TIết 114 cac thanh phan biet lap tiep theo (1)

CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP TP tình thái Được dùng để thể hiện cách nhìn của người nói đối với các sự việc được nói đến trong câu... Trong các từ ngữ in đậm trên đây, từ ngữ nào được dùng đ

Giáo viện: Mai Thuý Hằng

CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP

TP tình thái Được dùng để thể hiện cách nhìn

của người nói đối với các sự việc được nói đến trong câu.

TP cảm

thán Được dùng để bộc lộ tâm lí( vui, buồn, mừng, giận…)

TP gọi - đáp

TP phụ chú

Thảo luận:Đọc các đoạn trích sau đây (trích từ truyện ngắn” Làng” của Kim Lân) và trả lời câu hỏi.

a, - Này , bác có biết mấy hôm nay súng nó bắn ở đâu mà nghe

rát thế không ?

b) – Các ông, các bà ở đâu ta lên đấy ạ ?

Ông Hai đặt bát nước xuống chõng hỏi Một người đàn bà mau miệng trả lời :

- Thưa ông ,chúng cháu ở Gia Lâm lên đấy ạ

1 Trong các từ ngữ in đậm trên đây, từ ngữ nào được dùng để gọi, từ ngữ nào dùng để đáp ?

2 Những từ ngữ được dùng để gọi người khác hay đáp lời người khác có tham gia diễn đạt nghĩa của sự việc của câu hay

không?

3 Trong các từ ngữ in đậm đó, từ nào để tạo lập cuộc thoại, từ ngữ nào được dùng để duy trì cuộc thoại đang diễn ra?

Chỉ ra TP gọi- đáp Nhận xét về mối quan hệ trong các VD sau

Đại ơi! Em có cầm sách của cô không?

Thưa cô! em gửi cô quyển sách.

Này, đưa tay đây cho tôi

Này -> Tạo lập quan hệ giao

tiếp Thưa cô-> duy trì quan hệ giao tiếp

Quan hệ : Ngang hàng Quan hệ : Trên - dưới

Lưu ý :

* Lưu ý Dựa vào thành phần gọi- đáp

cũng có thể xác định vai giao tiếp để có thái độ, cách ứng xử phù hợp với người giao tiếp.

Bài tập1 SGK: Tìm thành phần gọi - đáp trong đoạn trích sau đây và

cho biết từ nào được dùng để gọi, từ nào được dùng để đáp Quan hệ giữa người gọi và người đáp là quan hệ gì (trên – dưới hay ngang

hàng, thân hay sơ)?

- Này , bảo bác ấy có trốn đi đâu thì trốn Chứ cứ nằm đấy, chốc

nữa họ vào thúc sưu, không có, họ lại đánh trói thì khổ Người ốm rề rề như thế, nếu lại phải một trận đòn, nuôi mấy tháng cho hoàn hồn.

- Vâng , cháu cũng đã nghĩ như cụ Nhưng để cháo nguội, cháu cho

nhà cháu ăn lấy vài húp cái đã Nhịn suông từ sáng hôm qua tới giờ còn gì

(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)

Bài tập1 SGK: Tìm thành phần gọi - đáp trong đoạn trích sau đây và

cho biết từ nào được dùng để gọi, từ nào được dùng để đáp Quan hệ giữa người gọi và người đáp là quan hệ gì (trên – dưới hay ngang

hàng, thân hay sơ)?

- Này , bảo bác ấy có trốn đi đâu thì trốn Chứ cứ nằm đấy, chốc

nữa họ vào thúc sưu, không có, họ lại đánh trói thì khổ Người ốm rề rề như thế, nếu lại phải một trận đòn, nuôi mấy tháng cho hoàn hồn.

- Vâng , cháu cũng đã nghĩ như cụ Nhưng để cháo nguội, cháu cho nhà cháu ăn lấy vài húp cái đã Nhịn suông từ sáng hôm qua tới giờ còn gì

(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)

Quan hệ trên- dưới

II Thành phần phụ chú:

Thảo luận ( 5 phút)

Đọc những câu sau đây:

a , Lúc đi, đứa con gái đầu lòng của anh- và cũng là đứa

con duy nhất của anh, chưa đầy một tuổi

( Nguyễn Quang Sáng- Chiếc lược ngà)

b, Lão không hiểu tôi, tôi nghĩ vậy, và tôi càng buồn

lắm.

