CHỦ đề 2 NGữ văn 11 phong cách ngôn ngữ báo chí

Biên soạn chủ đề gồm 7 tiết. Có sử dụng các phương pháp dạy học đổi mới: Dạy học dự án. Các tiết học được thiết kế cụ thể, chi tiết với đầy đủ các mẫu phiểu đánh gía sản phẩm công phu, khoa học. Nộ dung của 7 tiết: Tiết 1,2: van bản báo chí và đặc trủng của phong cách ngôn ngữ báo chíTiết 3,4,5,6: Các thể lợi báo chí; Tiết 7: Kiểm tra, đánh giá

CHỦ ĐỀ 2: Phong cách ngôn ngữ báo chí Tiết 1: Giới thiệu ngôn ngữ báo chí, các thể loại báo chí

I Mục tiêu bài học:

1 Kiên thức: Có được những hiểu biết về đặc điểm chung và cách sử dụng

phương tiện ngôn ngữ trong phong cách ngôn ngữ báo chí

2 Kĩ năng: Biết vận dụng phong cách ngôn ngữ báo chí vào việc đọc-hiểu văn bản

và làm văn

3 Thái độ: Có ý thức học tập và rèn luyện vốn từ, lối diễn đạt trong sáng, rõ ràng,

linh hoạt

* Từ kiên thức kĩ năng thái độ góp phần hình thành năng lực cho HS là

- Năng lực làm chủ và phát triển bản thân

- Năng lực tự học

- Năng lực giải quyết vấn đề

- Năng lực sáng tạo

- Năng lực giao tiếp

- Năng lực sử dụng ngôn

- GV: Sách giáo khoa, sách giáo viên và một số tài liệu tham khảo khác

- HS: Sách giáo khoa, vở soạn văn, vở ghi

III Tiên trình lên lớp:

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ:

Kế hợ quá trình dạy học bài mới

3 Dạy-học bài mới:

3 Dạy-học bài mới:

Hoạt động 1: khởi động 5’

GV giao nhiệm vụ: Đọc văn bản

sau và em có nhận xét gì về nội

dung, ngôn ngữ sử dụng? Văn

bản sau có liên quan đến sự kiện

chính trị gì?

Chủ đề cuộc thi viết thư quốc tế UPU lần thứ 45 là “Hãy

viết một bức thư cho chính mình

năm 45 tuổi”, hướng tới sự kích

thích trí tưởng tượng và sự sáng

tạo của các em học sinh.

Vượt qua hàng trăm bài viết của các thí sinh đến từ nhiều

quốc gia khác nhau trên thế giới,

bức thư viết về cậu bé Syria của

Nguyễn Thị Thu Trang đã xuất

sắc giành giải nhất Quốc tế trong

cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU

lần thứ 45.

Với việc hóa thân vào cậu

bé Aylan Kurdi- đứa trẻ đã chết

trên bờ biển Bodrum, Thổ Nhĩ Kỳ

trong một cuộc chạy trốn bạo lực

cùng gia đình, vào tháng 5/2016

Nguyễn Thị Thu Trang cũng đã

nhận giải nhất UPU Việt Nam.

(Nguồn hoi/giao-duc/nu-sinh-viet-nam-

- GV nhân xét và dẫn vào bài

mới: Lời ăn tiếng nói hằng ngày

của nhân dân vốn là nguyên liệu

vô tận của ngôn ngữ văn bản

- Cung cấp tin tức thời sự đó

là sự kiện chính trị: cuộc thi viết thư quốc tế UPU lần thứ 45

- Nội dung xác thực, thời sự

- Ngôn ngữ ngắn gọn, xúc tích

Năng lựcgiải quyết vấnđề,

Cặp đôi

Nhưng mỗi loại VB lại sử dụng

ngôn ngữ theo một phong cách

riêng Để hiểu thêm điều đó, hôm

nay chúng ta hãy tìm hiểu thêm

phong cách ngôn ngữ của một

loại VB mới: Phong cách ngôn

- Bản tin: Thời gian, địa

điểm, sự kiện chính xácnhằm cung cấp tin tức chongười đọc

Thường theo một khuôn

mẫu:Nguồn tin – thời gian địa điểm – sự kiện – diễn biến – kết quả.

