Để thực hiện tốt mục tiêu của môn Toán, người giáo viên phải thực hiện đổi mới phương pháp dạy học sao cho học sinh là người chủ động nắm bắt kiến thức của môn học một cách tích cực, sán[r]
Trang 1PHÒNG GD & ĐT YÊN LẠC
TRƯỜNG TH ĐỒNG CƯƠNG
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨAVIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY PHÉP CỘNG
TRONG PHẠM VI 10 - MÔN TOÁN LỚP 1 THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CUẢ HỌC SINH
A.ĐẶT VẤN ĐỀ
Đất nước ta đang trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá, cần có những con người có tri thức và trí tuệ, có khả năng nắm bắt khoa học kĩ thuật Để có những con người như thế đòi hỏi phải có một nền giáo dục phù hợp phải chuyển mạnh quá trình giáo dục chủ yếu từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện
phần vào việc hình thành nhân cách học sinh Trong đó môn toán ở lớp 1 giữ vai trò hết sức quan trọng, bởi môn toán lớp 1 cung cấp cho các em những kiến thức đầu tiên, là cơ sở cho việc phát triển kỹ năng tính toán và tư duy, giúp học sinh vận dụng kiến thức, kỹ năng, thái độ đã được tích lũy từ giáo dục toán học và kinh nghiệm của bản thân vào giải quyết một số vấn đề thực tiễn
Vậy làm thế nào để học sinh học tốt môn toán lớp 1, chất lượng môn toán được nâng cao là việc làm vô cùng quan trọng, nhằm đáp ứng nhu cầu giáo dục hiện nay
Vì vậy, đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh trong quá trình dạy học môn Toán là rất cần thiết
Đó cũng là vấn đề mà các nhà nghiên cứu, các cán bộ quản lý chỉ đạo cũng như giáo viên trực tiếp giảng dạy đặc biệt quan tâm Để thực hiện tốt mục tiêu của môn Toán, người giáo viên phải thực hiện đổi mới phương pháp dạy học sao cho học sinh là người chủ động nắm bắt kiến thức của môn học một cách tích cực, sáng tạo góp phần hình thành phương pháp và nhu cầu tự học, tự phát hiện và tự giải quyết vấn đề đặt ra trong bài học Từ đó chiếm lĩnh nội dung mới của bài học, môn học, khắc sâu kiến thức đã học tốt hơn Chính vì vậy, tổ 1chúng tôi đã chọn chuyên đề
nghiên cứu của mình là: ‘’Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học phép
cộng trong phạm vi 10 môn toán lớp 1 theo hướng phát triển năng lực của học sinh’’
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
I Thực trạng
1 Thuận lợi
- Đội ngũ giáo viên tổ1 nhiệt tình, ham học hỏi nên việc tiếp cận với chương trình mới, với việc đổi mới phương pháp và phương tiện dạy học hiện đại khá nhanh chóng
Trang 2- Giáo viên được trang bị đầy đủ sách giáo khoa, sách giáo viên, sách tham khảo
- Giáo viên được tập huấn kỹ phương pháp và hình thức dạy học giảng dạy theo chương trình giáo dục phổ thông mới để phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh một cách hiệu quả
- Học sinh khối 1 đều được học 2 buổi /ngày Vì vậy có nhiều thời gian cho việc luyện tập thực hành ở buổi 2
- Sự quan tâm của phụ huynh học sinh cũng góp phần nâng cao chất lượng các môn học nói chung và môn Toán nói riêng
2 Khó khăn
a.Những tồn tại của HS trong dạng bài: Phép cộng trong phạm vi 10
- Qua gần 2 tháng giảng dạy năm học 2020-2021, chúng tôi thấy, nhiều em không thuộc 10 chữ số, một số học sinh kĩ năng thực hành đọc, viết, so sánh các số trong phạm vi 10 còn chậm
- Nhận biết hình vuông, hình chữ nhật còn nhầm lẫn
- Mặt khác chương trình mới yêu cầu học sinh phải nắm chắc mối liên hệ giữa các số trong phạm vi 10 làm cơ sở cho phép cộng (Bài 5: Mấy và mấy) là khó khăn đối với học sinh lớp 1
