BIỆN PHÁP ÁP DỤNG: TÍCH HỢP GIÁO DỤC LẼ SỐNG CỦA TUỔI TRẺ HIỆN NAY QUA TIẾT GIẢNG VĂN VĂN HỌC HIỆN ĐẠI VIỆT NAM LỚP 9 TRƯỜNG THCS ĐỒNG NAI (Tham gia dự thi giáo viên dạy giỏi cấp Huyện năm học 20202021) 1. Họ và tên: ......................... 2. Chức vụ: Giáo viên 3. Đơn vị công tác: Trường THCS ................ 4. Biện pháp nâng cao chất lượng dạy học 4.1. Thực trạng a) Thuận lợi: Trong bản phương hướng nhiệm vụ năm học của trường THCS ………, kế hoạch của Tổ Ngữ văn đã nhấn mạnh, vấn đề tích hợp kĩ năng sống vào môn Ngữ Văn luôn được xem là bộ môn quan trọng hình thành cho học sinh những kĩ năng cơ bản trong cuộc sống, biết xác định mục tiêu hướng tới, xác định con đường lựa chọn phù hợp, hình thành và thay đổi hành vi, đặc biệt là các hành vi liên quan đến lối sống lành mạnh, có trách nhiệm với bản thân, bạn bè, gia đình và cộng đồng, đặc biệt hơn nữa là giúp các em có ý thức về quyền và trách nhiệm của mình đối với gia đình, nhà trường và cộng đồng xã hội, để từ đó bản thân mỗi em học sinh sẽ tự khẳng định mình và quyết định được tương lai nghề nghiệp của chính bản thân. Hoạt động chuyên môn luôn chú trọng việc đổi mới phương pháp dạy học phát huy vai trò trung tâm của người học, chú trọng lồng ghép giáo dục cho học sinh kĩ năng làm chủ bản thân, xác định mục tiêu và con đường thực hiện đúng đắn để đi đến thành công. Một số giáo viên Ngữ văn rất tâm huyết với nghề, tích cực và đam mê với việc nghiên cứu tìm tòi sáng tạo trong chuyên môn, nhanh chóng nắm bắt xu thế phát triển của xã hội, cập nhật kịp thời tình hình trong và ngoài nước để tích hợp giáo dục cách sống đúng, lẽ sống đẹp cho học sinh. Nhiều học sinh của trường có tố chất văn học, nắm bắt được những thay đổi của xã hội, những biến động của tình hình trong và ngoài nước. Trong những năm học qua, Phụ huynh học sinh luôn biết đến trường THCS như một môi trường giáo dục tin cậy. Điều này luôn khiến giáo viên của trường trăn trở làm thế nào để giáo dục và rèn luyện cho học sinh lẽ sống đúng, sống đẹp trong cuộc sống hàng ngày, từ đó các em có thể định hướng và thực hiện mục tiêu trong tương lai, thực hiện vai trò với gia đình, quê hương và Tổ quốc. b) Khó khăn Bên cạnh những mặt thuận lợi trường cũng gặp nhiều khó khăn, hạn chế ảnh hưởng đến học sinh khi lồng ghép giáo dục lẽ sống của tuổi trẻ vào tiết dạy giảng văn – văn học hiện đại Việt Nam khối lớp 9: Tài liệu hướng dẫn giáo viên lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong hoạt động giảng dạy và giáo dục chưa được phong phú, đặc biệt là nội dung để tích hợp giáo dục vấn đề lẽ sống cho tuổi trẻ hiện nay chưa có tài liệu hướng dẫn cự thể, rõ ràng. Giáo viên: + Tài liệu về tâm lí lứa tuổi còn thiếu, giáo viên vừa tham gia giảng dạy, vừa thực hiện những công tác kiêm nhiệm khác của trường nên việc nắm bắt tâm lí lứa tuổi còn gặp nhiều hạn chế, nhiều giáo viên ở vùng sâu, chưa kết nối được internet, ít có điều kiện giao lưu bên ngoài nên chưa thực sự bắt kịp những thay đổi của xã hội để tích hợp liên hệ
