Bài giảng Luật hôn nhân và gia đình: Bài 7 - TS. Bùi Quang Xuân

Bài giảng Luật hôn nhân và gia đình - Bài 6: Chấm dứt hôn nhân Luật Hôn nhân và gia đình được biên soạn nhằm cung cấp đến người học về chấm dứt hôn nhân; khái niệm ly hôn; chấm dứt hôn nhân do một bên vợ hoặc chồng chết, chấm dứt hôn nhân do tòa án tuyên bố vợ, chồng chết, chấm dứt hôn nhân do ly hôn.

Trang 1

TRƯỜNG Đ I H C TRÀ VINHẠ Ọ

CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO T O TR C TUY NẠ Ự Ế

ISO 9001:2008

NHÂN & GIA ĐÌNH

LU T HÔN NHÂN & GIA ĐÌNHẬ

TS. BÙI QUANG XUÂN

Trang 3

Chấm dứt hôn nhân

Chương 7:

Trang 4

§ Hôn nhân gia đình hi n hành, hôn ệ

nhân đ ượ c xem là k t qu c a tình ế ả ủ

yêu , là s k t h p gi a m t ng ự ế ợ ữ ộ ườ i đàn ông đ ượ c g i là ch ng và m t ọ ồ ộ

ng ườ i ph n đ ụ ữ ượ c g i là v ọ ợ

ü Đây là s k t h p gi a nam và n ự ế ợ ữ ữ

v tình c m, xã h i, gi i tính, tôn ề ả ộ ớ

giáo m t cách h p pháp. ộ ợ

Trang 7

LY HÔN

• Ly hôn là ch m d t quan ấ ứ

h hôn nhân do tòa án công ệ

nh n ho c quy t đ nh theo ậ ặ ế ị

yêu c u c a v ho c ầ ủ ợ ặ

ch ng ho c c hai v ồ ặ ả ợ

ch ng khi tình tr ng gia ồ ạ

đình tr m tr ng, đ i s ng ầ ọ ờ ố

chung không th kéo dài, ể

m c đích c a hôn nhân ụ ủ

không đ t đ ạ ượ c.

Trang 8

LY HÔN

• Tòa án có th căn c vào tình ể ứ

tr ng c a hôn nhân, m c ạ ủ ụ

Trang 9

d t hôn ứ

nhân

Trang 14

ĐI U H N CH LY HÔNỀ Ạ Ế

Đ i v i ngố ớ ười ch ngồ

Không được ly hôn khi:

Đ i v i ngố ớ ườ ợi v :

Trang 17

tr m ầ

tr ng, ọ

m c đích ụ

hôn nhân không đ t ạ

được

(Điều 55, 56 )

Trang 20

Đ ƯỜ NG L I GI I Ố Ả

QUY T CÁC TR Ế ƯỜ NG

H P LY HÔN Ợ

LU T HÔN NHÂN & GIA ĐÌNH Ậ

Trang 24

N u không rút đ n: TA l p ế ơ ậ

biên b n hòa gi i thành đoàn ả ả

t , sau 7 ngày ra quy t đ nh ụ ế ị

công nh n hòa gi i đoàn t ậ ả ụ

thành, QĐ có hi u l c ngay ệ ự

Trang 25

gi i vì có lý ả

do chính đáng

Trang 33

QUY N YÊU C U GI I Ề Ầ Ả

Trang 34

Quy n yêu c u gi i quy t ly hôn ề ầ ả ế

§ Quyền yêu cầu ly hôn

là quyền dân sự của cá

nhân được quy định

trong Bộ luật Dân sự

2015 và phải được bảo

đảm thực hiện

§ Vợ, chồng hoặc cả hai

người có quyền yêu

cầu tòa án giải quyết ly

hôn

§ Cha, mẹ, người thân

thích khác có quyền

yêu cầu tòa án giải

quyết ly hôn khi một

Trang 35

§ Tuy nhiện, để bảo vệ

quyền lợi của người

có thai, sinh con hoặc

đang nuôi con dưới 12

tháng tuổi

§ Trong trường hợp,

không đăng ký kết hôn

mà có yêu cầu ly hôn

Trang 36

§ Sau khi đã thụ lý đơn

yêu cầu ly hôn, tòa án

tiến hành hòa giải theo

quy định của pháp luật

về tố tụng dân sự.

§ Nhà nước và xã hội

khuyến khích việc hòa

giải ở cơ sở khi vợ,

chồng có yêu cầu ly

hôn

ü Việc hòa giải được

thực hiện theo quy

định của pháp luật về

hòa giải ở cơ sở

ü Sau khi đã thụ lý đơn

yêu cầu ly hôn, tòa án

tiến hành hòa giải theo

quy định của pháp luật

về tố tụng dân sự.

