Thiết kế thiết bị khảo sát cột bọt cho sản phẩm tẩy rửa dạng lỏng và phối liệu nước rửa chén sinh học từ trái bồ hòn

LỜI NÓI ĐẦU Có thể nói trong nhiều năm trở lại đây việc tẩy rửa là công việc không thể thiếu trong mỗi gia đình. Và các chất dùng để tẩy rửa thì ngày càng đa dạng và phức tạp hơn. Đầu tiên là bằng nước sau đó đến nước tro để giặt quần áo, dùng nước cơm để rửa chén, và cuối cùng là dùng nước tẩy rửa. Ngày nay, xuất hiện nhiều dòng sản phẩm tẩy rửa như nước rửa bát, dầu gội đầu, sữa tắm... Ngay cả trong từng dòng sản phẩm sự phong phú và đa dạng của nó cũng ngày càng tăng lên, ngày càng nhiều các sản phẩm với nhiều tính năng được bổ sung để đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của người tiêu dùng. Và tương lai sẽ còn hứa hẹn một sự phát triển không ngừng của các dòng tẩy rửa này. Cũng chính sự cải tiến và bổ sung thêm một số tính năng của sản phẩm nước rửa chén, với mong muốn mang lại cho người tiêu dùng sự hài lòng mới đối với dòng sản phẩm nước rửa chén. Cùng theo đó việc phát triển mạnh mẽ của chất tổng hợp, dẫn đến hậu quả ô nhiễm môi trường. Các hợp chất tẩy rửa chứa hợp chất hydrocacbon chiếm 85%. Các hợp chất hydrocacbon này có nhược điểm là khó phân hủy, làm hại cây trồng, ô nhiễm nguồn nước, giết hại các sinh vật có ích, để lại các hậu quả vô cùng nặng nề cho môi trường sinh thái. Các chất tẩy rửa ngấm vào nguồn nước gây bệnh tật cho con người. Tất cả các nhược điểm trên gây khó khăn cho các nhà khoa học, vì vậy người ta tìm các chất dễ phân hủy sinh học trong môi trường để thay thế, ví dụ chất zeolit thay thế cho tripoliphotphat, Tuy nhiên đây chỉ là giải pháp tạm thời hiện nay. Vì những lí do trên việc tìm kiếm và nghiên ra các chất tẩy rửa mới luôn là vấn đề cần quan tâm của các nhà nghiên cứu hiện nay. Mặt khác các nhà nghiên cứu đang nghiên cứu ứng dụng phương pháp làm sạch sinh học bằng các loại enzyme. Hiểu được điều đó nên chúng tôi đã nghiên cứu ra dòng sản phẩm nước rửa chén sinh học từ trái Bồ hòn. Ý tưởng phối trộn nước rửa chén sinh học từ cái loại thực vật có trong tự nhiên không phải là ý tưởng mới và thực tế trên thị trường cũng đã có những sản phẩm như vậy. Tuy nhiên những sản phẩm đó hầu như không đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng, mặc dù thị trường rất lớn. Với mục đích phối liệu ra sản phẩm nước rửa chén sinh học từ thiên nhiên với tính năng tẩy rửa vượt trội và đặc biệt thân thiện với môi trường được người tiêu dùng chấp nhận và có thể làm hài lòng ngay cả những người tiêu dùng khó tính nhất, thì chúng tôi đã nghĩ đến ngay đến loại trái vô cùng thân thuộc được trồng nhiều ở phía Bắc nước ta đó là trái Bồ Hòn với khả năng tẩy rửa tuyệt vời và vô cùng thân thiện với môi trường đặc biệt là an toàn sức khỏe người dùng hơn. Đó cũng là ý tưởng của đồ án “Nghiên cứu phối liệu nước rửa chén sinh học từ trái bồ hòn”.

KHOA CÔNG NGHỆ HÓA HỌC

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

NGHIÊN CỨU PHỐI LIỆU NƯỚC RỬA CHÉN SINH HỌC TỪ TRÁI BỒ HÒN VÀ THIẾT KẾ MÔ HÌNH ĐO CHIỀU CAO CỘT

BỌT CHO SẢN PHẨM TẨY RỬA

Giảng viên hướng dẫn: ThS TRẦN HỮU HẢI

Sinh viên thực hiện:

KHOA CÔNG NGHỆ HÓA HỌC

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

NGHIÊN CỨU PHỐI LIỆU NƯỚC RỬA CHÉN SINH HỌC TỪ TRÁI BỒ HÒN VÀ THIẾT KẾ MÔ HÌNH ĐO CHIỀU CAO CỘT

BỌT CHO SẢN PHẨM TẨY RỬA

Giảng viên hướng dẫn: ThS TRẦN HỮU HẢI

Sinh viên thực hiện:

Nhiệm vụ đồ án tốt nghiệp

Nhân dịp này, chúng tôi cũng xin cảm ơn ban lãnh đạo của công ty mà chúng tối đang công tác đã tạo điều kiện và thời gian cho chúng tôi theo đuổi con đường học vấn và trong suốt thời gian nghiên cứu vừa qua

Cuối cùng, tôi xin cảm ơn những người thân, bạn bè đã luôn bên tôi, động viên tôi hoàn thành khóa học và bài luận văn này

Trân trọng cảm ơn!