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc BIỆN PHÁP ÁP DỤNG:
TÍCH HỢP GIÁO DỤC LẼ SỐNG CỦA TUỔI TRẺ HIỆN NAY QUA TIẾT GIẢNG VĂN VĂN HỌC HIỆN ĐẠI VIỆT NAM LỚP 9 TRƯỜNG
THCS ĐỒNG NAI
(Tham gia dự thi giáo viên dạy giỏi cấp Huyện năm học 2020-2021)
1 Họ và tên:
2 Chức vụ: Giáo viên
3 Đơn vị công tác: Trường THCS
4 Biện pháp nâng cao chất lượng dạy học
4.1 Thực trạng
a) Thuận lợi:
Trong bản phương hướng nhiệm vụ năm học của trường THCS ………, kế hoạch của Tổ Ngữ văn đã nhấn mạnh, vấn đề tích hợp kĩ năng sống vào môn Ngữ Văn luôn được xem là bộ môn quan trọng hình thành cho học sinh những kĩ năng cơ bản trong cuộc sống, biết xác định mục tiêu hướng tới, xác định con đường lựa chọn phù hợp, hình thành và thay đổi hành vi, đặc biệt là các hành vi liên quan đến lối sống lành mạnh, có trách nhiệm với bản thân, bạn bè, gia đình
và cộng đồng, đặc biệt hơn nữa là giúp các em có ý thức về quyền và trách nhiệm của mình đối với gia đình, nhà trường và cộng đồng xã hội, để từ đó bản thân mỗi em học sinh sẽ tự khẳng định mình và quyết định được tương lai nghề nghiệp của chính bản thân
Hoạt động chuyên môn luôn chú trọng việc đổi mới phương pháp dạy học phát huy vai trò trung tâm của người học, chú trọng lồng ghép giáo dục cho học sinh kĩ năng làm chủ bản thân, xác định mục tiêu và con đường thực hiện đúng đắn để đi đến thành công
Một số giáo viên Ngữ văn rất tâm huyết với nghề, tích cực và đam mê với việc nghiên cứu tìm tòi sáng tạo trong chuyên môn, nhanh chóng nắm bắt xu thế phát triển của xã hội, cập nhật kịp thời tình hình trong và ngoài nước để tích hợp giáo dục cách sống đúng, lẽ sống đẹp cho học sinh
Trang 2Nhiều học sinh của trường có tố chất văn học, nắm bắt được những thay đổi của xã hội, những biến động của tình hình trong và ngoài nước Trong những năm học qua, Phụ huynh học sinh luôn biết đến trường THCS như một môi trường giáo dục tin cậy Điều này luôn khiến giáo viên của trường trăn trở làm thế nào để giáo dục và rèn luyện cho học sinh lẽ sống đúng, sống đẹp trong cuộc sống hàng ngày, từ đó các em có thể định hướng và thực hiện mục tiêu trong tương lai, thực hiện vai trò với gia đình, quê hương và Tổ quốc
b) Khó khăn
Bên cạnh những mặt thuận lợi trường cũng gặp nhiều khó khăn, hạn chế ảnh hưởng đến học sinh khi lồng ghép giáo dục lẽ sống của tuổi trẻ vào tiết dạy giảng văn – văn học hiện đại Việt Nam khối lớp 9:
Tài liệu hướng dẫn giáo viên lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong hoạt động giảng dạy và giáo dục chưa được phong phú, đặc biệt là nội dung để tích hợp giáo dục vấn đề lẽ sống cho tuổi trẻ hiện nay chưa có tài liệu hướng dẫn cự thể, rõ ràng
Giáo viên:
+ Tài liệu về tâm lí lứa tuổi còn thiếu, giáo viên vừa tham gia giảng dạy, vừa thực hiện những công tác kiêm nhiệm khác của trường nên việc nắm bắt tâm
lí lứa tuổi còn gặp nhiều hạn chế, nhiều giáo viên ở vùng sâu, chưa kết nối được internet, ít có điều kiện giao lưu bên ngoài nên chưa thực sự bắt kịp những thay đổi của xã hội để tích hợp liên hệ giáo dục học sinh có lẽ sống đẹp phù hợp với tuổi trẻ hiện nay mà xã hội yêu cầu
+ Với những bài giảng văn chỉ dạy trong khoảng thời gian 45 phút là quá ngắn để thầy – trò có thể thực hiện trọn vẹn các hoạt động của bài học (có tích hợp giáo dục)
+ Chương trình còn nặng kiến thức, kể cả giáo viên và học sinh đều bị áp lực về mặt thành tích nên thường chú trọng về kiến thức bài học
+ Cha mẹ chưa thực sự trở thành tấm gương cho con trong cuộc sống hằng ngày, chưa chú ý uốn nắn lời nói và hành vi hàng ngày của các em, lâu dài sẽ tạo cho các em thói quen xâu khó từ bỏ
+ Thư viện trường học chưa có nhiều đầu sách về những “Hạt giống tâm hồn” bồi đắp thêm cho giáo viên và học sinh tham khảo
Trang 3+ Hoạt động hướng nghiệp; HĐNGLL; các phương tiện dạy học đã được nhà trường quan tâm tuy nhiên chưa thực sự hiệu quả
c) Thực trạng của vấn đề nghiên cứu:
Ngày nay, một bộ phận không nhỏ học sinh có lối sống thờ ơ trước những điều sai trái và vô cảm trước nỗi đau của đồng loại, thấy người bị nạn không cứu giúp, thấy bạn đau khổ không xót thương, chứng kiến cảnh các bạn đánh nhau
không can ngăn mà còn cổ vũ Việc một số em lảnh tránh câu hỏi: Em làm gì khi
bạn gặp khó khăn? không phải là điều hiếm gặp Hiện nay, dư luận cũng hết sức
quan tâm và lo ngại về các biểu hiện lệch lạc, những hành vi thản nhiên vi phạm pháp luật của học sinh ngày càng tăng Nhiều em không xác định mục tiêu phía trước, sống một cách vô thức, ích kỉ, buông xuôi, sống hôm nay không biết ngày mai
Từ đó chúng tôi nhận thấy rằng, việc tích hợp giáo dục lẽ sống của tuổi trẻ hiện nay là một việc làm thiết thực và ý nghĩa Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, giáo viên chưa hệ thống được những bài học có nội dung tích hợp giáo dục
lẽ sống của tuổi trẻ hiện nay và với mỗi bài sẽ có những nội dung tích hợp nào cần thiết nhất, vì vậy khi đi vào thực hiện cụ thể giáo viên còn lúng túng, chưa biết tích hợp nội dung giáo dục đó vào phần nào thì hợp lí và tích hợp như thế nào thì hiệu quả nhất Tuy có những khó khăn trong quá trình thực hiện, nhưng thực tế, việc giáo dục các em có lẽ sống đúng sống đẹp không ở đâu xa mà ở ngay trong cuộc sống hằng ngày với những lời nói, việc làm cụ thể, gần gũi để
từ đó xác định mục tiêu và kế hoạch thực hiện ước mơ nguyện vọng chính đáng của cuộc đời mình Để làm được điều đó, giáo viên cần tìm cách khắc phục những khó khăn, tìm hiểu rõ nguyên nhân của vấn đề, say mê sáng tạo trong quá trình giảng dạy để tìm ra những giải pháp tối ưu nhất
d) Nguyên nhân
