: Cơ sở lý thuyết: Nghiên cứu về tâm lý lứa tuổi của học sinh THPT. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách của học sinh nói chung và học sinh THPT nói riêng. Phân loại đối tượng học sinh tìm ra số học sinh chưa ngoan và tìm hiểu rõ nguyên nhân. Phối hợp các lực lượng, các tổ chức chính trị xã hội trong và ngoài nhà trường, lồng ghép thường xuyên qua các hoạt động giáo dục của nhà trường, qua các hoạt động trải nghiệm sáng tạo. Ban nữ công của nhà trường kết hợp với Đoàn thanh niên tăng cường giáo dục giới tính và kỹ năng sống cho học sinh.
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NAM ĐỊNH
TRƯỜNG THPT
_
BÁO CÁO SÁNG KIẾN
GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH
Trang 2THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1 Tên sáng kiến:
“Một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức học sinh ở
trường THPT , tỉnh Nam Định”.
2 Lĩnh vực áp dụng: Trong trường THPT
3 Thời gian áp dụng sáng kiến:
Từ ngày 5 tháng 9 năm 2015 đến ngày 25 tháng 5 năm 2017.
4 Tác giả:
Họ và tên:
Năm sinh: 1972
Nơi thường trú:.
Trình độ chuyên môn: Cử nhân khoa học Hóa học.
Chức vụ công tác: Phó hiệu trưởng.
Nơi làm việc: Trường THPT
Trang 3BÁO CÁO SÁNG KIẾN
I ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN
- Yêu cầu cấp thiết của biện pháp quản lý hoạt động giáo dục học sinh có khó khăn trong rèn luyện đạo đức ở trường THPT hiện nay.
Đất nước ta đã bước sang những năm đầu của thế kỷ XXI, cả nướcđang tiếp tục công cuộc đổi mới sâu sắc, đẩy mạnh CNH - HĐH đất nước.Nghị quyết TW2 khóa VIII khẳng định “Muốn tiến hành CNH - HĐH thắng lợi phải phát triển mạnh giáo dục và đào tạo, phát triển nguồn lực con người, yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền vững để thực hiện mục tiêu dân giầu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh” Phát triềnnguồn lực con người là phát triển đức và tài Công tác giáo dục tư tưởngchính trị, đạo đức cho học sinh phổ thông cần được cải tiến và đẩy mạnh gópphần tích cực vào sự nghiệp giáo dục toàn diện, hài hòa đáp ứng yêu cầumới của xã hội Qua những năm thực hiện công cuộc đổi mới của Đảng,chúng ta đã thu hút được nhiều thành tựu to lớn nhưng bên cạnh đó vẫn bộc
lộ những mặt yếu kém cả về kinh tế và xã hội Đặc biệt một bộ phận khôngnhỏ thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên sống không có lý tưởng, không cómục đích, sống chạy theo các nhu cầu tầm thường, ngại cống hiến, ngại khókhăn, thích hưởng thụ, sống không có niềm tin, buông thả trong cách sốngthậm chí tha hóa biến chất Đánh giá thực trạng này văn kiện hội nghị Banchấp hành TW Đảng lần thứ 2 khóa VIII nhấn mạnh: “Đặc biệt đáng lo ngại
là trong một bộ phận học sinh, sinh viên có suy thoái về đạo đức, mờ nhạt
về lý tưởng, theo lối sống thực dụng, thiếu hoài bão về lập thân lập nghiệp
vì tương lai bản thân và đất nước”. Trước tình hình và thực trạng này,những năm qua các cấp Ủy Đảng, chính quyền, các ban ngành, đặc biệt là
Trang 4ngành giáo dục quan tâm và đầu tư nhưng chưa coi giáo dục toàn diện, nhất
là giáo dục đạo đức
Thực tế trong các trường THPT hiện nay, do sự phát triển nhanhchóng của xã hội, của kinh tế thị trường, do sự đổi mới khâu tuyển sinh vàđổi mới phương pháp dạy học còn nhiều điều chưa phù hợp khiến cho hoạtđộng giáo dục học tập và đạo đức cho học sinh gặp khó khăn Điều đáng để
