Luận văn Thạc sĩ Quản lý công Thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng trên địa bàn huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi

Để tôn vinh, ghi nhận và dành sự quan tâm đặc biệt đối với những người có công với nước, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách đãi ngộ đối với những thương binh, g

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ …………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

PHẠM MINH THỊNH

THỰC THI CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI NGƯỜI CÓ CÔNG VỚI CÁCH MẠNG

TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN SƠN TỊNH, TỈNH QUẢNG NGÃI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

THỪA THIÊN HUẾ - NĂM 2018

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ …………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

PHẠM MINH THỊNH

THỰC THI CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI NGƯỜI CÓ CÔNG VỚI CÁCH MẠNG

TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN SƠN TỊNH, TỈNH QUẢNG NGÃI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

Chuyên ngành: QUẢN LÝ CÔNG

Mã số: 60 34 04 03 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN HỮU HẢI

THỪA THIÊN HUẾ - NĂM 2018

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn với đề tài: “Thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng trên địa bàn huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi” là công trình nghiên cứu khoa học độc lập, do tác giả thực hiện dưới

sự hướng dẫn của PGS.TS Nguyễn Hữu Hải

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Thừa Thiên Huế, ngày 04 tháng 02 năm 2018

Học viên

Phạm Minh Thịnh

LỜI CẢM ƠN

Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến lãnh đạo Học viện Hành chính Quốc gia, cùng tập thể các giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ và cán bộ quản lý của Học viện đã tận tình truyền đạt những kiến thức khoa học quý báu và tạo điều kiện thuận lợi giúp tôi hoàn thành chương trình cao học chuyên ngành Quản lý công

Xin chân thành cảm ơn PGS.TS Nguyễn Hữu Hải đã tận tình hướng dẫn bản thân tôi nghiên cứu hoàn thành tốt luận văn này

Trong quá trình thực hiện, luận văn chắc chắn không tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót, rất mong nhận được sự thông cảm và chia sẻ của quý thầy, cô giáo và người đọc

Tôi xin chân thành cảm ơn !

Học viên Phạm Minh Thịnh

MỤC LỤC

Trang bìa

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các bảng biểu

Danh mục hình

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC THI CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI NGƯỜI CÓ CÔNG VỚI CÁCH MẠNG 10

1.1 Người có công với cách mạng và chính sách đối với người có công10 1.1.1 Khái niệm về người có công với cách mạng 10

1.1.2 Chính sách đối với người có công với cách mạng 15

1.1.3 Vai trò của các chủ thể đối với người có công với cách mạng 18

1.2 Thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng 21

1.2.1 Các chủ thể tham gia thực thi chính sách 21

1.2.2 Nội dung tổ chức thực thi chính sách 22

1.2.3 Phương pháp thực thi chính sách 27

1.2.4 Các điều kiện đảm bảo thực thi chính sách 29

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng 31

1.3.1 Về yếu tố chính trị: 31

1.3.2 Về yếu tố kinh tế: 31

1.3.3 Về yếu tố văn hoá - xã hội, phong tục tập quán: 31

1.3.4 Về trình độ, năng lực của hệ thống chính trị: 32

1.3.5 Về điều kiện tự nhiên: 32

1.4 Kinh nghiệm tổ chức thực thi chính sách với người có công ở một số địa phương 33Chương 2 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI NGƯỜI CÓ CÔNG VỚI CÁCH MẠNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN SƠN TỊNH, TỈNH QUẢNG NGÃI 372.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi có liên quan đến cuộc sống người có công với cách mạng 372.2 Hệ thống thể chế chính sách đối với người có công với cách mạng trên địa bàn huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi 392.2.1 Những quy định cơ bản về chính sách, pháp luật hiện hành đối với người có công với cách mạng do Trung ương ban hành 392.2.2 Những quy định cơ bản về chính sách, pháp luật hiện hành đối với người có công với cách mạng do chính quyền tỉnh ban hành 442.2.3 Những quy định cơ bản về chính sách, pháp luật hiện hành đối với người có công với cách mạng do chính quyền huyện ban hành 472.3 Thực trạng thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng trên địa bàn huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi 472.3.1 Thực trạng về số lượng người có công với cách mạng được hưởng chế độ ưu đãi 472.3.2 Quá trình thực hiện chính sách ưu đãi người có công với cách mạng 512.3.3 Tổ chức bộ máy thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng ở huyện Sơn Tịnh: 682.3.4 Công tác thanh tra, kiểm tra chính sách ưu đãi người có công với cách mạng……… ………722.4 Đánh giá tình hình thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng trên địa bàn huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi 752.4.1 Những kết quả đạt được 75

2.4.2 Những hạn chế, bất cập trong thực thi chính sách, pháp luật đối với người có công với cách mạng 772.4.3 Nguyên nhân 83Chương 3 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP THỰC THI CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI NGƯỜI CÓ CÔNG VỚI CÁCH MẠNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN SƠN TỊNH, TỈNH QUẢNG NGÃI 863.1 Quan điểm định hướng về chính sách và thực hiện chính sách đối với người có công với cách mạng trên địa bàn huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi 863.1.1 Về quan điểm: 863.1.2 Về định hướng: 863.2 Các giải pháp đảm bảo thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng trên địa bàn huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi 91KẾT LUẬN 99TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1: Số lượng người được xác nhận là đối tượng người có công với cách mạng trên địa bàn huyện Sơn Tịnh 47 Bảng 2.2: Số lượng người có công với cách mạng huyện Sơn Tịnh đang hưởng trợ cấp hàng tháng 53 Bảng 2.3: Số liệu hỗ trợ nhà ở cho hộ gia đình người có công với cách mạng qua các năm trên địa bàn huyện Sơn Tịnh 61 Bảng 2.4: Tổng hợp số lượng điều dưỡng đối với người có công với cách mạng qua các năm 63 Bảng 2.5: Thực trạng công tác mộ, nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn huyện Sơn Tịnh hiện nay 66

DANH MỤC HÌNH

Sơ đồ 2.1 Hệ thống tổ chức bộ máy thực thi chính sách với người có công huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi 72

1

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài luận văn

Kế thừa và phát huy giá trị truyền thống của dân tộc từ ngàn xưa để lại

là đạo lý: “Uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ người trồng cây”, cả nước đã thực hiện phong trào toàn dân tôn vinh và chăm sóc đời sống cho thương binh, gia đình liệt sĩ và người có công với cách mạng bằng những chương trình hành động hết sức thiết thực và hiệu quả

Cùng với tinh thần nhân văn cao cả và tấm lòng biết ơn sâu sắc đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc và thấm nhuần lời dạy của Chủ Tịch Hồ Chí Minh: "Máu đào của các liệt sĩ đã làm cho lá cờ cách mạng thêm đỏ chói

Sự hy sinh của các liệt sĩ đã chuẩn bị cho đất nước ta nở hoa độc lập, kết quả

tự do, nhân dân ta đời đời ghi nhớ công ơn liệt sĩ", “Tôi rất mong đồng bào ta sẵn sàng giúp đỡ thương binh, gia đình liệt sĩ, gia đình có công với cách mạng cả về vật chất lẫn tinh thần” Thực hiện lời dạy của Người, trong suốt thời kỳ kháng chiến đến nay, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã ban hành

và thực hiện nhiều chính sách đối với người có công với cách mạng phù hợp với mỗi giai đoạn cách mạng Cho đến nay, thực hiện chính sách đối với người có công dường như không tách rời với hệ thống chính sách phát triển kinh tế - xã hội và trở thành nhiệm vụ thường nhật của mỗi cấp chính quyền, mỗi cơ quan, tổ chức và người dân ở cơ sở

Để tôn vinh, ghi nhận và dành sự quan tâm đặc biệt đối với những người có công với nước, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách đãi ngộ đối với những thương binh, gia đình liệt sĩ, những người

có công với nước, đặc biệt đã ban hành Pháp lệnh quy định Danh hiệu vinh dự Nhà nước “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng”, Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng, cùng hệ thống văn bản quy định, hướng dẫn thực hiện tương đối đầy đủ, thể chế hóa được các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước

2

đối với người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ; tạo môi trường pháp

lý thuận lợi để các cơ quan, tổ chức, cá nhân nâng cao nhận thức, tham gia tích cực vào việc đền ơn đáp nghĩa, chăm lo đối với người có công, góp phần đảm bảo công bằng xã hội, tạo điều kiện thuận lợi để người có công với cách mạng xây dựng cuộc sống, tiếp tục khẳng định vai trò trong cộng đồng, xã hội

Đây là chủ trương đúng đắn của Đảng, là chính sách lớn của Nhà nước ta, nhằm tôn vinh những cống hiến của các anh hùng liệt sĩ, các thương binh cho nền độc lập và phồn vinh đất nước, góp phần làm giảm bớt đi phần nào những nỗi đau về thể chất, cổ vũ động viên tinh thần người có công vượt lên lên những mất mát đau thương, khắc phục những khó khăn để tiếp tục xây dựng cuộc sống mới cho bản thân, gia đình; để đóng góp công sức, trí tuệ vào công cuộc đổi mới, xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp hơn

Chúng ta, những người được sống trong hòa bình, luôn tưởng nhớ những người đã hy sinh, những người bị thương trong các cuộc chiến tranh, những người có công với nước, các Bà mẹ Việt Nam Anh hùng bằng lòng biết

ơn và kính trọng lớn lao Và “Uống nước nhớ nguồn”, “Ăn quả nhớ người trồng cây” là truyền thống đạo lý có từ ngàn đời của dân tộc Việt Nam, truyền thống tốt đẹp ấy đã và đang được nhân dân ta phát huy từ đời này qua đời khác, từ thế hệ này đến thế hệ khác Phát huy truyền thống tốt đẹp ấy, thời gian qua, cùng với việc thực hiện kịp thời, đầy đủ các chế độ chính sách đối với người có công theo quy định của Nhà nước; trong điều kiện còn nhiều khó khăn, nhưng với tình cảm, lương tâm và trách nhiệm đối với người có công với cách mạng, các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương trong huyện cùng với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, các ngành, các tổ chức chính trị - xã hội; các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp trong và ngoài huyện và các tầng lớp nhân dân đã tích cực tham gia thực hiện phong trào “Đền ơn đáp nghĩa” huy động tổng

3

hợp các nguồn lực để giúp đỡ thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ, phụng dưỡng các Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, chăm sóc người có công với cách mạng, từng bước nâng cao đời sống vật chất và tinh thần, góp phần giữ vững

ổn định chính trị - xã hội, tiếp tục xây dựng nét đẹp truyền thống trong đời sống văn hóa - xã hội

Huyện Sơn Tịnh với số lượng người có công với cách mạng lớn so với toàn tỉnh, nên việc thực thi tốt các chế độ ưu đãi đối với người có công với cách mạng trên địa bàn huyện là nhiệm vụ chính trị hết sức quan trọng của Đảng bộ, của các cơ quan, ban ngành, đoàn thể của huyện Đặc biệt là cơ quan chức năng chủ quản là phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện Sơn Tịnh và cán bộ chính sách ở các xã với chức năng, nhiệm vụ của mình đã đóng góp một phần không nhỏ có tính chất quyết định đến hiệu quả thực thi chính sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng

Tuy nhiên, quá trình triển khai thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng ở huyện còn rất nhiều vấn đề tồn tại như: Thủ tục hành chính rườm rà, tổ chức thực hiện chế độ còn nhiều vướng mắc, việc áp dụng các văn bản của Nhà nước ban hành chưa thống nhất, một số văn bản quy định thực hiện khi đi vào thực tiễn có những điều chưa phù hợp với thực tế, dẫn đến khó thực hiện, tổ chức bộ máy làm công tác ưu đãi người có công còn bộc lộ nhiều bất hợp lý cần được quan tâm giải quyết; điều kiện, tiêu chuẩn xác nhận người có công với cách mạng chưa thật sự chặt chẽ, hợp lý; chế độ trợ cấp ưu đãi chưa đạt mục tiêu ưu đãi xã hội gắn liền với phát triển kinh tế -

xã hội của địa phương; một số quy định của chính sách chưa mang tính kế thừa, thiếu tính ổn định, luôn thay đổi, chưa phù hợp với thực tiễn ở cơ sở dẫn đến khó thực hiện

Xuất phát từ những lý do trên, liên hệ với thực tế công tác Tôi chọn đề tài để nghiên cứu với nội dung: “Thực thi chính sách đối với người có công

4

với cách mạng trên địa bàn huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi” để làm luận văn

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Chính sách đối với người có công với cách mạng đã được nhiều tác giả quan tâm, nghiên cứu và công bố các kết quả nghiên cứu Trong quá trình thực hiện đề tài, tác giả đã có điều kiện tiếp cận các công trình như:

- Giáo trình ưu đãi xã hội (2009) của Trường Đại học Lao động - Xã hội, Nxb Lao động - Xã hội, Hà Nội Chủ biên: Ths Bùi Thị Chớm Gồm các nội dung: Phần 1, Một số lý luận về ưu đãi xã hội; Phần 2, Sự hình thành và phát triển của hệ thống chính sách ưu đãi xã hội đối với người có công với cách mạng ở Việt Nam; Phần 3, Hệ thống chính sách ưu đãi xã hội hiện hành

4, Quy định về trợ cấp, phụ cấp ưu đãi đối với người có công với cách mạng; Phần 5, Chế độ, chính sách đối với đối tượng tham gia chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, làm nhiệm vụ quốc tế; Phần 6, Chính sách hỗ trợ về nhà ở đối với người

5

mối quan hệ giữa chính sách đối với người có công với các chính sách kinh

tế, xã hội khác; sự cần thiết phải đổi mới chính sách đối với người có công Trong số những người có công, luận án chỉ nghiên cứu những đối tượng: thương binh, bệnh binh, liệt sĩ, thân nhân liệt sĩ; người tham gia cách mạng qua các thời kỳ, người và gia đình có thành tích giúp đỡ cách mạng

- Nguyễn Đình Liêu (1996), Luận án Phó tiến sĩ khoa học luật học:

“Hoàn thiện pháp luật ưu đãi người có công ở Việt Nam - Lý luận và thực tiễn” Luận án nghiên cứu những vấn đề lí luận và thực tiễn của pháp luật ưu đãi người có công Xác định và hoàn thiện các quy phạm pháp luật ưu đãi người có công Luận án chỉ giới hạn nghiên cứu hoàn thiện pháp luật ưu đãi người có công với nước trong các cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc và bảo

vệ Tổ quốc và cũng chỉ giới hạn nghiên cứu vấn đề người có công kể từ khi Đảng Cộng Sản Việt Nam ra đời đến nay Từ những phân tích lý luận và phân tích thực trạng pháp luật ưu đãi và đời sống người có công ở Việt Nam; luận án đưa ra những kiến nghị về các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật ưu đãi người có công ở Việt Nam

- Phạm Hải Hưng (2007), Luận văn thạc sĩ hành chính công: “Nâng cao năng lực của cơ quan hành chính Nhà nước trong thực hiện pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng ở nước ta hiện nay” Luận văn nghiên cứu, phân tích cơ sở lí luận về năng lực của các cơ quan Hành chính Nhà nước trong thực hiện pháp luật ưu đãi đối với người có công cách mạng; làm rõ thực trạng và đề ra một số giải pháp về năng lực của các cơ quan hành chính Nhà nước trong thực hiện pháp luật ưu đãi đối với người có công với cách mạng ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

- Đinh Văn Hải (2015), Luận văn thạc sĩ hành chính công: “Thực thi chính sách ưu đãi người có công với cách mạng trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi” Luận văn nghiên cứu việc thực hiện chính sách người có công với cách