Tp Hồ Chí Minh, Ngày……tháng……năm 2021

Sinh viên thực hiện

(Ký ghi họ và tên)

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN

Phần đánh giá: (thang điểm 10) Ý thức thực hiện:

Nội dung thực hiện:

Hình thức trình bày:

Tổng hợp kết quả:

Điểm bằng số: … … Điểm bằng chữ:

Tp Hồ Chí Minh, Ngày……tháng……năm 2021

Giảng viên hướng dẫn

(Ký ghi họ và tên)

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN PHẢN BIỆN

Phần đánh giá: (thang điểm 10) Ý thức thực hiện:

Nội dung thực hiện:

Hình thức trình bày:

Tổng hợp kết quả:

Điểm bằng số: … … Điểm bằng chữ:

Tp Hồ Chí Minh, Ngày……tháng……năm 2021

Giảng viên phản biện

(Ký ghi họ và tên)

MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 2

1.1 Tổng quan về thiết bị đo chiều cao cột bọt cho sản phẩm tẩy rửa [1-2] 2

1.1.1 Cấu tạo của thiết bị đo chiều cao cột bọt cho sản phẩm tẩy rửa 2

1.1.2 Quy trình đo chiều cao cột bọt cho sản phẩm tẩy rửa 6

1.2 Tổng quan về nước rửa chén 10

1.2.1 Lịch sử ra đời và phát triển của nước rửa chén[3] 10

1.2.2 Khái niệm về nước rửa chén 11

1.2.3 Phân loại nước rửa chén 11

1.2.4 Thị trường nước rửa chén[4] 12

1.3 Giới thiệu Saponin từ trái bồ hòn[5] 14

1.3.1 Trái bồ hòn 14

1.3.2 Thành phần hóa học của trái Bồ hòn 15

1.3.3 Công dụng của trái Bồ hòn 17

1.4 Saponin và phương pháp chiết[6] 18

1.4.1 Saponin 18

1.4.2 Phương pháp chiết saponin 19

1.5 Cơ chế tẩy rửa của chất hoạt động bề mặt 22

1.5.1 Khái niệm chất hoạt động bề mặt 22

1.5.2 Cấu trúc của chất hoạt động bề mặt 23

1.5.3 Phân loại các chất hoạt động bề mặt 23

1.5.4 Chọn lựa và sử dụng chất hoạt động bề mặt trong nước rửa chén 26

1.6 Nền phối liệu cơ bản[7] 28

1.6.1 Sodium Laureth Sulfate (SLES) 28

1.6.2 Cocamidopropyl Betaine (CAB) 28

1.6.3 Carboxymethyl cellulose (CMC) 29

1.6.4 Glycerin thực vật 29

1.6.5 Muối NaCl 30

1.6.6 Dmdm Hydantoin 30

1.6.7 Urea 31

1.6.8 Acid Citric 31

1.6.9 Hương bạc hà 31

CHƯƠNG 2 THỰC NGHIỆM 32

2.1 Khảo sát tính ổn định và tính chính xác của mô hình đo chiều cao cột bọt, độ bền bọt 32

2.1.1 Khảo sát tính ổn định và tính chính xác của mô hình đo chiều cao cột bọt 32

2.1.2 Khảo sát tính ổn định và tính chính xác của mô hình đo độ bền cột bọt 33

2.2 Xây dựng quy trình chiết xuất saponin có trong trái bồ hòn khô 34

2.2.1 Khảo sát tỷ lệ dung môi và được liệu và quy trình chiết xuất 34

2.2.2 Khảo sát khả năng tẩy rửa của dịch bồ hòn 36

2.3 Khảo sát phối liệu hoàn chỉnh nước rửa chén sinh học từ bồ hòn 38

2.4 Khảo sát sự ổn định pH của nước rửa chén từ dịch bồ hòn 39

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN 41

3.1 Kết quả sản phẩm 41

3.2 Kết quả thử nghiệm của nước rửa chén sinh học từ bồ hòn trên chén đĩa 41

KẾT LUẬN 43

KIẾN NGHỊ 44

TÀI LIỆU THAM KHẢO 45 PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1.1 Công thức hóa học và khối lượng phân tử của saponin có trong vỏ quả Bồ

Hòn 17

Bảng 1.2 Dung môi khác nhau dùng trong chiết xuất các nhóm hoạt chất từ dược liệu (Houghton và Raman, 1998) 20

Bảng 2.1 Kết quả khảo sát chiều cao cột bọt của nước rửa chén Sunlight (loại thông dụng) so với chiều cao cột bọt theo TCVN 32

Bảng 2.2 Kết quả khảo sát tính ổn định và tính chính xác của mô hình đo độ bền cột bọt của nước rửa chén Sunlight (loại thông dụng) 33