- Học sinh chưa nhận biết được ý nghĩa thực tiễn của phép tính cộng thông qua tranh, ảnh, hình vẽ hoặc tình huống thực tiễn
- Một số em chưa nhận biết và viết được phép tính cộng, phù hợp với câu hỏi của bài toán và tính được kết quả đúng
b Một số yếu tố khác
- Đa số HS là con em nông dân, công nhân, cha mẹ luôn bận rộn nên ít quan tâm đến việc học tập của các em, để con em mình cho ông bà dạy
- Tâm sinh lí của trẻ đang độ tuổi ăn, tuổi ngủ và thích chơi hơn thích học nên thường xuyên xao nhãng việc học và ghi nhớ kiến thức
- Việc không giao bài tập về nhà cũng khiến cho ý thức học tập của các em không tốt
c Nguyên nhân của những tồn tại:
- Từ những tồn tại của các em khi thực hành dạng bài phép cộng trong
phạm vi 10 tôi đã tìm ra một số nguyên nhân cơ bản như sau:
- Một số em có lực học không ổn định và nhanh quên kiến thức, do đó các
em không thể có kiến thức vững chắc đã học làm cơ sở học kiến thức tiếp theo Bên cạnh đó, kĩ năng tính toán của một số em còn sai
- Học sinh chưa hiểu bán chất “gộp” và “thêm vào” là thực hiện phép tính cộng
Trang 3Từ thực trạng như trên, để học sinh có được các kĩ năng thực hiện phép cộng trong phạm vi 10 một cách chắc chắn, tôi đã tích cực học tập, tham khảo các tài liệu môn Toán và đã tìm ra cách hình thành kĩ năng cho HS lớp1 Vậy tôi đã làm thế nào?
Sau đây tôi xin trình bày các giải pháp mà tôi đã thực hiện như sau
B Giải pháp
- Dạy học trên cơ sở tổ chức và hướng dẫn các hoạt động học tập tích cực chủ động, sáng tạo của học sinh là định hướng chung của phương pháp dạy học toán hiện nay Mặt khác cần khai thác tính đặc trưng của việc hình thành khám phá kiến thức về nội dung yếu tố hình học
- Cần phát huy tính độc lập sáng tạo của học sinh
- Giáo viên cần sáng tạo các bài tập khác phù hợp với đối tượng học sinh của lớp mình nhằm gây được hứng thú học tập
1 Các phương pháp dạy học môn Toán lớp 1- Chương trình giáo dục phổ thông mới
+ Phương pháp trực quan
+ Phương pháp hỏi đáp
+ Phương pháp giảng giải (giải nghĩa từ)
+ Phương pháp luyện tập thực hành
+ Phương pháp trò chơi
Trong phương pháp dạy học toán lớp 1, giáo viên phải sử dụng linh hoạt đúng lúc, đúng chỗ các phương pháp, các hình thức tổ chức dạy học khác nhau Việc sử dụng các phương pháp, các hình thức dạy học cần theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh, tăng cường tập luyện thực hành để phát triển các kĩ năng tính toán, nhằm nhanh chóng đạt được yêu cầu thực hiện phép cộng trong phạm vi 10
Bám sát 5 yêu cầu của giáo viên:
- Giáo viên giao nhiệm vụ phải rõ ràng
- Làm mẫu phải rõ ràng, chính xác dứt khoát
- Chú ý đến tính đồng loạt, tính cá thể của học sinh
- Nói ít
- Không chê, khuyến khích học sinh tích cực làm việc
Việc tổ chức lớp học, tổ chức luyện tập thực hành cũng có thể linh hoạt dưới nhiều hình thức: cá nhân – nhóm - lớp
Vì hình thức dạy học này có sự kết hợp tính tập thể và tính cá nhân mà trong đó học sinh trong nhóm được sự chỉ đạo của nhóm trưởng, trao đổi những hiểu biết về kiến thức với nhau, giúp học sinh hợp tác với nhau, cùng tìm tòi phát
Trang 4hiện, trình bày chiếm lĩnh chi thức Các thành viên trong nhóm không chỉ quan tâm đến việc học tập của mình mà còn quan tâm đến việc học tập của các bạn khác trong nhóm (Nhóm 2, nhóm 4, nhóm 6 )
2 Các hình thức dạy học
+ Tổ chức dạy học theo cặp, theo nhóm
+ Tổ chức dạy học theo lớp
+ Tổ chức trò chơi
+ Tổ chức thi đua giữa các cá nhân, nhóm, tổ
3 Phương tiện, đồ dùng dạy học
+ Việc sử dụng tốt các phương tiện đồ dùng dạy học quan trọng trong việc đảm bảo thực hiện có hiệu quả phương pháp mới
