Biện pháp tiếp theo để tác động là thường xuyên tổ chức tốt các phong trào thi đua rèn chữ giữ vở theo chủ điểm, mặt khác tôi luôn chú ý bồi dưỡng qua các đợt thi rồi kết hợp với cha m[r]
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TAM DƯƠNG
Trang 2BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
Tên sáng kiến: Hướng dẫn học sinh lớp 1 cách rèn chữ giữ vở
Vĩnh Phúc, năm 2019
Trang 31 Lời giới thiệu
Chữ viết là mục tiêu ban đầu của tầm quan trọng đặc biệt là ở Tiểu học Tập đọc học vần giúp học sinh đọc thông, Tập viết giúp các em có được viết thạo và đọc thông nó quan hệ mật thiết với nhau Cũng như vậy chữ viết đẹp củahọc sinh được mọi người trong và ngoài ngành giáo dục đều quan tâm, lo lắng
Vì thế người Việt Nam thường nói
“ Nét chữ thể hiện nết người”
Đúng như vậy nét chữ thể hiện tính cách con người thông qua rèn luyện chữ viết mà giáo dục nhân cách con người thể hiện sự cẩn thận gọn gàng ngăn nắp Vì vậy phong trào vở sạch chữ đẹp vừa là mục đích vừa là phương tiện trong quá trình rèn luyện học sinh viết đúng dẫn tới việc viết đẹp cho học sinh,
nó góp phần vào việc giáo dục toàn diện cho học sinh ngay từ lớp 1
Chữ viết còn là cách giao tiếp không thể thiếu được trong cuộc sống hàngngày Chính vì vậy việc rèn chữ trong nhà trường vô cùng quan trọng Bởi ở cấptiếu học các em mới bắt đầu làm quen với chữ viết nên việc rèn chữ cho các em
là rất cần thiết
Hiện nay trong các nhà trường việc rèn chữ giữ vở cho học sinh chưa được chú trọng lắm Một số học sinh khi vào lớp Một còn đặt vở ngược, vở nhàuquăn mép mất bìa, chữ viết sai, tẩy xoá nhiều Xong với việc giữ gìn sách vở cẩuthả là việc không bảo quản đồ dùng học tập
Tiểu học là bậc học nền tảng, có vị trí quan trọng trong sự nghiệp giáodục Sự nghiệp giáo dục có phát triển tốt, có thành công lớn hay không thì ngay
từ đầu, bậc học đầu tiên phải làm nền thật tốt.Trong mục tiêu giáo dục Tiểu học
có ghi: “Hình thành cho học sinh cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắnvà lâudài về đạo đức, trí tuệ, thẫm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục họctrung học cơ sở Rèn 4 kỹ năng nghe, đọc, nói, viết cho học sinh là việc làmkhông thể thiếu trong quá trình dạy học ở bậc Tiểu học là trách nhiệm của mỗigiáo viên Tiểu học Trong đó việc rèn kỹ năng viết cho học sinh là quan trọngvì: “Các em đã hiểu được vấn đề (hay bài học) nói ra bằng lời được, song cầnphải ghi lại những vấn đề cần thiết để lưu giữ, mỗi khi cần thiết để mở ra xem
Trang 4lại là giải quyết được mọi việc ngay” Thực tế, qua giảng dạy ở Tiểu học, nhất làlớp Một ý thức giữ vở sách và rèn chữ viết của các em thực sự đáng lo ngại, nóảnh hướng không nhỏ đến chất lượng học tập cũng như hình thành một số phẩmchất tốt của các em Chính vì vậy, tôi đã chọn việc rèn “Giữ vở sạch - Rèn chữđẹp” cho học sinh lớp Một là công việc thường xuyên phải làm và làm trongnhiều năm.