Trang 37

Thuận tình ly hôn

§ Trong trường hợp vợ

chồng cùng yêu cầu ly hôn, nếu xét thấy hai bên thật sự tự nguyện ly hôn

và đã thỏa thuận về việc chia tài sản, việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con trên cơ

sở bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con thì tòa án công nhận thuận tình ly hôn;

ü Nếu không thỏa thuận

được hoặc có thỏa thuận nhưng không bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con thì tòa án giải quyết việc ly hôn.

Trang 38

Ly hôn theo yêu c u c a m t bênầ ủ ộ

§ Khi v ho c ch ng yêu c u ly hôn mà ợ ặ ồ ầ

hòa gi i t i tòa án không thành thì tòa án ả ạ

gi i quy t cho ly hôn n u có căn c v ả ế ế ứ ề

vi c v , ch ng có hành vi b o l c gia ệ ợ ồ ạ ự

đình ho c vi ph m nghiêm tr ng quy n, ặ ạ ọ ề

nghĩa v c a v , ch ng làm cho hôn ụ ủ ợ ồ

nhân lâm vào tình tr ng tr m tr ng, đ i ạ ầ ọ ờ

s ng chung không th kéo dài, m c đích ố ể ụ

c a hôn nhân không đ t đ ủ ạ ượ c.

Trang 39

§ Trong tr ườ ng h p v ho c ch ng c a ợ ợ ặ ồ ủ

ng ườ ị i b tòa án tuyên b m t tích yêu ố ấ

c u ly hôn thì tòa án gi i quy t cho ly ầ ả ế

hôn.

§ Th i đi m ch m d t hôn nhân và trách ờ ể ấ ứ

nhi m g i b n án, quy t đ nh ly hôn ệ ử ả ế ị

§ Quan h hôn nhân ch m d t k t ệ ấ ứ ể ừ

ngày b n án, quy t đ nh ly hôn c a tòa ả ế ị ủ

án có hi u l c pháp lu t ệ ự ậ

Trang 40

§ Tòa án đã gi i quy t ly hôn ph i ả ế ả

g i b n án, quy t đ nh ly hôn đã có ử ả ế ị

hi u l c pháp lu t cho c quan đã ệ ự ậ ơ

th c hi n vi c đăng ký k t hôn đ ự ệ ệ ế ể

ghi vào s h t ch; hai bên ly hôn; ổ ộ ị

cá nhân, c quan, t ch c khác theo ơ ổ ứ

quy đ nh c a B lu t t t ng dân ị ủ ộ ậ ố ụ

s và các lu t khác có liên quan ự ậ

Trang 41

NGUYÊN T C GI I QUY T Ắ Ả Ế

KHI LY HÔN

Trang 42

Nguyên tắc giải quyết tài sản của vợ chồng khi ly hôn

§ Hôn nhân chấm dứt cũng

có thể đồng nghĩa với việc sở hữu chung tài sản cũng chấm dứt, tòa án ngoài giải quyết vấn đề quan hệ hôn nhân,

§ Phải giải quyết luôn vấn

đề chia tài sản chung và vấn đề cấp dưỡng cho con chưa thành niên hoặc

đã thành niên nhưng bị mắc các chứng bệnh về thể chất và tâm thần mà không thể tự nuôi sống được bản thân.

Trang 45

có điều kiện tiếp

tục lao động tạo thu

Trang 46

NGUYÊN T C CHIA TÀI S N Ắ Ả

Trang 47

Bên g p khó khăn h n sau khi ặ ơ

ly hôn đ ượ c chia ph n tài s n ầ ả

nhi u h n so v i bên kia ho c ề ơ ớ ặ

đ ượ ư c u tiên nh n lo i tài ậ ạ

s n đ b o đ m duy trì, n ả ể ả ả ổ

đ nh cu c s ng c a h nh ng ị ộ ố ủ ọ ư

ph i phù h p v i hoàn c nh ả ợ ớ ả

th c t c a gia đình và c a ự ế ủ ủ

v , ch ng ợ ồ

Trang 48

TH HAI: CÔNG S C ĐÓNG GÓP C A V , CH NG”Ứ Ứ Ủ Ợ Ồ

§ “Công sức đóng góp của

vợ, chồng vào việc tạo lập,

duy trì và phát triển khối tài

sản chung” là sự đóng góp

về tài sản riêng, thu nhập,

công việc gia đình và lao

động của vợ, chồng trong

việc tạo lập, duy trì và phát

triển khối tài sản chung.