6

mạng từ thực tiễn tỉnh Quảng Ngãi, cụ thể là các quy định về điều kiện, thủ tục, quy trình xác nhận; việc tổ chức thực thi chính sách này cho các nhóm đối tượng thuộc diện thụ hưởng chính sách theo quy định tại Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng Luận văn đã hệ thống hóa, phân tích, đánh giá hệ thống chính sách người có công với cách mạng và việc tổ chức thực thi ở tỉnh Quảng Ngãi; làm rõ những hạn chế, bất cập của chính sách người có công với cách mạng trong thực tế thực hiện; qua nghiên cứu đã đưa ra một số các giải pháp để hoàn thiện chính sách và tổ chức thực hiện chính sách người có công với cách mạng ngày càng hiệu quả hơn

Các bài viết, công trình nghiên cứu nói trên phần lớn tập trung ở phương diện rộng, nghiên cứu cả hệ thống chính sách an sinh xã hội hoặc nghiên cứu ở phương diện rộng quy mô toàn quốc, cấp tỉnh mà hiện tại chưa

có luận văn nghiên cứu, đi sâu vào lĩnh vực thực thi chính sách đối với người

có công ở cơ sở cấp huyện hoặc chưa đánh giá sát, đúng thực trạng, chưa chỉ

ra được đâu là nguyên nhân của những bất cập, tồn tại, hạn chế của các chính sách đối với người có công với cách mạng đang thực hiện Bên cạnh đó, hiện nay có nhiều chính sách mới vừa được ban hành đã và đang thực hiện cần tiếp tục phải nghiên cứu, điều chỉnh, bổ sung cho phù hợp với thực tiễn và sự phát triển của xã hội

Do vậy, cần phải tiếp tục nghiên cứu, đánh giá thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng, từ đó rút ra những giá trị, mặt tồn tại để tiếp tục định hướng và hoàn thiện trong thời gian đến là hết sức cần thiết Thông qua đề tài luận văn này, Tôi muốn được tham gia, làm rõ hơn một số vấn đề mà thấy là cần thiết cho việc thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng ở huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi, phù hợp với thực tiễn, đáp ứng nhu cầu chính đáng của người có công và thân nhân của người có công, giữ vững thành quả cách mạng, đồng thời góp phần phát triển kinh tế -

đề xuất những giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng ở địa phương trong thời gian tới

Đề xuất định hướng, giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thực thi chính sách đối với người có công ở huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi hiện nay và thời gian đến

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Hoạt động tổ chức thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng của các cấp chính quyền, các tổ chức chính trị, chính trị xã hội và các tổ chức, công dân trên địa bàn huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi

4.2 Phạm vi nghiên cứu

8

Nghiên cứu thực thi một số chính sách ưu đãi được quy định tại Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng ở huyện Sơn Tịnh từ năm 2010 đến năm 2017 Cụ thể các đối tượng:

- Người hoạt động cách mạng trước ngày 01 tháng 01 năm 1945;

- Người hoạt động cách mạng từ ngày 01 tháng 01 năm 1945 đến ngày khởi nghĩa tháng Tám năm 1945;

- Liệt sĩ;

- Bà mẹ Việt Nam Anh hùng;

- Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân;

- Anh hùng Lao động trong thời kỳ kháng chiến;

- Thương binh, người hưởng chính sách như thương binh (gọi chung là thương binh);

- Bệnh binh;

- Người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hoá học;

- Người hoạt động cách mạng, hoạt động kháng chiến bị địch bắt tù, đày;

- Người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế;

- Người có công giúp đỡ cách mạng

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn 5.1 Phương pháp luận

Nội dung của luận văn sử dụng các phương pháp luận duy vật biện chứng và lịch sử của Chủ nghĩa Mác – Lênin, kết hợp với các quan điểm định hướng của Đảng, pháp luật của Nhà nước để nghiên cứu và giải quyết vấn đề đặt ra của đề tài

9

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Ngoài phương pháp luận, luận văn còn sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học chuyên ngành như: Phương pháp hệ thống hóa tài liệu; phương pháp phân tích, tổng hợp thống kê, phương pháp so sánh; phương pháp điều tra xã hội học được áp dụng để giải quyết các vấn đề của luận văn

6 Ý nghĩa về lý luận và thực tiễn của luận văn

- Các đóng góp của luận văn góp phần hoàn thiện lý luận về thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng

- Góp phần làm sáng tỏ những nội dung chính sách đối với người có công nói chung và huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi nói riêng

- Nêu quan điểm định hướng và đề xuất một số giải pháp có tính khả thi nhằm nâng cao chất lượng thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng trên địa bàn huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi trong giai đoạn hiện nay

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, đề tài được chia thành 03 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng

Chương 2 Thực trạng thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng trên địa bàn huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi

Chương 3 Phương hướng và giải pháp tổ chức thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng trên địa bàn huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi

10

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC THI CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI

NGƯỜI CÓ CÔNG VỚI CÁCH MẠNG Chính sách đối với người có công với cách mạng có nội dung rộng, nhiều loại đối tượng thụ hưởng khác nhau, điều kiện, tiêu chuẩn xác nhận đối tượng khác nhau, tùy từng đối tượng quy định mức trợ cấp, phụ cấp khác nhau, trong phạm vi của luận văn không thể bao quát đầy đủ được Do vậy, tác giả chọn một số vấn đề cơ bản lý luận để nghiên cứu, luận giải để làm sáng tỏ các quy định thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng

ở nước ta hiện nay, đó là: Quan niệm về người có công với cách mạng, ưu đãi người có công với cách mạng, chính sách đối với người có công với cách mạng, đánh giá việc thực thi chính sách này đối với các cấp chính quyền 1.1 Người có công với cách mạng và chính sách đối với người có công 1.1.1 Khái niệm về người có công với cách mạng

Thuật ngữ “cách mạng” được dùng trong nhiều phạm vi, góc độ khác nhau, tùy từng trường hợp cụ thể, có thể được hiểu là cuộc biến đổi xã hội - chính trị lớn và căn bản, thực hiện bằng việc lật đổ một chế độ xã hội lỗi thời, lập nên một chế độ xã hội mới, tiến bộ Ví dụ: Cách mạng xã hội chủ nghĩa, cách mạng tháng Tám năm 1945 Hoặc được được hiểu là cuộc đấu tranh nhằm thực hiện một cuộc cách mạng xã hội, ví dụ: Tham gia cách mạng, cách mạng là sự nghiệp của quần chúng Hoặc cách mạng được hiểu là quá trình thay đổi lớn và căn bản theo hướng tiến bộ trong một lĩnh vực nào đó, ví dụ: Cách mạng khoa học - kĩ thuật, cách mạng tư tưởng và văn hóa [31; trang 102]

Đối với thuật ngữ “người có công” thì mặc dù pháp luật ưu đãi người

có công với cách mạng đã được thực hiện từ lâu, nhưng cho đến nay chưa có

11

một văn bản pháp luật nào nêu rõ khái niệm khái niệm người có công Tuy nhiên, căn cứ các tiêu chuẩn đối với từng đối tượng là người có công mà Nhà nước ta đã quy định, có thể nêu khái niệm người có công theo 2 nghĩa sau: Theo nghĩa rộng: “Người có công là những người không phân biệt tôn giáo, tín ngưỡng, dân tộc, nam nữ, tuổi tác, đã tự nguyện cống hiến sức lực, tài năng, trí tuệ, có người hy sinh cả cuộc đời mình cho sự nghiệp dựng nước, giữ nước và kiến thiết đất nước Họ là người có những thành tích đóng góp hoặc những cống hiến xuất sắc phục vụ vì lợi ích của đất nước, của dân tộc được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận theo qui định của pháp luật” Qua khái niệm này có thể nhận thấy rõ những tiêu chí cơ bản của người

có công, đó là phải có đóng góp, phải có cống hiến vì lợi ích của dân tộc Những đóng góp, cống hiến của người có công với cách mạng có thể là trong các cuộc đấu tranh giải phóng giành độc lập, tự do cho Tổ quốc và cũng có thể là trong các công cuộc xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước [38; trang 18-19]

