-Chính sách xây dựng đời sống văn hóa và môi trường văn hóa thể hiện trong các văn bản quy phạm pháp luật: + Nhà nước tạo mọi môi trường pháp lý để người dân, các thành phần kinh tế th
Trang 1ĐỀ CƯƠNG XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA CƠ SỞ
Thủy Ngân – QLVH K3 Câu 1: Trình bày các chính sách Nhà nước về xây dựng đời sống văn hóa và môi trường văn hóa ở nước ta hiện nay ? Liên hệ với thực tế nơi anh chị sinh sống?
-Chính sách xây dựng đời sống văn hóa và môi trường văn hóa thể hiện trong các văn bản quy phạm pháp luật:
+ Nhà nước tạo mọi môi trường pháp lý để người dân, các thành phần kinh tế
tham gia vào xây dựng đời sống văn hóa: Đã xây dựng một số bộ luật quan trọng như Luật du lịch, Luật thể dục thể thao; Luật Sở hữu trí tuệ, Luật quảng cáo,…
+ Nhà nước ban hành nhiều chính sách ưu đãi hưởng thụ văn hóa đối với các đối tượng cụ thể trong xây dựng đời sống văn hóa: Các đối tượng đc hưởng chính sách ưu đãi hưởng thụ văn hóa bao gồm ( Nhân dân các xã đặc biệt khó khăn miền núi, vùng sâu, vùng xa; Người có công với cách mạng; Người thuộc diện chính sách XH)
+ Nhà nước ban hành chính sách tôn vinh, đãi ngộ các tổ chức, cá nhân có đóng góp đối với sự nghiệp xây dựng đời sống văn hóa và môi trường văn hóa + Nhà nước quy định chế tài xử lý các hoạt động văn hóa và hành vi vi phạm pháp luật trong xây dựng đời sống văn hóa, môi trường văn hóa
-Chính sách xây dựng đời sống văn hóa và môi trường văn hóa thể hiện trong công tác tổ chức, cán bộ
+ Thành lập các đội kiểm tra, thanh tra liên ngành xem xét, xử lý các vụ việc liên quan đến văn hóa: Ngành văn hóa (làm đội trưởng), các ủy viên là đại diện ngành quản lý thị trường, lao động-thương binh-XH, công an , viện kiểm soát + Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức xã, phường,thị trấn, trong đó có đội ngũ công chức văn hóa thông tin về trình độ chính trị, quản lý hành chính nhà nước, chuyên môn nghiệp vụ và kỹ năng điều hành
-Chính sách xây dựng đời sống văn hóa và môi trường văn hóa thể hiện trong phân bổ ngân sách nhà nước: Hiện nay, ngân sách nhà nước hàng năm phân bổ
cho sự nghiệp văn hóa đạt mức chi 1,8% tổng ngân sách quốc nội (GDP)
Trang 2-Chính sách xây dựng đời sống văn hóa và môi trường văn hóa đc thể hiện trong xây dựng và phát triển sự nghiệp văn hóa:
+ Xây dựng nếp sống văn hóa, nếp sống văn minh là nhiệm vụ trọng tâm , cơ bản, cốt lõi trong sự nghiệp xây dựng ĐSVH
+ Tổ chức, phát triển các phong trào văn hóa ở cơ sở nhằm thu hút mọi tầng lớp tham gia
+ Xây dựng, phát triển các TCVH-thể thao phục vụ cộng đồng
Câu 2: Phân tích mặt tích cực và tiêu cực của hoạt động văn hóa nghệ thuật quần chúng trong cơ chế kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay ?