ta suy ngẫm, day dứt là một bộ phận nhỏ học sinh chưa đạt được yêu cầunhân cách văn hóa, có những hành vi sai lệch trong đạo đức làm tổn thươngđến tình cảm thầy cô, cha mẹ, bạn bè, người thân Đây là nỗi bức xúc củaGia đình, Nhà trường, Xã hội, đặc biệt là với những người làm công tác giáodục, đào tạo
Những trường hợp này khoa học giáo dục gọi chung là: Học sinh có khó khăn trong rèn luyện đạo đức
- Yêu cầu thực tiễn ở trường trung học phổ thông và nhu cầu phát triển năng lực quản lý hoạt động giáo dục học sinh có khó khăn trong rèn luyện đạo đức của bản thân:
Những năm qua trường THPT có một bộ phận nhỏ họcsinh sa sút về phẩm chất, buông lỏng, kỷ cương, không kiềm chế được hành
vi tiêu cực làm ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng giáo dục Điều đó tôithực sự thấy băn khoăn, lo lắng và suy nghĩ nhiều để tìm ra một phươngpháp quản lý, giáo dục đạo đức học sinh nói chung và học sinh có khó khăntrong rèn luyện đạo đức nói riêng như thế nào cho đạt hiệu quả nhất Chính
vì vậy tôi mạnh dạn chọn đề tài “Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục học sinh có khó khăn trong rèn luyện đạo đức ở trường THPT - tỉnh Nam Định” với mong muốn góp một tiếng nói yêu thương con người và
đề xuất một số biện pháp quản lý giáo dục học sinh có khó khăn trong rèn
Trang 5luyện đạo đức nhăm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức họcsinh ở trường THPT hiện nay.
II- MÔ TẢ GIẢI PHÁP:
1- Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến:
Trường trung học phổ thông tiền thân là trường cấp 2, 3được thành lập năm 1961 Trường đóng trên địa bàn trung tâm thị trấn Liễu
Đề, huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định Là ngôi trường có bề dầy truyềnthống về dạy tốt và học tốt, là trung tâm văn hóa khoa học kỹ thuật củahuyện Nghĩa Hưng
Qui mô trường trung học phổ thông có 36 lớp với 1398học sinh (năm học 2016 - 2017) Tổng số cán bộ giáo viên nhân viên trường
là 91, trong đó có 80 giáo viên trực tiếp giảng dạy (kể cả ban giám hiệu).
Trường trung học phổ thông là ngôi trường có truyềnthống dạy tốt học tốt có bề dầy thành tích Trong suốt chiều dài lịch sử pháttriển của trường, hàng năm nhà trường được ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnhNam Định đánh giá trường tiên tiến xuất sắc, hàng năm tỷ lệ học sinh đỗ tốtnghiệp THPT đạt 100% Kết quả thi học sinh giỏi cấp tỉnh hàng năm củatrường đều nằm trong tốp đầu các trường chất lượng cao của Sở Giáo dục vàĐào tạo Nam Định Tỷ lệ đỗ đại học, cao đẳng bình quân hàng năm đạt 70%trở lên đợt I Để ghi nhận những thành tích cống hiến to lớn và thành tíchnhà trường đã đạt được, nhà trường đã được Đảng nhà nước tặng thưởngHuân chương Độc lập hạng ba, Huân chương lao động hạng ba, hạng nhì,
Trang 6hạng nhất, cờ của Thủ tướng chính phủ và nhiều các phần thưởng cao quýkhác mà các ban ngành đoàn thể đã tặng thưởng cho nhà trường
Trường THPT nằm trên địa bàn thị trấn khu dân cưthuần nông, nơi số đông đồng bào theo đạo thiên chúa giáo nên tình hình anninh trật tự luôn ổn định, kinh tế phát triển, có truyền thống hiếu học, trình
độ dân chí cao, cho nên ở đây việc học rất được các cấp Đảng chính quyền
và người dân quan tâm