Tài liệu dành cho việc giáo dục Kỹ năng sống, đặc biệt là tích hợp để giáo dục lẽ sống của tuổi trẻ hiện nay chưa được phong phú, cụ thể, vì vậy khi lồng ghép giáo dục học sinh, giáo viên đễ bị hoang mang, thiếu sót các nội dung giáo dục trong bài giảng văn đó
Hiện chưa có một tài liệu, văn bản nào hướng dẫn giáo viên phải tích hợp giáo dục lẽ sống của tuổi trẻ vào từng văn bản cụ thể, vì vậy nhiều giáo viên chưa hệ thống và xác định những tác phẩm cần tích hợp giáo dục lẽ sống và nội
Trang 4dung cụ thể cần tích hợp giáo dục phù hợp nhất với tác phẩm đó là gì nên thường rơi vào bị động trong quá trình soạn giảng
Nhiều giáo viên vẫn giữ phương pháp dạy học truyền thống, chưa chủ động, tích cực đổi mới phương pháp dạy học Khi đi vào nội dung tiến trình
giảng dạy, phần giới thiệu Tác giả, giáo viên thường chỉ soạn-giảng theo kiểu
truyền thống với việc hướng dẫn học sinh trả lời những câu hỏi SGK về cuộc đời và sự nghiệp của tác giả (đã cho sẵn một số chi tiết về tác giả ở sgk) mà không tích hợp hỏi các em nhận xét về lẽ sống của tác giả, từ đó giáo dục về lẽ sống của tưởi trẻ hôm nay
Ở phần đọc hiểu văn bản, giáo viên có liên hệ giáo dục kĩ năng sống, tích hợp giáo dục cho học sinh về vấn đề lẽ sống của con người trong cuộc đời, tuy nhiên, nhiều giáo viên chưa xác định được vị trí để tích hợp giáo dục phù hợp và hiệu quả nhất nên còn lan man giàn trải, thậm chí liên hệ giáo dục cả ở những nơi chưa thực sự cần thiết nên mất thời gian mà hiệu quả không cao
Một số giáo viên còn lúng túng trong quá trình vận dụng, chưa thực sự chủ động và sáng tạo nên phần tích hợp liên hệ còn cứng nhắc và hời hợt, chưa đọng lại trong các em những ấn tượng và chưa khơi dậy trong các em sự học và làm theo
Một số giáo viên vẫn chưa thực sự gương mẫu trong lời nói và việc làm nên chưa trở thành tấm gương sáng cho học sinh noi theo về lẽ sống đúng và sống đẹp, nhiều giáo viên mặc dù chuyên môn khá vững vàng nhưng lại chưa thực sự nắm vững về tâm lý lứa tuổi học sinh THCS (đặc biệt là các em học sinh lớp 9 ngày nay), ngại tìm hiểu, chưa thực sự bắt kịp những thay đổi, những yêu cầu mới của xã hội nên việc tích hợp giáo dục lẽ sống của tuổi trẻ ngày nay gặp khó khăn
Chương trình giảng dạy còn nặng về kiến thức, mặt khác áp lực về mặt thành tích khiến đa số giáo viên bộ môn hay quan tâm đến việc dạy chữ mà chưa chú trọng vào việc rèn Kỹ năng sống cho học sinh
Vấn đề thời gian cũng là vấn đề quan trọng trong việc lồng ghép kĩ năng sống vào tiết dạy, một tiết học giảng văn phải thực hiện nhiều mục, nếu tích hợp giáo dục lẽ sống của tuổi trẻ hiện nay một cách đầy đủ, sẽ dẫn đến tình trạng
“cháy giáo án”