-Văn hóa văn nghệ quần chúng bao gồm tất cả các lĩnh vực văn hóa vật thể và phi vật thể, kể cả các loại hình NT đc lưu truyền và sáng tạo mới Đó là sản phẩm do trí tuệ, năng lực của quần chúng nhân dân cùng với cộng đồng XH làm
ra, gìn giữ phát triển
-Tích cực:
+ Nhờ có chính sách KT mới sức lao động đc giải phóng, năng lực đc phát
huy, đời sống nhân dân đc cải thiện nên việc mua sắm các phương tiện, thiết bị sản phẩm văn hóa : băng, đĩa, tivi, sách báo ,…để thưởng thức văn hóa văn nghệ nắm bắt thông tin, mở mang kiến thức
+ Ở nhiều làng quê, vùng miền đã mọc lên các công trình văn hóa, tín ngưỡng khang trang, nâng cấp hoặc xây mới do sự đóng góp của nhân dân và các doanh nghiệp tư nhân
+ Kinh tế phát triển là đòn bẩy thúc đẩy sự phát triển của VHNT: Nhiều hình thức liên hoan, hội thi, giao lưu… liên tục và rầm rộ Nhiều vật phẩm văn hóa, công trình văn hóa được làm mới hoặc phục hồi trở thành điểm đến phục vụ nhu cầu đời sống nhân dân trong và ngoài nước,…
+ Các hoạt động văn hóa văn nghệ quần chúng phát triển mạnh về bề rộng ( số lượng), chiều sâu (chất lượng) với sự tham gia nhiệt tình, hưởng ứng của đông đảo nhân dân
-Tiêu cực:
+ Sự phân hóa giàu nghèo trong mọi giai tầng XH, dẫn tới hình thành những
lối sống ko lành mạnh, tư tưởng lạc hậu, và xuất hiện những hành vi vi phạm pháp luật : Tham ô, tham nhũng, hối lộ, chạy chức chạy án.Từ đó làm băng hoại các giá trị văn hóa cản trở sự phát triển của phong trào quần chúng
Trang 3+ Trước tình hình thực tế, nhiều người có những nhận thức lệch lạc vè vai trò,
vị trí các hoạt động văn hóa: Chùn bước trước sự thiếu hụt kinh phí cho hoạt động văn hóa; Tập trung chỉ đạo, đầu tư làm kinh tế, làm giàu mà sao nhãng việc tìm biện pháp, phương án xây dựng ĐSVH
+ Tư tưởng vụ lợi, đặt lợi ích KT cá nhân lên trên : Thuê mướn diễn viên ngôi sao, thuê mướn cá nhân xuất sắc ở nơi khác vào thi diễn cho đơn vị mình để giành đc nhiều huy chương lấy thành tích
Câu 3; Trình bày nội dung xây dựng nếp sống văn hóa, gia đình văn hóa, làng văn hóa trong công tác xây dựng ĐSVH ở cơ sở? Liên hệ thực tế ?
Nếp sống văn hóa: Công tác xây dựng nếp sống văn hóa bao gồm 3 nội
dung chủ yếu là:
-Nội dung thứ nhất: Xây dựng nếp sống cá nhân
+ Nếp sống cá nhân là thái Độ, hành vi, cách ăn mặc, nói năng, phép ứng xử với mọi người, kỷ luật lao động, ý thức chấp hành pháp luật, ý thức đối với cộng đồng và đối với các thành viên gia đình
-Nội dung thứ hai: xây dựng gia đình có nếp sống văn hóa gọi tắt là gia đình văn hóa
+ Gương mẫu chấp hành chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước, tích cực tham gia vào các phong trào thi đua của địa phương
+ Gia đình hòa Thuận, hạnh phúc, tiến bộ, tương trợ giúp đỡ mọi người trong cộng đồng
+ Tổ chức lao động, sản xuất kinh doanh, công tác học tập đặt năng suất, chất lượng và hiệu quả
-Nội dung thứ 3: Xây dựng phong tục tập quán tốt đẹp phù hợp với truyền thống dân tộc
+ Phải sưu tầm, khai thác các phong tục, tập quán tốt đẹp của từng địa phương, từng dân tộc, đưa các phong tục tập quán truyền thống hòa nhập với cuộc sống hiện đại Cải tạo những tập quán lạc hậu, xây dựng tập quán mới, đáp ứng yêu cầu của cuộc sống hiện đại, văn minh, tiến bộ
-Nội dung thứ tư: xây dựng nếp sống văn minh nơi công cộng
+ Những nơi công cộng là bộ mặt xã hội như: đường làng ngõ xóm, nhà văn hóa, chợ, di tích, danh thắng… cần xây dựng cho mỗi người có hiểu biết và tôn trọng luật pháp, các quy tắc trật tự, vệ sinh, an toàn giao thông
Trang 4 Gia đình văn hóa:
- Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục, ốc cùng cố và nâng cao nhận thức
của cấp ủy Đảng, chính quyền, các ngành, đoàn thể và các tầng lớp nhân dân
- Cần tổ chức điều tra, khảo sát, phân loại, gia đình trên địa bàn , xây dựng kế hoạch cụ thể để triển khai thực hiện phong trào phù hợp
- Tổ chức việc học tập, nắm vững nội dung, tiêu chuẩn công nhận danh hiệu gia đình văn hóa đến từng hộ, từng thành viên của các hộ gia đình, đồng thời tuyên truyền, cổ vũ phong trào xây dựng gia đình văn hóa trên hệ thống truyền thanh công cộng
-Tổ chức đăng ký xây dựng gia đình văn hóa, trên cơ sở tự giác, tự nguyện