Bảng 2.3 Khảo sát tỷ lệ dược liệu và dung môi ở nhiệt độ 40oC trong 2 giờ 34

Bảng 2.4 kết quả khảo sát khả năng tẩy rửa của dịch bồ hòn 37

Bảng 2.5 Khảo sát tỷ lệ phối liệu nước rửa chén từ dịch bồ hòn 38

Bảng 2.6 Kết quả khảo sát sự ổn định pH của nước rửa chén từ dịch bồ hòn 39

Bảng 3.1 Đơn công nghệ tốt nhất của sản phẩm nước rửa chén sinh học từ bồ hòn 43

DANH MỤC HÌNH ẢNH

Hình 1.1 Bản vẽ mô phỏng phễu chiết 1000 ml và ống thủy tinh 70 mm 2

Hình 1.2 Phễu chiết 1000 ml 3

Hình 1.3 Ống thủy tinh 70 mm 3

Hình 1.4 Ống đong 1000ml 4

Hình 1.5 Becher 1000 ml 4

Hình 1.6 Bộ giá đỡ thiết bị 5

Hình 1.7 Các dụng cụ khác (Bếp điện, đũa thủy tinh, nhiệt kế, Đồng hồ bấm giây) 5

Hình 1.8 Quy trình lấy mẫu – TCVN 1694-75 6

Hình 1.9 Quy Trinh lấy mẫu bao gói – TCVN 1694-75 7

Hình 1.10 Quy trình lấy mẫu không bao gói – TCVN 1694-75 7

Hình 1.11 Quy trình đo chiều cao cột bọt 9

Hình 1.12 Chỉ số phổ biến của các thương hiệu nước rửa chén ở thị trường Việt Nam.12 Hình 1.13 Cây Bồ Hòn mùa hoa nở 14

Hình 1.14 Trái Bồ Hòn khô 15

Hình 1.15 Trái Bồ Hòn tươi 15

Hình 1.16 Cấu trúc của saponin phân đoạn thứ 15 trong quả Bồ Hòn 16

Hình 1.17 Các alkyl sulfate – Anionic surfactants 24

Hình 1.18 Cấu tạo phân tử chất Esterquats – Cation surfactant 24

Hình 1.19 Cấu tạo phân tử của hệ mono alkyl bậc 4 – Cationic surfactant 25

Hình 1.20 Cấu tạo phân tử Non – ionic surfactants 25

Hình 1.21 Công thức cấu tạo Sodium laureth sulfate (SLES) 28

Hình 1.22 Công thức cấu tạo Cocamidopropyl betaine (CAB) 28

Hình 1.23 Công thức cấu tạo Glycerin 29

Hình 1.24 Cấu trúc tinh thể NaCl 30

Hình 1.25 Công thức cấu tạo Dmdm Hydantoin 30

Hình 2.1 Các mẫu dịch saponin thu được sau khi chiết ở nhiệt độ 40oC trong 2 giờ với các tỷ lệ dung môi khác nhau 35

Hình 2.2 Quy trình chiết Saponin có trong trái bồ hòn 36

Hình 3.1 Sản phẩm nước rửa chén sinh học từ trái bồ hòn 41

Hình 3.2 Hình ảnh thử nghiệm sử dụng nước rửa chén sinh học Bồ Hòn hương bạc hà trên chén đĩa bám dầu mỡ 41

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Nồng độ CMC Tiêu chí tối đa nồng độ

LỜI NÓI ĐẦU

Có thể nói trong nhiều năm trở lại đây việc tẩy rửa là công việc không thể thiếu trong mỗi gia đình Và các chất dùng để tẩy rửa thì ngày càng đa dạng và phức tạp hơn Đầu tiên là bằng nước sau đó đến nước tro để giặt quần áo, dùng nước cơm để rửa chén, và cuối cùng là dùng nước tẩy rửa Ngày nay, xuất hiện nhiều dòng sản phẩm tẩy rửa như nước rửa bát, dầu gội đầu, sữa tắm

Ngay cả trong từng dòng sản phẩm sự phong phú và đa dạng của nó cũng ngày càng tăng lên, ngày càng nhiều các sản phẩm với nhiều tính năng được bổ sung để đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của người tiêu dùng Và tương lai sẽ còn hứa hẹn một

sự phát triển không ngừng của các dòng tẩy rửa này Cũng chính sự cải tiến và bổ sung thêm một số tính năng của sản phẩm nước rửa chén, với mong muốn mang lại cho người tiêu dùng sự hài lòng mới đối với dòng sản phẩm nước rửa chén

Cùng theo đó việc phát triển mạnh mẽ của chất tổng hợp, dẫn đến hậu quả ô nhiễm môi trường Các hợp chất tẩy rửa chứa hợp chất hydrocacbon chiếm 85% Các hợp chất hydrocacbon này có nhược điểm là khó phân hủy, làm hại cây trồng, ô nhiễm nguồn nước, giết hại các sinh vật có ích, để lại các hậu quả vô cùng nặng nề cho môi trường sinh thái Các chất tẩy rửa ngấm vào nguồn nước gây bệnh tật cho con người Tất cả các nhược điểm trên gây khó khăn cho các nhà khoa học, vì vậy người ta tìm các chất dễ phân hủy sinh học trong môi trường để thay thế, ví dụ chất zeolit thay thế cho tripoliphotphat, Tuy nhiên đây chỉ là giải pháp tạm thời hiện nay

Vì những lí do trên việc tìm kiếm và nghiên ra các chất tẩy rửa mới luôn là vấn đề cần quan tâm của các nhà nghiên cứu hiện nay Mặt khác các nhà nghiên cứu đang nghiên cứu ứng dụng phương pháp làm sạch sinh học bằng các loại enzyme Hiểu được điều đó nên chúng tôi đã nghiên cứu ra dòng sản phẩm nước rửa chén sinh học từ trái

