sáng kiến kinh nghiệm quản lý giáo dục (SK24 QLGD)

1.1. Khảo sát Để có cái nhìn khách quan về việc định hướng nghề nghiệp cho học sinh tại trường trung học phổ thông, chúng tôi đã tiến hành khảo sát trên các nhóm đối tượng có liên quan. Đối tượng khảo sát: Chúng tôi đã làm việc với học sinh THPT Nguyễn Khuyến, THPT Nguyễn Huệ và trường THPT chuyên Lê Hồng Phong. Bên cạnh đó chúng tôi còn tiến hành khảo sát đối với sinh viên một số trường đại học của Việt Nam, sinh viên mới ra trường, một số cựu học sinh hiện đang làm tại một số doanh nghiệp tư nhân và cơ quan nhà nước về các vấn đề liên quan đến việc chọn ngành, chọn nghề. Thời gian khảo sát: Thời gian tiến hành khảo sát vào đầu tháng 8 năm 2016. Số lượng khảo sát:

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NAM ĐỊNH TRƯỜNG THPT

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

TỔ CHỨC CÂU LẠC BỘ STEM TRONG NHÀ TRƯỜNG PHỔ THÔNG NHẰM PHÁT HUY HIỆU QUẢ HƯỚNG NGHIỆP

CỦA GIÁO DỤC STEM

CỦA GIÁO DỤC STEM

Tác giả:

Trình độ chuyên môn: Thạc sĩ Ngữ văn Chức vụ: Bí thư Đoàn trường

Nơi công tác: THPT

Tổ chức CLB STEM trong nhà trường phổ thông nhằm phát huy hiệu quả hướng nghiệp của giáo dục STEM

A ĐIỀU KIỆN, HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN

1 Đổi mới giáo dục hiện nay đòi hỏi nền giáo dục thực học và thực nghiệp.

Bộ GD&ĐT đã ra chỉ thị số 3031/CT-BGDĐT về nhiệm vụ chủ yếu năm học

2016 - 2017 của ngành, trong đó nhấn mạnh công tác phân luồng và định

hướng nghề nghiệp cho học sinh phổ thông: “Triển khai thí điểm mô hình giáo dục nhà trường gắn với thực tiễn sản xuất kinh doanh của địa phương, mô hình phối hợp giữa các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và các trường trung học cơ

sở, trung học phổ thông đào tạo kỹ năng nghề trong chương trình hướng nghiệp Tăng cường huy động các nguồn lực tài chính và các điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị, đảm bảo cho việc tổ chức các hoạt động dạy học/giáo dục trong nhà trường theo hướng thực học, lý thuyết gắn với thực hành và thực tiễn, đảm bảo giáo dục cơ bản ở trung học cơ sở, phục vụ cho giáo dục hướng

nghiệp và phân luồng đạt hiệu quả” Sở GD&ĐT tỉnh Nam Định đã có công

văn số 1138/SGDĐT-GDTrH ngày 9 tháng 9 năm 2016 về việc Hướng dẫnthực hiện nhiệm vụ giáo dục trung học năm học 2016-2017, công văn số 1157/SGDĐT về việc phối hợp tổ chức giáo dục hướng nghiệp, đào tạo kĩ năng nghềnghiệp cho học sinh trung học ngày 22/9/2016, đồng thời ban hành Khung kếhoạch giáo dục hướng nghiệp và giáo dục nghề phổ thông

2 Tuy nhiên, hiện tượng đáng lo ở Việt Nam cũng như nhiều nước trên thế giới

là: Số lượng bằng cấp học thuật tăng cao nhưng vẫn khó khăn trong tìm

kiếm việc làm; sinh viên đang học đã chán, sinh viên bỏ học giữa chừng.

Trong hội thảo “Đổi mới công tác đào tạo nhân lực cho các khu công nghiệp vàkhu chế xuất ở Việt Nam” do Ban Tuyên giáo Trung ương phối hợp BộGD&ĐT, Bộ LĐ-TB&XH, Chương trình đổi mới đào tạo nghề tại Việt Nam(GIZ) tổ chức, báo cáo đã thống kê Quý 1/2016 cả nước có 225.000 người cótrình độ cử nhân, thạc sĩ thất nghiệp Ông Nguyễn Mạnh Hải, Viện Nghiên cứuQuản lý Kinh tế Trung ương cho biết thêm: "Nhiều cơ quan, doanh nghiệp nhận

sinh viên nhưng phải đào tạo mất 1 đến 2 năm Trong 37% còn lại về cơ bảncũng chưa đáp ứng được yêu cầu công việc” Một trong những nguyên nhân

dẫn đến tình trạng trên là học sinh chọn nghề chưa đúng.