- Phát huy vai trò của mặt trận tổ quốc, các ngành, đoàn thể quần chúng, sự gương mẫu của cán bộ,Đảng viên, Các đoàn viên, hội viên, tạo thành lực lượng nòng cốt trong phong trào xây dựng gia đình văn hóa
- Tăng cường các hoạt động tự quản cộng đồng
- Gắn phong trào xây dựng gia đình văn hóa với các phong trào thi đua yêu nước, với việc thực hiện các nhiệm vụ kinh tế xã hội
-Xây dựng, biểu dương,tôn vinh và nhân rộng các gia đình văn hóa tiêu biểu
-Tổ chức cho các gia đình tự đánh giá hoặc chấm điểm về kết quả thực hiện các tiêu chuẩn công nhận gia đình văn hóa
- Ban vận động ở khu dân cư tổng hợp báo cáo ban chỉ đạo phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa cấp xã tỉnh Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp
xã ra quyết định công nhận danh hiệu gia đình văn hóa hàng năm
Trang 5-Các tiêu chí xây dựng gia đình văn hóa phải phù hợp và có ý nghĩa thiết thực với đời sống của người dân đáp ứng được nguyện vọng tâm tư tình cảm
Làng văn hóa :
- Tổ chức cho nhân dân trong làng học tập, nắm vững nội dung tiêu chuẩn công
nhận danh hiệu làng văn hóa
- Tuyên truyền vận động nhân dân quyết tâm xây dựng làng văn hóa; khơi dậy
và phát huy tinh thần cố kết cộng đồng
-Thành lập ban vận động xây dựng làng văn hóa, Trên cơ sở ban vận động cuộc vận động” toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”
- Tổ chức, tập hợp tất cả cả các tầng lớp nhân dân trong làng tham gia xây dựng làng văn hóa với những nội dung, hình thức phù hợp
-Bám sát chương trình, kế hoạch xây dựng làng văn hóa đề ra
-Gắn xây dựng làng văn hóa với việc thực hiện các nhiệm vụ kinh tế xã hội, với các phong trào thi đua yêu nước ở địa phương, cơ sở
-Tạo sự chuyển biến mạnh mẽ, vững chắc trong việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang ,lễ hội và đẩy lùi các tệ nạn xã hội
- Xây dựng nhà văn hóa làng thực sự trở thành trung tâm sinh hoạt văn hóa thể thao cộng đồng
Trang 6-Tự đánh giá, đối chiếu kết quả thực hiện các tiêu chuẩn công nhận làng văn hóa
-Tổ chức lễ đón bằng công nhận làng văn hóa trang trọng, tiết kiệm, hiệu quả
Câu 4: Trình bày nội dung và phương thức quản lý các hoạt động văn hóa ở
cơ sở ? Liên hệ ?
-Chỉ đạo tổ chức và vận động nhân dân xây dựng phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng ĐSVH.
+ Mục đích của phong trào : NHằm xây dựng và phát triển nền VH VN tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc
+ Địa chỉ xây dựng phong trào: Ở những cộng đồng dân cư liên kết với nhau trong các sinh hoạt vật chất và tinh thần, trong mọi lực lượng nhân dân và trong
cá hệ thống chính trị từ trên xuống từ trong Đảng, cơ quan nhà nước, các đoàn thể ra ngoài XH
-Tổ chức quản lý các hoạt động thông tin, tuyên truyền và cổ động
+ Tổ chức thực hiện nhiệm vụ thông tin, tuyên truyền, cổ động bằng hệ thống hoạt động của ngành với các phương pháp nghiệp vụ và các hình thức sinh động, phù hợp với từng điều kiện của địa phương
+ Kịp thời làm sáng tỏ quan điểm, đường lối chsinh sách của Đảng, Nhà nước + Cổ vũ, động viên các tầng lớp nhân dân tham gia phong trào và hành động cách mạng
+ Đấu tranh chống mọi thủ đoạn tuyên truyền của các thế lực thù địch, chống tham nhũng, bài trừ các tệ nạn XH
-Xây dựng nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội
-Bảo vệ và phát huy giá trị các di tích lịch sử văn hóa
+ Tổ chức bảo vệ, bảo quản các di tích lịch sử văn hóa
+ Tiếp nhận những khai báo về di tích lịch sử VH để chuyển lên cơ quan cấp trên
Trang 7+ Phòng ngừa, ngăn chặn kịp thời và xử lý mọi hành vi ảnh hương đến sự an toàn của di tích
-Chỉ đạo xây dựng và hoàn thiện các TCVH ở cơ sở: Nhiệm vụ cơ bản của
TCVH là tổ chức các hoạt động sáng tạo ra sp văn hóa, gìn giữ và bảo quản vốn văn hóa dân tộc, phân phối và tiêu dùng các sp văn hóa, truyền đạt giá trị văn hóa thông tin để nâng cao ĐSVH trên địa bàn dân cư làm giàu có cuộc sống của con người
-Quản lý các hoạt động dịch vụ văn hóa ( Bao gồm: Lưu hành, KD băng đĩa, hoạt động vũ trường, karaoke, trò chơi điện tử,…)
+ Bài trừ các loại văn hóa độc hại : có nội dung đồi trụy, khiêu dâm, kích động bạo lực thể hiện dưới hình thức băng đĩa, phim ảnh
+ Bài trừ các tệ nạn XH: Mại dâm, ma túy, cờ bạc,…
Câu 5: Trình bày khái niệm : làng, văn hóa làng, những đặc trưng cơ bản của VH làng ở VN ? Tiêu chuẩn để công nhận làng văn hóa ở nc ta hiện nay?
