Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi (PROTEIN) (DINH DƯỠNG THÚ y SLIDE)

Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú YThức ăn chăn nuôi Là sản phẩm có nguồn gốc từ thực vật, động vật, vi sinh vật, công nghệ hóa học, sinh học và một số khoáng chất… Các sả

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Chương 2

Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi

 Thức ăn chăn nuôi

 Thành phần hóa học của thức ăn

 Một số phương pháp xác định chất dinh dưỡng trong thức ăn

 Protein

 Carbohydrate

 Chất béo

 Nước

Thức ăn chăn nuôi là gì?

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Thức ăn chăn nuôi

Là sản phẩm có nguồn gốc từ thực vật, động vật, vi sinh vật, công nghệ hóa học, sinh học và một số khoáng chất…

Các sản phẩm này cung cấp chất dinh dưỡng cần thiết cho vật nuôi

Phải phù hợp với đặc tính sinh lý, sinh hóa và bộ máy tiêu hóa của vật nuôi

Vật nuôi sống, sinh trưởng, phát triển, sinh sản và sản xuất một cách bình thường trong một thời gian dài.

Chương 2

Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Nhóm nguyên liệu cung protein

Bột cá

Bột thịt Bột xương Bột đầu tôm Khô dầu đậu nành/ mè/hướng dương/ dừa Bột huyết

Bột cá

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Chương 2

Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi

Nhóm nguyên liệu cung protein

Bột đầu tôm

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Chương 2

Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi

Nhóm nguyên liệu cung protein

Bột thịt và bột xương

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Chương 2

Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi

Nhóm nguyên liệu cung protein

Đậu nành và khô dầu đậu nành

Thí dụ về khẩu phần căn bản bắp – khô dầu đậu nành cho heo

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Nhóm nguyên liệu cung protein

Chương 2

Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi

Bột huyết

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Chương 2

Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi

Nhóm nguyên liệu cung protein

Bột sữa

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Chương 2

Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi

Nhóm nguyên liệu cung protein

Bột lông vũ

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Chương 2

Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi

Nhóm nguyên liệu cung protein

Khô dầu đậu phộng

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Nhóm nguyên liệu cung protein

Khô dầu dừa

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Chương 2

Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi

Nhóm nguyên liệu cung protein

Khô dầu bông vải

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Chương 2

Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi

Nhóm nguyên liệu cung protein

Khô dầu mè

Khô dầu cao su

Khô dầu cọ

Khô dầu hướng dương

Mày đậu xanh,…

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Chương 2

Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi

Nhóm nguyên liệu cung protein

 Mối quan hệ giữa thức ăn chăn nuôi và thực phẩm người

 Một số phương pháp xác định chất dinh dưỡng trong thức ăn

 Vật chất khô

 Tro toàn phần

 Protein thô

 Chất béo thô

 Chất xơ thô

Thức ăn

Thức

ăn Gia súc người người Con Con

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Chương 2

Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi

 PROTEIN TRONG DINH DƯỠNG

Protein thô là những chất chứa nitrogen (N)

Hàm lượng protein thô được tính từ Ntổng số

Ntổng số x 100/16 = Ntổng số x 6.25

Protein thô trong thức ăn

Là tất cả những chất chứa N trong thức ăn (crude protein) gồm

 protein thuần (protein thực – true protein)

 chất chứa N không phải là protein (Non Protein

Protein lý tưởng (ideal protein) đáp ứng tối đa nhất,

phù hợp nhất so với nhu cầu của động vật

 có tỷ lệ tiêu hóa cao

 chứa các acid amin thiết yếu với tỷ lệ thích hợp

nhất so với nhu cầu

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Chương 2

Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi

Protein tích lũy trong cơ thể động vật

Chất chứa N phi protein (Non Protein Nitrogen – NPN)

 Là những hợp chất không có cấu trúc protein

 Những sản phẩm chuyển hóa trung gian hoặc cuối cùng của quá trình chuyển hóa protein

 Một số vitamin chứa N

 Một số hoạt chất sinh học khác có chứa N

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Chương 2

Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi

Đánh giá giá trị protein

 Xác định tỷ lệ tiêu hóa protein

 Xác định giá trị sinh vật học protein

Các yếu tố ảnh hưởng đến sự tiêu hóa hấp thu protein

 Sự biến tính và tiêu hóa protein

 Tác nhân gây biến tính protein

 TH biến tính có lợi cho sự tiêu hóa protein

 TH biến tính có hại cho sự tiêu hóa protein

 Chất ức chế tiêu hóa protein trong thức ăn

 anti-trypsine trong đậu nành

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Chương 2

Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi

 Sự biến tính protein

 Nhiệt độ

 pH

 Kim loại nặng

 Dung môi hữu cơ: alcohol, formol

Biến tính có lợi

Biến tính có hại

 Nhiệt độ  phản ứng Nitro-polymer (phản ứng Maillard)

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Chương 2

Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi

Acid amin (amino acids, aa)

hợp chất hữu cơ chứa nhóm amin và nhóm

carboxyl

Phân loại aa theo cấu trúc

 Acid amin trung tính: có số nhóm amin = số nhóm carboxyl

 Acid amin toan tính: có số nhóm carboxyl > số nhóm amin

 Acid amin kiềm tính: có số nhóm amin > số nhóm carboxyl

 Acid amin mạch thẳng và mạch vòng:

 Acid amin có chứa lưu huỳnh (SAA – sulfur amino acids)

Phân loại aa theo giá trị sinh học:

aa không thiết yếu/aa thay thế được

aa nửa thiết yếu

aa thiết yếu/aa không thay thế được

Chương 2

Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

 Acid amin có giới hạn là những acid amin thiết

yếu có trong thức ăn với tỷ lệ thấp nhất so với nhu cầu (thường hay thiếu hụt)

