĐ-CP) Với cách định nghĩa này, thực

chất chi là sự ước định, về giá trị biểu đạt, sè chính xác hơn nếu coi đây là

định nghĩa cho thuật ngừ "sự kiện hộ tịch ”.

Có thể xem nhừng sự kiện hộ tịch là rất đa dạng Nếu theo quan niệmtrước đây, hộ tịch chù yếu bao gồm các sự kiện về sinh, tư, kết hôn thì hiệnnay hộ tịch bao gồm các sự kiện được quy định cụ thể tại Điều 3, Luật Hộ tịchnăm 2014, bao gồm: khai sinh; kết hôn; giám hộ; nhận cha, mẹ, con; thay đồi,cải chính hộ tịch, xác định lại dân tộc, bồ sung thông tin hộ tịch; khai tư.Những sự kiện này phái được các cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận

và ghi vào Sỗ hộ tịch theo trình tự, thù tục nhất định và cấp cho đương sự bảnchính giấy tờ hộ tịch và hoạt động này chính là đăng ký hộ tịch

1.1.2 Khái niệm, đặc điểm quản lý nhà nước về hộ tịch của ủy ban nhân dân cấp xã

Quán lý là sự tác động liên tục có tồ chức, có định hướng, có mục đích,

có kế hoạch cua chu thể quán lý đến đối tượng quan lý để chi huy, điều khiển,liên kết các yếu tố tham gia vào hoạt động thành một chinh thể thống nhất,điều hoà hoạt động cua các khâu một cách hợp quy luật nhằm đạt đến mụctiêu xác định trong điều kiện biến động cua môi trường

Quán lý nhà nước xuất hiện cùng với sự xuất hiện cua Nhà nước Quán

lý nhà nước thay đồi phụ thuộc vào chế độ chính trị, trình độ phát triền kinh tế

- xà hội cúa mồi quốc gia qua các giai đoạn lịch sử Ngày nay, quàn lý nhà

nước là hoạt động cùa Nhà nước trên các lình vực lập pháp, hành

pháp nhàm thực hiện các chức năng đối nội và đối ngoại cua Nhà nước.

Quán lý nhà nước là một dạng quản lý xã hội đặc biệt, mang tính quyềnlực nhà nước và sừ dụng pháp luật nhà nước để điều chinh các hành vi cúacon người trên tất cá các lĩnh vực cùa đời sống xà hội do các co quan trong bộmáy nhà nước thực hiện, nhàm thóa mãn nhu cầu hợp pháp cúa con người,duy trì sự ổn định và phát triển cua xà hội

Quán lý hành chính nhà nước là hoạt động chấp hành, điều hành đượcthực hiện bơi các cơ quan hành chính nhà nước nhàm thi hành pháp luật và tồchức, chi đạo việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xà hội, an ninh,quốc phòng và đối ngoại cùa Nhà nước

Quán lý nhà nước về hộ tịch là một trong nhừng hoạt động quán lý nhànước, là phương tiện hữu hiệu để Nhà nước kiểm soát thân trạng cua từngcông dân, thực trạng mối quan hệ trong từng gia đình nhàm theo dõi, điềuchinh nhừng biến động về hộ tịch và dân cư, tạo tiền đề cho việc xây dựng kếhoạch phát triển kinh tế - xà hội, hoạch định chính sách dân số cua đất nước

Xét về phương diện khoa học quán lý nhà nước thì quán lý hộ tịch là vịtrí trung tâm cùa hoạt động quản lý dân cư Đây là lình vực trọng yếu cùa nềnhành chính mà mọi quốc gia hiện đại, không phân biệt chế độ chính trị vàtrình độ phát triển, đều phái quan tâm Sự vừng mạnh cùa một quốc gia liênquan mật thiết với hiệu quá cua hoạt động quán lý dân cư nói chung và quàn

lý hộ tịch nói riêng

ùy ban nhân dân xà, phường, thị trấn (gọi chung là ửy ban nhân dâncấp xà) là cơ quan hành chính cấp cơ sờ trong hệ thống chính quyền cùa Nhànước ta, có vị trí, vai trò hết sức quan trọng, là nơi trực tiếp thực hiện cácnhiệm vụ quán lý hành chính nhà nước trên các lĩnh vực chính trị, an ninh

quốc phòng, kinh tế, vãn hóa, xà hội ở địa phương, bao đam cho

lối, chính sách cùa Đáng và pháp luật cua Nhà nước đi vào đời sống.