3 Qua tìm hiểu, chúng tôi nhận thấy rằng Giáo dục STEM góp phần địnhhướng nghề nghiệp rất tốt cho học sinh THPT

Chương trình xúc tiến giáo dục STEM đã có động lực rất lớn và nhậnđược sự ủng hộ mạnh mẽ, được khuyến khích phát triển trong trường học Nộidung này được đưa vào nhiệm vụ giáo dục trung học từ năm học 2015-2016

theo tinh thần của công văn 4509/BGDĐT-GDTrH: “Quán triệt tinh thần giáo

dục tích hợp khoa học công nghệ kĩ thuật toán (Science Technology Engineering – Mathematic: STEM) trong việc thực hiện chương trình giáo dục phổ thông ở những môn học liên quan… Tiếp tục mở rộng mô hình trường học gắn với văn hóa, sản xuất, kinh doanh tại địa phương ở những nơi có điều kiện”.

-4 Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong Nam Định là một trong các trường đãtích cực chủ động tiếp cận giáo dục STEM Trong những bước đi đầu tiên đó,việc áp dụng STEM trong định hướng nghề nghiệp hiện nay ở các trường phổthông tại Việt Nam nói chung, ở trường THPT chuyên Lê Hồng Phong nóiriêng còn chưa được khai thác triệt để Đó là động lực thôi thúc nhóm chúng tôi

đi sâu thử nghiệm mô hình này trong việc hướng nghiệp

Trong vai trò là người tham gia tổ chức các hoạt động giáo dục hướngnghiệp cho học sinh THPT, chúng tôi mạnh dạn đề xuất và áp dụng sáng kiến

“Tổ chức Câu lạc bộ STEM trong trường học nhằm phát huy hiệu quả hướng

nghiệp của giáo dục STEM”.

Tổ chức CLB STEM trong nhà trường phổ thông nhằm phát huy hiệu quả hướng nghiệp của giáo dục STEM

B MÔ TẢ GIẢI PHÁP

I Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến

1 Tìm hiểu tác động của các biện pháp hướng nghiệp trong nhà trường phổ thông hiện nay đối với học sinh

1.1 Khảo sát

Để có cái nhìn khách quan về việc định hướng nghề nghiệp cho học sinhtại trường trung học phổ thông, chúng tôi đã tiến hành khảo sát trên các nhómđối tượng có liên quan

* Đối tượng khảo sát:

Chúng tôi đã làm việc với học sinh THPT Nguyễn Khuyến, THPTNguyễn Huệ và trường THPT chuyên Lê Hồng Phong Bên cạnh đó chúngtôi còn tiến hành khảo sát đối với sinh viên một số trường đại học của ViệtNam, sinh viên mới ra trường, một số cựu học sinh hiện đang làm tại một sốdoanh nghiệp tư nhân và cơ quan nhà nước về các vấn đề liên quan đến việcchọn ngành, chọn nghề

* Thời gian khảo sát:

Thời gian tiến hành khảo sát vào đầu tháng 8 năm 2016

Nội dung khảo sát tập trung vào những vấn đề chủ yếu: Tìm hiểu cácbiện pháp hướng nghiệp chủ yếu trong nhà trường phổ thông; Khảo sát cơ sở,tiêu chí chọn ngành, chọn nghề của các bạn học sinh THPT; Khảo sát để đánhgiá hệ quả của việc chọn ngành, nghề theo các tiêu chí; Khảo sát nguyên nhâncác mặt hạn chế trong việc chọn ngành, nghề của học sinh THPT

1.2 Kết quả khảo sát

Trên cơ sở hệ thống các nguồn thông tin thu nhận được, chúng tôi đã tiếnhành thống kê, xử lí, phân tích thực trạng công tác hướng nghiệp trong nhàtrường phổ thông hiện nay và thu được kết quả như sau:

1.2.1 Về các biện pháp hướng nghiệp chủ yếu trong nhà trường phổ thông:

Các nhà trường phổ thông đã quan tâm và đa dạng hóa các hình thức

hướng nghiệp cho học sinh Trong đó, chủ yếu nhà trường chọn cách cung cấp

thông tin về trường học, ngành học (các khoa, điểm chuẩn) (60%) Ngoài ra

việc lồng ghép trong các bộ môn văn hóa, mời các cựu học sinh/chuyên gia về

chia sẻ cũng được áp dụng khá phổ biến (khoảng 30%) Trong khi đó việc

tổ chức trải nghiệm, thực hành kĩ năng nghề nghiệp, do nhiều vấn đề liên quanđến thủ tục, công việc đặc thù của cơ sở, sự phức tạp trong cách tổ chức nên ítđược áp dụng Việc kết nối với các nhà tuyển dụng ở cấp THPT trên địa bàntỉnh gần như chưa được áp dụng

Tổ chức CLB STEM trong nhà trường phổ thông nhằm phát huy hiệu quả hướng nghiệp của giáo dục STEM

1.2.2 Về cơ sở chọn ngành, nghề của học sinh THPT:

+ Khi được hỏi về thứ tự ưu tiên giữa Sở thích, sở trường, nhu cầu xãhội, mức lương, quyết định của bố mẹ trong việc lựa chọn ngành nghề trong

tương lai, 44% số HS tham gia khảo sát ưu tiên sở trường bản thân, 23%

lựa chọn nhu cầu xã hội và mức lượng, 11% tuân theo sự sắp xếp của cha

mẹ, 22% chọn theo sở thích

+ Tuy nhiên trong số 44% HS chọn ngành nghề theo sở trường, năng lực

cá nhân, lại có tới 87% đánh giá năng lực của mình qua tiêu chí điểm học

tập tại trường, chỉ có 13% xác định năng lực của mình theo các kênh đánh giá khác như nhận xét của người thân, bạn bè, thử thách bản thân qua các hoạt