Tất cả các điều kiện trên tạo cho trường có nhiều thuận lợi trong việcquản lý giáo dục học sinh đạt hiệu quả cao nhất
Bên cạnh những thuận lợi trên trong quá trình giáo dục đạo đức họcsinh, nhà trường cũng còn gặp nhiều khó khăn:
- Số học sinh của nhà trường đông nên còn có nhiều học sinh chưangoan : nhuộm tóc, cắt những kiểu tóc nghịch ngợm, mặc quần áo thủngrách, áo quá ngắn không đúng với tác phong của học sinh THPT Còn nhiềuhọc sinh vi phạm luật giao thông đường bộ, một bộ phận học sinh còn hútthuốc, gây gổ gây bạo lực học đường
- Trong những năm trước đây nhà trường cũng đã kết hợp nhiều biệnpháp để giáo dục đạo đức học sinh:
+ Thông qua đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp, giáo viên bộ môn.Các thầy cô giáo thường xuyên quan tâm và lồng ghép các hoạt độnggiáo dục đạo đức học sinh thông qua các bài giảng, các hoạt động ngoạikhóa của nhà trường Tuy nhiên công tác giáo viên chủ nhiệm đến nay chưa
có nhiều chuyển biến do việc bồi dưỡng còn ít kể cả về thời gian, phươngpháp và lý luận Trong khi đó quá trình đào tạo ban đầu của các trường sư
Trang 7phạm chỉ chú trọng đến những kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm,chưa chuẩn bị cho sinh viên đầy đủ những đòi hỏi từ thực tiễn về năng lựclàm việc công tác chủ nhiệm Nhà trường chỉ đánh giá công tác giáo viênchủ nhiệm lớp thông qua chất lượng quản lý lớp.
+ Thông qua hoạt động của Đoàn thanh niên
Đoàn thanh niên là nơi gắn kết tạo ra các hoạt động ngoại khóa, sinhhoạt bổ ích dành cho đoàn viên và thanh niên của nhà trường, giúp nhàtrường duy trì nề nếp tác phong của học sinh Tuy nhiên các hoạt động ngoạikhóa còn ít chưa sát với tâm lý lứa tuổi học sinh Đôi khi xử lý tình huốngcòn cứng nhắc không tạo tâm lý thoải mái cho học sinh
+ Kết hợp giữa nhà trường, gia đình phụ huynh học sinh và các tổchức xã hội trong và ngoài nhà trường
Trường THPT luôn coi trọng việc kết hợp giữa nhàtrường gia đình và các tổ chức chính trị xã hội để giáo dục đạo đức cho họcsinh Tuy nhiên những năm trước việc làm này chưa được thường xuyên,liên tục và còn có nhiều phụ huynh học sinh đi làm xa để con tự ở nhà hoặc
ở nhà với ông bà đã già yếu, do đó việc kết học các biện pháp giáo dục họcsinh còn nhiều khó khăn
Ngày nay do sự phát triển của khoa học công nghệ nhanh chóng càngảnh hưởng đến nhận thức của một số học sinh chưa ngoan như có nhữnghành động thiếu văn hóa sống chưa có trách nhiệm
Bảng thống kê những học sinh có khó khăn trong rèn luyện đạo đức qua mỗi năm học: (Đơn vị tính: Người)
Năm học Tổng số HS của trường Số HS có khó khăn trong
Trang 8- Nghiên cứu về tâm lý lứa tuổi của học sinh THPT.
- Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách của học sinh nóichung và học sinh THPT nói riêng
- Phân loại đối tượng học sinh tìm ra số học sinh chưa ngoan và tìmhiểu rõ nguyên nhân
- Phối hợp các lực lượng, các tổ chức chính trị xã hội trong và ngoàinhà trường, lồng ghép thường xuyên qua các hoạt động giáo dục của nhàtrường, qua các hoạt động trải nghiệm sáng tạo Ban nữ công của nhà trườngkết hợp với Đoàn thanh niên tăng cường giáo dục giới tính và kỹ năng sốngcho học sinh
2.2: Thực trạng liên quan tới quản lý hoạt động giáo dục học sinh gặp khó khăn trong rèn luyện đạo đức ở trường THPT , Nam Định.