Trang 5Bên cạnh những nguyên nhân trên thì học sinh của Trường THCS Đồng Nai là những học sinh dân tộc, học sinh từ nhiều xã vùng ven thị trấn nên ít có thông tin, học sinh lại ít được đọc sách, nhiều em chưa thực sự quan tâm đến việc học Nhiều em được gia đình nuông chiều quá nên có các thói quen xấu, khó thay đổi Hơn thế do sức ép điểm số, do kỳ vọng của gia đình, các em thường thiên lệch về kiến thức Yếu tố trên đã ảnh hưởng phần nào đến việc vận dụng một số kĩ năng sống vào thực tiễn Để khắc phục mặt hạn chế và nâng cao mặt tích cực hay nâng cao các kĩ năng sống đối với học sinh thì cần có các giải pháp để tích hợp giáo dục lẽ sống của tuổi trẻ hiện nay trong các tiết giảng văn
4.2 Nội dung biện pháp
a) Phần giới thiệu tác giả
Nếu như dạy học theo kiểu truyền thống, phần tác giả giáo viên chỉ cung cấp cho học sinh những kiến thức về cuộc đời và sự nghiệp của tác giả, thì phương pháp dạy học theo hướng tích hợp (giáo dục lẽ sống cho tuổi trẻ hiện nay) sẽ từ sự lựa chọn con đường, lí tưởng sống của thế hệ (tham gia kháng chiến chống Pháp, Mỹ với nhiều công việc khác nhau: người lính, công tác văn hóa văn nghệ phục vụ kháng chiến…), từ sự cống hiến cho cuộc đời của tác giả
để tích hợp liên hệ giáo dục cho học sinh lẽ sống phù hợp của tuổi trẻ hiện nay: học tập, lao động, biết sẻ chia với những hoàn cảnh khó khăn bất hạnh, biết phản kháng trước những tệ nạn xã hội, biết giúp đỡ mọi người, có lối sống văn minh, thể hiện tinh thần yêu nước, trách nhiệm bảo vệ chủ quyền Tổ quốc… để cống hiến và làm đẹp thêm cho cuộc đời
Ví dụ: khi dạy bài "Lặng lẽ Sapa" của Nguyễn Thành Long, sau khi hướng
dẫn cho học sinh tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của tác giả (trong
và ngoài sgk), giáo viên đặt câu hỏi: Từ sự lựa chọn của nhà văn Nguyễn Thành Long (tham gia kháng chiến chống pháp, viết văn trong kháng chiến, ca ngợi Tổ quốc trong thời bình) em suy nghĩ gì về lẽ sống của ông? Ngày nay em lựa chọn chuẩn bị những gì để làm hành trang bước vào tương lai ấy?
Ví dụ khi dạy bài “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của Phạm Tiến Duật
và bài thơ “Ánh trăng” của Nguyễn Duy: ta thấy lẽ sống tuổi trẻ của thế hệ cha
anh là được gia nhập quân đội, được ra trận, luôn xung phong làm người lính đi đầu trên mọi mặt trận (chiến đấu, văn hóa) Từ lý tưởng sống cao đẹp này, Gv tích hợp giáo dục lẽ sống của tuổi trẻ hiện nay, không ngại khó khăn, sẵn sàng lên đường khi Tổ quốc gọi tên, sẵn sàng đến với những vùng khó khăn, nơi hải
Trang 6đảo xa xôi để cống hiến sức trẻ Hay có thể phát triển kinh tế, xây dựng cuộc sống trên chính quê hương mình
Ví dụ: khi dạy bài "Mùa xuân nho nhỏ" của Thanh Hải, nhà thơ từng tham
gia kháng chiến chống Mỹ cứu nước (hoạt động trên mặt trận văn hóa), lẽ sống của nhà thơ từ thời trẻ cho đến cuối đời luôn tâm niệm, sống là để cống hiến sức trẻ cho Tổ quốc (cổ vũ tinh thần chiến đấu giải phóng dân tộc bằng các tác phẩm văn nghệ), làm đẹp cho cuộc đời (dù là rất nhỏ, lao động xây dựng đất nước trong thời bình), chỉ như vậy cuộc đời mới có ý nghĩa Còn chúng ta, thế hệ trẻ hôm nay, chúng ta góp phần làm đẹp cuộc đời bằng lối sống văn minh, ra sức học tập, lao động, làm nên những thành quả