động ngành nghề Như vậy, không nhiều học sinh lựa chọn nghề nghiệp theo

“gốc rễ” của vấn đề (là sở thích, khả năng, cá tính) mà lựa chọn một cách cảmtính (mức lương, cơ hội việc làm) Cách đánh giá về bản thân của HS hoặc làrất cảm tính, hoặc là chưa đặt trong tương quan với yêu cầu của nghề nghiệp

Mô hình Lí thuyết cây nghề nghiệp

1.2.3 Về hệ quả của việc lựa chọn ngành, nghề:

+ Hậu quả của việc chọn sai ngành, nghề là sinh viên chán nản ngànhhọc ngay khi còn ngồi trên ghế giảng đường, sinh viên bỏ học giữa chừng, sinhviên ra trường thất nghiệp Khi làm một cuộc phỏng vấn sinh viên ở một số

trường ĐH, chúng tôi thu được kết quả có 47% sinh viên không đam mê

ngành nghề mình đang học Những sinh viên ấy sẽ trở thành người bàng quan

với tương lai của mình, có ra sao cũng được vì đây đâu phải nghề mình mơước Khi ra trường các em sẽ chọn đại một công việc và trở thành người lặng lẽtrong cuộc đời

Tổ chức CLB STEM trong nhà trường phổ thông nhằm phát huy hiệu quả hướng nghiệp của giáo dục STEM

+ Khi phỏng vấn một số cựu học sinh hiện đang làm việc tại các công ty

tư nhân và cơ quan nhà nước (thời gian làm việc từ 5 năm trở lên), có 23,7% số

người được hỏi hiện đang làm việc trái với ngành, nghề mình đã theo học.

Có 37,6% số người được hỏi không yêu thích công việc hiện tại, và 15,8% muốn thay đổi công việc Đó đều là hệ quả tất yếu của việc chọn nghề không

đúng đam mê, sở trường của bản thân

HS với các nguồn lực (nhà tài trợ, nhà giáo dục, chuyên gia) còn lệ thuộc hoàntoàn vào sự sắp xếp của nhà trường Điều đó dẫn đến việc HS thụ động trongviệc tìm kiếm thông tin Thậm chí có những trường đã mời chuyên gia về nói

chuyện nhưng lại không thu hút được sự chú ý của nhiều HS vì nội dung cuộcnói chuyện chỉ phù hợp với một bộ phận HS.

- Trong số các khâu của chương trình hướng nghiệp, khâu Nhận thức bảnthân là gốc rễ nhưng chưa được quan tâm Học sinh tự nhận thức sở thích cánhân một cách cảm tính Học sinh tự đánh giá sở trường một cách cảm tính Sởtrường của HS được thầy cô đánh giá thông qua điểm số, học lực chứ chưa phảiqua trải nghiệm để đánh giá sự phù hợp với các ngành nghề

2 Tìm hiểu nguyên nhân một số mặt hạn chế trong việc hướng nghiệp cho học sinh phổ thông

2.1 Khảo sát

- Về phía học sinh: Như đã trình bày ở trên, khi khảo sát về căn cứ chọnnghề của các em học sinh, tiêu chí đầu tiên mà đa số các em lựa chọn (44%) làcăn cứ vào sở trường bản thân Nhưng trong số các em có hướng lựa chọn đúng

đắn ấy, có 87% đánh giá năng lực của mình qua học lực, điểm thi tại

trường, chỉ có 5,3% xác định năng lực của mình qua con đường trải nghiệm nghề nghiệp, 7,7% xác định sở trường qua các kênh đánh giá khác.

Việc chọn trường căn cứ vào học lực, điểm tổng kết tạo cho các em một conđường an toàn: đỗ đại học nhưng lại chưa chắc đã đảm bảo cho các em mộtngành học, một con đường thực sự phù hợp với bản thân

- Về phía nhà trường:

+ Hình thức định hướng nghề nghiệp được 100% các nhà trường triểnkhai lồng ghép trong các bộ môn văn hóa hoặc thông qua các hoạt động ngoàigiờ (với các hình thức cung cấp thông tin tuyển sinh, giao lưu với cựu họcsinh…) Vì vậy thời lượng dành cho hướng nghiệp cũng hạn chế

+ Đối với hoạt động trải nghiệm nghề nghiệp, thực hành kĩ năng nghềnghiệp, do hạn chế về kinh phí nên 100% nhà trường phổ thông được khảo sát

Tổ chức CLB STEM trong nhà trường phổ thông nhằm phát huy hiệu quả hướng nghiệp của giáo dục STEM

- Về phía phụ huynh: 100% phụ huynh tham gia phỏng vấn đều khẳngđịnh Có tham gia vào việc chọn trường, chọn ngành của con Trong số đó, có

20% phụ huynh quyết định thay con, cho rằng con không thể tự có lựa chọn

đúng về ngành nghề (do cha mẹ có hiểu biết nhiều về ngành nghề, hoặc gia

đình có người thân đã làm trong ngành, hoặc có “cửa” xin việc) 40% không

quyết định thay nhưng thường xuyên tạo áp lực/khuyên bảo để con nghe theo ý của bố mẹ 30% cùng bàn bạc, thống nhất với con 10% tùy con quyết định.