Hiện nay trong quá trình quản lý các hoạt động giáo dục của nhàtrường chúng tôi vấp phải không ít khó khăn như: Đội ngũ giáo viên chưađồng bộ, nhận thức của nhân dân một bộ phận không nhỏ còn yếu Bêncạnh đó một trong những khó khăn khiến cho người làm công tác quản lýgiáo dục và từng thầy cô giáo làm công tác trong giảng dạy phải lao tâm khổ
Trang 9tứ, đó là còn bộ phận nhỏ học sinh có tâm lý không ổn định, dễ sa ngã, lườibiếng, chai lì trong rèn luyện học tập, đặc biệt là trong rèn luyện đạo đức haynói cách khác đó là những học sinh có khó khăn trong rèn luyện đạo đức.
Bảng thống kê những học sinh có khó khăn trong rèn luyện đạo đức qua mỗi năm học: (Đơn vị tính: Người)
Năm học Tổng số HS của trường Số HS có khó khăn trong
- Do tâm lý lứa tuổi: Học sinh THPT thường ở độ tuổi từ 15 - 18 tuổi,đây là giai đoạn phát triển mạnh mẽ về tâm lý và thể chất Các em luôn hoạtđộng trong trạng thái tâm lý muốn khẳng định mình, muốn thoát khỏi sựràng buộc của gia đình, nhà trường, thầy cô nên rất dễ sa ngã, lệch lạc trongnhận thức, dễ dẫn đến vi phạm những nội qui của nhà trường và của xã hội.Trong quá trình giao lưu kết bạn các em dễ có trạng thái tâm lý bất thường,thích phô trương, năng lực tự kiềm chế yếu do đó dẫn đến nhiều sai trái và
có nhiều hành động mù quáng khi bị kẻ xấu kích động
- Do tự bản thân: Nhiều học sinh không cố gắng, sau khi vi phạm lỗinhiều lần vẫn không chịu sửa chữa mà tỏ ra bất cần khiến những người làmcông tác giáo dục phải lao tâm khổ tứ để rèn giũa
Trang 10- Từ phía gia đình học sinh: Từ thực tế của trường, tôi cho rằng đây lànguyên nhân có xác suất lớn dẫn đến những khó khăn trong việc rèn luyệnđạo đức cho học sinh vì gia đình là môi trường đầu tiên tác động đến tâm lý,tình cảm cá nhân của con người và khi con người trưởng thành góp phầnhoàn thiện nhân cách Một gia đinh hòa thuận, hạnh phúc là nơi che chở, bảo
vệ cho sự bình yên, tin cậy, là nơi nuôi dưỡng tuổi thơ của con người Quakhảo sát nhiều năm liên tục ở các lớp học nhà trường cho thấy một số họcsinh gặp khó khăn trong rèn luyện đạo đức là do các em được sinh ra trongmột gia đình không hạnh phúc như: bố mẹ ly hôn, những người thân tronggia đình sống thiếu gương mẫu, vi phạm lối sống (Nghiện, chơi cờ bạc,nghiện rượu bia, nói không có văn hóa, bạo lực trong gia đình ), vi phạmpháp luật khiến các em không có chỗ dựa tinh thần, sống thiếu niềm tin.Nhiều cha mẹ giầu có ỷ vào tiền và quyền lực mà nuông chiều con cái vàkhông dành thời gian chăm sóc, điều chỉnh hành vi của con mà phó mặc chonhà trường, cho xã hội Thậm chí thiếu ý thức giáo dục con cái, không tôntrọng con cái, hay áp đặt con cái theo nguyên tắc của mình