 Bên cạnh các acid amin thiết yếu khác, acid amin giới hạn quyết định mức độ tổng hợp protein

Quan niệm mới về aa thiết yếu

 Chất khung để tạo ra aa

 Sự chuyển hóa giao lưu giữa các aa

 Các hợp chất chứa nhóm amin

 Các hợp chất chứa S

 Các hợp chất chứa nhóm methyl

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Chương 2

Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi

Sự cân bằng aa trong cơ thể

aa trong máu

aa trong sản phẩm

trong cơ thể

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Chương 2

Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi

Các yếu tố ảnh hưởng đến sự cân bằng aa

 Thú cao sản  cần nhiều aa

 Đạm cặn trong máu càng nhiều  giảm tính ngon miệng

 Dư thừa protein  giảm tính thèm ăn

 Sự cung cấp năng lượng ảnh hưởng đến sự tổng hợp

protein trong tổ chức mô bào

 Acid amin có giới hạn trong khẩu phần

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Chương 2

Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi

Các trường hợp mất cân đối gây xuất hiện aa có giới hạn

 Khẩu phần thiếu protein chất lượng cao: bột cá…

 Khẩu phần có mức protein thấp so với nhu cầu

 Khẩu phần có chất ức chế tiêu hóa protein, protein bị biến tính, tỷ lệ tiêu hóa hấp thu thấp ở một số loại aa

 Khẩu phần mất cân đối giữa năng lượng với protein và aa

 Khẩu phần thiếu một số vitamin có liên quan đến chuyển hóa aa và tổng hợp protein

 Khẩu phần có chất đối kháng với aa

 Điều kiện chăn nuôi (nhiệt độ môi trường…)

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Chương 2

Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi

Các trạng thái mất cân bằng aa?

Hậu quả mất cân bằng aa

 Rối loạn chu trình tổng hợp urea

 Xuất hiện một số aa giới hạn

 Chậm tăng trưởng, giảm năng suất

 Thiếu tương đối vit B

 Nhu cầu arginine tăng

 Rối loạn chu trình tổng hợp urea

 Làm threonine trở thành aa có giới hạn

 Tăng nhu cầu vit PP

 Tăng nhu cầu choline

 Cơ thể không thể chịu đựng sự mất cân bằng aa khi thiếu vit.A, vit.E

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Chương 2

Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi

Cơ sở sinh lý học cho việc tính toán nhu cầu aa

Dựa vào:

 Protein lý tưởng: cân bằng aa

 Acid amin hữu dụng/ aa tiêu hóa

 Valve hồi-manh tràng

 Phương pháp cân bằng aa

 Các acid amin đồng phân quang học

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Chương 2

Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi

Vai trò sinh học của protein

- Protein hình thành, duy trì và thay thế các tế bào trong cơ thể

- Protein là tham gia vào thành phần cơ bắp, máu, bạch huyết,

hocmôn, men, kháng thể, các tuyến bài tiết và nội tiết

- Protein cần thiết cho chuyển hóa bình thường các chất dinh dưỡng khác, đặc biệt là các vitamin và chất khoáng Khi thiếu protein, nhiều vitamin không phát huy đầy đủ chức năng của

chúng mặc dù không thiếu về số lượng

- Protein còn là nguồn năng lượng cho cơ thể, thường cung cấp 10%-15% năng lượng của khẩu phần, 1g protein đốt cháy trong cơ thể cho 4 Kcal (trong khi đó Gluxit là 4 Kcal, Lipit là 9kcal)

- Protein kích thích sự thèm ăn và vì thế nó giữ vai trò chính tiếp

nhận các chế độ ăn khác nhau

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Chương 2

Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi

Các trạng thái thiếu protein

- Thú sinh trưởng: chậm lớn, còi cọc, chậm thành thục, mọc lông kém, sức chịu đựng kém.

- Thú sinh sản: giảm tiết sữa, đẻ trứng, chu kỳ lên giống dài, tỷ lệ đậu thai không cao.

- sức đề kháng kém, hiệu giá kháng thể sau chủng ngừa không cao.

- Phát triển những tập tính xấu, cắn mổ nhau.

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Chương 2

Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi

Các trạng thái thừa protein

- Acid amin trong máu tăng cao, giảm tính thèm

ăn, không cải thiện tăng trọng.

- Không tiêu hóa hết protein gây lên men thối ở ruột già, manh tràng -> tiêu chảy

- Phản ứng diamin mạnh, thải ra nhiều ure hại cho gan thận Tích urat nhiều trong cơ thể, gây bệnh gout.

- Thải nhiều nitrogen ra môi trường, gây ô nhiễm môi trường

- Giảm hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi.

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Chương 2

Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi

Các biện pháp chủ yếu để nâng cao hiệu quả sử dụng protein

- Chọn nguyên liệu đa dạng, tổ hợp khẩu phần cân đối

- Không để thiếu các yếu tố phụ như vitamin và khoáng

- Bổ sung thêm các acid amin giới hạn

- Xử lý nhiệt để diệt các chất kháng tiêu hóa

- Loại trừ các yếu tố kháng dinh dưỡng, kháng acid amin

Nhu cầu protein đối với gia súc, gia cầm

- Tùy thuộc giống, loài, giới tính, tuổi, năng suất vật nuôi, hướng sản xuất.

TS Ngô Hồng Phượng Khoa Chăn Nuôi Thú Y

Chương 2

Các chất dinh dưỡng sinh năng lượng trong thức ăn chăn nuôi