Bồ hòn

Ý tưởng phối trộn nước rửa chén sinh học từ cái loại thực vật có trong tự nhiên không phải là ý tưởng mới và thực tế trên thị trường cũng đã có những sản phẩm như vậy Tuy nhiên những sản phẩm đó hầu như không đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng, mặc dù thị trường rất lớn

Với mục đích phối liệu ra sản phẩm nước rửa chén sinh học từ thiên nhiên với tính năng tẩy rửa vượt trội và đặc biệt thân thiện với môi trường được người tiêu dùng chấp nhận và có thể làm hài lòng ngay cả những người tiêu dùng khó tính nhất, thì chúng tôi đã nghĩ đến ngay đến loại trái vô cùng thân thuộc được trồng nhiều ở phía Bắc nước ta đó là trái Bồ Hòn với khả năng tẩy rửa tuyệt vời và vô cùng thân thiện với môi trường đặc biệt là an toàn sức khỏe người dùng hơn Đó cũng là ý tưởng của đồ án

“Nghiên cứu phối liệu nước rửa chén sinh học từ trái bồ hòn”

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN1.1 Tổng quan về thiết bị đo chiều cao cột bọt cho sản phẩm tẩy rửa [1-2]

1.1.1 Cấu tạo của thiết bị đo chiều cao cột bọt cho sản phẩm tẩy rửa

Phễu chiết dạng ống có vạch mức, dung tích 1000ml Đường kính lỗ khoá của phễu không lớn hơn 3mm Đuôi phễu dài 35-40mm và có đường kính trong phù hợp với đường kính ngoài của ống thuỷ tinh để có thể lồng khít vào nhau, mặt tiếp giáp được bịt kín với parafin nóng chảy

Ống thuỷ tinh có chiều dài 70mm, đường kính trong 2mm Mặt cắt ngoài cùng của ống phải vuông góc với trục và được mài nhẵn

Hình 1.1 Bản vẽ mô phỏng phễu chiết 1000 ml và ống thủy tinh 70 mm

Phễu chiết 1000 ml

Hình 1.2 Phễu chiết 1000 ml

Hình 1.3 Ống thủy tinh 70 mm

Ống đong 1000ml, chia vạch 10ml, đường kính trong 65mm

Hình 1.4 Ống đong 1000ml

Cốc thủy tinh 1000ml có vạch định mức

Hình 1.5 Becher 1000 ml

Bộ giá đỡ (đế giá, kẹp, thanh trục giá)

- Đế giá sắt có kích thươc 25 cm * 15 cm làm đế cố định để lắp thanh trục

- Thanh trục giá có chiều dài 100 cm và kẹp đỡ

Hình 1.6 Bộ giá đỡ thiết bị

Các dụng cụ khác (Bếp điện, đũa thủy tinh, nhiệt kế, Đồng hồ bấm giây)

Hình 1.7 Các dụng cụ khác (Bếp điện, đũa thủy tinh, nhiệt kế, Đồng hồ bấm giây)

1.1.2 Quy trình đo chiều cao cột bọt cho sản phẩm tẩy rửa

1.1.2.1 Chuẩn bị mẫu đo

Tiến hành đo chiều cao cột bọt trên 3 mẫu dung dịch:

- Dịch chiết từ trái bồ hòn khô

- Dung dịch nước rửa chén Sunlight (mua trên thị trường)

- Dung dịch nước rửa chén sinh học từ trái bồ hòn sau khi phối liệu

Lấy mẫu và chuẩn bị mẫu theo TCVN 1694-75

Mẫu trung bình thí nghiệm được cho vào bình sạch, khô, nắp kín Ngoài lọ có nhãn ghi với các thông tin:

Tên chất tẩy rửa

Tên nơi sản xuất

Ngày sản xuất

Ngày và nơi lấy mẫu

Hình 1.8 Quy trình lấy mẫu – TCVN 1694-75

Sản phẩm bao gói

Sản phẩm không bao gói

Lấy ngẫu nhiên

Lấy các mẫu ban đầu

Mẫu riêng

Mẫu Chung

Lấy các mẫu ban đầu

Mẫu trung bình của thí nghiệm

Hình 1.9 Quy Trinh lấy mẫu bao gói – TCVN 1694-75

Hình 1.10 Quy trình lấy mẫu không bao gói – TCVN 1694-75

Quy định chung

- Hoá chất để phân tích phải là loại hoá chất TKPT

- Nước cất theo TCVN 2117-2009

Xác định các chỉ tiêu ngoại quan

- Kết cấu sản phẩm: Dùng mắt để quan sát màu xem hạt có kích thước đều nhau không, có tơi xốp hay bị vón cục Thể kem có đồng nhất, có mịn không, có bị phân lớp hay không

- Xác định màu: Dùng mắt để quan sát màu sắc xem có đồng nhất hay không

- Xác định mùi: Dùng mũi để ngửi mẫu xem có mùi thơm hay mùi lạ, khó chịu

- Đong 500 ml mẫu thử Sau đó đặt dung dịch mẫu thử vào nồi đun cách thuỷ để nhiệt độ dung dịch thử đạt 50 ± 2°C