-Làng là 1 lãnh thổ tương đối nhỏ, với 1 cộng đồng dân cư bền vững ( như 1 quốc gia thu nhỏ có sức sống vật chất và tinh thần bền vững trường tồn )
-Làng (bản, buôn, ấp…) là đặc thù của XH VN, làng là đơn vị tụ cư truyền thống, có hình thể , cơ cấu tổ chức lệ tục, tâm lý, tính cách,… trở thành đơn vị
cơ sở của nước
-Văn hóa làng : Là những giá trị VH mang tính truyền thống, đã đc thử thách qua tgian, là chuẩn mực của toàn thể cộng đồng đã lựa chọn, bảo lưu, gìn giữ và phát triển VH làng là nền tảng để vận dụng xây dựng Làng VH
-Đặc trưng cơ bản của VH làng:
Văn hóa làng mang tính cộng đồng:
-Ưu điểm:
+ Sự đoàn kết tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau, coi mọi người trong cộng đồng như anh chị em trong nhà
+ Luôn có tính tập thê rất cao, gắn bó vơi tập thể, hòa đồng vào cuộc sống chung của tập thể
-Nhược điểm:
Trang 8+ Ý thức của con người cá nhân bị thủ tiêu
+ Hay dựa dẫm , ỷ lại vào tập thể
+ Tư tưởng cầu an, cả nể, làm gì cũng sợ “rút dây động rừng”
+ Thói đố kỵ, cào bằng, ko muốn ai hơn mình
Văn hóa làng mang tính tự trị
-Ưu điểm:
+ Tinh thần tự lập cộng đồng: Mỗi làng, mỗi tập thể hoạt động khác nhau, phải tự lo nấy công việc
+ Vì tự lo liệu nên con người VN có truyền thống cần cù, chịu thương chịu khó
+ Tạo nên nếp sống tự cấp tự túc: Mỗi nhà, mỗi làng cố gắng tự đáp ứng nhu cầu cho cuộc sống của mình
-Nhược điểm:
+ Tư hữu, ích kỷ
+ Óc bè phái, địa phương cục bộ, làng nào biết làng ấy, chỉ biết vun vén cho địa phương mình
+ Óc gia trưởng, tôn ti: Áp đặt ý muốn của mình cho người khác, tạo nên tư tưởng thức bậc vô lý, trở thành 1 lực cản cho sự phát triển XH
Tiêu chuẩn để công nhận làng văn hóa ở nc ta hiện nay:
+ Làng VH trước hết phải là làng có đời sống KT ổn định và từng bước phát
triển
+ Làng VH phải có đời sống văn hóa tinh thần lành mạnh, phong phú
+ Môi trường cảnh quan sạch đẹp
+ Chấp hành tốt chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, quy ước cộng đồng, không để xảy ra trọng án hình sự
+ Xây dựng tinh thần đoàn kết, tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau trong cộng đồng dân cư
Câu 6: Những nhiệm vụ cơ bản của công tác văn hóa ở cơ sở ? Liên hệ thực
tế ?