Đối với chính quyền cấp xà, công tác tư pháp nói chung và và công tác

hộ tịch nói riêng là một bộ phận cua công tác quán lý nhà nước, đồng thời lànơi triền khai, áp dụng trên thực tế pháp luật về hộ tịch, bào đàm sự thốngnhất quán lý nhà nước về công tác hộ tịch từ Trung ương đến cơ sờ, góp phầnbào vệ quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp cua người dân tại địaphương

Theo quy định tại Điều 71, Luật Hộ tịch năm 2014, ùy ban nhân dâncấp xã thực hiện quán lý nhà nước về hộ tịch tại địa phương có nhiệm vụ,quyền hạn sau đây:

Một là, thực hiện đãng ký hộ tịch theo quy định cùa Luật Hộ tịch;

Hai là, căn cứ quy định cua ửy ban nhân dân cấp trên, bố trí công chức

tư pháp - hộ tịch thực hiện việc đăng ký hộ tịch;

Ba là, tuyên truyền, phổ biến pháp luật về hộ tịch;

Bốn là, quán lý, sừ dụng sổ hộ tịch, biếu mầu hộ tịch theo quy định;Năm là, quán lý, cập nhật, khai thác Cơ sở dừ liệu hộ tịch điện tứ vàcấp bán sao trích lục hộ tịch theo quy định;

Sáu là, tồng hợp tình hình và thống kê hộ tịch báo cáo ủy ban nhân dâncấp huyện theo quy định cùa Chính phú;

Bày là, lưu trừ sổ hộ tịch, hồ sơ đãng ký hộ tịch;

Tám là, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xư lý vi phạm về hộ tịch theothấm quyền

Như vậy, có thê hiêu "Quản lý nhà nước về hộ tịch của Uy ban nhãn

dăn cấp xà là một trong những hoạt động quản lý nhà nước, được thực hiện bời ủy ban nhân dán cấp xà, trên cơ sờ thì hành pháp luật trong lĩnh vực hộ tịch, góp phần tạo cơ sờ pháp lý đê người dán được công nhận các quyền con người, quyền, nghía vụ công dân và đê Nhà nước bào hộ các quyền, lợi ích hợp pháp của họ, cỏ biện pháp quản lý dán cư một cách khoa học, phục vụ thiết thực cho việc hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xà hội của địa phương ”,

Với cách định nghĩa đó, quán lý nhà nước về hộ tịch cùa ùy ban nhândân cắp xà có các đặc điểm sau:

Thử nhắt, quản lý nhà nước về hộ tịch cùa Uy ban nhản dân cap xà là hoạt động mang tỉnh quyền lực nhà nước

Tính quyền lực nhà nước là đặc điểm cơ bán nhất đế thông qua đó phânbiệt được hoạt động quán lý hành chính nhà nước với hoạt động quan lý mangtính xã hội khác (quán lý doanh nghiệp, quán lý bệnh viện, trường học )

Quyền lực nhà nước trong quản lý nhà nước về hộ tịch trước hết đượcthế hiện ơ việc chu thề quan lý nhà nước về hộ tịch có thấm quyền thể hiện ýchí nhà nước thông qua việc ban hành các vãn ban quán lý hành chính nhànước trong lình vực hộ tịch Ọua đó, các chu thề quàn lý nhà nước về hộ tịchthể hiện ý chí cùa mình dưới dạng các chu trương, chính sách pháp luật nhàmđịnh hướng cho hoạt động xây dựng và áp dụng pháp luật; dưới dạng quyphạm pháp luật nhằm cụ thể hóa các quy phạm pháp luật cùa cơ quan quyềnlực nhà nước và cùa cấp trên thành nhừng quy định chi tiết để có thề triềnkhai thực hiện trơng thực tiền; dưới dạng các mệnh lệnh cá biệt nhằm áp dụngpháp luật vào thực tiền, trực tiếp thực hiện quyền và nghĩa vụ cùa các bêntham gia quan hệ quàn lý; dưới nhừng dạng mệnh lệnh chi đạo cấp dưới trong

hoạt động, nhàm tồ chức thực hiện pháp luật trong thực tiền; dưới

thông tin hướng dẫn đối lập với cấp dưới nhàm dam bao sự thống nhất, có hệ

thống cùa bộ máy hành chính nhà nước.

Bên cạnh đó, quyền lực nhà nước còn thể hiện trong việc các chu thể cóthấm quyền tiến hành nhừng hoạt động cần thiết để dam báo thực hiện ý chínhà nước, như các biện pháp về tổ chức, tuyên truyền giáo dục, thuyết phục,hòa giải, chính nhừng biện pháp này là sự thể hiện tập trung và rõ nét cuasức mạnh nhà nước, một bộ phận tạo nên quyền lực nhà nước, nhờ đó ý chícua chu thể quan lý hộ tịch được bào đám thực hiện

Thử hai, quàn lý nhà nước về hộ tịch của ủy han nhản dán cấp xà ỉ à hoạt động được tiến hành hời các chủ thê cỏ quyền năng hành pháp