+ Bảng con, bảng phụ Sử dụng phiếu học tập
4 Một số biện pháp cụ thể rèn luyện kĩ năng giải toán dạng Phép cộng trong phạm vi 10 cho học sinh lớp 1
4.1 Rèn kĩ năng từ dễ đến khó, từ kiến thức đã học đến kiến thức mới.
Trước khi học bài “Phép cộng trong phạm vi 10” học sinh đã học bài: “Mấy
và mấy”, các em đã hiểu 5 gồm 3 và 2, nắm chắc dạng toán này các em sẽ thực hiện được sơ đồ: 3 gộp với 2 bằng 5
4.2 Dạy, ôn tập các dạng bài Phép cộng trong phạm vi 10 trong chương trình SGK toán lớp 1
- Với dạng bài nhằm củng cố “ Khái niệm” phép cộng theo ý nghĩa là”
“gộp lại”, là “thêm vào” Tìm kết quả phép cộng dựa vào phép” đếm tất cả” hoặc
“ đếm thêm”
Giáo viên YC HS quan sát tranh vẽ đồ vật,( 3 quả bóng màu đỏ gộp với 2 quả bóng màu xanh được bao nhiêu quả bóng) giúp học sinh có tư duy trực quan Tiếp đến GV giúp HS có tư duy hình ảnh (3 chấm tròn đỏ gộp với 2 chấm tròn xanh được mấy chấm tròn) Và khi học sinh viết được phép cộng: 3+2 = 5 tức là các em đã biết tư duy trừu tượng để tìm ra kết quả đúng Với dạng bài này GV giúp các em đếm từng đối tượng riêng lẻ sau đó “gộp lại” tức là đếm tất cả
- Với dạng bài: Viết phép cộng phù hợp với tình huống có vấn đề cần giải
quyết trong thực tế, Gv làm như sau:
+ Cho HS quan sát hình vẽ trong sách giáo khoa
+ HS nêu tình huống bài toán tương ứng
+ Tìm và điền số thích hợp vào ô trống
- Với dạng bài: Biểu thị mối quan hệ giữa các số qua phép cộng
+ GV cho HS quan sát hình vẽ trong sách giáo khoa.