§ Người vợ hoặc chồng ở

nhà chăm sóc con, gia đình

mà không đi làm được tính

là lao động có thu

nhập tương đương với thu

nhập của chồng hoặc vợ đi

làm.

§ Bên có công sức đóng góp

nhiều hơn sẽ được chia

nhiều hơn.

Trang 49

TH BA: B O V L I ÍCH CHÍNH ĐÁNG C A M I BÊN Ứ Ả Ệ Ợ Ủ Ỗ

§ “B o v l i ích chính đáng c a m i bên trong s n xu t, kinh ả ệ ợ ủ ỗ ả ấ

doanh và ngh nghi p đ các bên có đi u ki n ti p t c lao ề ệ ể ề ệ ế ụ

đ ng t o thu nh p” là vi c chia tài s n chung c a v ch ng ộ ạ ậ ệ ả ủ ợ ồ

ph i b o đ m cho v , ch ng đang ho t đ ng ngh nghi p ả ả ả ợ ồ ạ ộ ề ệ

được ti p t c hành ngh ; cho v , ch ng đang ho t đ ng ế ụ ề ợ ồ ạ ộ

s n xu t, kinh doanh đả ấ ược ti p t c đế ụ ược s n xu t, kinh ả ấ

doanh đ t o thu nh p và ể ạ ậ ph i thanh toán cho bên kia ph n ả ầ

giá tr tài s n chênh l chị ả ệ .

§ Vi c b o v l i ích chính đáng c a m i bên trong s n xu t, ệ ả ệ ợ ủ ỗ ả ấ

kinh doanh và ho t đ ng ngh nghi p không đạ ộ ề ệ ượ ảc nh

hưởng đ n đi u ki n s ng t i thi u c a nh ng cá nhân sau ế ề ệ ố ố ể ủ ữ

Trang 50

Th t : L i c a m i bên ứ ư ỗ ủ ỗ

§ “L i c a m i bên trong vi ph m quy n, nghĩa ỗ ủ ỗ ạ ề

v c a v ch ng” là l i c a v ho c ch ng ụ ủ ợ ồ ỗ ủ ợ ặ ồ

vi ph m quy n, nghĩa v v nhân thân, tài ạ ề ụ ề

s n c a v ch ng d n đ n ly hôn ả ủ ợ ồ ẫ ế

ü Ví d : Tr ụ ườ ng h p ng ợ ườ i ch ng có hành ồ

vi b o l c gia đình, không chung th y ho c ạ ự ủ ặ

phá tán tài s n thì khi gi i quy t ly hôn Tòa ả ả ế

án ph i xem xét y u t l i c a ng ả ế ố ỗ ủ ườ i

ch ng khi chia tài s n chung c a v ch ng ồ ả ủ ợ ồ

đ đ m b o quy n, l i ích h p pháp c a ể ả ả ề ợ ợ ủ

v và con ch a thành niên ợ ư

Trang 51

B o v quy n, l i ích h p pháp ả ệ ề ợ ợ

B o v quy n, l i ích h p pháp c a v , con ch a thành niên, con đã ả ệ ề ợ ợ ủ ợ ư

thành niên m t năng l c hành vi dân s ho c không có kh năng lao ấ ự ự ặ ả

đ ng và không có tài s n đ t nuôi mình. ộ ả ể ự

§ Khi gi i quy t chia tài s n khi ly hôn, Tòa án ph i xem xét đ ả ế ả ả ể

b o v quy n, l i ích h p pháp c a nh ng ng ả ệ ề ợ ợ ủ ữ ườ i sau đây:

1 V , ợ

2 Con ch a thành niên, ư

3 Con đã thành niên m t năng l c hành vi dân s ho c ấ ự ự ặ

4 Con đã thành niên không có kh năng lao đ ng và không có ả ộ

tài s n đ t nuôi mình. ả ể ự

§. Đi u này hoàn toàn phù h p v i th c ti n, b i l vi c ly hôn ề ợ ớ ự ễ ở ẽ ệ

không ch là nh h ỉ ả ưở ng đ n cu c s ng c a c hai v ch ng ế ộ ố ủ ả ợ ồ

mà nó còn nh h ả ưở ng r t l n t i các con, th h tr , m m non ấ ớ ớ ế ệ ẻ ầ

t ươ ng lai c a đ t n ủ ấ ướ c.