Phóng sự: Cung cấp tin

tức nhưng mở rộng phầntường thuật chi tiết sự kiện,miêu tả bằng hình ảnh, giúpngười đọc có một cái nhìnđầy đủ, sinh động, hấp dẫn

- Tiểu phẩm: Giọng văn

thân mật, dân dã, thườngmang sắc thái mỉa mai,châm biếm nhưng hàm chứamột chính kiến về thời cuộc

Ngoài ra còn một số thể

loại khác như: Phỏng vấn, bình luận, thời sự, trao đổi

ý kiến, thư bạn đọc

+ Phân loại báo chí theo

phương tiện: báo viết, báo nói, báo điện tử.

+ Phân loại theo định kỳ

Năng lựctự quản bản thân, năng lực giao tiếp tiếng Việt

- Văn bản báo chí và ngôn ngữ

báo chí có những điểm chung gì?

HS trình bày cá nhân:

GV: Nhấn mạnh Và chốt

kiến thức chung về VB báo chí và

phong cách ngôn ngữ báo chí

GV: Cho h/s đọc ghi nhớ SGK

*Họat động 3: LUYỆN TẬP

Tổ chức cho HS thảo luận nhóm:

GV chuẩn xác kiên thức Chấm

điểm

- Nhóm 1:Viết bản tin về đề tài

trật tự an toàn giao thông

- Nhóm 2: Viết bản tin về vấn đề

xuất bản: báo hàng ngày (nhật báo), báo hàng tuần (tuần báo), báo hàng tháng ( nguyệt báo, nguyệt san).

+ Phân loại theo lĩnh vực

hoạt động xã hội: Báo Văn nghệ, báo Khoa học, báo Pháp luật, báo Thương mại, báo Giáo dục Thời đại

+ Phân loại theo đối tượng

độc giả: báo Nhi đồng, báo Tiền phong, báo Thanh niên, báo Phụ nữ, báo Lao động

b Ngôn ngữ báo chí.

- Ngôn ngữ báo chí là ngôn ngữ dùng để thông báo tin tức thời sự trong nước và quốc tế, phản ánh chính kiếncủa tờ báo và dư luận quần chúng, nhằm thúc đẩy sự

Ngôn ngữ báo chí có mộtchức năng chung là cungcấp tin tức thời sự, phản ánh

dư luận và ý kiến của quầnchúng Đồng thời nêu lênquan điểm chính kiến của tờbáo, nhằm thúc đẩy sự pháttriển của xã hội

II Luyện tâp.

Bài 2: Phân biệt:

Năng lựchợp tác, năng lực tự quản bản thân, giao tiếp tiếng Việt

NL hợp tác

Hợp tác

học đường

- Nhóm 3:Viết bản tin phản ánh

tình hình học tập của lớp mình

- Nhóm 4: Viết bản tin về vấn đề

an ninh khu dân cư

Hướng dẫn HS tổng kêt bài học

Đại diện nhóm trình bày

câu hỏi của GV

Hoạt động 4: vân dụng 5’

- Hs viết một bản tin đưa tin về

hoạt động chào mừng ngày 20/11

của trường THPT Nghĩa Dân

- Năng lực hợp tNăng lực giải quyết những tình huống đặt ra

NL tựhọc

+ Bài tậpHS: CB

- Biết cách viết một số thể loại báo chí đơn giản

3 Thái độ: Có ý thức học tập và rèn luyện vốn từ, lối diễn đạt trong sáng, rõ ràng,

linh hoạt

* Từ kiên thức kĩ năng thái độ góp phần hình thành năng lực cho HS là:

- Năng lực làm chủ và phát triển bản thân

- Năng lực tự học

- Năng lực giải quyết vấn đề

- Năng lực sáng tạo

- Năng lực giao tiếp

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ

II Phương pháp, phương tiện dạy-học:

1 Phương pháp:

Gợi mở, nêu vấn đề, phân tích, thảo luận…

2 Phương tiện:

-GV: Sách giáo khoa, sách giáo viên và một số tài liệu tham khảo khác

-HS: Sách giáo khoa, vở soạn văn, vở ghi

III Tiên trình lên lớp:

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ:

Kế hợp quá trình dạy học bài mới

3 Dạy-học bài mới:

HS: TH GV: Dẫn vào bài

Giờ học trước chúng ta tìm hiểu một số thể loại văn bản báo chí Bài học hôm nay cô cùng các em sẽ tìm hiểu tiếp

về phương tiện diễn đạt và đặc trưng của ngôn ngữ báo chí

Hoạt động 2: Hình thành kiên thức mới(25p)

- GV: Trình bày các phương

Bản tin, phóng sự, tiểu phẩm

II Các phương tiện diễn đạt và đặc trưng của ngôn ngữ báo chí:

1 Các phương tiện diễn đạt.

Năng lực giảiquyết vấn đề

+ Tin tức: Thường dùng các danh từchỉ tên riêng, địa danh, thời gian, sự

kiện

+ Phóng sự: Thường dùng các động

từ, tính từ, miêu tả hoạt động, trạngthái, tính chất của sự vật, sự việc

+ Bình luận: Thường sử dụng cácthuật ngữ chuyên môn, chính trị,kinh tế

+ Tiểu phẩm: Thường sử dụng các

từ ngữ dân dã, hóm hỉnh, đanghĩa các từ ngữ đồng nghĩa, tráinghĩa để so sánh, đối chiếu

b/ Về ngữ pháp.

- Câu văn ngắn gọn, súc tích, chặtchẽ, đảm bảo tính chính xác củathông tin

c/ Về các biện pháp tu từ.

- Sử dụng các biện pháp tu từ linhhoạt và rất hiệu quả như so sánh,ẩn

dụ, ngoa dụ, đảo ngữ…

2 Đặc trưng của ngôn ngữ báo chí.

a/ Tính thông tin thời sự

- Luôn cung cấp thông tin mới nhấthàng ngày trên mọi lĩnh vực hoạtđộng xã hội

- Các thông tin phải đảm bảo tínhchính xác, và độ tin cậy

b/ Tính ngắn gọn

- Đặc trưng hàng đầu của ngôn ngữbáo chí Ngắn gọn nhưng phải đảmbảo lương thông tin cao và có tính

Năng lực hợp tác,

giao tiếp tiếng Việt

Năng lực giảiquyết vấn đề,sáng tạo, hợp tác

Hợp tác

HS đọc mục 2 SGK

Trao đổi cặp

GV định hướng nội dung

* Hoạt động 3: Luyện

- Tính thời sự : thời gian,

địa điểm, ý kiến (những vấn

đềthông tinđảm bảo tính

chính xác, cập nhật)

- Tính ngắn gọn : Mỗi câu

là 1 thông tin cần thiết

Nhóm 2: Bài tâp 2

Muốn viết được bài phóng

sự báo chí trước hết cần xác

định xem vấn đề gì? hiện

tượng nào đang được dư

luận quan tâm: VD vấn đề

ATGT

- Tiếp theo là ghi chép về

người thực việc thực có địa

điểm, thời giancụ thể và tiến

Bài tâp 1: phân tích đặc trưng cơ

bản của ngôn ngữ báo chí

Bài tâp : 2 Bài tâp 3 Về nhà

Em hãy viết bài phóng sự về môi

Nănglực giảiquyếtvấn đề:

KT đặt

câu hỏi

tiêu biểu để miêu tả

- HS thực hiện nhiệm vụ:

- HS báo cáo kết quả thựchiện nhiệm vụ:

- HS thực hiện nhiệm vụ:

- HS báo cáo kết quả thựchiện nhiệm vụ:

*Hoạt động 5: tìm tòi, mở rộng (Về nhà):

GV giao nhiệm vụ:

- Sưu tầm những tờ báochính thống để tìm hiểu cáchviết văn bản theo phongcách ngôn ngữ báo chí;

- Tập viết tin ngắn, tiểuphẩm theo phong cách ngônngữ báo chí

-HS thực hiện nhiệm vụ:

- GV: Về nhà:

+ làm bài tập sách bài tập+ Lập dàn ý cho bài văn số 3

trường sống ở địa phương em đangsinh sống

Gợi ý - Nêu hiện trạng

- Việc đã làm ở địa phương

- Biện pháp ở địa phương

- Liên hệ bản thân

• Thông tin đưa ra phải chính xác,kịp thời, có chọn lựa;

• Chỉ ra những từ ngữ, câu vănđược dùng thể hiện phong cáchngôn ngữ báo chí

- Tìm kiếm báo chí trên thư viện,báo mạng

- Viết văn bản theo phong cáchngôn ngữ báo chí;

- Nănglực tựhọc

- Nănglực sửdụngcôngnghệthôngtin

* Rút kinh nghiệm:

Chủ đề: PHONG CÁCH NGÔN NGỮ BÁO CHÍ

Phần 2: Các thể loại báo chí (5 tiêt)

- Biết cách thiết lập một văn bản báo chí theo đặc trưng thể loại

- Tìm kiếm, chọn lọc thông tin

- Thuyết trình, phản biện

3 Thái độ:

- Có ý thức học tập và rèn luyện vốn ngôn ngữ đảm bảo văn hóa, chuẩn mực

- Có thức chọn lọc thông tin khi tham gia vào các diễn đàn thông tin xã hội

* Từ kiên thức kĩ năng thái độ góp phần hình thành năng lực cho HS là

- Năng lực tự quản lí

- Năng lực tự học

- Năng lực giải quyết vấn đề

- Năng lực sáng tạo

- Năng lực giao tiếp

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ

- Kỹ thuật đặt câu hỏi

- Kỹ thuật lắng nghe và phản hồi tích cực

- Kỹ thuật khăn phủ bàn

2 Phương tiện:

- GV: Sách giáo khoa, sách giáo viên, máy chiếu, phiếu học tập, một số sản phẩmbào chí

- HS: Sách giáo khoa, vở bài tập, vở ghi, các sản phẩm theo yêu cầu của phiếu họctập.

II Xây dựng kê hoạch dạy học

A Chuẩn bị của Gv, Hs

1.1 Chuẩn bị của giáo viên

- Máy tính, máy chiếu, máy chiếu hắt, bút laze, máy in

- Tranh ảnh về các nội dung, vấn đề liên quan đến truyền thống yêu nướccủa dân tộc Việt Nam

- Các tư liệu có liên quan truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam …

- Phấn, bảng, bút, nháp, giáo án word, giáo án điện tử, một số hình ảnh và video clip sưu tầm được

- Bản kế hoạch phân công, tổ chức nhiệm vụ cho học sinh

- Các tài liệu, website cần thiết giới thiệu cho học sinh

- Giấy A0, bút dạ, phiếu học tập để học sinh thảo luận nhóm

- Các phiếu đánh giá phiếu hỏi: Trước khi bắt đầu dự án

+ Phiếu điều tra người học

+ Phiếu đánh giá cá nhân trong hoạt động nhóm

+ Phiếu đánh giá cá nhân trong hoạt động định hướng

+ Phiếu đánh giá báo cáo

- Kết thúc dự án:

+ Phiếu ghi nhận thông tin

+ Biên bản nghiệm thu và thanh lý hợp đồng

+ Nhật ký cá nhân

+ Báo cáo tổng kết

1.2 Chuẩn bị của học sinh

- Giấy A0, bút màu, giấy màu, compa, thước kẻ

- Sưu tầm các tranh ảnh, tư liệu có liên quan đến nội dung truyền thống yêunước của dân tộc Việt Nam