+ Tìm ra quy luật nhằm khắc sâu công thức cộng trong phạm vi 10
Trang 5+ Thực hiện phép tính và điền kết quả
4.3 Nhận xét- đánh giá
- Việc nhận xét, chữa bài cụ thể, thường xuyên, kịp thời của giáo viên có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với chất lượng học sinh Giáo viên sẽ đánh giá được hiệu quả giảng dạy của mình để có hướng điều chỉnh nội dung, phương pháp dạy cho phù hợp Đồng thời qua đó giáo viên biết được mặt mạnh, mặt yếu của từng học sinh để có biện pháp phát huy mặt mạnh, khắc phục mặt yếu, bổ sung “lấp đầy” những lỗ hổng cho từng đối tượng học sinh
*Tóm lại: Việc dạy học phải gắn với các tình huống thực mà học sinh được trải
nghiệm Cần tổ chức quá trình dạy học theo hướng kiến tạo, trên cơ sở tạo dựng các tình huống có vấn đề, trong đó học sinh dựa trên vốn hiểu biết, kinh nghiệm sẵn có, được tham gia tìm tòi, phát hiện, suy luận giải quyết vấn đề, tự chiếm lĩnh kiến thức Đó là cách tốt nhất giúp học sinh có sự hiểu biết vững chắc, phát triển được vốn kiến thức, kĩ năng toán học nền tảng, từ đó hình thành và phát triển các năng lực chung và năng lực toán học
C KẾT THÚC VẤN ĐỀ
Để đạt kết quả tốt khi dạy học phép cộng trong phạm vi 10 môn Toán lớp 1,
đòi hỏi người giáoviên phải nhiệt tình, yêu nghề, say mê tìm hiểu những phương pháp, giải pháp dạy học mang lại hiệu quả cao, giúp học sinh tự chiếm lĩnh được kiến thức, giúp các em thực hành những kĩ năng có hiệu quả Giáo viên là người tận tụy, hết lòng vì học sinh thân yêu Bên cạnh đó việc phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong giáo dục cũng vô cùng quan trọng để học sinh học tốt, đạt chất lượng cao trong môn toán,
Trên đây là:’Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học phép cộng
trong phạm vi 10 - môn toán lớp 1 theo hướng phát triển năng lực của học sinh’’
Trong khi viết và áp dụng vào thực tiễn dạy học, chắc chắn còn nhiều thiếu sót Kính mong nhận được sự quan tâm chỉ đạo, giúp đỡ của các đồng chí lãnh đạo trong cụm, của BGH nhà trường và sự đóng góp ý kiến của các bạn đồng nghiệp để báo cáo chuyên đề này được hoàn thiện hơn
Xin trân trọng cảm ơn!
DUYỆT CỦA BAN GIÁM HIỆU
Đã duyệt và thông qua HĐSP trường.
TM BGH PHÓ HIỆU TRƯỞNG
Hà Thị Kim Dung
Đồng Cương, ngày 20 tháng 10 năm 2020
NGƯỜI VIẾT CHUYÊN ĐỀ
Giáo viên tổ 1
Trang 6C BÀI SOẠN MINH HỌA
Bài 10: PHÉP CỘNG TRONG PHAM VI 10 (tiết 1)
I Mục tiêu
1 Yêu cầu cần đạt về kiến thức, kĩ năng:
- Gộp các đồ vật và đếm ra kết quả
- Quan sát tranh và nêu được phép tính
- Nêu được phép cộng khi gộp các số và tính ra kết quả
2 Phẩm chất, năng lực:
2.1 Phẩm chất:
- Học sinh tích cực, hứng thú, chăm chỉ Thực hiện các yêu cầu của giáo viên nêu ra
2.2 Năng lực:
- Học sinh quan sát và trình bày được kết quả quan sát thông qua các hoạt động học
- Học sinh nghe hiểu và trình bày được vấn đề toán học do giáo viên đưa ra
- Thao tác đếm và sử dụng thẻ số
- Vận dụng được kiến thức kĩ năng được hình thành trong bài học để giải quyết vấn đề thực tiễn
- Gộp các đồ vật xung quanh
II Chuẩn bị
1 Giáo viên:
- Bài giảng điện tử
- Phiếu học tập: Dùng trong hoạt động thực hành luyện tập
2 Học sinh:
- SGK
- Bảng con
III
Hoạt động dạy học:
Tiết 1
1 Khởi động
- Ổn định tổ chức
- Hát hay, đều, hứng thú
Trang 7- Nhận xét, chốt, chuyển: Qua bài hát
chúng ta biết 1 với 1 là 2, 2 thêm hai là
4, vậy để biết vì sao 1 với 1 là 2 và có
thể thay thế bằng phép tính nào, tiết học
hôm nay cô và các em cùng tìm hiểu
bài: phép cộng trong phạm vi 10
- Giới thiệu bài 10: Phép cộng trong
phạm vi 10 YC HS nhắc lại đề bài
2: Hình thành kiến thức mới
2.1 Hoạt động khám phá
- Gộp lại thì bằng mấy?
