Ñeå ñaït ñöôïc thoaû duïng toái ña ngöôøi tieâu duøng phaûi phaân boå ngaân saùch coù haïn cuûa mình ñeå mua caùc loaïi haøng hoaù vaø dòch vuï vôùi soá löôïng moãi thöù sao cho höõ[r]
Trang 1Chương 3
Lý thuyết hành vi người tiêu dùng
Lý thuyết hành vi người tiêu dùng
CÁC NỘI DUNG CHÍNH
Tổng hữu dụng và hữu dụng biên
Sở thích của người tiêu dùng (đường đẳng ích)
Khả năng của người tiêu dùng (đường ngân sách)
Sự lựa chọn của người tiêu dùng
Giải pháp góc
Trang 29.7.2015 Đặng Văn Thanh 3
Tổng hữu dụng (U) là tổng lợi ích mà người tiêu dùng cảm nhận được khi tiêu dùng các hàng hóa, dịch vụ
Thông thường, tiêu dùng với số lượng càng nhiều thì tổng hữu dụng càng cao
Đối với hàng thiết yếu thì có điểm bảo hòa (số lượng tiêu dùng có tổng hữu dụng cực đại)
Tổng hữu dụng và hữu dụng biên
Tổng hữu dụng và hữu dụng biên
Hàng cao cấp
U X
x
U Y
y
U Y max
Điểm bảo hòa
Hàng thiết yếu
Trang 39.7.2015 Đặng Văn Thanh 5
Hữu dụng biên (MU) là chênh lệch trong tổng hữu dụng khi người tiêu dùng sử dụng thêm một đơn vị sản phẩm trong mỗi đơn vị thời gian.
MUx = UX/x
Tổng hữu dụng và hữu dụng biên
Tổng hữu dụng và hữu dụng biên
Ví dụ:
Nhận xét:
Hữu dụng biên có quy luật giảm dần
Trang 49.7.2015 Đặng Văn Thanh 7
Sở thích của người tiêu dùng
Ba giả thiết cơ bản về sở thích của người tiêu dùng
1) Sở thích là hoàn chỉnh.
2) Sở thích có tính bắc cầu.
3) Người tiêu dùng luôn thích nhiều hơn ít
Sở thích của người tiêu dùng
Một rổ hànglà một tập hợp của một hay nhiều loại hàng hóa với số lượng cụ thể
Một rổ hàng này có thể được ưa thích hơn rổ hàng khác do có sự kết hợp các loại hàng hóa khác nhau và số lượng khác nhau
Các rổ hàng
Trang 59.7.2015 Đặng Văn Thanh 9
Sở thích của người tiêu dùng
Rổ hàng X(thực phẩm) Y(quần áo)
Người tiêu dùng ưa thích
rổ hàng A hơn các rổ hàng
ở ô màu xanh Trong khi đó, các rổ hàng ở ô màu vàng lại được ưa thích hơn
rổ hàng A.
Sở thích của người tiêu dùng
y
10 20 30 40
50
G
A
E H
B
D
Trang 69.7.2015 Đặng Văn Thanh 11
U 1
Các rổ hàng B,A &D có mức
độ thỏa mãn như nhau
•E được ưa thích hơn U 1
•U 1 được ưa thích hơn H & G
Sở thích của người tiêu dùng
y
10 20 30 40
50
G
D A
E H
B
Sở thích của người tiêu dùng
Đường đẳng ích là tập hợp tất cả các kết hợp khác nhau của các hàng hoá, dịch vụ (các rổ hàng) cùng tạo nên mức thỏa mãn như nhau cho người tiêu dùng
Đường đẳng ích
Trang 79.7.2015 Đặng Văn Thanh 13
U 2
U 3
Sở thích của người tiêu dùng
x
y
U 1
A B
D
Rổ hàng A được ưa thích hơn B.
Rổ hàng B được ưa thích hơn D.
Tổng quát: U 3 >U 2 >U 1
Sở thích của người tiêu dùng
Các tính chất của đường đẳng ích
Đường đẳng ích dốc xuống từ trái sang phải
Các đường đẳng ích không thể cắt nhau
Các đường đẳng ích có mặt lồi hướng về gốc đồ thị
* Nếu các đường đẳng ích dốc lên hay cắt nhau sẽ trái với giả thiết người tiêu dùng thích nhiều hơn ít
* Nếu mặt lồi hướng ra ngoài sẽ trái với quy luật MRS giảm dần
Trang 89.7.2015 Đặng Văn Thanh 15
Sở thích của người tiêu dùng
Tỷ lệ thay thế biên (MRS) là số lượng của một hàng hóa mà người tiêu dùng có thể từ bỏ để có thêm một đơn vị của hàng hóa khác mà lợi ích không thay đổi
MRS được xác định bằng độ dốc của đường đẳng ích
Tỷ lệ thay thế biên
Sở thích của người tiêu dùng
x
y
1 2 4 6 8 10 12 14
B
D E G
-6
1
1 1 1
-4
-2 -1
MRS = 6
MRS = 2
MRS xy = - y/x
Trang 99.7.2015 Đặng Văn Thanh 17
Sở thích của người tiêu dùng
Dọc theo đường đẳng ích, Tỷ lệ thay
thế biên có quy luật giảm dần.
MRS xy giữa hai điểm AB là 6
Trong khi MRS xy giữa hai điểm DE là 2.