Trang 9-Công tác văn hóa giúp chính quyền cấp cơ sở quản lý nhà nước về văn hóa, thông tin:
+Tiếp nhận các văn bản hành chính về văn hóa từ các cấp gửi xuống
+ Xây dựng chương trình, kế hoạch công tác văn hóa thông tin tháng, năm báo cáo chính quyền phê duyệt
+Kiểm tra, thanh tra chấn chỉnh các hoạt động văn hóa diễn ra trên địa bàn + Phát hiện và kiên quyết đấu tranh các quan điểm sai trái chống phá chế
độ XHCN
+ Hướng dẫn, kiểm tra và tham gia tổ chức các lễ hội mới, lễ hội truyền thống trên địa bàn
+ Răn đe, có biện pháp cụ thể bài trừ tệ nạn mê tín dị đoan
+ Phối hợp cùng các ban ngành của xã, phường, thị trấn kiểm tra triệt phá các tệ nạn XH
+ Hướng dẫn, tham gia thẩm định việc xây dựng quy chế dân chủ cơ sở, xây dựng hương ước,…
+ Tổ chức các hội nghị tập huấn, bồi dưỡng cán bộ
+ Tham mưu với chính quyền và trực tiếp tham gia tổ chức các hội nghị sơ kết, tổng kết,…
-Tổ chức xây dựng nếp sống văn hóa trên địa bàn : Trọng tâm của nhiệm vụ xây
dựng nếp sống văn hóa là đẩy mạnh phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa phát triển sâu rộng và có chất lượng
-Tổ chức đảm bảo thông tin về chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước đến với dân:
+ Đây là nhiệm vụ quan trọng diễn ra thường ngày trên địa bàn xã, phường, thị trấn Trước hết, công tác văn hóa phải vận hành trạm phát thanh và truyền thanh, vừa tiếp âm đài của TW, tỉnh, huyện, vừa truyền tin của chính quyền, ban, ngành, đoàn thể ở xã, phường, thị trấn với dân
+ Công tác văn hóa phải tổ chức lực lượng đến các thôn, bản, kẻ khẩu hiệu, dựng pano, tranh cổ động, cắm cờ trên các lối đi, tổ chức các đội xe máy, đội văn nghệ cổ động, tuyên truyền tạo không khí tưng bừng, thu hút sự quan tâm của dân chúng
Trang 10+ Ngoài ra, công tác văn hóa còn phối hợp với Ban Tuyên giáo Đảng ủy tổ chức các buổi nói chuyện thời sự, chuyên đề cho các tầng lớp nhân dân; trang trí, lễ tân, khánh tiết các cuộc mít tinh lớn
-Tổ chức xây dựng và duy trì thường xuyên hoạt động của các thiết chế văn hóa, thông tin, thể thao:
+ Ban Văn hóa, thông tin cần hướng dẫn các thiết chế văn hóa xây dựng quy chế tổ chức hoạt động và chương trình hoạt động cụ thể diễn ra trong năm Những nơi đủ điều kiện có thể thành lập quỹ văn hóa huy động nguồn đóng góp của dân và các tổ chức XH; thành lập ban chủ nhiệm để tổ chức và điều hành hoạt động của thiết chế văn hóa
+ Xây dựng kế hoạch phát triển hệ thống thư viện công cộng, phòng đọc sách báo, tủ sách gia đình,…
-Bảo tổn và phát huy di sản văn hóa dân tộc trên địa bàn, tăng cường giáo dục truyền thống yêu nước, cách mạng, nhân văn đối với nhân dân địa phương: -Hướng dẫn các tầng lớp nhân dân tham gia xã hội hóa hoạt động văn hóa, nâng cao chất lượng các hoạt động văn hóa, các dịch vụ văn hóa:
+ Cổ vũ, động viên các thành phần kinh tế, các tầng lớp XH đóng góp vào các hoạt động xây dựng đời sống văn hóa
+ Khuyến khích việc thành lập các CLB sở thích
+ Chính quyền địa phương tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp đầu
tư vào cơ sở dịch vụ văn hóa
+ Khuyến khích nhân dân tổ chức các lễ hội truyền thống ở làng, bản
+ Biểu dương các cá nhân, hộ gia đình
+ Tham mưu chính quyền cơ sở hướng dẫn xã hội hóa hoạt động văn hóa phát triển đúng hướng
-Tổ chức phong trào thi đua phát hiện, nhân rộng các điển hình văn hóa: Gía trị
thực chất của thi đua khen thưởng không phải ở vật chất mà chính là ý nghĩa tinh thần của giải thưởng đó, do vậy việc biểu dương, khen thưởng phải đúng người, đúng việc; quá trình bình xét cần phát huy dân chủ rộng rãi, thông qua ý kiến của nhiều người, nhiều tổ chức cùng đánh giá để lựa chọn khen thưởng những tập thể, cá nhân thực sự là tấm gương thuyết phục, cổ vũ mọi người học tập và noi theo