Nhìn thấy được vấn đề như vậy tôi luôn băn khoan lo lắng, điều đó thúcdục tôi tìm cách giải quyết sao cho việc rèn chữ giữ vở đạt kết quả cao Chính
vì vậy tôi đã chọn đề tài “Hướng dẫn học sinh lớp 1 cách rèn chữ giữ vở”
trong trường tiểu học Hợp Thịnh để làm đề tài nghiên cứu
2 Tên sáng kiến
- Hướng dẫn học sinh lớp 1 cách rèn chữ giữ vở
3 Tác giả sáng kiến
- Họ và tên: Chu Thị Thanh Thủy
- Địa chỉ tác giả sáng Kiến: Trường Tiểu học Hợp Thịnh–Tam Dương–Vĩnh Phúc
- Số điện thoại: 0973661598
- E_mail: info@123doc.org
4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến
Chu Thị Thanh Thủy
5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến
Sáng kiến được áp dụng trong dạy học rèn chữ cho học sinh lớp 1,
phần kiến thức liên quan đến việc rèn chữ học sinh lớp 1
6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử
Ngày 05 tháng 9 năm 2018
7 Mô tả bản chất của sáng kiến
7.1 Về nội dung của sáng kiến
7.1.1 Thực trạng
Qua thực tế tìm hiểu thực trạng dạy và học rèn chữ giữ vở học sinh lớp 1tôi thấy có những mặt mạnh và tồn tại sau:
7.1.1.1 Những ưu điểm và thuận lợi
Trong nhà trường tiểu học đã được trang bị tài liệu thiết bị đồ dùng dạyhọc tương đối đầy đủ, tạo điều kiện dạy và học đạt kết quả cao Giáo viên đượccung cấp đầy đủ tài liệu, đồ dùng dạy học như: sách giáo khoa, sách hướng dẫn,
Trang 5các tài liệu khác Đó là các yếu tố quan trọng giúp người giáo viên thực hiệnđược nhiệm vụ của quá trình dạy học đồng thời nó là hành trang cần thiết chomỗi giáo viên đứng lớp Học sinh có đủ tài liệu như: Sách giáo khoa, vở bài tập
và đồ dùng học tập Giáo viên đã sắp xếp dành nhiều thời gian cho học sinhđược làm việc với sách giáo khoa, vở bài tập
Trong giờ học, khi truyền đạt nội dung của bài mới giáo viên đó kết hợpnhiều phương pháp dạy học như: Giảng giải, trực quan, vấn đáp luyện tập thựchành và dạy đúng theo quy trình giải toán có lời văn như sau:
- Ý thức giữ vở, rèn chữ của học sinh lớp Một còn thấp Việc ghi chép,cách trình bày còn quá luộm thuộm
- Chữ viết của học sinh còn tự do, chưa đúng mẫu, đúng cỡ ;
- Nắm kĩ thuật, quy trình viết còn nhiều lúng túng
* Về giáo viên
Trang 6Khi dạy giáo viên còn mắc một số sai lầm:
- Chưa chú trọng rèn luyện cách cầm bút cho học sinh khiến học sinh chánnản
- Giáo viên chỉ yêu cầu học sinh viết chữ, chưa biết cách rèn cách cầmbút, tư thế ngồi viết
- Giáo viên còn viết chữ chưa đúng mẫu, chữ chưa đẹp
7.1.2 Những nội dung cải tiến sáng tạo để khắc phục những nhược điểm của giải pháp đã nêu
Góp phần nâng cao chất lượng dạy và rèn chữ giữ vở cho học sinh lớp 1 Nghiên cứu những vấn đề lí luận và phương pháp
Tìm phương pháp nâng cao việc rèn chữ giữ vở cho học sinh lớp 1
Tìm hiểu việc rèn chữ giữ vở để rút ra những ưu điểm nhược điểm từ đó phát huy được ưu điểm
- Có những biện pháp khắc phục những hạn chế nhằm nâng cao chấtlượng dạy và học
- Hình thành và rèn kĩ năng viết đúng mẫu, viết đẹp và giữ vở sạch sẽ
- Từng bước hình thành ý thức giữ vở sạch, viết chữ đẹp cho học sinh lớpMột
- Làm cơ sở cho học sinh học tốt ở lớp một và các lớp trên
- Luyện cho học sinh tính kiên trì, nhẫn nại, cẩn thận trong học tập vàcuộc sống
- Phân tích, điều tra tìm hiểu nguyên nhân sai sót hạn chế
- Trao đổi đồng nghiệp
- Tham khảo các tài liệu liên quan
- Kiểm tra đối chứng và điều chỉnh kịp thời Sau mỗi giai đoạn có bổ sungđiều chỉnh giải pháp
- Đề tài này được áp dụng trong các giờ dạy nhưng chủ yếu là phân mônTập viết ở lớp 1A trường Tiểu học Hợp Thịnh từ tháng 9/2018 đến nay
Cụ thể yêu cầu đối với học sinh như sau:
Nhiệm vụ giáo dục là gợi mở dẫn dắt học sinh đi tới con đường kế tiếpvới sự nghiệp nghiên cứu khoa học xây dựng đất nước, xây dựng quê hương từ
Trang 7đó điều kì diệu nhất ở con người là tiếp cận mọi mặt của đời sống xã hội, cùng với dạy dỗ của giáo viên, sự lỗ lực phấn đấu của mỗi học sinh, các em không chỉ giỏi tính toán, hát, vẽ… mà đòi hỏi hàng đầu ở các em là hiểu tiếng mẹ đẻ đúng văn cảnh.