- Đổ cẩn thận theo thành bình (sao cho không tạo bọt) 50ml dung dịch thử vào ống trụ Sau đó đổ cẩn thận phần dung dịch thử còn lại vào phễu chiết Kiểm tra việc lắp đặt dụng cụ xong mở van phễu chiết sao cho lỗ chảy của van thẳng đứng và dòng chảy của dung dịch đúng tâm của ống trụ đo Cho chảy đủ 450 ml dung dịch thử Khoá van phễu chiết và bấm đồng hồ bấm giây Sau 60 giây đọc thể tích cột bọt

- Cách đọc thể tích cột bọt: vì bề mặt cột bọt không phẳng nên đọc vạch cao nhất

mà bọt tạo thành và vạch thấp nhất của bề mặt cột bọt Kết quả cộng lại chia trung bình Sau 3 phút, 5 phút đọc lại thể tích cột bọt

1.1.2.2 Thao tác đo trên thiết bị đo chiều cao cột bọt

Đong chính xác 500,00 ml mẫu thử Sau đó đặt dung dịch mẫu thử vào nồi đun cách thuỷ để nhiệt độ dung dịch thử đạt 50 ± 2°C Dung dịch được chuẩn bị trước ít nhất 30 phút, không quá 2 giờ trước khi đo Khi xác định cột bọt nhiệt độ dung dịch mẫu thử phải đạt 50 ± 2°C

Đổ cẩn thận theo thành bình (sao cho không tạo bọt) 50ml dung dịch thử vào ống trụ Sau đó đổ cẩn thận phần dung dịch thử còn lại vào phễu chiết Kiểm tra việc lắp đặt dụng cụ xong mở van phễu chiết sao cho lỗ chảy của van thẳng đứng và dòng chảy của dung dịch đúng tâm của ống trụ đo Cho chảy đủ 450ml dung dịch thử Khoá van phễu chiết và bấm đồng hồ bấm giây Sau 60 giây đọc thể tích cột bọt

Cách đọc thể tích cột bọt: vì bề mặt cột bọt không phẳng nên đọc vạch cao nhất mà bọt tạo thành và vạch thấp nhất của bề mặt cột bọt Kết quả cộng lại chia trung bình Sau 3 phút, 5 phút đọc lại thể tích cột bọt

Hình 1.11 Quy trình đo chiều cao cột bọt

của cột bọt)

Sau 60 giây, 3

phút, 5 phút

Giá trị trung bình cột bọt giữa thể tích vạch cao nhất

và vạch thấp nhất

1.2 Tổng quan về nước rửa chén

1.2.1 Lịch sử ra đời và phát triển của nước rửa chén[3]

Trong những ngày đầu phát hiện ra, chất tẩy rửa được tạo ra từ các chất sunfonat alkyl napthalene, vẫn được sử dụng làm chất làm ướt của thực hành năm 2010 Các chất tẩy rửa chuỗi thẳng sau đó được sản xuất bằng cách sunfon hóa các rượu ghế thẳng Những chất này sau đó đã được sử dụng trong dầu gội đầu Các chất tẩy rửa được cải thiện có khả năng hòa tan cao hơn trong nước

Đến năm 1950, phần lớn các chất tẩy rửa đã sử dụng công thức phân tử benzyne Năm 1965, các công ty đã phải suy nghĩ lại về công thức được sử dụng vì sunfat và hóa chất phốt phát có hại cho môi trường

Kéo theo đó là sự phát minh ra máy rửa chén và nó đã trở thành một thiết bị phổ biến, nhiều chất tẩy rửa được sử dụng trong máy rửa chén tự động có chứa sắc tố và hóa chất làm ố bên trong máy rửa chén bát Khi làm việc cho Proctor & Gamble, Dennis W Weatherby đã phát minh ra một chất tẩy rửa có màu vàng, mùi chanh và cũng không làm bẩn bát đĩa hoặc máy rửa chén

Năm 1987, Weatherby nhận được bằng sáng chế đầu tiên cho chất tẩy rửa chén tự động Sản phẩm được dán nhãn là Cascade và nhanh chóng trở thành thương hiệu gia dụng Công thức vẫn được sử dụng kể từ năm 2010 đối với các sản phẩm tẩy rửa tự động có mùi thơm chanh có chứa chất tẩy

Cascade ban đầu là một chất tẩy rửa dạng bột Đến những năm 1990, các sản phẩm đã có sẵn trong các công thức dạng lỏng và gel Các công ty đã thêm các loại nước hoa và thuốc nhuộm khác nhau để thay đổi màu sắc và mùi hương của chất tẩy rửa chén Từ năm 2000, đã có sự gia tăng các sản phẩm chứa phốt phát thấp và không

có phốt phát Điều này xuất hiện do nhu cầu và sự cần thiết cho các công ty sản xuất chất tẩy rửa mạnh mẽ nhưng không gây hại cho môi trường

1.2.2 Khái niệm về nước rửa chén

Nước rửa chén là loại xà phòng tạo nhiều bọt giúp rửa sạch chén bát, kháng khuẩn, nước rửa chén có chứa 7 đến 15% thành phần của chất hoạt động bề mặt (LAS, LES, NI) kết hợp với một số chất phụ gia: phụ gia tạo bọt, phụ gia làm đặc, phụ gia kháng khuẩn, ngoài ra còn phụ gia làm mềm da tay (Vitamine E – CDE )