- Chuẩn bị tài liệu báo cáo theo các nhóm

- Các ấn phẩm do học sinh tự thiết kế

- Phổ biến nhiệm vụ cho các nhóm

- Rèn luyện kĩ năng làm việc nhóm

2 Thời gian: Tuần 1 – tiết 1

3 Cách thức tổ chức hoạt động:

- GV cho HS xem các Clip, tranh ảnh hoặc tư liệu: Các vấn đề liên quan

đến các thể loại báo chí Yêu cầu học sinh nhận xét.(Học sinh hoàn thành phiếu KWL)

………

………

………

……

………

……

………

……

………

……

GV giới thiệu chủ đề: Phong cách ngôn ngữ báo chí: Phần 2- Các thể loại báo chí

Bước 1: Giáo viên và học sinh cùng thảo luân để xác định các nội dung của

dự án.

Nội dung 1: Thể loại Bản tin: Khái niệm, cấu trúc, yêu cầu, cách viết 1 bản tin Nội dung 2: Thể loại Phóng sự: Khái niệm, cấu trúc, yêu cầu, cách viết 1 phóng sự

Nội dung 3: Thể loại Tiểu phẩm: Khái niệm, cấu trúc, yêu cầu, cách viết 1tiểu phẩm

Nội dung 4: Thể loại Phỏng vấn:

+ Yêu cầu, các bước tiến hành phỏng vấn

+ Yêu cầu, những chú ý khi trả lời phỏng vấn

Bước 2: Thành lâp nhóm

- GV Phát phiếu thăm

dò sở thích nhóm (Phụ

lục I)

- HS điền phiếu số 1

- GV Công bố kết quả

sắp xếp nhóm theo sở

thích

- Các nhóm bàn bạc bầu nhóm trưởng, thư kí

Bước 3: Điều chỉnh các đối tượng học khác nhau

Theo trình độ học sinh

Học sinh có năng lực học tập trung bình và yếu: Tập hợp các văn bản đã xử lí, nhập các nội dung văn bản cần trình bày trên powerpoint và trang web Tham gia tìm kiếm thông tin trong SGK, trên mạng interrnet

Học sinh có năng lực học tập khá: Tham gia tìm kiếm thông tin trên mạng internet, tóm tắt các nội dung tìm kiếm được

Học sinh có năng lực học tập tốt: Tóm tắt, chắt lọc và chỉnh sửa các thông tin tìm kiếm được

Theo năng lực sử dụng

CNTT của học sinh

Học sinh có năng lực tìm kiếm thông tin trên mạng: Tìm kiếm các thông tin trên mạng

Học sinh có năng lực sử dụng Powerpoint và các ứng

dụng khác: Chuyển các nội dung lên bản trình bày trên Powerpoint…

- Bước 4: GV giao nhiệm vụ cho từng nhóm, hướng dẫn lâp kê hoạch nhóm.

Dự kiên hình thức trình bày

- Trình bày thể loại Phỏng vấn:

+ Yêu cầu, các bước tiến hành phỏng vấn + Yêu cầu, những chú ý khi trả lời phỏng vấn

- Thực hiện 1 cuộc phỏng vấn

Bước 5: Phát phiêu học tâp định hướng (Phụ lục 6) và gợi ý cho học sinh một số

nguồn tài liệu có thể tham khảo giúp hoàn thành nhiệm vụ

- Nghiên cứu phiếu học tập định hướng

- Lắng nghe, ghi chép, hỏi GV những nội dung chưa hiểu

Bước 6: GV định hướng cho học sinh và các nhóm trong quá trình xây dựng

kê hoạch làm việc.