b) Phần đọc hiểu văn bản
Đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
Nếu như sử dụng phương pháp dạy học truyền thống: Giáo viên truyền tải, học sinh tiếp nhận kiến thức sách giáo khoa một cách thụ động; trong quá trình truyền tải kiến thức, giáo viên chưa chú ý tích hợp giáo dục, định hướng về lẽ sống đẹp cho học sinh, thì giờ đây, giáo viên chủ động đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực của học sinh Học sinh là trung tâm giữ vai trò chủ động tích cực, giáo viên giữ vai trò chủ đạo hướng dẫn học sinh thể hiện sự tiếp nhận Dù tác phẩm văn học được viết ở thời kì chống pháp, chống
Mỹ hay thời bình, giáo viên vẫn có thể sử dụng thêm những câu hỏi mở phù hợp
để học sinh từ những tình huống, những suy nghĩ, lời nói, hành động, việc làm của các nhân vật trong tác phẩm văn học, các em biết suy nghĩ, có những hành động đúng, phù hợp và tốt đẹp trong cuộc sống đời thường một cách gần gũi và
tự nhiên nhất
Tích hợp giáo dục có trọng điểm.
Khi tích hợp giáo dục, giáo viên không nên tích hợp lan man và giàn trải ở tất cả các nội dung, mà chỉ tích hợp ở những điểm thích hợp nhất, tất cả nhằm tạo nên điểm nhấn để lan tỏa nội dung tích hợp đến bản thân học sinh và cộng đồng
Với tác phẩm truyện là sau khi phân tích nhân vật chính và tổng hợp cả các nhân vật phụ
Trang 7Với tác phẩm thơ, không phải bất cứ khổ thơ nào cũng nói về lẽ sống, vì vậy thích hợp nhất là:
+ Ở những khổ thơ nói về quan niệm sống và cách sống ý nghĩa góp phần làm đẹp cuộc đời
+ Sau khi xâu chuỗi toàn mạch cảm xúc để làm toát lên ý nguyện, thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm vào tác phẩm
Ví dụ: dạy bài “Lặng lẽ Sapa” của Nguyễn Thành Long: Sau khi phân tích
nhân vật anh thanh niên và các nhân vật phụ (ông kĩ sư vườn rau và đồng chí nghiên cứu khoa học), học sinh có thể lắng nghe và phản hồi một cách tích cực Sauk hi các em thể hiện lòng yêu mến, cảm phục với những người lao động bình thường nhưng phẩm chất cao đẹp đang ngày đêm cống hiến quên mình cho nhân dân, cho Tổ quốc, giáo viên có thể hỏi học sinh về những dự định trong tương lai, về mục tiêu phấn đấu của bản thân, từ đó giáo dục học sinh, cuộc sống có ý nghĩa nhất là khi ta biết cống hiến sức trẻ cho quê hương, phục vụ cho Tổ quốc Cống hiến cho đất nước đã tốt, nhưng sẽ tuyệt vời hơn khi ta cống hiến một cách thầm lặng
Ví dụ khi dạy bài “Đồng chí” của nhà thơ Chính Hữu:
+ Sau nội dung “Cơ sở của tình đồng chí” và cuối bài thơ, rút ra ý nghĩa:
giáo viên có thể đặt câu hỏi nhận xét và so sánh, trong hoàn cảnh thời kì đầu cuộc kháng chiến chống Pháp gian khổ, em có nhận xét gì về lí tưởng sống của những người lính? Còn lẽ sống của tuổi trẻ hôm nay là gì?