Nước rửa chén thường ở dạng dung dịch đậm đặc Nước rửa chén cũng giống như

xà phòng, chúng là chất lưỡng tính: một phần ưa nước (phân cực) và một phần kỵ nước (không phân cực) Bản chất kép của chúng tạo điều kiện cho hỗn hợp các hợp chất kỵ nước (như dầu và mỡ) với nước Bởi vì không khí không ưa nước

1.2.3 Phân loại nước rửa chén

1.2.3.1 Phân loại hóa chất của nước rửa chén

Nước rửa chén Anion: điển hình là alkylbenzene sulfonates Phần alkylbenzene của các anion này là kỵ nước và sulfonate là ưa nước Hai giống khác nhau đã được phổ biến, những giống có nhóm alkyl phân nhánh và những giống có nhóm alkyl tuyến tính Trước đây phần lớn bị loại bỏ trong các xã hội phát triển kinh tế vì chúng có khả năng phân hủy sinh học kém Ước tính có khoảng 6 tỷ kg chất tẩy rửa anion được sản xuất hàng năm cho thị trường tẩy rửa gia đình Các axit mật, chẳng hạn như axit deoxycholic (DOC), là chất tẩy rửa anion do gan sản xuất để hỗ trợ tiêu hóa và hấp thụ chất béo và dầu

Nước rửa chén Cation: các chất tẩy cation tương tự như các chất anion, với thành phần ưa nước, nhưng, thay vì nhóm sulfonate anion, các chất hoạt động bề mặt cation

có amoni bậc bốn là cực cuối Trung tâm amoni sulfat được tích điện dương

1.2.3.2 Phân loại nước rửa chén theo nguồn gốc thành phần

Nước rửa chén thông thường: là loại nước rửa chén được chế tạo với thành phần chủ yếu là chất hoá học

Nước rửa chén sinh học: có thành phần tự nhiên như cam, bưởi, Tất cả đã được kiểm tra và đạt được những chứng chỉ hữu cơ cho phép ban hành trên thị trường Chúng được sản xuất 100% từ các chất hữu cơ có trong thiên nhiên cho nên các sản phẩm nước rửa chén này vô cùng an toàn và thân thiện với môi trường Tuy rằng không

phải được chế xuất từ hóa chất có tính năng tẩy mạnh nhưng nước rửa chén sinh học vẫn mang lại khả năng làm sạch đáng kinh ngạc

1.2.4 Thị trường nước rửa chén [4]

Cùng với sự phát triển của xã hội nhu cầu ăn uống trong ẩm thực cũng rất đa dạng cùng theo đó thì nhu cầu về các loại chất tẩy rửa và đặc biệt là nước rửa chén của con người cũng phát triển rất đa dạng… cùng chung với sự phát triển thị trường thế giới, hiện nay trên thị trường Việt Nam các dòng sản phẩm nước rửa chén hết sức đa dạng và phong phú từ những dòng nước rửa chén thông thường (hóa học) cho tới các dòng nước rửa chén sinh học (thiên nhiên) Các sản phẩm này được phát triển về cả số lượng lẫn chất lượng và phục vụ theo nhu cầu kinh tế của con người

Cuộc chạy đua của các nhãn hàng nước rửa chén ở Việt Nam: theo báo cáo mới của Vinaresearch về mức độ phổ biến thương hiệu nước rửa chén tại Việt Nam cho thấy, Sunlight của Unilever vẫn đang thống trị thị trường này

Trong cả 5 tiêu chí để đánh giá chỉ số phổ biến thương hiệu, bao gồm Thống trị tâm trí,

Độ phủ truyền thông, Sản phẩm từng dùng trong quá khứ, Sản phẩm mua gần nhất và Sản phẩm dự định mua trong tương lai, Sunlight của Unilever đều chiếm ưu thế ở thị trường trong nước

Hình 1.12 Chỉ số phổ biến của các thương hiệu nước rửa chén ở thị trường Việt Nam

Sunlight Mỹ Hảo Lix Amway Gift 85% 11.3% 1.6% 1.1%, 0.3%

Bên cạnh thị trường nước rửa chén thông thường đã có từ lâu đời thì nhằm đáp ứng được thị hiếu của người tiêu dùng cũng như bắt kịp xu hướng sử dụng sản phẩm từ thiên nhiên, thân thiện với môi trường, thì nhiều ông lớn trong ngành hóa chất tẩy rửa

đã không ngừng phát triển và tung ra thị trường những dòng nước rửa chén sinh học có thành phần 100% từ thiên nhiên

Nước rửa chén bát sinh học đã và đang được nhiều bà nội trợ đánh giá cao về chất lượng sau khi trải nghiệm sản phẩm Lý do chính khiến các chị em yêu thích loại rửa chén bát này là do tính chất an toàn của sản phẩm Nước rửa chén sinh học chứa enzyme tẩy rửa 100% từ tự nhiên với những tính năng nổi bật như làm sạch dầu mỡ và mùi tanh ngay từ lần rửa đầu tiên, tốc độ sạch bọt nhanh, không gây nhờn trên chén đĩa

và dịu nhẹ với da tay Nước rửa chén bát sinh học đã chinh phục được nhiều bà nội trợ Việt Nam, tạo ấn tượng lớn với những khách hàng một lần sử dụng thử sản phẩm