2.2 Đánh giá

Từ kết quả khảo sát, chúng tôi có nhận xét về nguyên nhân gây nên một

số mặt hạn chế trong việc chọn trường, chọn ngành của học sinh phổ thông nhưsau:

* Nguyên nhân chủ quan:

Các em rất lúng túng khi đánh giá bản thân mình, không biết mình phùhợp với ngành nghề nào Khó khăn này xảy ra khi các em không nhận thứcđược bản thân mình một cách rõ ràng, hoặc những HS này thường tham khảo ýkiến của rất nhiều người, mỗi người lại đưa ra ý kiến riêng, ngành nghề riêng

và ngành nghề nào cũng phù hợp Do vậy HS rất khó khăn khi đưa ra quyếtđịnh chọn nghề nào cho mình

* Nguyên nhân khách quan:

- Về phía nhà trường

+ Nhiệm vụ trọng tâm của chương trình giáo dục nhà trường là dạy họccác bộ môn văn hóa và giáo dục thông qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo Dohạn chế về thời lượng nên việc định hướng nghề nghiệp chỉ được triển khailồng ghép trong các bộ môn văn hóa hoặc thông qua các hoạt động ngoài giờ

+ Việc tổ chức đi tham quan, trải nghiệm tại các cơ sở sản xuất cũng ítđược triển khai do hạn chế về kinh phí.

- Về phía phụ huynh: Cha mẹ là nguồn động viên con cái trong quá trình

chọn nghề, định hướng ngành nghề cho con với khả năng hiểu biết của mình.Nhưng nhiều bậc phụ huynh thường bắt con lựa chọn nghề theo ý của cha mẹ,không cho con quyền quyết định Điều này dẫn đến sự buồn bực, bất an đối vớicác em HS

- Về phía xã hội

+ Các thông tin trên mạng Internet rất khác nhau, do vậy HS không biếtthông tin nào là đúng hay là sai Những thông tin đó có đảm bảo sự chính xác,chân thực hay không? Và những thông tin đó được cập nhật từ bao giờ Dovậy, việc tìm hiểu thông tin, lựa chọn thông tin và phân tích thông tin là mộtvấn đề tương đối phức tạp mà bản thân HS phải giải quyết

+ Thiếu tài liệu, sách, thông tin liên quan đến chọn nghề Những thôngtin về ngành nghề còn ít, mang tính chất đại khái, chung chung, những thông tin

về nhu cầu thị trường lao động dường như rất ít và thiếu tính cập nhật

Được tiếp cận với giáo dục STEM, nhận thấy giáo dục STEM có thể gópphần khắc phục những điểm hạn chế trên, chúng tôi để xuất mô hình Câu lạc bộSTEM để vừa thúc đẩy STEM trong nhà trường vừa hướng nghiệp cho học sinhphổ thông

II Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến

1 Ưu thế của giáo dục Stem đối với việc khắc phục hạn chế trong giáo dục hướng nghiệp ở nhà trường phổ thông hiện nay

Như đã trình bày ở trên, 3 mắt xích thiếu hụt nhất của các biện pháphướng nghiệp đã có trong trường học là: việc định hướng nghề nghiệp chủ yếuxuất phát từ tác động bên ngoài chứ không phải từ phía bản thân học sinh;

Tổ chức CLB STEM trong nhà trường phổ thông nhằm phát huy hiệu quả hướng nghiệp của giáo dục STEM

thế mạnh trong các nghề nghiệp tương ứng và rất thiếu thông tin về yêu cầunghề nghiệp từ phía nhà tuyển dụng Sự hợp lý và hiệu quả của giáo dục STEMvới hướng nghiệp ở Việt Nam ở chỗ mô hình này hoàn toàn giải quyết được bamắt xích yếu nhất đó

- Thứ nhất: Mục tiêu và phương pháp của giáo dục STEM cho phép HS

tự trải nghiệm để phát hiện ra thế mạnh nghề nghiệp cá nhân Từ đây, ngườihọc đồng thời trở thành chủ thể nhận thức, chủ thể hành động của quá trìnhđịnh hướng nghề nghiệp chứ không phải chỉ thụ động trông chờ vào sự tácđộng của các yếu tố bên ngoài Mục tiêu của giáo dục STEM là không chỉ giúphọc sinh hiểu về các nguyên lý, kiến thức khoa học hàn lâm mà còn đồng thờitạo cơ hội để HS có kỹ năng áp dụng các nguyên lý đó, tạo ra các sản phẩm sửdụng trong đời sống hàng ngày Phương pháp của giáo dục STEM chủ yếu dựatrên thực hành và các hoạt động trải nghiệm sáng tạo Các phương pháp giáo