- Nguyên nhân do xã hội: Trong xã hội ngày nay, sự phát triển nhanhchóng của nền kinh tế thị trường, sự bùng nổ ngành công nghệ thông tin vớinhiều trang “Web đen” đã và đang làm băng hoại những phẩm chất cao đẹptrong tâm hồn học sinh nói chung và học sinh trường THPT nói riêng
- Về phía nhà trường: Cũng có những nguyên nhân gây khó khăntrong quá trình rèn luyện đạo đức học sinh Có thầy cô giáo khi được giaoviệc thì thiếu chuẩn đoán, không phát hiện kịp thời những học sinh có khókhăn trong rèn luyện đạo đức và không kiên trì tìm ra nguyên nhân của tìnhtrạng đó để có biện pháp ngăn ngừa, giúp đỡ Một số giáo viên không cótrách nhiệm, chỉ chú ý đến việc trao dồi tri thức mà không chú ý uốn nắn
Trang 11hành vi đạo đức, giáo dục kỹ năng sống cho học sinh Giáo viên chủ nhiệmcòn định kiến với học sinh cá biệt, thiếu thông cảm với học sinh, làm dụngquyền lực gây áp lực vứi học sinh buộc học sinh phải bột phát vi phạmnghiêm trọng tình thầy trò
Đứng trước thực trạng đó vấn đề đặt ra với người quản lý là phải xâyđược mối quan hệ khăng khít giữa nhà trường, gia đình và các tổ chức xãhội Đồng thời tìm ra được các giải pháp khả thi về quản lý và giáo dục cáchọc sinh có khó khăn trong rèn luyện đạo đức nhằm góp phần nâng cao chấtlượng giáo dục toàn diện của nhà trường trong giai đoạn hiện nay
2.3: Các giải pháp đã thực hiện
2.3.1: Tăng cường sự lãnh đạo của Chi bộ Đảng trong trường học
Trong nhà trường; Chi bộ Đảng lãnh đạo các hoạt động, là hạt nhân lànền tảng của sự đoàn kết, chính vì thế phải xây dựng Chi bộ luôn trong sạchvững mạnh; sự chỉ đạo phải chặt chẽ, luôn thực hiện theo phương châm
“Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ”.
Giao nhiệm vụ cụ thể cho Đảng viên, đoàn viên trong nhà trường.Phát huy vai trò đầu tầu, gương mẫu, xung kích của Đảng viên của Đoànviên thanh niên
Đưa chuyên đề giáo dục đạo đức học sinh vào nội dung họp Chi bộhàng tháng, đưa nghị quyết Chi bộ để lãnh đạo triệt để
2.3.2: Tăng cường vai trò, trách nhiệm của cấn bộ quản lý trong công tác giáo dục đạo đức học sinh
Cán bộ quản lý là người đứng mũi chịu sào trong mọi hoạt động củanhà trường vì vậy phải cần nắm vững cơ sở khoa học để xây dựng kế hoạch
và tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục đạo đức cụ thể, phù hợp sát đúng vớitừng thời điểm, từng đối tượng
Trang 12Phải thường xuyên thực hiện tốt công tác kiểm tra, đánh giá theo dõiquá trình thực hiện kế hoạch, từ đó có sự điều chỉnh, xử lý kịp thời cáctrường hợp có thể xảy ra, hoặc mới xảy ra, tránh hậu quả đáng tiếc.