Theo nghĩa hẹp: “Người có công là những người không phân biệt tôn giáo, tín ngưỡng, dân tộc, nam nữ, tuổi tác có những đóng góp, những cống hiến xuất sắc trong thời kỳ trước cách mạng tháng Tám năm 1945, trong các cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc, được các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền công nhận theo qui định của pháp luật” Theo khái niệm này, người có công với cách mạng bao gồm những người tham gia hoặc giúp

đỡ cho cách mạng, họ đã hy sinh cả cuộc đời mình hoặc một phần thân thể hoặc có thành tích xuất sắc đóng góp cho sự nghiệp cách mạng của dân tộc [38; trang 19]

Từ các khái niệm trên, có thể rút ra một số đặc điểm của người có công với cách mạng sau đây:

Thứ nhất, người có công với cách mạng bao gồm những người tham gia

Như vậy, để làm rõ hơn hơn vấn đề ưu đãi người có công với cách mạng, cần làm rõ các khái niệm sau:

Ưu đãi: “Dành cho những điều kiện, quyền lợi đặc biệt hơn, so với đối tượng khác Ví dụ chính sách ưu đãi trí thức Một vùng đất được thiên nhiên

ưu đãi [31, trang 1092]

Ưu tiên: “Đặc biệt trước những đối tượng khác, vì được coi trọng hơn Ví dụ: Ưu tiên nhận công nhân lành nghề vào làm Được hưởng quyền

ưu tiên” [31; trang 1092]

Với đặc điểm lịch sử của dân tộc Việt Nam, lịch sử của những cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, do đó những người có công với cách mạng là một

bộ phận lớn những người đã hy sinh, cống hiến cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, đó là những người Mẹ Việt Nam Anh hùng, những thương binh, bệnh binh, liệt sĩ, người có công đóng góp giúp đỡ cách mạng… Họ là những người có công với cách mạng, với đất nước, được Nhà nước và nhân dân ghi nhận, tôn vinh Do vậy, ưu đãi đối với người có công với cách mạng xét ở

13

một góc độ nào đó chính là những ưu đãi xã hội (Pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng hiện nay chỉ quy định về đối tượng này)

Tuy nhiên, đối tượng người có công với cách mạng được hưởng ưu đãi

xã hội không chỉ bó hẹp trong phạm vi những người có công với cách mạng

mà còn được hiểu theo nghĩa rộng, đó là những người đã cống hiến sức lực, năng lực, trí tuệ của mình cho sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của đất nước mà không có bất kỳ sự đòi hỏi, yêu cầu nào Họ là những người có thành tích đặt biệt xuất sắc, làm rạng danh Tổ quốc, cống hiến, hy sinh vì lợi ích của đất nước, của dân tộc, được sự công nhận của toàn xã hội mà không có sự phân biệt tôn giáo, dân tộc, tín ngưỡng, tuổi tác, giới tính, nghề nghiệp, lĩnh vực công tác…, như: Anh hùng Lao động, Nhà giáo nhân dân, Nghệ sĩ nhân dân, Thầy thuốc ưu tú, Nhà kinh tế, Nhà khoa học có đóng góp những thành tựu to lớn cho đất nước

Qua các khái niệm nêu trên có thể hiểu rằng” Ưu đãi người có công với cách mạng là việc Nhà nước, xã hội dành những điều kiện, quyền lợi đặc biệt hơn so với đối tượng khác vì được tôn vinh, được coi trọng hơn Ưu đãi người

có công với cách mạng là chính sách đãi ngộ cả về vật chất và tinh thần của Nhà nước và xã hội nhằm ghi nhận và đền đáp công lao đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đối với những người có công với cách mạng

Ưu đãi người có công với cách mạng cũng có thể hiểu là trách nhiệm của Nhà nước thông qua việc xây dựng những hệ thống chính sách ưu đãi cụ thể về sự ưu tiên và trình tự thực thi chính sách ưu tiên đó Qua đó vận động các tầng lớp nhân dân và các tổ chức xã hội với truyền thống tốt đẹp sẵn có,

tổ chức các hoạt động, phong trào, đóng góp các nguồn lực cho việc thực thi các chính sách đối với người có công với cách mạng

Mục tiêu của chính sách ưu đãi người có công với cách mạng là đầu

14

tư xã hội, nhằm phát huy và phát triển những giá trị tinh thần cao đẹp của dân tộc Đó là mục tiêu chính trị - xã hội đặc biệt, là điều cực kỳ quan trọng để củng cố và định hướng thể chế chính trị của Nhà nước hiện tại cũng như trong tương lai Hay nói cách khác, chính sách này có đúng đắn

và tổ chức thực hiện tốt sẽ góp phần quan trọng để ổn định tình hình kinh

tế - xã hội ở nước ta hiện nay và trong những năm tới

Ưu đãi người có công với cách mạng mang tính chất truyền thống của Đảng và Nhà nước ta Đi đôi với phát triển kinh tế, Đảng và Nhà nước luôn luôn chú ý giải quyết các vấn đề xã hội Chiến lược đó đặt trong chiến lược tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của cả đất nước Như vậy, có chiến lược phát triển kinh tế tốt sẽ tạo ra tiền đề, điều kiện thuận lợi để giải quyết các vấn

đề xã hội và sẽ thúc đẩy phát triển kinh tế Chỉ có trên cơ sở thực hiện có hiệu quả chính sách kinh tế, mới có thể nâng cao năng suất lao động, nâng cao cơ

sở vật chất để thực hiện chính sách xã hội, thực hiện công bằng xã hội Ngược lại, chính sách xã hội ảnh hưởng trực tiếp tới việc thực hiện các mục tiêu kinh

tế tác động tới năng suất, chất lượng, hiệu quả lao động, góp phần ổn định xã hội Từ sự nghiên cứu và phân tích nêu trên cho thấy chính sách kinh tế là cơ

sở cho chính sách ưu đãi xã hội Và đến lượt mình chính sách ưu đãi xã hội lại

là động lực, là tiền đề góp phần ổn định và phát triển xã hội, tạo điều kiện cho nền kinh tế phát triển mạnh mẽ và vững chắc

Theo Điều 67 Hiến pháp năm 1992 đã chỉ rõ: “Thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ được hưởng các chính sách ưu đãi của Nhà nước Thương binh được tạo điều kiện phục hồi chức năng lao động, có việc làm phù hợp với sức khoẻ và có đời sống ổn định Những người và gia đình có công với nước được khen thưởng và chăm sóc" và Điều 59 Hiến pháp năm 2013 cũng đã quy định:

“Nhà nước, xã hội tôn vinh, khen thưởng, thực hiện chính sách ưu đãi đối với người có công với nước”

15

Theo Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh tháng 5 năm 1968, Bác chỉ rõ:

“Đối với những người đã dũng cảm hy sinh một phần xương máu của mình (cán bộ, binh sĩ, dân quân du kích, thanh niên xung phong) Đảng, Nhà nước

và đồng bào phải tìm cách cho họ có nơi ăn chốn ở yên ổn, đồng thời phải mở lớp dạy nghề thích hợp với mỗi người để họ có thể dần dần "tự lực cánh sinh”" “Đối với các liệt sĩ, mỗi địa phương (thành phố, làng, xã) cần xây dựng vườn hoa và bia tưởng niệm ghi sự hy sinh anh dũng của các liệt sĩ, để đời đời giáo dục tinh thần yêu nước cho nhân dân ta Đối với cha, mẹ, vợ con của thương binh và liệt sĩ mà thiếu sức lao động và túng thiếu thì chính quyền địa phương phải giúp đỡ họ có công việc làm ăn thích hợp, quyết không để họ đói rét"