dục tiến bộ, linh hoạt nhất như Học qua dự án – chủ đề, Học qua trò chơi và đặcbiệt phương pháp Học qua hành luôn được áp dụng triệt để cho các môn họctích hợp STEM Chính vai trò chủ đạo của phương pháp học qua hành khiếnhọc sinh có nhiều cơ hội trải nghiệm các kĩ năng khác nhau và tự khám phánăng lực, thế mạnh, đam mê của bản thân Trong quá trình hợp tác nhóm có sựphân công lao động theo thỏa thuận và sự điều chỉnh linh hoạt theo khả năngcủa mỗi cá nhân Ví dụ trong công việc xây cầu gồm nhiều phần việc khác nhaunhư thiết kế, vận động tài trợ, thi công, làm poster, video quảng cáo thànhquả… Mỗi học sinh trong quá trình đó có thể làm các công việc phù hợp và yêuthích của mình hướng tới cái đích cuối cùng là xây dựng cây cầu hoàn chỉnh.Trải qua nhiều dự án khác nhau, các em sẽ được làm giàu và tích lũy thêm kinhnghiệm trong chính nghề nghiệp tương lai của mình và hoàn toàn phù hợp vớinăng lực cá nhân.

- Thứ hai: Mô hình giáo dục STEM là mô hình học tiên tiến có khả

năng liên kết mạnh mẽ các thành phần xã hội tham gia vào quá trình giáo dục

từ nhà tuyển dụng, các tổ chức giáo dục, chính phủ, phụ huynh, chuyên gia;trong đó học sinh là trung tâm được hướng dẫn đào tạo theo nhu cầu xã hội vàphù hợp với năng lực của bản thân

Tổ chức CLB STEM trong nhà trường phổ thông nhằm phát huy hiệu quả hướng nghiệp của giáo dục STEM

Mô hình liên kết để hình thành chiến lược STEM quốc gia tại Anh (Theo

TT nghiên cứu khoa học giáo dục - trường ĐH Sheffirld Hallam – Vương quốc

Anh)

Mô hình STEM ở các nước phát triển trên thế giới có nhiều hình thứckhác nhau nhưng về cơ bản đều thấy nổi lên rõ vai trò liên kết của chính phủvới trường học và doanh nghiệp Trong đó doanh nghiệp đưa ra yêu cầu tuyểndụng từ đó chính phủ cùng các tổ chức giáo dục xây dựng chương trình đào tạophù hợp nhằm đạt đầu ra theo yêu cầu Chương trình đào tạo trực tiếp theo nhucầu nhà tuyển dụng nên khả năng giải quyết việc làm cao

Hiện nay, ở nước ta đã có một số nhà tuyển dụng đến các trường đại học

để định hướng cho sinh viên về yêu cầu nhân lực của công ty mình Tuy nhiên,điều này rất hiếm xảy ra ở trường THPT Thực chất, khi nhà tuyển dụng liênkết định hướng kỹ năng cho sinh viên thì lúc đó các em đã chọn nghề nghiệpcủa mình rồi và thời gian cho rèn luyện các kĩ năng cần thiết đã khá gấp rút.Điều cần thiết là phải chuẩn bị sớm cho học sinh cơ hội tự khám phá bản thân

và lựa chọn nghề nghiệp trước khi bước vào các trường đại học chuyên biệt

Điều này hiện nay chỉ mô hình giáo dục STEM có thể đáp ứng được do đặcđiểm liên kết cao và và đào tạo trực tiếp theo nhu cầu của doanh nghiệp.

Nhờ ưu thế vượt trội về khả năng trang bị kiến thức và kĩ năng cần thiết

mà ngày nay, có hơn 100 ngành khác nhau sẵn sàng tuyển nhân lực thành thạo

về STEM Đồng thời, nhân lực này nhờ kĩ năng nghề nghiệp tốt cũng được trảlương cao hơn do có khả năng tạo ra nhiều sản phẩm cho xã hội hơn Do vậy,giáo dục STEM không chỉ là cách cấp chứng chỉ học thuật cho học sinh mà nócòn là một công cụ của xã hội để giảm nạn thất nghiệp

Rõ ràng qua phân tích, ta thấy rằng đặc điểm của giáo dục STEM vốn có

ưu thế trong hướng nghiệp, thêm vào đó, trong bối cảnh hiện nay của nước ta,giáo dục STEM thực sự là mô hình hiệu quả đáp ứng, khắc phục được mảnhghép quan trọng còn thiếu trong các tiêu chí để hướng nghiệp đúng đắn

2 Câu lạc bộ STEM – hình thức phổ biến để triển khai giáo dục STEM trong trường học

Phù hợp với thời gian hoạt động ngoài giờ, lại hoàn toàn nằm trong khảnăng tổ chức của học sinh, câu lạc bộ đã và đang là hình thức hoạt động diễn rathường xuyên, phát triển mạnh mẽ trong các trường học để phát triển các kĩnăng cho học sinh