Phân môn chính tả trong nhà trường tiểu học, vì rèn kĩ năng nghe đọc, nóiviết chuẩn chính tả giúp các em chiếm lĩnh được tiếng việt cùng các môn học khác
Rèn chữ giữ vở cho học sinh giúp các em sử dụng tiếng việt đạt hiệu quả cao trong tất cả bộ môn văn hoá
Vấn đề dạy và rèn chữ giữ vở cho học sinh trường tiểu học Hợp Thịnh đã được chú ý nhằm nâng cao chất lượng học từ lớp 1 đến lớp 5
Việc rèn chữ giữ vở cho học sinh khối 1 nói chung và lớp 1A nói riêng trong nhà trường Tiểu học ngay từ lớp đầu cấp đóng một vai trò quan trọng được rất nhiều các thầy cô giáo quan tâm và nghiên cứu tìm ra các phương pháp
và đạt quả cao trong giáo dục hiện nay
- Việc rèn chữ cho học sinh là giúp học sinh viết đúng mẫu, nắm chắc kĩthuật nối các nét, viết đúng chính tả và biết ghi chép, trình bày vào vở cẩn thận,sạch sẽ và khoa học
- Biết bảo quản vở sách bằng các bao bìa, dán nhãn cẩn thận, trình bàycác bài viết bên trong sạch sẽ, rõ ràng; không tẩy xóa, chừa trang
Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy tôi luôn suy nghĩ tìm ra một số biện pháp và đã làm thực nghiệm ở lớp nhìn chung đạt kết quả khả quan
Khái niệm về vở sạch chữ đẹp trong trường Tiểu học những quyển vở sạch là những quyển không bị quăn mép rách bìa trang bìa bọc sạch sẽ không bị nhầu nát Chữ đẹp là những chữ viết đúng cự li, dòng khoảng cách chữ viết không bị gẫy nét ngoặc chân như:m, n, i, u, ư, v, r, t ,a
Các chữ học sinh viết sai điểm giao nhau của những nét chữ nét cong vẹo như l, b, h, k, y, g, ngh, ng
7.1.3 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu
Trang 8Học sinh khối lớp 1 trường Tiểu học Hợp Thịnh chia trong 6 lớp đó là 1A,1B,1C,1D,1E,1G khối học sinh lớp 1 về trình độ các em còn nhiều bỡ ngỡ hầu hết các em chưa nhận thức được vai trò chũ viết được như thế nào.
Bảng điều tra ban đầu
Biện pháp tác động theo cách làm cũ và mới
* Cách làm cũ: ví dụ viết chữ Q (giai đoạn viết hai đơn vị)
- Giới thiệu bài tô chữ hoa Q
- Cho học sinh quan sát chữ Q hoa
- Giáo viên hỏi chữ Q hoa gồm mấy nét (gồm 2 nét)
Trang 9- Kiểu nét (nét cong kín)
- Độ cao? (5 đơn vị)
- Giáo viên hướng dẫn tô sau học sinh lên bảng lấy que chỉ nét đặt bút và đưa bút
- Giáo viên hướng dẫn cách viết (học sinh viết bảng con)
- Giáo viên nhận xét sửa sai
- Cho học sinh viết vào vở
Cách làm này cho thấy hiệu quả chưa cao lắm tôi chuyển sàn cách làm mới theo trình tự sau:
* Cách làm mới:
- Điệu kiện tư thế ngồi viết
Ngay từ đầu khi vào lớp 1 tuần đầu tôi hướng dẫn rất kĩ về tư thế ngồi viếtmột cách thoải mái, không gò bó, ( dễ gây tê mỏi) hai tay phải đặt đúng điểm tựaquy định với điều khiển cây bút theo sự chỉ huy của não được Ngồi quá cao, đầu cúi gằm xuống ngồi quá thấp đầu phải nhìn lên Tuyệt đối không quỳ nằm viết tùy tiện khoảng cách từ mắt là 25 cm cách mặt bàn, cột sống lưng luôn ở tưthế thẳng đứng, vuông góc với mặt ghế ngồi không ngồi vặn vẹo quá lâu dần thành tật, chân ngồi thoả mãi không được co chân co, tay trái để xuôi theo chiềungồi giữ mép giấy
Hướng dẫn cách cầm bút
- Tay phải cầm bút chắc bằng 3 ngón tay cái, trỏ, giữa, đầu ngón tay trỏ cách đầu ngòi bút bằng 2,5cm, mép bàn tay là điểm tựa của cánh tay phải khiđặt xuống bàn viết Lúc viết, điều khiển cây bút bằng các cơ cổ tay và các ngón tay, không thể ngửa tay tạo lên trọng lượng tì xuống lưng bàn tay ngón tay sẽ áp sát cả bốn ngón tay Ở giai đoạn viết chì cần chuẩn bị chu đáo cho đầu nét chì hơi nhọn đúng tầm Nếu quá nhọn dẫn đến nét chữ mảnh đầu nét chì quá tù nét chữ quá to thì chữ viết sẽ xấu Cầm bút xuôi theo chiều ngồi góc độ cách mặt giấy 54 độ, tuyệt đối không cầm bút dựng đứng 90 độ, đưa bút từ trái qua phải,
từ trên xuống dưới đưa nhẹ bút vào giấy
- Biện pháp: Rèn viết đúng các nhóm chữ cụ thể
Trang 10- Trước khi hướng dẫn học sinh giữ vở sạch và viết chữ đẹp, giáo viên cầnchuẩn bị một số vấn đề có liên quan như: sự chuẩn bị của giáo viên, yêu cầu đốivới học sinh, phụ huynh.