Thật vậy, thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng thể hiện ngay trong bản chất và chức năng quản lý của Nhà nước ta Nhà nước vừa là tổ chức chính trị đặc biệt, đại diện cho giai cấp công nhân và nhân dân lao động và cũng là đại diện cho toàn dân tộc Thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng là kết hợp lợi ích giai cấp và lợi ích của dân tộc, đảm bảo cho đất nước ta ngày càng phát triển bềnh vững và hòa nhập sâu rộng với quốc tế

1.1.2 Chính sách đối với người có công với cách mạng

Trước hết cần làm rõ khái niệm chính sách đối với người có công với cách mạng theo quan điểm của Đảng và Nhà nước ta

Chính sách: “Sách lược và kế hoạch cụ thể nhằm đạt một mục đích nhất định, dựa vào đường lối chính trị chung và tình hình thực tế mà đề ra Ví dụ: Chính sách kinh tế, chính sách hòa bình” [31; trang 106]

Chính sách nói chung là sách lược là kế hoạch của Đảng và Nhà nước dựa vào đường lối chính trị chung và thực tế tình hình kinh tế - xã hội trong

16

từng thời kỳ nhằm đạt được một mục tiêu nhất định về những vấn đề của xã hội Trên cơ sở chính sách được đưa ra, Nhà nước tổ chức thực hiện thông qua các hoạt động cụ thể: Thể chế nội dung chính sách thành các quy phạm pháp luật và tổ chức hoạt động thực hiện trong đời sống xã hội

Chính sách đối với người có công với cách mạng là đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước căn cứ vào nhiệm vụ chính trị từng thời kỳ cách mạng, dựa trên sự phát triển nền kinh tế - xã hội, khả năng tài chính – ngân sách, … mà Đảng, Nhà nước ta đưa ra những chính sách ưu đãi khác nhau đối với người có công với cách mạng để ghi nhận, tôn vinh những công lao, sự đóng góp, sự hy sinh to lớn của những người của người có công với cách mạng, tạo mọi điều kiện có thể, khả năng chi trả, bù đắp phần nào những mất mác về đời sống vật chất, văn hóa tinh thần đối với người có công

Ngay từ những ngày đầu giành được chính quyền cách mạng, tuy gặp nhiều khó khăn, phải kháng chiến chống thực dân Pháp, nhưng Đảng và Nhà nước ta vẫn luôn chú trọng đến công tác xây dựng cũng như thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng Và, chính sách ưu đãi đối với người có công là một chính sách đặc biệt thực hiện cho những đối tượng đặc biệt Do vậy, nó thể hiện rất rõ quan điểm và đường lối của Đảng và Nhà nước với tư cách là chủ thể quản lý xã hội, Nhà nước có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc xây dựng chính sách ưu đãi đối với người có công Nhà nước thông qua các tổ chức, chức năng của mình hoạch định các chính sách ưu đãi đối với người có công; mặt khác, Nhà nước bằng các bộ máy của mình, triển khai thực hiện các chính sách đối với người có công, đưa chính sách vào cuộc sống Ngoài ra, Nhà nước còn định hướng động viên, khuyến khích, ủng hộ

và tham gia phát động các phong trào xã hội hóa trong việc thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng

Chính sách đối với người có công với cách mạng là chính sách vô cùng

17

quan trọng, nó phản ánh sự quan tâm, ý thức xã hội của Nhà nước, của cộng đồng, của thế hệ đi sau đối với thế hệ cha, anh đi trước Vì vậy, nó có ý nghĩa xã hội và nhân văn sâu sắc đối với những đóng góp to lớn của người có công với cách mạng Làm tốt chính sách người có công với cách mạng sẽ góp phần vào sự

ổn định xã hội, giữ vững thể chế Ngược lại, nếu không thực hiện tốt chính sách đối với người có công với cách mạng sẽ ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển kinh

tế - xã hội của đất nước

Thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng là góp phần vào thực hiện chính sách con người của quốc gia, nhằm làm cho thế hệ trẻ, thế

hệ tương lai ý thức trách nhiệm của bản thân mình đối với xã hội, đối với Tổ quốc, sẵn sàng hy sinh vì sự nghiệp độc lập tự do của dân tộc

Chính sách đối với người có công là một bộ phận của hệ thống chính sách xã hội mà cụ thể là chính sách bảo đảm xã hội Chính sách bảo đảm xã hội là sự bảo vệ của Nhà nước, của xã hội đối với các thành viên của mình thông qua một loạt các biện pháp công cộng Trong hệ thống bảo đảm xã hội

ở nước ta gồm có ưu đãi xã hội đối với những người có công lao đối với đất nước; bảo hiểm xã hội đối với người lao động trong các thành phần kinh tế; cứu trợ xã hội đối với những người không may bị rủi ro, khó khăn hoặc hiểm nghèo Như vậy có thể thấy bảo đảm xã hội là sự bảo vệ, sự giúp đỡ của Nhà nước, của cộng đồng đối với mọi thành viên của mình trong đó có người có công với cách mạng Tuy nhiên, chính sách ưu đãi xã hội không chỉ là sự bảo

vệ, sự giúp đỡ mà còn là sự thể hiện nghĩa vụ, trách nhiệm của Nhà nước, của cộng đồng đối với một bộ phận dân cư đặc biệt những người có công với cách mạng Chính vì vậy chính sách ưu đãi xã hội có vị trí đặc biệt quan trọng trong chính sách bảo đảm xã hội nói riêng và trong hệ thống chính sách bảo đảm xã hội nói chung

18

1.1.3 Vai trò của các chủ thể đối với người có công với cách mạng

- Cùng với vai trò của các cơ quan ở Trung ương, công tác chăm sóc thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ, người có công với cách mạng ở từng địa phương cũng phải được quan tâm đúng mức, động viên được tiềm năng to lớn của cộng đồng vào việc chăm sóc, ổn định đời sống của người có công đều thể hiện sự quan tâm đùm bọc - đạo lý và truyền thống nhân ái uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ người trồng cây của người Việt Nam

- Các cấp chính quyền cần lãnh đạo, chỉ đạo, quán triệt sâu sắc các quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về công tác người có công với cách mạng; tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng, nâng cao nhận thức trong cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ về sự hy sinh, đóng góp to lớn của các thế hệ người có công với cách mạng; xác định việc chăm lo, thực hiện chính sách ưu đãi người có công với cách mạng là bổn phận, nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội

- Nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với công tác người có công với cách mạng Nghiên cứu, ban hành Pháp lệnh thay thế Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng hiện hành; rà soát, hoàn thiện

hệ thống pháp luật, chính sách người có công với cách mạng, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, phù hợp với thực tiễn

- Ðẩy mạnh cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin, tăng cường sự phối hợp hiệu quả giữa các bộ, ban, ngành Trung ương và địa phương trong thực hiện công tác người có công với cách mạng; chú trọng đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, ý thức, trách nhiệm của những người làm công tác này Thực hiện tốt công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các vi phạm trong

19

thực hiện pháp luật, chính sách đối với người có công với cách mạng

- Bằng những việc làm thiết thực, hiệu quả, các tổ chức, cơ quan, đoàn thể, cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên và các tầng lớp nhân dân tích cực tham gia có trách nhiệm đối với công tác người có công với cách mạng và phong trào "Toàn dân chăm sóc các gia đình thương binh, liệt sĩ và người có công với cách mạng", ủng hộ quỹ "Ðền ơn đáp nghĩa" Thường xuyên quan tâm, động viên, khích lệ, kịp thời biểu dương khen thưởng các thương binh, bệnh binh và gia đình người có công phát huy truyền thống tốt đẹp, tự nỗ lực vươn lên, khắc phục khó khăn tiếp tục đóng góp công sức, trí tuệ vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

- Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị

- xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp và nhân dân trong công tác chăm sóc người có công với cách mạng Thực hiện tốt việc giám sát quá trình xây dựng

và thực hiện chính sách người có công với cách mạng; thường xuyên quan tâm, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người có công với cách mạng, kiến nghị với cấp ủy và cơ quan nhà nước các cấp kịp thời giải quyết các vấn đề liên quan, bảo đảm quyền lợi của người có công với cách mạng