Tại trường THPT chuyên Lê Hồng Phong Nam Định, chúng tôi đã đềxuất thành lập và vận hành CLB STEM CLB STEM là không gian mở và linhhoạt để các giáo viên đưa vấn đề STEM để học sinh giải quyết vấn đề theonhóm Hình thức này khiến chương trình hiện tại không bị ảnh hưởng nhiều,trong khi đó giáo viên của nhiều bộ môn có thể cùng hơp tác để hướng dẫn hoạtđộng của một nhóm trong câu lạc bộ Học sinh trong câu lạc bộ STEM có thểđến từ nhiều lớp khác nhau nhưng cơ cấu linh hoạt để phân nhóm thực hiện cácnhiệm vụ liên quan đến nghề nghiệp tương ứng

Tổ chức CLB STEM trong nhà trường phổ thông nhằm phát huy hiệu quả hướng nghiệp của giáo dục STEM

Nhóm học sinh tham gia STEM về thăm công ty sản xuất giống nấm & chế biến

nấm ăn để triển khai dự án NẤM CAO TO

3 Điều kiện triển khai câu lạc bộ STEM trong trường THPT chuyên Lê Hồng Phong

* Trang bị bộ công cụ để hỗ trợ triển khai STEM

Nắm bắt xu thế các phần mềm mới liên tục ra đời, liên tục được nâng cấpthành các phiên bản mới với các tính năng ưu việt hơn, các GV và HS trongtrường đã được trang bị công cụ hiệu quả để hỗ trợ triển khai STEM là bộOffice 365 Chúng tôi đã được học và vận dụng các tính năng của Office 365

(Mix 2013, Sway, Docs, One Note 2016, Project 2013, Power Point 2016,Skyppe for Business, One Drive for Business) cùng anh Nguyễn Thành Trung –chuyên gia của Microsoft.

Hình ảnh buổi tập huấn Office 365 tại trường Lê Hồng Phong

Một đội ngũ cốt cán về CNTT của các thầy cô giáo và của học sinh cáclớp được lập ra, với nhiệm vụ là lực lượng tiên phong cập nhật, ứng dụng cácphần mềm mới, sau đó hướng dẫn lại cho các thành viên trong tổ/nhóm/lớpmình Học sinh trong nhà trường khi tham gia vào các dự án đều tận dụng tối

đa các tính năng của O365

Tổ chức CLB STEM trong nhà trường phổ thông nhằm phát huy hiệu quả hướng nghiệp của giáo dục STEM

Học sinh sử dụng công cụ Excel Survey để khảo sát các thông tin của dự án

“Tôi không FA”

* Trang bị nền tảng giáo dục STEM trong nhà trường

Các thầy cô giáo của nhà trường liên tục tham gia các chương trình đàotạo về STEM của Bộ GD&ĐT phối hợp với Hội đồng Anh tổ chức, tham quantrải nghiệm mô hình STEM tại vương quốc Anh

Đoàn cán bộ của Sở GD&ĐT Nam Định và trường THPT chuyên Lê Hồng

Phong Nam Định học tập mô hình STEM tại vương quốc Anh

Lớp học về Kĩ năng thế kỉ XXI do Hội đồng Anh tổ chức

Các nội dung học tập, nghiên cứu đó đã được các giáo viên vận dụng vàochương trình học của trường, triển khai các tiết học STEM đầu tiên của trường,

và cũng là của tỉnh Nam Định

Tổ chức CLB STEM trong nhà trường phổ thông nhằm phát huy hiệu quả hướng nghiệp của giáo dục STEM

Hình ảnh các tiết học STEM của dự án NẤM CAO TO và dự án

THÂM CANH RAU SẠCH TRÊN MÁI NHÀ

Các điều kiện thực tế này chính là cơ sở, cũng là nơi khơi gợi cho chúngtôi niềm hứng thú khi triển khai CLB STEM, từ đó phát huy hiệu quả hướngnghiệp của giáo dục STEM

4 Triển khai mô hình Câu lạc bộ STEM trong trường THPT chuyên Lê Hồng Phong

4.1 Cơ cấu tổ chức của Câu lạc bộ STEM

Để đạt được mục đích tăng cơ hội cho học sinh trong việc trải nghiệmkhám phá bản thân; cung cấp yêu cầu nghề nghiệp và thông tin tuyển dụng, giảiquyết nguồn lực để trải nghiệm nghề nghiệp, tổ chức của Câu lạc bộ STEM

gồm có 2 bộ phận: Bộ phận thành viên cơ hữu và bộ phận cộng tác viên.