- Hình thành “khái niệm” ban đầu của
phép cộng theo ý nghĩa là gộp lại Cách
tìm kết quả phép cộng dựa vào phép
đếm và đếm tất cả
a/ YC HS quan sát tranh thứ nhất:
- Quan sát hình vẽ trong SGK, đếm
xem Nam có mấy quả bóng, Mai có mấy
quả bóng Hai bạn gộp lại được tất cả
bao nhiêu quả bóng?
- GV gọi HS trả lời
- Gộp 3 quả bóng với 2 quả bóng được
mấy quả bóng bay?
? Làm thế nào em biết có 5 quả bóng?
- Vậy các em thấy cách nào nhanh
hơn?
- Bạn nào có cách đếm khác không?
=> Để biết được tất cả có bao nhiêu quả
bóng bay ta có thể đếm thêm hoặc đếm
tất cả
Như vậy 3 quả bóng và 2 quả bóng là 5
quả bóng
.- Lắng nghe
- Nghe và nhắc lại đề bài
- HS quan sát
- HS trả lời:
- Bạn Nam có 3 quả bóng bay, bạn Mai
có 2 quả bóng bay
- Gộp lại, cả hai bạn có 5 quả bóng bay
- 1,2 HS lần lượt nêu
- Để biết có 5 quả bóng con Đếm tất cả 1,2,3,4,5…
- Đếm thêm…
- 1HS trả lời: Đếm thêm nhanh hơn
- HS trả lời và nêu cách đếm khác
- Vài HS nhắc lại: 3 quả bóng và 2 quả bóng là 5 quả bóng
- HS nghe
Trang 8b/ YC HS quan sát tranh thứ hai.
- Cô có mấy chấm tròn, màu đỏ?
- Có mấy chấm tròn màu xanh?
- YC HS lấy bảng gài
- Gộp 3 chấm tròn đỏ với 2 chấm tròn
xanh em lấy được mấy chấm tròn?
? Bạn nào giúp cô nêu tình huống bài
toán phù hợp với bức tranh?
- GV gọi HS nhận xét,khen ngợi
- Vậy 3 chấm tròn đỏ gộp 2 chấm tròn
xanh là mấy chấm tròn?
- GV nhận xét
=> 3 chấm tròn và 2 chấm tròn là 5
chấm tròn; Vậy gộp 3 và 2 được mấy
- Ta viết 3 và 2 là 5 như sau: ta viết lần
lượt từ trái sang phải: Ba chấm tròn đỏ
tương ứng cô có số 3, 2 chấm tròn xanh
tương ứng cô có số 2, gộp cô thay bằng
dấu cộng, là ta thay bằng dấu = 5 ta viết
5; Ta có : 3 + 2 = 5
- Đọc là: Ba cộng hai bằng năm
- GV chỉ vào dấu + và nói dấu này là
dấu cộng
- Vậy các em quan sát và cho cô biết:
Dấu cộng gồm mấy nét
- Đúng rồi dấu cộng gồm có 2 nét là nét
thẳng và nét ngang cắt nhau Nó còn
giống hình chữ thập đấy các em ạ
- GV mời Hs đọc phép tính
1 bạn lên bảng viết phép tính Các bạn ở
dưới viết bảng con
c/ YC HS quan sát tranh thứ ba
- GV cho HS quan sát hình vẽ trong
SGK dựa vào màu sắc Hãy nói về số ô
- HS quan sát và trả lời :
- 3 chấm tròn đỏ
- Có 2 chấm tròn màu xanh ạ
- HS lấy bảng gài, làm theo yêu cầu
- Gộp 3 chấm tròn đỏ với 2 chấm tròn xanh em được 5 chấm tròn?
- 1,2 HS lần lượt nêu đề toán
- 3 chấm tròn đỏ và 2 chấm tròn xanh Gộp lại tất cả có bao nhiêu chấm tròn?