Chính sách ưu đãi người có công với cách mạng là phương tiện, công

cụ quản lý có hiệu lực mọi mặt đời sống vật chất và tinh thần trong lĩnh vực

ưu đãi xã hội đối với người có công Đó là những quy định ưu đãi đối với người có công về trợ cấp, về việc làm, về giáo dục và đào tạo và những biện pháp bảo đảm thực hiện Có vai trò vô cùng quan trọng, đó là:

Thứ nhất, chính sách ưu đãi người có công thể hiện chính sách vô cùng quan trọng, nó phản ánh sự quan tâm, ý thức xã hội của Nhà nước, của cộng đồng, của thế hệ đi sau đối với thế hệ cha, anh Vì vậy, nó có ý nghĩa xã hội

và nhân văn sâu sắc Thực hiện tốt chính sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng sẽ góp phần vào sự ổn định xã hội, giữ vững thể chế Ngược

20

lại, nếu không thực hiện tốt chính sách ưu đãi người có công với cách mạng

sẽ dẫn đến sự đảo lộn chính trị xã hội, ảnh hưởng đến sự tồn vong của đất nước Quy định của chính sách về ưu đãi người có công với cách mạng thể hiện ngay trong bản chất của Nhà nước Nhà nước ta vừa là tổ chức quyền lực chính trị công đặc biệt đại diện chính thức cho giai cấp công nhân và tuyệt đại

đa số nhân dân lao động là giai cấp, những tầng lớp thống trị trong xã hội, vừa

là đại diện cho dân tộc Do vậy, chính sách ưu đãi người có công với cách mạng là sự kết hợp lợi ích giai cấp và lợi ích của dân tộc, đảm bảo cho đất nước, cho dân tộc có sự phát triển lâu dài và bền vững

Thứ hai, chính sách ưu đãi người có công với cách mạng góp phần vào thực hiện chính sách con người của quốc gia, nhằm giáo dục công dân, nhất là thế hệ trẻ, thế hệ tương lai ý thức về trách nhiệm của mình đối với xã hội, đối với Tổ quốc, sẵn sàng xả thân vì sự nghiệp của dân tộc, của đất nước

Thứ ba, chính sách ưu đãi người có công với cách mạng là một bộ phận của hệ thống chính sách an sinh xã hội của mỗi quốc gia mà cụ thể là chính sách bảo đảm xã hội (hay còn gọi là an toàn xã hội) là sự bảo vệ của Nhà nước, của xã hội đối với các thành viên của mình thông qua một loạt các biện pháp công cộng Trong hệ thống bảo đảm xã hội ở nước ta gồm có ưu đãi xã hội đối với người có công với những thương binh, gia đình liệt sĩ và những người có công lao đối với đất nước; Bảo hiểm xã hội đối với lao động trong các thành phần kinh tế; cứu trợ xã hội đối với những người không may bị rủi

ro, hiểm nghèo Như vậy có thể thấy, bảo đảm xã hội là sự bảo vệ, sự giúp đỡ của Nhà nước, của cộng đồng đối với mọi thành viên của mình trong đó có người có công với cách mạng Tuy nhiên, đối với chính sách đối với người có công với cách mạng không chỉ là sự bảo vệ, sự giúp đỡ mà còn thể hiện nghĩa

vụ, trách nhiệm của Nhà nước, của cộng đồng đối với một bộ phận dân cư đặc biệt Chính vì vậy, chính sách đối với người có công với cách mạng có vị trí

có công với cách mạng là sự hy sinh cao quý vì đại nghĩa bằng xương và máu, bằng tài sản và tính mạng thì không gì có thể so sánh được, không gì có thể đền bù được Sự “Đền ơn đáp nghĩa” không chỉ là vật chất thuần túy mà còn

là đạo lý, truyền thống nhân văn của dân tộc Việt Nam, là lòng kính trọng, biết ơn sâu sắc của nhiều thế hệ hôm nay và mai sau đối với người có công với cách mạng

1.2 Thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng

1.2.1 Các chủ thể tham gia thực thi chính sách

- Ở Trung ương:

+ Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ: Đây là những

cơ quan trực tiếp thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng, nên họ thường có khả năng nắm bắt được các vấn đề phát sinh trong đời sống

xã hội cần có các chính sách để giải quyết Các cơ quan này thường phải nhận diện và đánh giá thực chất được vấn đề phát sinh và dự báo khả năng mở rộng của nó Họ cũng là những cơ quan đề nghị cấp trên về phương án giải quyết,

và nếu được chấp nhận, họ chính là đơn vị sẽ trình dự thảo chính sách

+ Các uỷ ban, tiểu ban của Quốc hội: Đây là các cơ quan chuyên môn của Quốc hội, có nhiệm vụ xem xét các dự án chính sách đã được các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ đệ trình

- Ở địa phương:

+ UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương

22

+ UBND các huyện, thành phố thuộc tỉnh

+ UBND các xã, phường, thị trấn

1.2.2 Nội dung tổ chức thực thi chính sách

- Xây dựng kế hoạch thực thi chính sách:

Việc xây dựng kế hoạch triển khai thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng là vì quá trình tổ chức thực thi chính sách là quá trình phức tạp, diễn ra trong một thời gian dài, vì thế chúng cần được lập kế hoạch, chương trình để các cơ quan nhà nước triển khai thực hiện chính sách đối với người có công một cách chủ động hoàn toàn Kế hoạch triển khai thực thi chính sách đối với người có công được xây dựng trước khi đưa chính sách vào cuộc sống Các cơ quan triển khai thực thi chính sách từ Trung ương đến địa phương đều phải xây dựng kế hoạch, chương trình thực hiện Kế hoạch triển khai thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng bao gồm những nội dung cơ bản sau:

Thứ nhất, lập kế hoạch tổ chức điều hành cần đảm bảo những dự kiến

về hệ thống các cơ quan chủ trì và phối hợp triển khai thực hiện chính sách;

số lượng và chất lượng nhân sự tham gia tổ chức thực thi; những dự kiến về

cơ chế trách nhiệm của cán bộ quản lý và công chức thực thi; cơ chế tác động giữa các cấp thực thi chính sách

Thứ hai, xác định kế hoạch cung cấp các nguồn vật lực như dự kiến về các cơ sở kiến trúc, trang thiết bị kỹ thuật phục vụ cho tổ chức thực thi chính sách; các nguồn lực tài chính, các vật tư văn phòng phẩm

Thứ ba, xác định thời gian triển khai thực hiện thông qua dự kiến về thời gian duy trì chính sách; dự kiến các bước tổ chức triển khai thực hiện từ tuyên truyền chính sách đến tổng kết rút kinh nghiệm Mỗi bước đều có mục tiêu cần đạt được và thời gian dự kiến cho việc thực hiện mục tiêu Có thể dự

23

kiến mỗi bước cho phù hợp với một chương trình cụ thể của chính sách Thứ tư, lên kế hoạch kiểm tra thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng là những dự kiến về tiến độ, hình thức, phương pháp kiểm tra, giám sát tổ chức thực thi chính sách

Thứ năm, xây dựng dự kiến những nội quy, quy chế trong thực thi chính sách công bao gồm nội quy, quy chế về tổ chức, điều hành; về trách nhiệm, nghĩa vụ và quyền hạn của cán bộ, công chức và các cơ quan nhà nước tham gia tổ chức điều hành chính sách; về các biện pháp khen thưởng, kỷ luật

cá nhân, tập thể trong tổ chức thực thi chính sách Dự kiến kế hoạch thực thi

ở cấp nào do lãnh đạo cấp đó xem xét thông qua Sau khi được quyết định thông qua, kế hoạch thực thi chính sách mang giá trị pháp lý, được mọi người chấp hành thực hiện Việc điều chỉnh kế hoạch cũng do cấp có thẩm quyền thông qua kế hoạch quyết định