- Giai đoạn giữ vở, rèn chữ viết cũng được thực hiện từ đơn giản đến phứctạp
- Ngoài việc rèn chữ viết của các em theo quy trình có ô vở cho sẵn Giáoviên hướng dẫn các em ước lượng chiều cao, bề ngang của thân chữ để giúphọc sinh tự tin viết đúng mẫu trên bảng giáo viên, giấy không có ô li như trongvở
7.1.3.1 Biện pháp 1: Giai đoạn chuẩn bị “giữ vở, rèn chữ” cho học sinh
Đối với giáo viên
- Chữ viết của giáo viên là rất quan trọng vì nó là mẫu để các em học tập
và viết theo Vì vậy giáo viên luôn có ý thức rèn luyện để chữ viết rõ ràng, đúngmẫu và càng ngày đẹp hơn Giáo viên luôn mẫu mực về chữ viết ở bảng, về lờinhận xét cũng như điểm số trong vở học sinh để các em học tập và noi theo
- Một số bộ vở của học sinh đạt vở sạch, chữ đẹp của các năm học trước
- Thường xuyên nghiên cứu, tìm hiểu các tài liệu liên quan trong dạy Tậpviết lớp Một
- Tham khảo, học hỏi kinh nghiệm đồng nghiệp trong việc giữ vở sạch vàrèn chữ viết cho học sinh
- Chú trọng rèn chữ viết cho học sinh trong các giờ học
- Thường xuyên động viên, khuyến khích những học sinh có tiến bộ vềchữ viết, có ý thức giữ vở sạch, viết chữ đẹp
Đối với phụ huynh
- Trong buổi họp Phụ huynh học sinh đầu năm, với nhiều nội dung cầntriển khai, tôi chuẩn bị kĩ nội dung mà tôi đã có kế hoạch từ lâu đó là công tácgiữ vở, rèn chữ cho học sinh của lớp mà cần có sự hợp tác của phụ huynh họcsinh là không thể thiếu:
Trang 11+ Có đủ cặp sách để đựng dụng cụ đi học, tránh ướt, nhàu, quăn góc hoặcmất.
+ Mua vở cho con em loại vở không bị lem mực, dòng kẻ rõ ràng
+ Bút chì 2B hoặc 6B (dùng khi thi cấp Trường) được vót nhọn, gọt, bútmực bút kim hoặc bút máy “luyện chữ”
+ Bảng con, hộp đựng phấn không bụi (hiệu ‘MIC-206’) và khăn laubảng
Chọn bảng có kẻ ô rõ ràng, phấn có chất lượng tốt Khăn lau bảng sạch sẽ, có độ
ẩm vừa phải, giúp cho việc xoá bảng vừa đảm bảo vệ sinh và không ảnh hưởngđến chữ viết
+ Thêm một quyển vở rèn chữ viết ở nhà (viết theo yêu cầu của cô giáo).+ Tất cả vở sách phải được bao bìa, dán nhãn, ghi các thông tin trên nhãnđầy đủ, sạch sẽ
+ Cố gắng tạo góc học tập hoặc một chỗ có đủ ánh sáng để không ảnhhưởng đến việc học ở nhà cũng như tránh thất lạc sách vở của con em
+ Thường xuyên nhắc nhở học sinh chuẩn bị dụng cụ trước khi đi học, tốtnhất là sau khi học bài và làm bài xong
Đối với học sinh
- Chuẩn bị đầy đủ sách vở, dụng cụ học tập trước khi đến lớp: bút chìđược vót nhọn, bút mực ở học kì II (nếu bút máy thì nên bơm một nửa của sứcchứa, tránh ra mực quá nhiều)
- Theo dõi GV hướng dẫn tư thế ngồi viết, cách cầm bút, cách để vở,
- Nắm được dòng kẻ, đường kẻ và các kĩ thuật phục vụ cho việc viết chữ,giữ vở của học sinh
Trang 12- Hướng dẫn cách bao vở, dán nhãn, ghi đầy đủ thông tin trên nhãn vở củahọc sinh.