4.1.1 Thành viên cơ hữu

- Là các thành viên chủ chốt, tham gia thường xuyên hoạt động của câulạc bộ Các thành viên này sẽ phân công nhau để đảm nhận từ khâu phát triểnnhân sự, tìm kiếm, chọn lọc ý tưởng đến việc kết nối các nguồn lực trong quátrình thực hiện các dự án

- Số lượng: 20 thành viên

- Nhiệm vụ: Các thành viên trong Câu lạc bộ tham gia vào các nhómnhiệm vụ, bao gồm:

+ Trưởng nhóm (1 người): là người chịu trách nhiệm chính về các

hoạt động của Câu lạc bộ STEM, điều phối các nội dung và người thực hiệntrong các chương trình của Câu lạc bộ STEM

+ Nhóm phát triển nhân sự và ý tưởng (6 người): phụ trách việc

tìm kiếm, tuyển chọn và mở rộng hệ thống cộng tác viên; giữ vai trò kết nốithường xuyên với các cộng tác viên để tiếp nhận, sàng lọc các ý tưởng thựctiễn, từ đó đề xuất kho ý tưởng tới trưởng nhóm và các nhóm còn lại

+ Nhóm điều phối (6 người): Sau khi đã có ý tưởng được duyệt,

nhóm điều phối sẽ có trách nhiệm tuyển ứng viên tham gia dự án, phân luồnghọc sinh vào các nhiệm vụ cụ thể của dự án tùy theo nguyện vọng và năng lựctương ứng của từng người

+ Nhóm kết nối (7 người): Để dự án được triển khai và các học

sinh tham gia có điều kiện được hướng dẫn, thực hành các kĩ năng nghề nghiệp,được làm việc trực tiếp với các nhà tuyển dụng, rất cần khâu kết nối người thựchiện (học sinh) và các nguồn lực hỗ trợ (chuyên gia, giáo viên, nhà tài trợ, cơ sởthực nghiệm…) Nhóm kết nối sẽ làm nhiệm vụ này

4.1.2 Cộng tác viên

Các ý tưởng sẽ khó có thể đến gần với đời sống và gặp nhiều khó khănkhi thiếu các nguồn lực hỗ trợ nếu như không có sự tham gia phối hợp của hệthống cộng tác viên

- Cộng tác viên của Câu lạc bộ STEM có thể là các học sinh, cựu họcsinh, có thể là người dân địa phương hoặc bất kì ai quan tâm và ủng hộ chươngtrình hoạt động của Câu lạc bộ Tuy nhiên trong thời gian đầu thử nghiệm,chúng tôi ưu tiên tuyển cộng tác viên là các bạn học sinh THCS có ý định thivào THPT chuyên Lê Hồng Phong Nam Định, các em học sinh THPT trên địabàn tỉnh Nam Định và các cựu học sinh của trường

Tổ chức CLB STEM trong nhà trường phổ thông nhằm phát huy hiệu quả hướng nghiệp của giáo dục STEM

- Phương thức duy trì liên lạc với các cộng tác viên: Qua page cộngđồng, qua link khảo sát trực tuyến Excel Survey, qua email, qua phiếu thu thậpthông tin, qua điện thoại

Đến nay, trong 10 tháng nghiên cứu và thực nghiệm, Câu lạc bộ STEMcủa trường THPT chuyên Lê Hồng Phong đã phát triển được hệ thống cộng tácviên lên đến 300 người, trong đó có 200 học sinh trong trường và hơn 100 họcsinh trường khác trên địa bàn tỉnh

4.2 Nội dung hoạt động chính của Câu lạc bộ STEM

Nội dung hoạt động của

Câu lạc bộ STEM

Phát huy hiệu quả hướng nghiệp

của giáo dục STEM

- Thiết lập ngân hàng ý tưởng STEM

- Phân luồng học sinh thực hiện

Tăng cơ hội trải nghiệm khám phábản thân (Cá tính, sở thích, khảnăng, giá trị nghề nghiệp)

- Kết nối nhà tuyển dụng , đại sứ STEM,

cơ sở đào tạo

Cung cấp yêu cầu nghề nghiệp vàthông tin tuyển dụng

- Kết nối nguồn lực (giáo viên, chuyên

gia, nhà tài trợ, xưởng…)

Giải quyết nguồn lực để trảinghiệm nghề nghiệp

4.3 Vận hành mô hình Câu lạc bộ STEM trong trường học

4.3.1 Xây dựng mô hình Câu lạc bộ STEM trong trường học

Bước 1: Lập kế hoạch

Kế hoạch đặt ra cho việc xây dựng Câu lạc bộ STEM tập trungvào các nhiệm vụ chính sau:

- Xây dựng ngân hàng ý tưởng STEM

- Xây dựng các nguồn lực tiềm năng để sẵn sàng triển khai các ýtưởng STEM đó

- Đào tạo lực lượng kế cận của Câu lạc bộ STEM cho kế hoạchdài hạn

* Bước 2: Xây dựng nội quy

Nội quy được căn cứ trên các điểm cơ bản sau:

- Câu lạc bộ STEM hoạt động dưới sự bảo trợ trực tiếp của Đoàntrường, Ban giám hiệu, Câu lạc bộ STEM cựu học sinh và hội phụ huynhtrường

- Thành viên Câu lạc bộ STEM phải là học sinh trong trường,thành viên sau khi đã ra trường hoạt động với tư cách cộng tác viên

- Mọi sự liên hệ với cơ quan tổ chức bên ngoài của Câu lạc bộSTEM cần được trực tiếp thông qua bởi Đoàn trường