- Tuyên truyền, phổ biến chính sách:

Sau khi bản kế hoạch triển khai thực hiện được thông qua, các cơ quan nhà nước tiến hành triển khai tổ chức thực hiện theo kế hoạch Việc trước tiên cần làm trong quá trình này là tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia thực hiện chính sách đối với người có công với cách mạng Đây là một hoạt động quan trọng, có ý nghĩa lớn với cơ quan nhà nước và các đối tượng thực thi chính sách công Phổ biến, tuyên truyền chính sách đối với người có công với cách mạng tốt giúp cho các đối tượng chính sách và mọi người dân tham gia thực thi hiểu rõ về mục đích, yêu cầu của chính sách; về tính đúng đắn của chính sách trong điều kiện hoàn cảnh nhất định; và về tính khả thi của chính sách để họ tự giác thực hiện theo yêu cầu quản lý của nhà nước Đồng thời còn giúp cho mỗi cán bộ, công chức có trách nhiệm tổ chức thực thi nhận thức được đầy đủ tính chất, trình độ, quy mô của chính sách với đời sống xã hội để chủ động tích cực tìm kiếm các giải pháp thích hợp cho việc thực hiện

- Phân công, phối hợp thực hiện chính sách:

Bước tiếp theo sau bước tuyên truyền, phổ biến là phân công, phối hợp các cơ quan, đơn vị tổ chức thực hiện chính sách đối với người có công với cách mạng theo kế hoạch được phê duyệt Chính sách đối với người có công với cách mạng được thực thi trên phạm vi rộng lớn, tối thiểu cũng là một địa phương - vì thế số lượng cá nhân và tổ chức tham gia thực thi chính sách là rất lớn Số lượng tham gia bao gồm các đối tượng tác động của chính sách, nhân dân thực hiện và bộ máy tổ chức thực thi của nhà nước Không chỉ có vậy, các hoạt động thực hiện mục tiêu chính sách đối với người có công với cách mạng diễn ra cũng hết sức phong phú, phức tạp theo không gian và thời gian, chúng đan xen nhau, thúc đẩy hay kìm hãm nhau theo quy luật Bởi vậy, muốn tổ chức thực thi chính sách có hiệu quả cần phải tiến hành phân

25

công, phối hợp giữa các cơ quan quản lý ngành, các cấp chính quyền địa phương, các yếu tố tham gia thực thi chính sách và các quá trình ảnh hưởng đến thực hiện mục tiêu chính sách Trong thực tế người ta thường hay phân công cơ quan chủ trì và các cơ quan phối hợp thực hiện một chính sách cụ thể nào đó Chính sách đối với người có công với cách mạng có thể tác động đến lợi ích của một bộ phận dân cư, nhưng kết quả tác động lại liên quan đến nhiều yếu tố, quá trình thuộc các bộ phận khác nhau, nên cần phải phối hợp chúng lại để đạt yêu cầu quản lý Hoạt động phân công, phổi hợp diễn ra theo tiến trình thực hiện chính sách đối với người có công với cách mạng một cách chủ động, sáng tạo để luôn duy trì chính sách được ổn định, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả chính sách

- Theo dõi, kiểm tra, đôn đốc thực hiện:

Đôn đốc thực hiện chính sách đối với người có công với cách mạng là hoạt động của cơ quan, cán bộ, công chức có thẩm quyền thực hiện thông qua các công cụ hữu ích nhằm làm cho các chủ thể thực thi nêu cao ý thức trách nhiệm trong thực hiện các biện pháp theo định hướng chính sách Trên thực

tế, khi triển khai thực hiện chính sách đối với người có công với cách mạng, không phải bộ phận nào cũng làm tốt, làm nhanh như nhau, vì thế cần có hoạt động đôn đốc để vừa thúc đẩy các chủ thể nỗ lực nhiều hơn để hoàn thành nhiệm vụ, vừa phòng, chống những hành vi vi phạm quy định trong thực hiện chính sách công

Mặt khác, theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện chế độ, chính sách đối với người có công với cách mạng, giáo dục truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, thể hiện đạo lý “ăn quả nhớ người trồng cây”, thường xuyên kiểm tra việc thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng để khắc phục các thiếu sót trong thời gian qua; tập trung giải quyết cơ bản những vấn đề tồn tại, vướng mắc, khó khăn trong việc thực hiện chính sách ưu đãi đối với

26

người có công với cách mạng Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giải quyết đơn, thư khiếu nại tố cáo trong lĩnh vực thực hiện chính sách người có công, xử lý nghiêm minh những phần tử lợi dụng chính sách Nhà nước để trục lợi

- Đánh giá tổng kết rút kinh nghiệm:

Đánh giá việc thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng trên từng nhóm đối tượng để có cơ sở đề xuất cấp có thẩm quyền bổ sung, sửa đổi các chính sách hiện hành hoặc thay thế chính sách mới cho phù hợp; nghiên cứu, bổ sung các quy định, chế tài về các nghĩa vụ, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan; từng bước mở rộng diện đối tượng được thụ hưởng phù hợp với điều kiện kinh tế của đất nước

Tổ chức thực thi chính sách công được tiến hành liên tục trong thời gian duy trì chính sách đối với người có công với cách mạng Trong quá trình

đó người ta có thể đánh giá từng phần hay toàn bộ kết quả thực thi chính sách, trong đó đánh giá toàn bộ được thực hiện sau khi kết thúc chính sách Đánh giá tổng kết trong bước tổ chức thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng được hiểu là quá trình xem xét, kết luận về chỉ đạo - điều hành và chấp hành chính sách của các đối tượng thực thi chính sách Đối tượng được xem xét, đánh giá tổng kết về chỉ đạo điều hành thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng là các cơ quan nhà nước từ Trung ương đến cơ

sở Ngoài ra, còn xem xét cả vai trò, chức năng của các tổ chức chính trị, chính trị - xã hội và xã hội trong việc tham gia thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng Cơ sở để đánh giá, tổng kết công tác chỉ đạo, điều hành thực thi chính sách công trong các cơ quan nhà nước là kế hoạch được giao và những nội quy, quy chế được xây dựng Đồng thời còn kết hợp

sử dụng các văn bản liên tịch giữa cơ quan nhà nước với các tổ chức xã hội và các văn bản quy phạm khác để xem xét tình hình phối hợp chỉ đạo, điều hành

27

thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng của các tổ chức chính trị và xã hội với Nhà nước Bên cạnh việc tổng kết, đánh giá kết quả chỉ đạo, điều hành của các cơ quan nhà nước, còn xem xét, đánh giá việc thực thi của các đối tượng tham gia thực hiện chính sách công bao gồm các đối tượng thụ hưởng lợi ích trực tiếp và gián tiếp từ chính sách, nghĩa là tất cả các thành viên xã hội với tư cách là công dân Thước đo đánh giá kết quả thực thi của các đối tượng này là tinh thần hưởng ứng với mục tiêu chính sách và ý thức chấp hành những quy định về cơ chế, biện pháp do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành để thực hiện mục tiêu chính sách trong từng điều kiện về không gian và thời gian

1.2.3 Phương pháp thực thi chính sách

- Tăng cường công tác quản lý nhà nước nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng; đổi mới quản lý Nhà nước về ưu đãi xã hội Chú trọng việc cải cách thủ tục hành chính nhằm giảm phiền hà cho đối tượng chính sách nhưng vẫn đảm bảo chính xác; tiếp tục rà soát các đối tượng người có công với cách mạng để kịp thời làm các thủ tục hồ sơ xác nhận liệt sĩ, thương binh, người hưởng chính sách như thương binh, bệnh binh và về công tác quản lý các chế

độ, quản lý đối tượng Công bố, công khai các thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội cấp huyện,