Quán lý hộ tịch là một nội dung quán lý nhà nước trong lĩnh vực hànhchính tư pháp, do vậy chù thể quan lý cao nhất trong lình vực hoạt động này

đó là Chính Phu - cơ quan hành chính nhà nước cao nhắt cua nước ta Và chùthế thực hiện quán lý nhà nước về hộ tịch ờ cấp xà chính là đội ngũ công chức

tư pháp - hộ tịch cấp xà dưới sự chi đạo cua Chu tịch ủy ban nhân dân cấp xà(hoặc Phó Chú tịch ủy ban nhân dân cấp xã) được phân công phụ trách côngtác tư pháp - hộ tịch

Công chức tư pháp - hộ tịch là công chức trực tiếp giúp ùy ban nhândân cấp xã thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn trong đăng ký hộ tịch Đối vớicác địa phương có đông dân cư, số lượng công việc hộ tịch nhiều, thì phải cócông chức chuyên trách làm công tác hộ tịch, không kiêm nhiệm công tác tưpháp khác

Theo quy định tại Khoán 2, Điều 72, Luật hộ tịch 2014 thì công chức tưpháp - hộ tịch cấp xã phai có các tiêu chuẩn sau đây:

a) Có trình độ từ trung cấp luật trơ lên và đã được bồi dường nghiệp vụ

- Thường xuyên kiểm tra và vận động nhân dân đi đăng ký kịp thời các

sự kiện hộ tịch Đối với nhừng khu vực người dân còn bị chi phối bới phongtục, tập quán hoặc điều kiện đi lại khó khăn, công chức tư pháp - hộ tịch phai

có lịch định kỳ đến tận nhà dân đề đăng ký nhừng sự kiện hộ tịch đà phátsinh

Công chức Tư pháp - hộ tịch phái chịu trách nhiệm trước ủy ban nhândân cấp xã về nhừng sự kiện hộ tịch phát sinh trên địa bàn xã, phường, thịtrắn mà không được đãng ký

- Sử dụng các loại sổ hộ tịch, biểu mẫu hộ tịch theo quy định cùa Bộ Tưpháp

- Tồng hợp tình hình và thống kê chính xác số liệu hộ tịch để ùy bannhân dân cấp xà báo cáo ủy ban nhân dân cấp huyện theo định kỳ 6 tháng vàhàng năm

- Tuyên truyền, phố biến, vận động nhân dân chấp hành các quy địnhcua pháp luật về hộ tịch

- Giữ gìn, báo quản, lưu trừ sổ hộ tịch và giấy tờ hộ tịch; khi thôi giừnhiệm vụ phái bàn giao đầy đu cho người kế nhiệm.

Thử ba, quản lý nhà nước về hộ tịch của ủy ban nhãn dán cấp xà mang tỉnh liên tục

Nhiệm vụ cúa hành chính nhà nước là phục vụ xã hội và công dân.Đăng ký và quán lý hộ tịch là công việc hằng ngày, thường xuyên và liên tụcchiếm tý lệ rắt cao trong số các hồ sơ hành chính được giai quyết Chính vìvậy, quan lý nhà nước về hộ tịch phái đám bào tính liên tục, kịp thời và linhhoạt để hoạt động đãng ký hộ tịch không bị gián đoạn trong bất cứ tình huốngnào Đây là cơ sờ quan trọng tạo ra bộ máy quán lý hộ tịch gọn nhẹ, có sự linhhoạt trong tồ chức, có đội ngũ công chức quán lý hộ tịch chuyên nghiệp, sángtạo, quyết đoán và có trách nhiệm cao đối với hoạt động cua mình

1.2 Nội dung quản lý nhà nước về hộ tịch của ủy ban nhân dân cấp xã

Là một nội dung trong quán lý nhà nước về hành chính tư pháp, quan lýnhà nước về hộ tịch cùa ùy ban nhân dân cấp xà tập trung chu yếu vào cáchoạt động:

1.2.1 Thực hiện đãng ký hộ tịch

ùy ban nhân dân cấp xà có thấm quyền thực hiện đăng ký hộ tịch (Điều

7, Luật Hộ tịch năm 2014) đối với các trường hợp sau:

- Đãng ký sự kiện hộ tịch như khai sinh; kết hôn; giám hộ; nhận cha,

mẹ, con; khai tứ cho công dân Việt Nam cư trú ờ trong nước

- Đăng ký thay đôi, cài chính hộ tịch cho người chưa đu 14 tuồi; bồsung thông tin hộ tịch cho công dân Việt Nam cư trú ơ trong nước

- Ghi vào sồ hộ tịch việc thay đổi hộ tịch cùa cá nhân theo bàn án,quyết định cùa cơ quan nhà nước có thấm quyền: thay đồi quốc tịch; xác địnhcha, mẹ, con; xác định lại giới tính; nuôi con nuôi, chấm dứt việc nuôi connuôi; ly hôn, hùy việc kết hôn trái pháp luật, công nhận việc kết hôn; côngnhận giám hộ; tuyên bố hoặc huy tuyên bố một người mất tích, đà chết, bị mấthoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự.