Theo báo cáo thông kê của công ty nghiên cứu thị trường The Window, dựa trên khảo sát ý kiến của 300 hộ gia đình sau khi dùng mẫu thử cho thấy 95% người tiêu dùng cảm thấy sản phẩm không gây khô hay bong tróc da tay, giúp bảo vệ đôi tay cho

cả những người có làn da nhạy cảm Hơn 90% hộ gia đình đã trải nghiệm và tin cậy khả năng đánh bay dầu mỡ, loại bỏ mùi tanh từ sản phẩm Bên cạnh đó, có đến 85% hộ cảm thấy yêu thích mùi hương tự nhiên dễ chịu từ trà xanh, quế và chanh tươi

Tham khảo một số ý kiến của các những người nội trợ gia đình thì hầu hết mọi người đều tỏ ra rất thích thú với các sản phẩm nước rửa chén có nguồn gốc từ thiên nhiên, từ khi biết đến các dòng sản phẩm nước rửa chén sinh học có thành phần hoàn toàn từ tự nhiên những người nội trợ không còn lo lắng về vấn đề da tay nữa, các dòng sản phẩm này không có cảm giác khô ráp da tay khi sử dụng Mặt khác loại nước rửa chén bát này làm sạch các vết dầu mỡ và mùi tanh rất nhanh dù chỉ dùng một lượng nhỏ

Sản phẩm nước rửa chén sinh học với enzyme tẩy rửa 100% từ tự nhiên; độ pH trung tính, an toàn không gây kích ứng và khô da Bên cạnh đó, “đội quân enzyme” từ

tự nhiên khiến cho việc chiến đấu với các vết dầu mỡ, nước sốt, tinh bột, trở nên dễ dàng hơn:

Enzyme Proteaza: Hỗ trợ làm sạch nhanh các vết bẩn từ đạm trên chén bát như thịt, cá, trứng, sữa, tôm, cua…

Enzyme Lipaza: Hỗ trợ làm sạch nhanh các vết bẩn từ chất béo, có dạng dầu Enzyme Cenlulaza: Hỗ trợ làm sạch nhanh các thức ăn từ tinh bột

Enzyme Amilaza: Hỗ trợ làm sạch nhanh vết bẩn từ các thực phẩm có nhiều chất

xơ như rau củ

Hiện sản phẩm đang được bày bán tại nhiều hệ thống siêu thị và cửa hàng tạp hóa trên toàn quốc Với sứ mệnh chăm sóc cho đôi tay sức khỏe của người nội trợ, trong thời gian tới Tero sẽ phát triển thêm nhiều sản phẩm mới, đáp ứng nhu cầu ngày càng

đa dạng của người tiêu dùng

Hiện có rất nhiều sản phẩm nước rửa chén sinh học đa dạng về mẫu mã và giá thành đang được bày bán tại nhiều hệ thống siêu thị và cửa hàng tạp hóa trên toàn quốc Với sứ mệnh chăm sóc cho đôi tay sức khỏe của người nội trợ và đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của người tiêu dùng thì nước rửa chén sinh học cũng mang sứ mệnh đó là hạn chế những tác động xấu ảnh hưởng tới môi trường mà các loại nước rửa chén thông thường khác chưa làm được

1.3 Giới thiệu Saponin từ trái bồ hòn[5]

1.3.1 Trái bồ hòn

Qủa bồ hòn hay còn có các tên gọi khác như: Trái Bòn hòn, Vô hoạn, Thụ, Lai patt (dân tộc núi Bà Rá-Biên Hoà), Savonnier (Pháp) Tên khoa học: Sapindus mukorossi Gaertn Thuộc họ: Sapindaceae (Bồ hòn)

Hình 1.13 Cây Bồ Hòn mùa hoa nở

Cây gổ to, cao 5 – 10 m hay hơn, rụng lá vào mùa khô Lá kép lông chim, mọc so

le, có 4 – 6 đôi lá chét mọc gần đối, nhẵn, gốc lệch, đầu nhọn, mép nguyên, gân nổi rõ

ở cả hai mặt Cụm hoa mọc ở đầu cành thành chùm hoặc chùy gồm rất nhiều hoa nhỏ, màu lục nhạt; đài 5 răng có ít lông; tràng 5 cánh hình trứng có vảy ngắn ở gốc, có lông, không nở xoè; nhị 8, cong, dài hơn tràng; bầu hình trứng nhẵn, có 3 ô Quả hình cầu, có đường sống nổi rõ, vỏ ngoài (cùi) dày, khi chín nhăn nheo, màu vàng nâu; hạt tròn màu đen Bồ hòn cho hoa vào khoảng tháng 7 đến tháng 9 và mùa quả là tháng 10 tới tháng

12

Bộ phận dùng: Quả và hạt Quả hái vào mùa thu, để nguyên hoặc bỏ hạt phơi khô

1.3.2 Thành phần hóa học của trái Bồ hòn

Qủa bồ hòn là nguồn nguyên liệu giàu saponin Thịt quả chứa 18% saponizit gọi

là sapindus saponozit C41H61O13– Sapindus saponin là một thứ bột vô định hình, màu trắng, có năng suất quay cực αD+13° Thuỷ phân cho d arabinoza và một sapogenin có tinh thể, độ chảy 319°C, vào loại tritecpen Hạt có chứa 9-10% dầu béo