- Câu lạc bộ STEM không sở hữu vật chất, tiền, mọi nguồn lựcđược sử dụng trực tiếp cho các dự án và được báo cáo minh bạch bởi Câu lạc

- Thành viên Câu lạc bộ STEM có nhiệm vụ chính là xây dựngkho ý tưởng STEM, vận động nguồn lực và đào tạo thế hệ kế cận

Đây vừa nội quy vừa là bản hướng dẫn để bảo vệ quyền lợi vàtránh việc thành viên Câu lạc bộ STEM bị lợi dụng bởi các tổ chức khác

Bước 3: Tuyển thành viên Tiêu chí tuyển thành viên:

- Là học sinh của trường, có học lực tốt, đặc biệt là ở các lĩnh

Tổ chức CLB STEM trong nhà trường phổ thông nhằm phát huy hiệu quả hướng nghiệp của giáo dục STEM

- Có phẩm chất đạo đức tốt

- Có khả năng giao tiếp tốt

- Có các mối quan hệ rộng và lành mạnh

- Có khả năng lập kế hoạch

Hình thức tuyển: Thành viên được tuyển thông qua phỏng vấn

trực tiếp, kèm theo bản lý lịch tự viết, thư giới thiệu của thầy, cô chủ nhiệm.Bản lý lịch tự viết và thư giới thiệu được nộp trước hôm phỏng vấn bằng bảnmềm Nếu số lượng ứng viên đông, có thể sơ khảo trước phỏng vấn

Sau khi tuyển được thành viên, Câu lạc bộ STEM sẽ phân chianhiệm vụ cho thành viên phụ trách đồng thời ra mắt trường toàn trường và đăngthông tin trên page của Câu lạc bộ STEM

Câu lạc bộ STEM ra mắt toàn trường trong dịp Dạ hội khối Anh

Việc tuyển thành viên được tiến hành định kỳ mỗi năm họcnhưng cũng có thể ngắn hạn hơn nếu cần thiết

Bước 4: Tuyển cộng tác viên

Cộng tác viên là người có nhiệm vụ chính cung cấp vấn đề địaphương cho câu lạc bộ STEM, ngoài ra có thể cung cấp địa chỉ gợi ý về nguồn

lực giới thiệu cho Câu lạc bộ STEM Các vấn đề thực tiễn này sẽ trở thành ýtưởng cho các dự án STEM phục vụ cộng đồng.

- Tiêu chuẩn chọn cộng tác viên: Chúng tôi lựa chọn các em đáp ứngđược những yêu cầu sau, theo thứ tự ưu tiên:

+ Thích quan sát, tìm hiểu, giải thích các hiện tượng xảy ra xungquanh mình

+ Quan tâm đến các vấn đề địa phương, mong muốn đóng góp cho địaphương, cho quê hương

+ Có điều kiện để huy động các nguồn tài trợ, kết nối được các nguồnlực hỗ trợ

+ Đã từng tham gia các dự án STEM

- Hình thức tuyển:

+ Online thông qua làm bài trắc nghiệm hiểu biết cơ bản về STEM+ Một bài luận ngắn hiểu biết về quê hương

+ Bản tóm tắt ngắn gọn về bản thân và bảng điểm

- Nhiệm vụ và quyền lợi:

+ Nhiệm vụ cũng cấp các vấn đề thực tiễn của địa phương thôngqua tự quan sát, ghi chép, thu thập ý kiến địa phương, sàng lọc các vấn đề phùhợp với lĩnh vực dự án STEM về hướng nghiệp và có ý nghĩa với cộng đồng

+ Được cấp giấy chứng nhận khi có ý tưởng tốt, được tham gia

hỗ trợ khi dự án triển khai ở địa phương và được xét là một tiêu chí ưu tiên khithi vào trường THPT chuyên Lê Hồng Phong Nam Định Sau khi đỗ được ưutiên giới thiệu làm thành viên Câu lạc bộ STEM

Bước 5: Tập huấn cho thành viên Câu lạc bộ STEM :

Dựa trên nội quy và nhiệm vụ chính của Câu lạc bộ STEM, cácthành viên sẽ được học tập các kĩ năng chính gồm:

Tổ chức CLB STEM trong nhà trường phổ thông nhằm phát huy hiệu quả hướng nghiệp của giáo dục STEM

- Lập dự án

- Vận động tài trợ

- Giao tiếp với các đối tượng khác nhau

- Làm việc nhómNgười tập huấn gồm Đoàn trường, thầy cô có kinh nghiệm, đặcbiệt là thành viên Câu lạc bộ STEM đã được tập huấn một lần với chuyên giangười Anh có 30 năm kinh nghiệm về STEM với nội dung chính là xây dựng tổchức và triển khai một dự án STEM

Thành viên câu lạc bộ STEM sau buổi tập huấn với thầy Alan về STEM

Lịch tập huấn định kỳ là hàng tháng, trưởng Câu lạc bộ STEM cónhiệm vụ bàn bạc với thành viên và đề xuất nhu cầu kĩ năng muốn được tậphuấn

Bước 6: Truyền thông về câu lạc bộ STEM

- Mục đích:

+ Để phát triển mạng lưới cộng tác viên