- Vài HS nêu lại 3 và 2 là 5
- 5 chấm tròn
- HS trả lời
- HS trả lời
- Hs nghe
- HS thao tác trên bảng gài
- Hs đọc đồng thanh
- Dấu cộng gồm 2 nét: nét sổ thẳng và nét ngang
- 1 vài em lần lượt đọc đọc phép tính
- HS viết bảng: 3+2=5
Trang 9tô trong hình vẽ
- Có mấy ô tô màu vàng?
- Có mấy ô tô màu đỏ?
- Gộp 1 ô tô màu vàng và 3 ô tô màu đỏ
được mấy ô tô?
- Bạn nào giúp cô nêu bài toán
? Làm thế nào em biết tất cả có 4 ô tô
- GV yêu cầu HS nhận xét
? Một cộng ba bằng mấy?
=> Vậy qua hoạt động khám phá các
con tìm hiểu Bạn nào cho cô biết phép
tính gộp là thực hiện phép tính gì?
- Hôm nay em học thêm được phép
tính gì?
Muốn biết gộp lại bằng mấy ta thực hiện
phép tính gì?
? Để tìm kết quả phép cộng ta làm thế
nào?
-Vậy cách đếm nhanh nhất là gì?
Để giúp các em hiểu thêm về ý nghĩa
của phép cộng, tìm kết quả cho phép
cộng cô trò mình cùng chuyển sang hoạt
động thực hành nhé
2.2: Hoạt động thực Thực hành luyện
tập
*Bài 1/56 (SGK): Số ?
- Bài yêu cầu gì?
- Hướng dẫn HS câu a:
+ Gộp 1 quả táo đỏ và 1 quả táo xanh cô
có phép tính 1 + 1
+ Vậy số cần điền vào ô trống là bao
nhiêu?
? Để tìm kết quả phép tính 3+ 1 bạn
làm thế nào?
- Tương tự các phần còn lại
- Có 1 ô tô mà vàng
- Có 3 ô tô màu đỏ
- Được 4 ô tô
- HS nêu bài toán
- HS nêu cách làm
- Hs trả lời 1+3 = 4
- Hs phép tính cộng
- Dùng phép đếm Đếm thêm, đếm tất cả
- đếm thêm các em ạ
- Điền số
- Số cần điền là số 2
- Đếm có 3 quả táo đỏ đếm thêm 1 quả xanh được 4 quả táo
Trang 10- Phát phiếu học tập câu b, c, d, (3 phút)
- 1 HS làm phiếu khổ to
- Sau 3 phút GV thu phiếu
- Gv nhận xét chốt nội dung bài
=> Để tìm kết quả các phép cộng em
dựa vào đâu?
- Sau khi chữa bài xong cho học sinh
học từng phép tính
+ Bài 2 (sgk): Số?
? Bài yêu cầu gì?
- Gv cho làm bảng trong
- Gv quan sát giúp đỡ HS
- Gv gọi lần lượt lên trình bày
- Gv nhận xét khen ngợi các nhóm làm
tốt
- Từ đó HS thấy được 2 và 4 là các số
thích hợp (2 + 2 = 4)
Tương tự phần b
b) Có 4 con vịt ở dưới nước và 1 con vịt
ở trên bờ Hỏi có tất cả mấy con vịt?
Từ đó HS thấy được 1 và 5 là các số
thích hợp (4+ 1 = 5)
Bài tập 3:
- GV cho HS quan sát, nhận xét bài mẫu
để nhận ra trong mỗi trường hợp đều
cộng hai số ở hai ô dưới được số ở ô
trên
Nội dung: Điền số vào ô trống.
- HS làm bài phiếu
- Dựa vào đếm thêm số quả táo ở mỗi hình
- HS đọc
- Điền số
- H s làm cá nhân
- Đại diện các nhóm lên trình bày :
? Có 2 gấu bông màu vàng và 2 gấu bông màu đỏ Hỏi có tất cả mấy gấu bông?
- Có 2 gấu bông màu vàng và 2 gấu bông màu đỏ Có tất cả 4 gấu bông
- HS chia sẻ
- HS quan sát, nhận xét bài mẫu