Bộ phận Lao động – Thương binh và Xã hội cấp xã về chế độ chính sách đối với người có công với cách mạng Thực hiện rà soát và đơn giản hóa đối với thủ tục hành chính tại một số hồ sơ liên quan đến chế độ chính sách, rút ngắn thời gian giải quyết đối với một số thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực chính sách đối với người có công với cách mạng Đẩy mạnh cải cách chế độ công

vụ, công chức vì xác định yếu tố con người quyết định chất lượng, hiệu quả giải quyết công việc cho đối tượng chính sách Nhiều giải pháp được triển

28

khai như: tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ, kỹ năng giao tiếp, văn hóa ứng xử cho công chức phụ trách bộ phận một cửa và công chức chuyên môn giải quyết thủ tục hành chính; kiểm soát chặt chẽ việc giải quyết thủ tục hành chính tại các bộ phận tham gia giải quyết thủ tục hành chính; thường xuyên tiến hành kiểm tra, thanh tra công vụ để kịp thời chấn chỉnh kỷ luật, kỷ cương hành chính trong thực thi công vụ, giờ giấc làm việc và văn hóa ứng xử nơi công sở

- Thực hiện đúng các quy định của Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng và các văn bản có liên quan Chi trả trợ cấp ưu đãi kịp thời, đầy đủ các chế độ, chính sách đối với thương binh, gia đình liệt sĩ, người có công với cách mạng Tiếp tục đẩy mạnh sâu rộng phong trào “Đền ơn đáp nghĩa” Các cấp cần triển khai đồng bộ các giải pháp để đưa phong trào “Đền

ơn đáp nghĩa” phát triển sâu rộng hơn nữa trong toàn quân và các tầng lớp nhân dân Tăng cường xã hội hóa, đẩy mạnh phong trào chăm sóc người có công thông qua các chương trình tình nghĩa, toàn dân tham gia các hoạt động đền ơn đáp nghĩa nhằm huy động nguồn lực từ cộng đồng, xã hội cùng Nhà nước quan tâm chăm lo đời sống vật chất, tinh thần người có công

- Tập trung giải quyết tồn đọng trong việc xác nhận hồ sơ đối với người có công với cách mạng Tăng cường chỉ đạo và tổ chức thực hiện tốt các chỉ thị của Bộ Chính trị, quyết định của Thủ tướng Chính phủ về tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và chăm lo thực hiện chính sách xã hội đối với đối tượng người có công Thông qua các chính sách phát triển kinh tế - xã hội, chương trình mục tiêu quốc gia về giáo dục và đào tạo, dạy nghề, việc làm, giảm nghèo…tạo điều kiện cho bản thân người có công và gia đình họ (đặc biệt là con của họ) học tập, học nghề, tạo việc làm, phát triển về kinh tế nhằm

ổn định, nâng cao đời sống gia đình, đồng thời góp phần phát triển kinh tế -

xã hội chung của đất nước

29

- Xây dựng mô hình và cơ chế thích hợp trong việc thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng nhằm thể chế hóa các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với người có công; tạo môi trường pháp lý thuận lợi để các cơ quan, tổ chức, gia đình, cá nhân nâng cao nhận thức, tham gia tích cực vào việc đền ơn đáp nghĩa, chăm lo cho người có công, tạo sự đồng thuận cao, góp phần bảo đảm công bằng xã hội và tạo điều kiện thuận lợi để người có công xây dựng cuộc sống, tiếp tục khẳng định vai trò trong cộng đồng xã hội

- Tiếp tục làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành, các tổ chức, cá nhân trong triển khai thực hiện chế độ, chính sách đối với người có công với cách mạng, phổ biến kịp thời và sâu rộng các văn bản qui định về chính sách ưu đãi người có công; đồng thời phát huy dân chủ và công khai trong việc thực hiện chính sách

- Tăng cường thanh tra, kiểm tra thường xuyên công tác xác nhận

và thực hiện chế độ ưu đãi đối với người có công, phát hiện vi phạm đến đâu giải quyết dứt điểm đến đó, tập trung vào những đối tượng người có công còn tồn đọng Xử lý nghiêm minh những trường hợp vi phạm, tham ô Tăng niềm tin, sự tôn vinh, lòng biết ơn của xã hội đối với người có công với nước Tổ chức, sắp xếp bộ máy quản lý Nhà nước trong lĩnh vực người

có công từ khâu nghiên cứu, quản lý chỉ đạo đến tổ chức thực hiện với cơ

sở vật chất, trang thiết bị tương xứng với yêu cầu của công việc, đồng thời nâng cao trình độ của đội ngũ cán bộ cả về đạo đức và năng lực

1.2.4 Các điều kiện đảm bảo thực thi chính sách

Tổ chức thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng là toàn bộ quá trình chuyển hoá ý chí của chủ thể trong chính sách thành hiện thực với các đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu định hướng; do vậy, yêu

30

cầu đặt ra đối với việc thực thi chính sách là:

- Chính sách đối với người có công với cách mạng cần phải quy định cụ thể và đầy đủ về đối tượng ưu đãi đãi người có công với cách mạng, điều kiện xác nhận, căn cứ xác nhận, trình tự thủ tục hồ sơ đối với từng loại đối tượng người có công với cách mạng cụ thể khác nhau tùy theo công trạng và đóng góp của từng người

- Chính sách đối với người có công với cách mạng phải quy định cụ thể mức trợ cấp, chế định bảo đảm việc làm, chăm sóc đời sống vật chất, tinh thần đối với từng đối tượng người có công với cách mạng và thân nhân của

họ

- Việc thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng phải gắn với chiến lược ổn định và phát triển kinh tế xã hội, với công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

- Cần phải có những luận cứ khoa học rút ra từ việc nghiên cứu khoa học tổng kết thực tiễn

- Cần xác định con người làm trung tâm, khơi dậy mọi tiềm năng của mỗi cá nhân và toàn thể cộng đồng dân tộc và phục vụ lợi ích của con người, thực hiện công bằng xã hội

- Khi thực hiện chính sách phải theo một mặt bằng thống nhất, một số chuẩn mực nhất định Nguyên tắc công bằng là nguyên tắc cao nhất trong cân đối mặt bằng chính sách xã hội

- Phải phù hợp với vai trò khách quan, đi vào lòng dân; phải thông qua các chương trình dự án tầm quốc gia, định rõ mục tiêu lồng ghép vào các chương trình dự án kinh tế

- Việc đưa các cơ chế chính sách đi tới dân, các tổ chức đoàn thể xã hội, bên cạnh việc triển khai có hiệu quả các chính sách mới cần không ngừng bổ

31

sung sửa đổi cơ chế, tăng cường tính linh hoạt và trách nhiệm của các tổ chức

- Phát huy cao độ sức mạnh tổng hòa, bằng cách tăng cường trách nhiệm quản lý nhà nước, phát huy sức mạnh cộng đồng, bản thân đối tượng thụ hưởng chính sách phải vươn lên hoà nhập với cộng đồng

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng

1.3.1 Về yếu tố chính trị:

Việc thực thi chính sách đối với người có công với cách mạng là một chính sách vô cùng quan trọng vì nó phản ánh sự quan tâm, ý thức xã hội của nhà nước, của cộng đồng, của thế hệ đi sau đối với thế hệ cha, anh Giáo dục cho công dân, nhất là thế hệ trẻ tinh thần chiến đấu kiên cường của lớp người

có công với nước, khơi dậy trong họ lòng yêu Tổ quốc Làm tốt chính sách đối với người có công với cách mạng sẽ góp phần vào sự ổn định xã hội Ngược lại, nếu thực hiện không tốt đối với người có công với cách mạng sẽ dẫn đến mất ổn định chính trị - xã hội, ảnh hưởng đến sự tồn vong của đất nước

1.3.3 Về yếu tố văn hoá - xã hội, phong tục tập quán:

Trong một xã hội đáp ứng được các yêu cầu về giáo dục đào tạo, văn hoá, thông tin, thể dục, thể thao, y tế, chăm sóc sức khoẻ, công tác dân số, lao động, giải quyết việc làm, xoá đói giảm nghèo… sẽ phản ánh phần nào về