- Xác nhận hoặc ghi vào sổ hộ tịch các việc hộ tịch khác theo quy địnhcua pháp luật

- Đãng ký khai sinh cho trẻ em sinh ra tại Việt Nam có cha hoặc mẹ làcông dân Việt Nam thường trú tại khu vực biên giới, còn người kia là côngdân cua nước láng giềng thường trú tại khu vực biên giới với Việt Nam; kếthôn, nhận cha, mẹ, con cùa công dân Việt Nam thường trú ờ khu vực biêngiới với công dân cúa nước láng giềng thường trú ờ khu vực biên giới vớiViệt Nam; khai tư cho người nước ngoài cư trú ồn định lâu dài tại khu vựcbiên giới cùa Việt Nam

Ưỷ ban nhân dân cấp xã tồ chức thực hiện đăng ký hộ tịch theo đúngquy định trong tiếp nhận hồ sơ tại địa phương, đám baơ đúng thời gian giãiquyết và trá kết quá giái quyết hồ sơ; thực hiện các biện pháp bao đám quyền,nghĩa vụ khi đãng ký hộ tịch cùa người dân; ghi đầy đu các thông báo việcđăng ký, việc thay đồi, cài chính bồ sung hộ tịch cho các cơ quan có thấmquyền theo quy định; ghi vào sổ hộ tịch việc thay đồi hộ tịch cùa cá nhân theobán án, quyết định cùa cơ quan nhà nước có thẩm quyền; thực hiện đầy đu vàđúng hạn các yêu cầu về xác minh hộ tịch cùa Sở Tư pháp và các cơ quankhác; niêm yết đầy đù các thu tục hành chính về công tác hộ tịch và thu phítheơ quy định; bao dam kinh phí, cơ sờ vật chất, phương tiện cho hoạt động

Người thực hiện thâm quyền đăng ký hộ tịch cua Uy ban nhân dân câp

xã là Chù tịch hoặc Phó Chu tịch Uy ban nhân dân cấp xà được giao phụ tráchcông tác Tư pháp

1.2.2 Bố trí công chức tư pháp - hộ tịch thực hiện việc đãng ký hộ tịch

Việc bố trí công chức tư pháp - hộ tịch được quy định tại Khoán 2,Điều 72, Luật Hộ tịch năm 2014: “Căn cứ điều kiện thực tế về diện tích, dân

số, khối lượng công việc tư pháp, hộ tịch cua địa phương, Chính phu quy địnhviệc bố trí công chức tư pháp - hộ tịch dam nhiệm công tác hộ tịch chuyêntrách”

Theo đó, căn cứ điều kiện thực tế về diện tích, dân số, khối lượng côngviệc tư pháp, hộ tịch cùa địa phương và theo quy định cùa Chính phú, ùy bannhân dân cấp xã bố trí công chức chuyên trách công tác hộ tịch (không đồngthời là công chức tư pháp) và công chức tư pháp - hộ tịch cấp xã phái có cáctiêu chuấn sau đây: có trình độ từ trung cấp luật trớ lên và đà được bồi dườngnghiệp vụ hộ tịch; có chừ viết rõ ràng và trình độ phù hợp theo yêu cầu côngviệc (quy định tại Khoản 2, Điều 72, Luật Hộ tịch năm 2014)

Bên cạnh đó, để thực hiện tốt công tác hộ tịch, công chức tư pháp - hộtịch được bố trí làm công tác hộ tịch phài có kiến thức pháp luật chuyên sâu

về Luật Hộ tịch, Luật Dân sự, Luật Hôn nhân gia đình, và các kỹ năng lưutrừ hồ sơ (điện tư và giấy), tư vắn pháp luật liên quan đến quyền nhân thâncua mồi cá nhân

1.2.3 Tuyên truyền, pho biến, giáo dục pháp luật về hộ tịch

Công tác tuyên truyền, phồ biến, giáo dục pháp luật là khâu quan trọngtrong quá trình thực hiện pháp luật, có vai trò và ý nghĩa hết sức quan trọngtrong việc tăng cường pháp chế xà hội chu nghĩa, xây dựng nhà nước pháp

quyền xà hội chù nghía cùa Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân

đoạn hiện nay.

Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 09 tháng 12 năm 2003 của Ban Bí thưTrung ương Đáng khóa IX về tăng cường sự lãnh đạo cùa Đáng trong côngtác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cua cán

bộ, Nhân dân đã chi rõ “Tuyên truyền và phổ biến, giáo dục pháp luật là một

bộ phận cùa công tác giáo dục chính trị, tư tường, là nhiệm vụ cùa toàn bộ hệthống chính trị đặt dưới sự lành đạo cùa Đang”

Bên cạnh đó, Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 02 tháng 01 năm 2020cua Bộ Chính trị về “Một số nhiệm vụ trong tâm công tác tư pháp trong thờigian tới” cùng nhấn mạnh: “Đấy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, giáodục pháp luật với nhiều hình thức phong phú, sinh động đế nâng cao ý thứccho cán bộ và nhân dân”

Vì vậy, Úy ban nhân dân cấp xà có nhiệm vụ tuyên truyền, phổ biếncác văn bán quy phạm pháp luật liên quan đến các sự kiện hộ tịch để ngườidân biết và thực hiện đúng quy định, nhất là thời hạn, các thù tục, giấy tờđăng ký kết hôn, khai sinh, thu tục nuôi con, thú tục thay đồi hộ tịch, xác địnhlại dân tộc, xác định lại giới tính; thu tục uy quyền khi đăng ký hộ tịch

1.2.4 Quàn lý, sừ dụng So hộ tịch, hiếu mầu hộ tịch theo quy định

Thảm quyền in, phát hành mầu giấy tờ, Sô hộ tịch: Giấy khai sinh (bàn

chính và bản sao), Giấy chứng nhận kết hôn (bàn chính), sổ đăng ký khaisinh, sồ đãng ký kết hôn, sổ đăng ký khai tư do Bộ Tư pháp in và phát hành.Trường hợp cơ quan đăng ký hộ tịch đà sừ dụng Phần mềm đãng ký, quán lý

hộ tịch dùng chung thì được cung cấp phôi mẫu Giấy khai sinh (bán chính vàbán sao), Giấy chứng nhận kết hôn (bàn chính) theo đúng tiêu chuẩn về kíchthước, màu sẳc, chi tiết kỹ thuật cùa mầu giấy tờ, sồ hộ tịch được Bộ Tư pháp

công nhận Mầu Trích lục hộ tịch (ban chính và bán sao); mẫu Tờ

sứ dụng hoặc liên hệ với Bộ Tư pháp để được cung cấp Cơ quan đãng ký hộ

tịch phái chịu trách nhiệm về việc sư dụng giấy tờ, Sồ hộ tịch được in, phát

hành không đúng quy định cua Thông tư số 04/2020/TT-BTP ngày 28

năm 2020 cùa Bộ Tư pháp.

Cách ghi Sổ, giấy tờ hộ tịch: Công chức làm công tác hộ tịch cấp xà

phai tự ghi vào sỗ hộ tịch, giấy tờ hộ tịch Nội dung ghi phai chính xác; chừviết phai rõ ràng, đu nét, không viết tẳt, không tấy xóa; viết bàng loại mực tốt,cùng một màu; không dùng các màu mực khác nhau; không dùng mực đo.Trường hợp ứng dụng công nghệ thông tin đề in giấy tờ hộ tịch thì phài inbàng loại mực tốt, màu đen, không bị nhòe, mất nét hoặc phai màu Mồi việc

hộ tịch phai được ghi vào 01 quyền sổ, phai được đóng dấu giáp lai từ trangđầu đến trang cuối cùng ngay từ khi mớ sổ sổ được ghi liên tiếp theo thứ tựtừng trang, không được bo trống, số đãng ký trong năm phái được ghi liên tụctheo thứ tự, bắt đầu từ số 01 cho đến hết năm Trường hợp chưa hết năm màhết sồ thì sư dụng sang quyền sồ khác và ghi tiếp theo số thứ tự cuối cùng cua

sổ trước, không được ghi lại từ số 01 Trường hợp hết năm mà chưa sứ dụnghết sổ thì cơ quan đăng ký hộ tịch được sừ dụng tiếp sổ cho năm tiếp theo saukhi thực hiện việc khóa sồ hết năm theo đúng quy định Việc khóa sổ hộ tịchđược thực hiện vào ngày cuối cùng cua năm, khi khóa sồ phai ghi rõ tồng số

thứ tự ghi trong sổ hộ tịch theo quy định Các cột, mục trong sổ hộ

có trách nhiệm kiểm tra, đóng dấu xác nhận vào nội dung sưa chừa sai sót

Trong quá trình đăng ký hộ tịch, nếu có sai sót trên giấy tờ hộ tịch thìcông chức làm công tác hộ tịch phái huy bo giấy tờ đó và ghi giấy tờ mới,không cấp cho người dân giấy tờ hộ tịch đà bị sưa chừa Khi quá trình đăng

ký hộ tịch đà kết thúc theo quy định pháp luật mà sau đó mới phát hiện có saisót thì thực hiện cài chính hộ tịch theo quy định