Saponin là một Glycosyd tự nhiên thường gặp trong nhiều loài thực vật Tiền tố latinh sapo có nghĩa là xà phòng Saponin có tính chất chung là khi hoà tan vào nước có tác dụng làm giảm sức căng bề mặt của dung dịch tạo nhiều bọt, có tính chất phá huyết,

độc đối với động vật máu lạnh nhất là đối với cá, tạo thành phức với cholesterol, có vị hắc và làm hắt hơi mạnh

Các saponin đều là các chất hoạt quang Thường các steroit saponin thì tả truyền còn triterpenoit saponin thì hữu truyền Điểm nóng chảy của các sapogenin thường rất cao

Dưới tác dụng của enzym có trong thực vật hay vi khuẩn hoặc do axit loãng, saponin bị thuỷ phân thành các phần gồm genin gọi là sapogenin và phần đường gồm một hoặc nhiều phân tử đường Các đường phổ biến là D-glucoza, D-galactoza, L-arabinoza, axit galactunoic, axit Dglucuronic Phần genin có thể có cấu trúc cholan như sapogeninsteroi hoặc sapogenintritecpen dạng β-amirin (axit olenoic), dạng α-amirin (axit asiatic), dạng lupol (axit buletinie) hoặc tritecpen bốn vòng

Hình 1.16 Cấu trúc của saponin phân đoạn thứ 15 trong quả Bồ Hòn

Theo cấu trúc của saponin được biểu diễn ở trên ta thấy gồm có một đầu ưa nước, một đầu kỵ nước có hoạt tính bề mặt Các saponin trong vỏ quả bồ hòn là loại triterpenoid Thành phần phần trăm của các nguyên tố có trong saponin là 51% O, 44%

C, 6% H Vì saponin là chất có hoạt tính bề mặt, nên nồng độ tới hạn của chúng được tìm thấy là 0,1% Bản chất của saponin được xúc tác giả như axit yếu trong tự nhiên Qúa trình thủy phân của glycol được cho là nguyên nhân của axit yếu đó

Bảng 1.1 Công thức hóa học và khối lượng phân tử của saponin có trong vỏ quả Bồ Hòn

1.3.3 Công dụng của trái Bồ hòn

Khi trào lưu nói không với hóa chất được nhiều người ủng hộ thì sự quay trở lại ngoạn mục của trái bồ hòn khiến cho hàng loạt chất tẩy rửa bắt đầu có đối thủ đáng gừm từ thiên nhiên

Giặt quần áo: Nước bồ hòn rất hợp để giặt quần áo trẻ sơ sinh, người mẫn cảm vì

nó rất lành tính, không những không gây hại da tay mà còn không làm mòn, mục vải Gội đầu: Với khả năng chống lại các loại nấm, chàm, bồ hòn được sử dụng rất nhiều trong các sản phẩm dầu gội – nếu để ý, bạn sẽ thấy một số dòng dầu gội cao cấp hiện này có chứa tinh chất bồ hòn Và đặc biệt khi gội đầu bằng bồ hòn bạn sẽ không bị cay mắt đâu nhé, Hân đã thử rồi, hiện tại con gái và các cháu của Hân cũng sử dụng bồ hòn để gội đầu làm sạch tóc, cực kì an toàn luôn

Rửa chén bát: Chỉ cần một thìa canh nước bồ hòn, một cốc nước và một thìa dấm

là bạn đã có thể tự tin đánh bay mọi vết bẩn mà không cần lo đến chuyện da tay bị khô, hay các hóa chất có thể gây ung thư còn bám lại trên chén bát ăn hàng ngày

Vệ sinh nhà cửa: Đối với cửa kính, bạn chỉ cần pha nước bồ hòn với lượng nước tương đương vào bình xịt, sau đó phun lên mặt kính rồi dùng báo cũ vò lại, hoặc giấy

vệ sinh để lau nha dùng khăn lau thì phải tốn thời gian hơn, bảo đảm sạch bong không khác gì các loại hóa chất Đối với mặt bếp, bạn không nên pha mà dùng nước bồ hòn nguyên chất, cho một ít lên mặt bếp để vệ sinh, rồi lau lại với khăn ướt, nếu thấy chưa sạch thì thực hiện lại thêm lần nữa Ngoài ra, bồ hòn còn dùng để tẩy mùi nhà tắm, làm sạch vết bẩn với tỷ lệ 1 phần dung dịch bồ hòn và 4 phần nước, bạn nên thít tinh dầu để làm thơm nhà vệ sinh và phòng tắm rất tuyệt

Tắm cho thú cưng: Nếu chó mèo nhà bạn bị những con ve, rận tấn công, bạn chỉ cần pha nước bồ hòn để tắm cho chúng Những con ve chó gặp phải dung dịch này sẽ bị tiêu diệt, trả lại sự sạch sẽ cho thú cưng Đặc biệt bồ hòn lại không cay gắt như cácloại chất tẩy rửa khác nên tụi “boss” nó thích cực luôn