+ Học sinh sẽ nhận xét, so sánh để thấy được, “lí tưởng, lẽ sống của tầng
lớp nhân dân lao động thời kì kháng chiến chống pháp là “những người nông dân phải được mặc áo lính”, phải được ra trận, được chiến đấu đến cùng cho nền độc lập dân tộc Học sinh vừa thể hiện được lòng ngưỡng mộ, tự hào về những người lính giản dị mộc mạc, keo sơn gắn bó mà dũng cảm kiên cường, vừa nói lên suy nghĩ của mình về lẽ sống của tuổi trẻ ngày nay nói chung và của bản thân mình nói riêng Từ đó giáo viên định hướng giáo dục lẽ sống đúng, sống đẹp để bảo vệ và dựng xây đất nước phát triển vững mạnh, sánh vai với các cường quốc năm châu
Ví dụ: Khi dạy “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của Phạm Tiến Duật:
Cuối bài thơ, sau khi bình giảng: Dù hiện thực khốc liệt đến những chiếc xe không còn kính, những chiến sĩ trẻ lái xe đường Trường Sơn vẫn dũng cảm, hiên
Trang 8ngang, lạc quan vượt qua mọi thách thức thẳng tiến vào giải phóng miền Nam ruột thịt Giáo viên yêu cầu học sinh nhận xét về lí tưởng sống của tuổi trẻ thời kháng chiến chống Mĩ cứu nước, sau đó hỏi học sinh: giờ đây chúng ta sống trong thời bình nhưng tình hình Biển đông đang dậy sóng, em nghĩ gì về trách nhiệm của tuổi trẻ với việc bảo vệ chủ quyền Tổ quốc? Học sinh sẽ nói lên suy nghĩ và hướng hành động của tuổi trẻ khi Tổ quốc cần, từ đó giáo dục học sinh
về lí tưởng sống của tuổi trẻ thời đại mới: yêu nước một cách thông minh, hăng say học tập và rèn luyện để mai sau giúp ích cho đất nước, sẻ chia, ủng hộ, động viên những người lính biển đảng vất vả hiểm nguy nơi đầu sóng ngọn gió, “tuổi nhỏ làm việc nhỏ, tùy theo sức của mình”, nhiệt tình cống hiến cho quê hương
và luôn sẵn sàng hi sinh khi Tổ quốc cần
Tương tự như vậy với bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” của Thanh Hải, điểm
thích hợp để giáo dục là khổ thơ 4, 5 của bài thơ
Thảo luận nhóm: Đa dạng hóa các hình thức tổ chức hoạt động
Sử dụng nhiều hình thức tổ chức hoạt động khác nhau một cách linh hoạt
và phù hợp với nội dung hoạt động, với điều kiện về cơ sở vật chất, thiết bị, tài liệu, phương tiện, tránh lặp lại nhiều lần, gây nhàm chán, tẻ nhạt đối với học sinh
Nắm chắc nội dung cần lồng ghép, từ đó giáo viên cụ thể hóa thành nội dung của từng tiết học Ngoài việc tích hợp giáo dục trong vá sau khi bình giảng, giáo viên có thể lựa chọn các hình thức hoạt động nhóm cho phù hợp với nội dung của từng tiết, từng bài Để tích hợp giáo dục lẽ sống của tuổi trẻ hiện nay qua tiết dạy giảng văn – văn học hiện đại lớp 9 Giáo viên cho học sinh thảo luận nhóm theo 2 kĩ thuật học tập tích cực: kĩ thuật lắng nghe - phản hồi tích cực và
kĩ thuật hợp tác (khăn trải bàn và các mảnh ghép) Khi lồng ghép GD lẽ sống của tuổi trẻ hiện nay trong quá trình dạy giảng văn, giáo viên cần chú ý:
+ Xác định được mục tiêu lồng ghép một cách rõ ràng
+ Có nội dung, câu hỏi lồng ghép cụ thể
+ Các nội dung lồng ghép GD lẽ sống của tuổi trẻ hiện nay cũng phải đáp ứng nhu cầu, phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh cuối bậc THCS + Giúp học sinh thấy thích thú, bổ ích và thể hiện thái độ tích cực khi tham gia
Trang 9Ví dụ: Khi dạy bài "Lặng lẽ Sapa" của Nguyễn Thành Long, sau khi bình
giảng về lẽ sống đẹp của các nhân vật trong truyện, giáo viên có thể nêu câu hỏi thảo luận nhóm:
? Em hãy xác định mục tiêu trong tương lai của mình? Trong cuộc sống học tập và lao động hằng ngày của mình, em thể hiện cách sống đẹp của mình bằng những việc làm cụ thể nào?