Công tác quán lý, sư dụng sổ hộ tịch, biểu mẫu hộ tịch rất quan trọng,đòi hôi công chức làm công tác hộ tịch phai thật cẩn thận, ghi chép rõ ràng,đúng quy định, giao sổ bộ đúng thời gian quy định; Ưỷ ban nhân dân cấp xà

có trách nhiệm kiểm tra việc ghi sồ hộ tịch cua công chức

mật cá nhân trong quá trình xây dựng, cập nhật, quán lý, khai thác, sử dụng

Cơ sở dừ liệu hộ tịch điện từ

Cơ quan đăng ký, quán lý hộ tịch đang lưu giừ sổ hộ tịch hoặc quán lý

Cơ sờ dừ liệu hộ tịch điện tư có thẩm quyền cấp bán sao trích lục hộ tịch Nộidung ban sao trích lục hộ tịch được ghi đúng theo thông tin trong sổ hộ tịch,

Cơ sở dừ liệu hộ tịch điện từ Những thông tin sổ hộ tịch, Cơ sờ dừ liệu hộtịch điện tư không có để ghi vào mẫu ban sao trích lục hộ tịch hiện hành thì đềtrống

1.2.6 Tổng hợp tình hình và thống kê hộ tịch háo cáo ủy han nhãn dân cấp huyện theo quy định của Chính phú

Công chức làm công tác hộ tịch phái thống kê rõ tông số sự kiện hộ tịch

đã đãng ký trong sổ, số trường hợp ghi sai sót phài sừa chừa theo quy định

Công tác đãng ký và quàn lý hộ tịch là nhiệm vụ quán lý nhà nước quantrọng cua mồi quốc gia bơi đây không chi là nguồn thông tin đầu vào cho cácquyết định, chính sách phát triển kinh tế - xà hội, an ninh - quốc phòng cúađất nước mà còn góp phần bao đám quyền con người, quyền cơ bán cua côngdân được quy định trong Hiến pháp Vì vậy, ùy ban nhân dân cấp xã có tráchnhiệm thực hiện việc thống kê số liệu hộ tịch đã đăng ký với độ chính xáccao, đầy đu và báo cáo về Phòng Tư pháp theo đúng yêu cầu và niên độ

1.2.7 Lưu trữ So hộ tịch, hồ SO' đãng ký hộ tịch

Sổ hộ tịch là căn cứ pháp lý để lập, cập nhật, điều chinh thông tin hộtịch cua cá nhân trong Cơ sơ dừ liệu hộ tịch điện từ sồ hộ tịch, hồ sơ đăng ký

hộ tịch được giừ gìn, bào quan, lưu trừ vĩnh viền theo quy định cùa pháp luật,

để sứ dụng, phục vụ nhu cầu cùa Nhân dân và hoạt động quan lý nhà nước.Giấy tờ, đồ vật hoặc chứng cứ khác đã nộp khi đăng ký hộ tịch phai được lưutrừ, bao quán theo quy định cua pháp luật về lưu trừ

ùy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm lưu trừ, báo quán sỗ hộ tịch,giấy hồ sơ, giấy tờ, đồ vật hoặc chứng cứ liên quan đến hộ tịch; thực hiện cácbiện pháp phòng chống bào lụt, cháy, ấm ướt, mối mọt để bào đam an toàn.Thù trường cơ quan phài chịu trách nhiệm trong việc làm mất, hư hóng hoặckhai thác, sừ dụng sổ hộ tịch trái quy định pháp luật.

1.2.8 Giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm hành chính về hộ tịch

Cơ quan hành chính nhà nước thực hiện các hoạt động khác nhau đềđám bào pháp chế xà hội chu nghĩa trong quan lý hành chính nhà nước Trong

đó, hoạt động giài quyết khiếu nại, tố cáo là một trong nhừng hoạt động quan

lý nhà nước cùa các cơ quan hành chính nhà nước

Hoạt động giài quyết khiếu nại, tố cáo là một hoạt động bào đám phápchế trong quán lý nhà nước, bao vệ các quyền, lợi ích hợp pháp cùa công dân,

cơ quan, tồ chức, bảo vệ lợi ích cùa nhà Nước, xà hội, báo vệ trật tự kýcương, trật tự pháp luật, xư lý nhừng hành vi vi phạm pháp luật Vì vậy, hoạtđộng giai quyết khiếu nại, tố cáo cùa các cơ quan hành chính nhà nước trướchết phái tuân theo nguyên tắc pháp chế xà hội chu nghía