- Thống nhất vở, bút chì, bút mực, màu mực, hướng dẫn cách ghi vở chohọc sinh
- Tiến hành kiểm tra sách vở cũng như tất cả dụng cụ mà giáo viên đã quyđịnh cho lớp vào đầu năm
- Vì tình hình thực tế ở lớp 1, các em chưa viết đọc, viết Do đó việc quyđịnh mà việc quy định cách ghi vở cho các em phải phù hợp:
+ Vở số 1 (vở học)
+ Vở số 2 (vở rèn kỹ năng thực hành các môn)
+ Vở số 3 (vở rèn chữ viết ở nhà)
Cách thực hiện giữ vở trong giờ học trên lớp
- Quy định đem sách vở theo thời khóa biểu, tránh quá tải và giúp các emsắp sách vở cũng như đồ dùng trong cặp gọn gàng hơn
- Kiểm tra để làm vệ sinh bàn ghế, đôi bàn tay trước khi sắp xếp sách vở
- Hướng dẫn các em sắp xếp sách vở vào ngăn bàn sao cho gọn gàng,khoa học để dễ dàng lấy vở hàng ngày của học sinh (một bên để sách, một bên
để vở ghi, ở giữa để dụng cụ học tập tránh nhầm lẫn giữa các bạn với nhau trongmột bàn
- Hạn chế sử dụng bút máy cho học sinh đại trà, vì các em chưa thànhthạo cách sử dụng viết bút mực, tính hiếu động hay tò mò dễ làm bẩn vở sách
Cách ghi chép bài vào vở
- Trước đây, giáo viên cho học sinh viết rất nhiều, có những chữ học sinhchưa được hướng dẫn, sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng giữ vở, rèn chữcủa các em Qua thời gian giảng dạy ở lớp và nghiên cứu đề tài viết sáng kiếnkinh nghiệm này, tôi mạnh dạn bàn bạc thống nhất trong khối về cách ghi vở,đảm bảo tính vừa sức, phù hợp với chương trình
Ví dụ: môn Học vần: Bài 7, giáo viên chỉ yêu cầu học sinh ghi trong vởhọc (vở số1): ê, v rồi gạch ngang
Trang 13- Không sử dụng bút xóa, hạn chế dùng gôm ở giai đoạn bút chì Viết phảicẩn thận không gạch bỏ lung tung, không được bỏ, xé giấy, không được viết, vẽ
ở bìa, ở bao bọc vở,
Cách sắp xếp sách vở và một một số biện pháp khác
- Trước giờ về, tôi luôn dành cho các em 3 đến 5 phút ổn định sách vở, đồdùng học tập trên bàn để các em lần lượt bỏ đồ dùng vào cặp tránh sách vởnhàu, rách, quăn góc
- Cuối mỗi buổi học tôi luôn kiểm tra nhắc nhở và chấn chỉnh kịp thời
- Cuối mỗi tuần, vào giờ sinh hoạt đều có đánh giá tổng kết công việc này
- Xây dựng phong trào thi đua giữa các bạn, các tổ có khen thưởng làđộng lực để các em cố gắng rèn luyện hơn
- Công việc giữ vở hằng ngày tạo cho các em một nếp tốt và có sự thi đuagiữa các tổ với nhau Chính vì thế, sang tháng thứ hai, tôi giao việc kiểm tra nàycho các tổ trưởng dưới sự chỉ huy của lớp trưởng và luôn luôn có sự theo dõi,tổng kết nhắc nhở của giáo viên
7 1.3.3 Giải pháp 3: Các kỹ thuật rèn chữ viết
Để học sinh có chữ viết chuẩn và đẹp, trước tiên các em phải viết đúngcác nét cơ bản, có nghĩa là các em phải nắm được điểm đặt bút, điểm kết thúctrong quá trình viết chữ
Rèn nét chữ
- Cung cấp đầy đủ kiến thức về các nét cơ bản: nét ngang, nét sổ thẳng,nét xiên phải, nét xiên trái, nét móc xuôi, nét móc ngược, nét móc hai đầu,nétcong hở trái, nét cong hở phải, nét cong kín, nét khuyết trên, nét khuyết dưới,nét thắt