3. Hãy điền cụm từ thích hợp vào chỗ trống để được câu đúng ý nghĩa vật lí :.. a) Sắt, thép, niken, côban và các vật liệu từ khác, đặt trong từ trường đều bị nhiễm từ. b) Sau khi đã bị n[r]
Trang 1LỚP 9A1- TUẦN 22 ( tiết 1)
HƯỚNG DẪN HỌC SINH TỰ HỌC MÔN VẬT LÝ 9
Bài 47: NAM CHÂM ĐIỆN ( tiếp theo)
II Ứng dụng của nam châm
1 Cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của loa điện
a/ Cấu tạo ( Quan sát hình 47.4/ 84 SGK)
Gồm 1 ống dây đực đặt trong từ trường của 1 nam châm mạnh E, một đầu của ống dây được gắn chặt với màng loa
b/ Nguyên tắc hoạt động của loa điện
Dựa vào thí nghiệm Hình 47.5
Loa điện hoạt động dựa vào tác dụng từ của nam châm lên ống dây có dòng điện chạy qua
2 Cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của Rowle điện từ
a/ cấu tạo:
Dựa vào Hình 47.6/ 86 SGK
Bộ phận chủ yếu của Rơle điện từ gồm 1 nam châm điện và 1 thanh sắt non
b/ Nguyên tắc hoạt động
- Rơle điện từ là một thiết bị tự động đóng, ngắt mạch điện, bảo vệ, điều khiển sự làm việc của mạch điện
- Khi có dòng điện trong mạch điện 1 nam châm hút thanh sắt và đóng mạch điện 2
LUYỆN TẬP
Câu 1, câu 2 học sinh tự làm
3 Hãy điền cụm từ thích hợp vào chỗ trống để được câu đúng ý nghĩa vật lí :
Trang 2a) Sắt, thép, niken, côban và các vật liệu từ khác, đặt trong từ trường đều bị nhiễm
từ
b) Sau khi đã bị nhiễm từ, các vật liệu từ không giữ được từ tính lâu dài
c) Có thể làm tăng từ tính của nam châm điện tác dụng lên một vật bằng cách tăng cường độ dòng điện chạy qua các vòng dây hoặc tăng số vòng của ống dây
4 Khi chạm mũi kéo vào đầu thanh nam châm thì sau đó mũi kéo hút được các vụn sắt Vì mũi kéo đã bị nhiễm từ
5 Để có thể chế tạo một nam châm điện cực mạnh cần sử dụng nhiều vòng dây và cho lõi sắt non vào lòng ống dây cùng với việc tăng dòng điện nuôi nam châm
6 Nam châm b mạnh hơn a ; Nam châm d mạnh hơn c ; Nam châm e mạnh hơn b
và d
7 Bác sĩ có thể dùng nam châm được
8 a) Nguyên tắc hoạt động của loa điện : Loa điện hoạt động dựa trên tác dụng từ của nam châm điện lên ống dây có dòng điện chạy qua
b) Rơle điện từ là thiết bị tự động đóng – ngắt mạch điện, bảo vệ và điều mạch điện
c) Nam châm điện được ứng dụng rộng rãi trong thực tế, như được dùng để chế tạo loa điện, rơle điện từ, chuông báo động và nhiều thiết bị tự động khác
Tiết 2,3
Bài 48: LỰC ĐIỆN TỪ ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU
I. Lực tác dụng của từ trường lên ống dây có dòng điện chạy qua.
1 Lực điện từ
Dựa vào thí nghiệm như Hình 48.1 / 90 SGK
Trang 3Trường hợp 1 : Đóng mạch điện, quan sát đoạn dây dẫn đặt trong từ trường
Trường hợp 2 : Đổi chiều dòng điện chạy qua dây dẫn, quan sát đoạn dây dẫn đặt trong từ trường
Trường hợp 3 : Đổi cực nam châm, quan sát đoạn dây dẫn đặt trong từ trường
Kết luận:
– Khi đóng công tắc, ta thấy đoạn dây dẫn AB chuyển động Điều đó chứng tỏ từ trường đã tác dụng lực lên đoạn dây dẫn AB
– Từ trường tác dụng lên dòng điện đặt trong nó Lực đó gọi là lực điện từ
2 Chiều của lực điện từ
Kết luận
– Khi đổi chiều dòng điện qua dây dẫn AB thì lực điện từ đổi chiều
– Khi đổi chiều đường sức từ thì lực điện từ đổi chiều
– Chiều của lực điện từ tác dụng lên dây dẫn AB phụ thuộc vào chiều của dòng điện và chiều của đường sức từ Nếu đồng thời đổi cả chiều dòng điện và chiều của đường sức từ thì chiều của lực điện từ không thay đổi
II Quy tắc bàn tay trái ( HS quan sát Hình 48.2)
Đặt bàn tay trái sao cho các đường sức từ hướng vào lòng bàn tay, chiều từ cổ tay đến ngón tay giữa hướng theo chiều dòng điện thì ngón tay cái choãi ra 90o chỉ chiều của lực điện từ
III ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU
1 Cấu tạo ( Xem Hình 48.5/92 SGK)
Động cơ điện một chiều có hai bộ phận chính là nam châm tạo ra
từ trường và khung dây dẫn cho dòng điện chạy qua
2 Nguyên tắc hoạt động
Trang 4- Động cơ điện một chiều hoạt động dựa trên tác dụng của từ trường lên khung dây dẫn có dòng điện chạy qua đặt trong từ trường
- Khi hoạt động, động cơ điện chuyển hóa năng lượng từ điện năng chủ yếu thành cơ năng
Học sinh áp dụng quy tắc bàn tay trái xác định các cặp lực điện từ lên khung dây ở các hình 48.5 SGK/
LUYỆN TẬP
Hướng dẫn trả lời các bài tập như sau :
1 Chiều dòng điện trong đoạn dây dẫn AB đi từ phải sang trái
2 Chiều đường sức từ đi từ dưới lên trên
3 Quy tắc bàn tay trái và quy tắc nắm tay phải : Như sách hướng dẫn học
4 Trường hợp a : Lực từ hướng từ trái sang phải
Trường hợp b : Dòng điện đi từ trong ra ngoài
Trường hợp c : Cực bên trái là cực bắc, cực bên phải là cực nam
F
F ⊙ ⊙
F
S
N