Giái quyết khiếu nại, tố cáo thực chất là giai quyết mối quan hệ giừaNhà nước và Nhân dân và đây cùng là một đặc trưng cua Nhà nước phápquyền xà hội chu nghĩa Việt Nam Vì thế, đề xây dựng Nhà nước pháp quyền

xã hội chu nghĩa thì các cơ quan hành chính nhà nước phái thực hiện tốt côngtác giãi quyết khiếu nại, tố cáo Giái quyết tốt, có hiệu quà khiếu nại, tố cáo lànhân tố tích cực tác động trờ lại với hoạt động chấp hành và điều hành cùa cơquan hành chính nhà nước

Đề phát huy quyền làm chu, báo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cua côngdân và góp phần dam báo thực hiện pháp luật về hộ tịch tại địa phương, ùy

ban nhân dân cấp xã phái thực hiện theo đúng thẩm quyền và đúng

hợp pháp cùa họ; khiếu nại đối với việc làm công chức thụ lý hồ sơ khi họ thực hiện nhiệm vụ được giao cho hoặc phân công phụ trách về lĩnh vực hộ

tịch; xư lý nghiêm khi công chức vi phạm vào nhừng việc công chức làm công tác hộ tịch không được làm.

Bên cạnh đó, ủy ban nhân dân cấp xà có trách nhiệm xư lý các hành vi

vi phạm pháp luật cua công dân trong quá trình thực hiện các thu tục đãng ký

hộ tịch đúng thấm quyền và đúng quy định cua pháp luật, không buông long,

dề dài trong quán lý để tránh xảy ra nhiều trường hợp vi phạm

1.3 Những điều kiện đảm bảo quản lý nhà nước về hộ tịch của ủy ban nhân dân cấp xã

Hiệu qua quàn lý nhà nước xét về bán chất là kết qua hoạt động cua cácchu thể quán lý hành chính nhà nhà nước, bao hàm ca hoạt động cúa ngườithực thi công vụ, trong mối tương quan với mức độ chi phí các nguồn lực (tàichính, sức lao động, thời gian, )

Hiệu quà quan lý nhà nước là kết qua thực hiện các hoạt động gắn liềnvới chức năng chấp hành và điều hành cùa các cơ quan hành chính nhà nước

và hoạt động cùa đội ngũ cán bộ, công chức thực thi nhiệm vụ theo quy địnhcua pháp luật Do đó, nâng cao hiệu quà quan lý nhà nước là một trong nhừngnhiệm vụ trọng tâm hàng đầu, đòng thời là quá trình xây dựng nền hành chínhtrong sạch, có đu năng lực, sừ dụng đúng quyền lực, từng bước hiện đại hoá

để quán lý có hiệu lực, hiệu quá công việc cùa nhà nước, thúc đấy xã hội phát

quá trình đồi mới phương pháp làm việc, giúp cho người công chức thực hiện

có hiệu qua mục tiêu đề ra Trong điều kiện đầy đu về trang thiết bị và kinhphí hoạt động thì công chức tư pháp - hộ tịch sè có điều kiện học tập, khaithác thông tin, chù độngtrong công việc tốt hơn, đem lại hiệu quá cao, tiếtkiệm chi phí, thời gian, công sức, Ngược lại, với điều kiện làm việc khôngđàm bao về trang thiết bị và kinh phí hoạt động bị hạn chế thì sè ành hươngđến tâm lý cưa công chức, không có điều kiện để thề hiện kha năng, năng lựccua cá nhân dẫn đến kết qua không cao, không bao đàm chắt lượng cùng nhưtiến độ công việc

Việc đầu tư về tài chính, trang bị cơ sở vật chất, kỹ thuật cần được baođám đế phục vụ cho công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật nói chung vàpháp luật hộ tịch nói riêng; ứng dụng công nghệ thông tin trong đãng ký, quàn

lý hộ tịch đáp ứng yêu cầu cua công cuộc cài cách hành chính trong lĩnh vực

hộ tịch, tạo điều kiện thuận lợi cho trong thực hiện quyền, nghĩa vụ đăng ký

hộ tịch cùa công dân Các yếu tố và tài chính, cơ sở vật chất được xem là các

“yếu tố bên trong” gắn liền với quá trình tổ chức thực hiện hoạt động quán lýnhà nước về hộ tịch cúa ửy ban nhân dân cấp xà

1.3.4 Ý thức pháp luật và trách nhiệm cùa người dân trong thực hiện đãng ký hộ tịch

Ngoài việc dam bao ngân sách, cơ sơ vật chất, nguồn nhân lực, đầu tưphát triền công nghệ thông tin cho hoạt động đăng ký và quán lý hộ tịch, thì ýthức chấp hành pháp luật và trách nhiệm cùa người dân trong việc thực hiệnđãng ký hộ tịch cũng là yếu tố quan trọng anh hương đến hoạt động quán lýnhà nước về hộ tịch cúa ửy ban nhân dân cấp xà

Đãng ký hộ tịch là một trong nhừng quyền thân nhân mà Bộ Luật Dân

sự năm 2015 và Luật Hộ tịch năm 2014 đà quy định cho các cá nhân, do đó,

ủy ban nhân dân cấp xà phái tạo điều kiện, bao đám để các cá

quyền, nghĩa vụ đăng ký hộ tịch; tạo mối quan hệ hợp tác, không có khoáng

cách giừa Nhân dân và chính quyền.