Theo từng năm học phải xây dựng kế hoạch, chỉ đạo, tổ chức thựchiện, kiểm tra và đánh giá mục tiêu và nhiệm vụ năm học
Người cán bộ quản lý phải đi đầu, gương mẫu trong mọi hoạt độnggiáo dục như: Tác phong, thời gian làm việc, biết kết hợp lý và tình trongmọi tình huống và luôn luôn bình tĩnh xử lý các tình huống trong việc chỉđạo
Chủ động liên hệ, làm việc với chính quyền địa phương và các tổ chức
xã hội, các nhà hảo tâm ở các địa phương có học sinh theo học tại trường để
có sự kết hợp chặt chẽ và tạo được các hỗ trợ về kinh phí cho các hoạt độngcủa nhà trường, tạo được sức mạnh trong việc giáo dục tư tưởng đạo đức họcsinh (Cựu học sinh Lê Trung Nam khóa 1992 - 1995 hiện là tổng giám đôc công ty dược Hoa Thiên Phú 4 năm liền đã tặng học bổng cho học sinh giỏi
và học sinh nghèo vượt khó của nhà trường )
Cùng với Công đoàn nhà trường xây dựng kế hoạch phối hợp hoạtđộng, trong đó đưa phong trào thi đua thực hiện chức năng xây dựng “Kỷ cương - Tình thương - Trách nhiệm” có nội dung và tổ chức cụ thể như cácngày lễ lớn
Cùng giáo viên chủ nhiệm để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, hoàncảnh của học sinh, nhất là những em có hoàn cảnh khó khăn; học sinh cábiệt Từ đó đề ra các biện pháp phù hợp để giáo dục kịp thời, đồng thời nắmbắt được thông tin hai chiều để có sự động viên kịp thời về vật chất tinh thầnđối học sinh có hoàn cảnh khó khăn Đặc biệt, có sự ngăn chặn và biện phápkịp thời đối với học sinh cá biệt
Trang 13Tạo môi trường Xanh - Sạch - Đẹp thực hiện “Trường ra trường, lớp
ra lớp, thày ra thày, trò ra trò” để học sinh có tình cảm yêu thương, gắn bóvới nhà trường, tạo nên quan hệ tốt giữa thầy cô giáo và học sinh, giữa họcsinh với nhau
Trang 142.3.3: Nâng cao vai trò trách nhiệm của đội ngũ giáo viên trong việc giáo dục đạo đức học sinh
Trong chỉ thị 40 của Ban chấp hành Trung ương Đảng khẳng đinh:
“ Mục tiêu là xây dựng đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục được chuẩn hóa, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm tay nghề của nhà giáo ”
Xây dựng được phong trào tự học tự rèn luyện, không ngừng nâng caophẩm chất chính trị, tư tưởng đạo đức, chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộgiáo viên thông qua các quyết sách của mình
Tổ chức các buổi hội thảo, diễn đàn học tập chính trị để từ đó giáoviên thấy vai trò của mình và nhiệt tình cùng ban Giám hiệu tham gia vàohoạt động giáo dục đạo đức học sinh thông qua các bài học trên lớp - Nhưhội thảo với chuyên đề “Các biện pháp giáo dục đạo đức học sinh trong giai đoạn hiện nay”.
Hướng cho giáo viên bộ môn có thể đan xen, lồng ghép tích hợp côngtác giáo dục đạo đức thông qua các môn học như:
Trang 15Qua môn khoa học xã hội: Giáo dục cho các em lòng yêu thương conngười, đất nước biết phân biệt xấu, biết làm điều thiện, biết tự hào về quákhứ hào hùng của cha ông trong công cuộc đấu tranh xây dựng đất nước đểthấy rõ trách nhiệm của mình đối với quê hương đất nước.
Qua các môn khoa học tự nhiên: Giúp học sinh hiểu, lựa chọn đánhgiá đúng đắn các giá trị và tìm ra những biện pháp hợp lý trong đời sống đạođức của mình
Liên tục nhắc nhở, kiểm tra giáo viên bộ môn để học hiểu trách nhiệmgiáo dục đạo đức học sinh trong trường là nhiệm vụ không của riêng ai Từ
đó ở các giờ lên lớp giáo viên sẽ chăm lo hơn, quan tâm hơn, việc uốn nắnlời nói tác phong, hành vi của học sinh khi thực hiện nội quy, quy chế nhàtrường
2.3.4: Chỉ đạo và tổ chức tốt hoạt động của đội ngũ giáo viên chủ nhiệm
Trong hoạt động giáo dục đạo đức học sinh ở nhà THPT, giáo viênchủ nhiệm nắm giữ vai trò rất quan trọng Bởi lẽ, trong các lực lượng giáo