- Các nhóm HS dựa trên phiếu định hướng hoạt động phân công nhiệm vụ, xây dựng kế hoạch sinh hoạt nhóm để hoàn thành nhiệm vụ

- Các nhóm xác định được những việc cần làm, thời gian dự kiến, vật liệu, phương pháp tiến hành

- Các nhóm tự phân công tìm hiểu, nghiên cứu, sưu tầm tranh ảnh, tư liệu, video vềcác nội dung được phân công

- Viết nhật kí và biên bản làm việc nhóm

- Sắp xếp các nội dung đã tìm hiểu nghiên cứu được

Bước 7: Kí hợp đồng học tâp (Phụ lục 2)

4 Sản phẩm:

- Phiếu KWL của từng học sinh

- Thành lập được 4 nhóm học sinh, mỗi nhóm có 10 học sinh Các nhóm đã bầu được các nhóm trưởng

- Các nhóm đã tham gia kí kết hợp đồng học tập với giáo viên và bước đầu xây dựng kế hoạch và phân công nhiệm vụ

- Đề cương chi tiết cho từng chủ đề ở các nhóm

- Bản phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên và thời gian cho việc hoàn thành nhiệm vụ

TIẾT 2, 3 HOẠT ĐỘNG 2: THỰC HIỆN DỰ ÁN

1 Mục tiêu:

Học sinh làm việc cá nhân và nhóm theo kế hoạch đề ra:

+ Thu thập thông tin: Học sinh có thể tìm kiếm thông tin, tranh ảnh qua sách, báo, Internet…

+ Xử lý thông tin, tổng hợp kết quả nghiên cứu của các thành viên trong

nhóm Trong quá trình xử lí thông tin, các nhóm phải hướng đến việc làm rõ các vấn đề đặt ra trong đề cương nghiên cứu

+ Viết báo cáo kết quả nghiên cứu của nhóm và chuẩn bị trình bày trước lớp

2 Thời gian: học sinh tự sắp xếp thời gian và thực hiện nhiệm vụ.

3 Cách thức tổ chức hoạt động

GV yêu cầu các nhóm trưởng báo cáo về tiến độ công việc của nhóm mình, đồng thời nêu các khó khăn, vướng mắc trong quá trình tìm hiểu các chủ đề

GV giúp đỡ các nhóm thông qua việc đưa ra các câu gợi ý để học sinh có thể giải quyết tốt các vướng mắc của nhóm mình

Các thành viên thông qua báo cáo của nhóm mình, góp ý, chỉnh sửa bài báo cáo của nhóm

Nhóm trưởng tiếp nhận ý kiến đóng góp của các thành viên, hoàn thiện báo cáo của nhóm, chuẩn bị trình bày trước lớp vào tiết sau

1 4 Sản phẩm

2 – 1 sản phẩm báo chí theo thể loại

3 – 1 bản thuyêt trình về đặc điểm của thể loại

5 Các nhóm hoàn thành sản phẩm: chuyển đến tất cả các bạn trong lớp để

đọc trước và chuẩn bị các câu hỏi (có thể chuyển qua email, copy hoặc in sẵn) Họcsinh nhận được bài trình bày của các nhóm, nghiên cứu và chuẩn bị các câu hỏi

TIẾT 4, 5 HOẠT ĐỘNG 3: BÁO CÁO

1 Mục tiêu:

- Học sinh báo cáo được kết quả làm việc của các nhóm: trình bày báo cáo thông qua thuyết trình, thảo luận

- Biết tự đánh giá sản phẩm của nhóm và đánh giá sản phẩm của các nhóm khác

- Hình thành được kĩ năng: lắng nghe, thảo luận, nêu vấn đề và thương thuyết

- Góp phần rèn luyện các kĩ năng bộ môn

- Bồi dưỡng trách nhiệm của học sinh trong việc xây dựng và bảo vệ tổ quốc

2.Thời gian: Tiết thứ 4, 5

3 Thành phần tham dự:

- Học sinh lớp 11 A6, 11A1,11A4

4 Nhiệm vụ của học sinh