( Nam Cao – Lão Hạc )

1.Nếu lược bỏ các từ ngữ in đậm, nghĩa sự việc của mỗi câu trên

có thay đổi không? Vì sao?

2.Ở câu (a) các từ ngữ in đậm được thêm vào để chú thích cho cụm từ nào?

3 Trong câu ( b), cụm chủ- vị in đậm chú thích điều gì?

Ví dụ :Đọc những câu sau đây:

a ) Lúc đi đứa con gái đầu lòng của anh- và cũng là đứa

con duy nhất của anh , chưa đầy một tuổi

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà)

b) Lão không hiểu tôi, tôi nghĩ vậy, và tôi càng buồn lắm

(Nam Cao, Lão Hạc)

-> Bổ sung chi tiết cho cụm từ “đứa con gái đầu lòng”

-> Giải thích điều suy nghĩ riêng của nhân vật ‘ tôi”

1.VD1: Lúc đi, đứa con gái đầu

lòng của anh - và cũng là đứa

con duy nhất của anh, chưa đầy

một tuổi

Ví dụ Dấu hiệu

-Giữa một dấu gạch ngang với một dấu phẩy

2.VD2: Lão không hiểu tôi, tôi

nghĩ vậy, và tôi càng buồn lắm.

- Giữa hai dấu phẩy

Bài tập: Tìm Tp phụ chú trong các VD sau và cho biết chúng bổ sung điều gì? Nêu dấu hiệu nhận biết

-Cô bé nhà bên (có ai ngờ)

Cũng vào du kích

Hôm gặp tôi vẫn cười khúc khích

Mắt đen tròn ( thương thương quá đi thôi)

( Giang Nam- Quê hương)

- Vậy mày hỏi cô Thông- tên người đàn bà họ nội xa kia- chỗ ở

của mợ mày, rồi đánh giấy cho mợ mày, bảo dù sao cũng phải về

( Nguyên Hồng- Trong lòng mẹ)

- Rồi một ngày mưa rào Mưa giăng giăng bốn phía Có quãng nắng xuyên xuống biển, óng ánh đủ màu: xanh lá mạ, tím phớt, hồng, xanh biếc …

Bài tập: Tìm Tp phụ chú trong các VD sau và cho biết chúng bổ sung điều gì? Nêu dấu hiệu nhận biết

-Vậy mày hỏi cô Thông- tên

người đàn bà họ nội xa kia- chỗ

ở của mợ mày, rồi đánh giấy cho

mợ mày, bảo dù sao cũng phải về

- (có ai ngờ) -> thái độ ngạc nhiên ( trong dấu ngoặc đơn)

( thương thương quá đi thôi)-> Thái độ trìu mến với cô bé( trong ngoặc đơn)

-> Bổ sung cho tên cô Thông là ai ( giữa hai gạch ngang.)

-Rồi một ngày mưa rào Mưa

giăng giăng bốn phía Có

quãng nắng xuyên xuống biển,

óng ánh đủ màu: xanh lá mạ,

tím phớt, hồng, xanh

- Bổ sung cho nội dung óng ánh

đủ màu( sau dấu hai chấm)

1 Giữa một dấu gạch ngang

với một dấu phẩy

*Dấu hiệu. VD1: Lúc đi, đứa con gái đầu lòng

của anh - và cũng là đứa con duy

nhất của anh, chưa đầy một tuổi

2 Giữa hai dấu phẩy -VD2: Lão không hiểu tôi, tôi nghĩ

vậy, và tôi càng buồn lắm.