Song người dân phai thực hiện quyền và nghĩa vụ chính xác, đầy đu, ýthức được trách nhiệm cùa ban thân trong việc thực hiện việc đăng ký hộ tịch,chấp hành đúng các quy định cùa pháp luật về thời gian, thu tục đăng ký các

sự kiện hộ tịch Nếu người dân không thực hiện nghiêm túc việc đãng ký hộtịch thì công tác quán lý nhà nước về hộ tịch cùa địa phương không kịp thời

và không đạt hiệu qua cao

TIÉU KÉT CHƯƠNG 1

Trong Chương 1, luận văn đà tập trung nghiên cứu và trình bày đầy đunhừng vắn đề lý luận cơ bàn trong quán lý nhà nước về hộ tịch cua ùy bannhân dân cấp xà Quản lý nhà nước về hộ tịch cấp xà là một nội dung trongquàn lý nhà nước về hành chính tư pháp, tập trung chù yếu vào các hoạt độngnhư: tuyên truyền, phồ biến, giáo dục pháp luật hộ tịch; bố trí công chức tưpháp - hộ tịch thực hiện việc đăng ký hộ tịch; thực hiện đãng ký hộ tịch; ứngdụng công nghệ thông tin trong đãng ký và quan lý hộ tịch; sừ dụng, quan lý,lưu trừ Sổ hộ tịch, hồ sơ đăng ký hộ tịch; thống kê hộ tịch và báo cáo cơ quancấp trên theo quy định; giai quyết khiếu nại, tố cáo, xứ lý vi phạm hành chínhtheo đúng thấm quyền trong lĩnh vực hộ tịch

Vì vậy, việc làm rõ các khái niệm về hộ tịch, quàn lý nhà nước về hộtịch, đặc điểm, nội dung và những điều kiện đám bao quan lý nhà nước về hộtịch cùa ùy ban nhân dân cấp xã là cơ sơ lý thuyết quan trọng phục vụ chocông tác nghiên cứu, đánh giá hoạt động quan lý nhà nước về hộ tịch cùa ủyban nhân dân phường trên địa bàn quận Tân Bình

CHƯƠNG 2 THỤC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VÈ Hộ TỊCH

CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN PHƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN TÂN BÌNH, THÀNH PHỐ HÒ CHÍ MINH 2.1 Khái quát về quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh

Quận Tân Bình là một trong nhừng quận nội thành, đầy tiềm năng cúaThành phố Hồ Chí Minh, có nhiều lợi thế trong việc phát triển kinh tế, giaolưu vãn hóa xà hội với các quận khác

về vị trí địa lý, hành chỉnh: Quận Tân Bình nằm ớ phía Tây Bắc Thành

phố Hồ Chí Minh, phía Bắc giáp quận Gò vấp và Quận 12; phía Tây giápquận Tân Phú, ranh giới là đường Trường Chinh và Âu Cơ; phía Đông giápquận Phú Nhuận, Quận 3 và Quận 10; phía Nam giáp Quận 11 Quận TânBình có diện tích 22,38 km2, trong đó sân bay Tân Sơn Nhất là 8,44 km2, có

15 phường trực thuộc ủy ban nhân dân quận (từ phường 1 đến phường 15)

về dán số: Tính đến ngày 01/4/2019 quận Tân Bình có 133.745 hộ với

474.792 nhân khẩu, tăng 30.325 hộ sau 10 năm tồng điều tra Quận Tân Bình

là địa phương có số lượng người dân các tinh, vùng miền khác nhau trên cánước về sinh sống nhiều

về kinh tế: Kinh tế quận tăng trương ồn định, chất lượng tăng trường

từng bước được nâng lên; cơ cấu kinh tế thương mại - dịch vụ chuyển dịch vàphát triền đúng hướng; huy động mọi nguồn lực xã hội, tạo động lực cho sựphát triển bền vừng Giá trị sán xuất ngành thương mại - dịch vụ tăng bìnhquân hàng năm từ 13,53% trong giai đoạn năm 2015 - 2019 Các công trình

hạ tầng kỹ thuật - xã hội được nâng cấp, cai tạo, các tuyến đường giao thôngđược đầu tư xây dựng khang trang với nhiều quy mô