Giáo viên sẽ hướng dẫn cho học sinh thảo luận nhóm theo kĩ thuật Khăn trải bàn Phát cho các em tờ giấy A4, các em có thể tự trang trí theo cách của mình nhưng vẫn giữ đúng yêu cầu: ý tổng hợp chung ở trung tâm – các ý riêng của tùng em ở xung quanh phần trung tâm ấy
(1) Ước mơ và mục tiêu phấn đấu của em?
(2) Trong cuộc sống hàng ngày, những hành động nào em đã, đang và sẽ làm
mà em nghĩ thể hiện lẽ sống đúng, sống đẹp?
Bác sỹ
NGHỀ NGHIỆP TỐT
Trang 10Ví dụ: Khi dạy bài “Mùa xuân nho nhỏ” của Thanh Hải, giáo viên có thể
sử dụng kĩ thuật lắng nghe và phản hồi tích cực Giáo viên yêu cầu học sinh sau khi lắng nghe thầy/cô nói lên quan niệm về lẽ sống, về khát vọng được hòa nhập, cống hiến một “mùa xuân nho nhỏ” cuộc đời mình vào mùa xuân lớn của đất nước làm đẹp cuộc đời dù ở bất cứ lứa tuổi nào và ở bất cứ hoàn cảnh nào của tác giả, học sinh sẽ lắng nghe một cách tích cực và phản hồi ý kiến của mình, các em có thể đặt câu hỏi kiểm tra thông tin về sự khao khát được cống hiến của tác giả trong hoàn cảnh tác giả đang nằm trên giường bệnh và nói lên quan điểm về lẽ sống mà hiện nay giới trẻ đang quan tâm Từ đó giáo viên sẽ kết hợp giáo dục học sinh về cách xử sự, về cách sống hàng ngày, về mục đích sống
và làm gì để thực hiện mục tiêu mà các em lựa chọn
Tích hợp liên hệ các nhân vật điển hình và những con người bình thường có lẽ sống đẹp vào bài dạy để giáo dục học sinh.
Sau phần chốt về nhân vật hoặc sau khi rút ra ý nghĩa tác phẩm: tích hợp liên hệ các nhân vật điển hình trong lịch sử có lẽ sống đẹp (Nguyễn Hiền, Nguyễn Trãi, Lê Lợi, Quang Trung, Hồ Chí Minh, Võ Nguyên Giáp, Nguyễn Văn Thạc, Đặng Thùy Trâm…), những người nổi tiếng (Nick James Vujicic, người truyền cảm hứng và thái độ sống tích cực cho hàng triệu triệu thanh thiếu niên trên hành tinh, là động lực giúp rất nhiều người biến ước mơ thành hiện thực, Ngô Bảo Châu, học sinh Nguyễn Văn Nam…) và những con người đời thường trong thời đại ngày nay đang có lẽ sống đẹp vào bài dạy sẽ giúp học sinh không những cảm phục, trân trọng, tự hào về các thế hệ đi trước mà còn là tấm gương kết nối với tuổi trẻ ngày nay, các em biết sống và làm theo sự “hi sinh” thầm lặng của những con người lao động bình thường trong cuộc sống đời
Vệ sinh nhà cửa,
sân trường mỗi
ngày
Dũng cảm cứu người, thật thà, khiêm tốn
Động viên, giúp
đỡ bạn
LẼ SỐNG ĐẸP
Nghiên cứu máy…
Chăm học, chăm làm
Không chơi
Game; tố cáo
nạn phá rừng