3.Trong dấu ngoặc đơn -VD3 Cô bé nhà bên (có ai ngờ)

…Mắt đen tròn( thương thương quá đi thôi

4.Nằm giữa hai dấu gạch

ngang -VD4 Vậy mày hỏi cô Thông- tên người đàn bà họ nội xa kia- chỗ ở của

mợ mày, rồi đánh giấy cho mợ mày, bảo

dù sao cũng phải về

5 Đặt sau dấu hai chấm

-VD5 Rồi một ngày mưa rào Mưa giăng giăng bốn phía Có quãng nắng xuyên xuống biển, óng ánh đủ màu:

xanh lá mạ, tím phớt, hồng, xanh biếc…

Ghi nhớ :

Thành phần phụ chú được dùng để bổ sung một số chi tiết cho nội dung chính của câu.

Dấu hiệu:

+ Đặt giữa hai dấu gạch ngang

+ Đặt giữa hai dấu phẩy

+ Giữa hai dấu ngoặc đơn

+ Giữa một dấu gạch ngang và một dấu phẩy

Củng cố

III Luyện tập:

1.B ài 2:SGK

Tìm thành phần gọi – đáp trong câu ca dao sau và cho biết lời gọi – đáp đó hướng đến ai.

Bầu ơi thương lấy bí cùng,

Tuy rằng khác giống, nhưng chung một giàn.

III Luyện tập:

Bài 3+4 SGK : Tìm thành phần phụ chú trong các đoạn

trích sau và cho biết chúng bổ sung điều gì Chúng liên

quan với các từ ngữ nào?

b) Giáo dục tức là giải phóng Nó mở ra cánh cửa dẫn đến hoà bình,

công bằng và công lí Những người nắm giữ chìa khoá của cánh cửa

này – các thầy, cô giáo, các bậc cha mẹ, đặc biệt là những người mẹ

- gánh một trách nhiệm vô cùng quan trọng, bởi vì cái thế giới mà

chúng ta ……….

c) Bước vào thế kỉ mới, muốn “sánh vai cùng các cường quốc năm châu” thì chúng ta sẽ phải lấp đầy hành trang bằng những điểm mạnh, vứt bỏ những điểm yếu Muốn vậy thì khâu đầu tiên, có ý

nghĩa quyết định là hãy làm cho lớp trẻ - những người chủ thực sự

của đất nước trong thế kỉ tới – nhận ra điều đó, quen dần với

những thói quen tốt đẹp ngay từ những việc nhỏ nhất.

III Luyện tập: Bài 3+4 SGK

b) Giáo dục tức là giải phóng Nó mở ra cánh cửa dẫn đến hoà

bình, công bằng và công lí Những người nắm giữ chìa khoá

của cánh cửa này - các thầy, cô giáo, các bậc cha mẹ, đặc biệt

là những người mẹ - gánh một trách nhiệm vô cùng quan trọng, bởi vì cái thế giới mà chúng ta ………

các thầy,cô giáo, các

bậc cha mẹ… người mẹ

Những người nắm giữ chìa khoá của cánh cửa này

Những người chủ thực

sự của đất nước trong

thế kỉ tới

lớp trẻ

Bài 3+4 SGK : Tìm thành phần phụ chú trong các đoạn

trích sau và cho biết chúng bổ sung điều gì Chúng liên

quan với các từ ngữ nào?

.B ài 5:SGK

Viết một đoạn văn ngắn trình bày suy nghĩ về việc thanh niên chuẩn bị hành trang bước vào thế kỉ mới, trong đó có câu chứa thành phần phụ chú.

Thanh niên hi n nay ph i chuẩn bị cho mình một ện nay phải chuẩn bị cho mình một ải chuẩn bị cho mình một

hành trang tinh thần vững chắc - đó là tri thức, kĩ năng , thói quen,… Trước sự đòi hỏi của hội nhập kinh tế thế giới, phải tiên phong trong học tập và học tập có hiệu quả, kịp thời vận dụng tri thức ấy vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Chỉ có như vậy,

thanh niên mới xứng đáng là mùa xuân vĩnh c ûu của ửûu của nhân loại!

B ài 5:SGK

*Gợi ý

Chân thành cảm ơn quí thầy cô

Cùng các em học sinh