Tỷ lệ thay thế biên
Sở thích của người tiêu dùng
x
y
1 1
2 3 4
0
Hàng thay thế hoàn hảo
MRSxy = hằng số
U 2 U 3
U 4
Trang 109.7.2015 Đặng Văn Thanh 19
Sở thích của người tiêu dùng
x
y
1 1
2 3 4
0
Hàng bổ sung hoàn hảo
Hàng bổ sung hoàn hảo
MRSxy = 0
U 1
U 2
U 3
Khả năng của người tiêu dùng
Đường ngân sách Đường ngân sách là tập hợp tất cả các kết hợp khác nhau của các hàng hoá, dịch vụ (các rổ hàng) mà người tiêu dùng có thể mua được với cùng một mức chi tiêu là toàn bộ thu nhập
Trang 119.7.2015 Đặng Văn Thanh 21
Khả năng của người tiêu dùng
Đường ngân sách có thể được viết là:
x* Px + y*Py = I
Hoặc có thể viết:
y = I/Py – (Px / Py)* x
Đường ngân sách x + 2y = 80
(I/P y) = 40
Khả năng của người tiêu dùng
x
20
10 20 30
0
A
B
D
E
G
y
P x = $1 P y = $2 I = $80
Trang 129.7.2015 Đặng Văn Thanh 23
Khả năng của người tiêu dùng
Đường ngân sách
Độ dốc của đường ngân sách là số âm của tỷ giá hai loại hàng hóa
Độ dốc của đường ngân sách phản ánh giá tương đối của hai loại hàng hoá
Đường ngân sách
Tác động của sự thay đổi thu nhập và giá
Một sự gia tăng (giảm sút) thu nhập làm cho đường ngân sách dịch chuyển ra phía ngoài (vào bên trong) và song song với đường ngân sách ban đầu
Trang 139.7.2015 Đặng Văn Thanh 25
Đường ngân sách
x
y
40
20 40 60 80
0
Thu nhập tăng làm đường ngân sách dịch chuyển song song và ra ngoài
(I = $160)
B 2
(I = $80)
B 1
B 3
Thu nhập giảm làm đường ngân sách dịch chuyển song song và vào bên trong
Đường ngân sách
Tác động của sự thay đổi thu nhập và giá
Nếu giá của một loại hàng hóa tăng (giảm), đường ngân sách di chuyển vào trong (ra ngoài) và xoay quanh điểm chặn trên trục đo lường của hàng hóa kia
Trang 149.7.2015 Đặng Văn Thanh 27
Đường ngân sách
x
y
40
40
(P x= 1)
B 1
Nếu giá sp X tăng lên $2.00 sẽ làm đường ngân sách thay đổi độ dốc và xoay vào bên trong.
x= 0,5)
B 2
Nếu giá sp X giảm còn
$.50 sẽ làm đường ngân sách thay đổi độ dốc và xoay ra bên ngoài.
U 2
Sự lựa chọn của người tiêu dùng
Đường ngân sách
A
Tại rổ hàng A đường ngân
sách tiếp xúc vớiø đường đẳng ích và không thể đạt được mức thỏa mãn nào cao hơn
do thu nhập có giới hạn
Tại A: MRS xy = P x /P y = 0,5
x
y
20
20 30 40
0
Trang 159.7.2015 Đặng Văn Thanh 29
Sự lựa chọn của người tiêu dùng
Phối hợp tối ưu:
Là phối hợp mà đường ngân sách tiếp xúc với đường đẳng ích
Là phối hợp mà độ dốc của đường đẳng ích bằng độ dốc của đường ngân sách
Sự lựa chọn của người tiêu dùng
Phối hợp tối ưu:
Độ dốc của đường đẳng ích = Độ dốc của đường ngân sách
yx = - Px / Py Mà MRSxy = - y/x
Người tiêu dùng đạt thỏa dụng tối đa với rổ hàng có:
MRSxy = Px/Py
Trang 169.7.2015 Đặng Văn Thanh 31
Với 2 điểm trên cùng một đường đẳng ích thì:
MUx*x + MUy*y = 0 Sự lựa chọn của người tiêu dùng
Sắp xếp lại: MUx/MUy = - y/x
Do: MRSxy = -y/x
Nên có thể viết: MRSxy = MUx/MUy
Khi người tiêu dùng đạt thỏa dụng tối đa :
Sự lựa chọn của người tiêu dùng
Nên điều kiện tối ưu có thể viết:
hay:
MUx/MUy = Px/Py MUx/Px = MUy/Py MRSxy= Px/Py
Trang 179.7.2015 Đặng Văn Thanh 33
Để đạt được thoả dụng tối đa người tiêu dùng phải phân bổ ngân sách có hạn của mình để mua các loại hàng hoá và dịch vụ với số lượng mỗi thứ sao cho hữu dụng biên
mỗi đồng chi tiêu cho các hàng hóa, dịch vụ khác nhau phải bằng nhau.
Điều này được gọi là nguyên tắc cân bằng biên
Sự lựa chọn của người tiêu dùng
Giải pháp góc
x y
B
A
U 2 U 3
U 1
Giải pháp góc
xuất hiện tại B.
Trang 189.7.2015 Đặng Văn Thanh 35
Sự lựa chọn của người tiêu dùng
Giải pháp góc là trường hợp người tiêu dùng chọn rổ hàng thiếu một loại hàng hóa nào đó
Giải pháp góc phát sinh khi đường đẳng ích cắt trục tung hoặc trục hoành.
MRSxy≠ PX/PY
Người tiêu dùng có tối đa hóa độ thỏa dụng?
Giải pháp góc