Trang 52

Tài sản chung của vợ chồng

§ Tài s n chung c a v ả ủ ợ

Trang 55

. Xem xét y u t l i vi ph m ế ố ỗ ạ

quy n và nghĩa v c a m i bên. ề ụ ủ ỗ

Trang 56

- Do VC th a thu n v i gia đình.ỏ ậ ớ

- Không th a thu n đỏ ậ ược: TA gi i quy t d a trên ả ế ự

Trang 58

Tài s n RIÊNG c a v ch ng ả ủ ợ ồ

§ Tài s n riêng c a v , ả ủ ợ

ch ng thu c quy n s ồ ộ ề ở

h u c a ng ữ ủ ườ i đó, tr ừ

tr ườ ng h p tài s n riêng ợ ả

đã nh p vào tài s n ậ ả

chung theo quy đ nh c a ị ủ

lu t này ậ

Trang 59

yêu c u v chia tài s n thì ầ ề ả

đ ượ c thanh toán ph n giá ầ

tr tài s n c a mình đóng ị ả ủ

góp vào kh i tài s n đó, ố ả

tr tr ừ ườ ng h p v ch ng ợ ợ ồ

có th a thu n khác ỏ ậ

Trang 60

QUAN H V CON Ệ Ề

CHUNG

Trang 61

QUAN H V CON CHUNG Ệ Ề

Trang 62

Quan h v con chung ệ ề

§ Sau khi ly hôn, cha m v n có ẹ ẫ

quy n, nghĩa v trông nom, chăm ề ụ

sóc, nuôi d ưỡ ng, giáo d c con ụ

ch a thành niên, con đã thành niên ư

m t năng l c hành vi dân s ho c ấ ự ự ặ

không có kh năng lao đ ng và ả ộ

không có tài s n đ t nuôi mình ả ể ự

theo quy đ nh c a lu t này, B ị ủ ậ ộ

lu t dân s và các lu t khác có liên ậ ự ậ

quan.

Trang 63

§ V , ch ng th a thu n v ng ợ ồ ỏ ậ ề ườ i

tr c ti p nuôi con, nghĩa v , quy n ự ế ụ ề

c a m i bên sau khi ly hôn đ i v i ủ ỗ ố ớ

con;

ü Tr ườ ng h p không th a thu n ợ ỏ ậ

đ ượ c thì tòa án quy t đ nh giao con ế ị

cho m t bên tr c ti p nuôi căn c ộ ự ế ứ

vào quy n l i v m i m t c a con; ề ợ ề ọ ặ ủ

n u con t đ 07 tu i tr lên thì ế ừ ủ ổ ở

ph i xem xét nguy n v ng c a con ả ệ ọ ủ

Trang 64

§ Con d ướ i 36 tháng

tu i đ ổ ượ c giao cho

Trang 65

THAY Đ I NGỔ ƯỜI TR C TI P NUÔI CON SAU KHI LY HÔNỰ Ế

§ Vì l i ích c a con, theo yêu ợ ủ

c u c a m t ho c c hai ầ ủ ộ ặ ả

bên, tòa án có th quy t ể ế

đ nh thay đ i ng ị ổ ườ i tr c ự

ti p nuôi con. Vi c thay đ i ế ệ ổ

ng ườ i tr c ti p nuôi con sau ự ế

khi ly hôn đ ượ c th c hi n ự ệ

trong tr ườ ng h p ng ợ ườ i

tr c ti p nuôi con không ự ế

b o đ m quy n l i v m i ả ả ề ợ ề ọ

m t c a con và ph i tính ặ ủ ả

đ n nguy n v ng c a con, ế ệ ọ ủ

n u con t đ chín tu i tr ế ừ ủ ổ ở

lên.

Trang 66

THAY Đ I NGỔ ƯỜI TR C TI P NUÔI CON SAU KHI LY HÔNỰ Ế

§ Sau khi ly hôn, ng ườ i

không tr c ti p nuôi con ự ế

có quy n thăm nom con và ề

không ai đ ượ c c n tr ả ở

ng ườ i đó th c hi n ự ệ

quy n này. ề

ü Trong tr ườ ng h p ng ợ ườ i

không tr c ti p nuôi con ự ế

l m d ng vi c thăm nom ạ ụ ệ

đ c n tr ho c gây nh ể ả ở ặ ả

h ưở ng x u đ n vi c ấ ế ệ

trông nom, chăm sóc, giáo

d c, nuôi d ụ ưỡ ng con thì

ng ườ i tr c ti p nuôi con ự ế

có quy n yêu c u tòa án ề ầ

h n ch quy n thăm nom ạ ế ề

con c a ng ủ ườ i đó.

Trang 67

Hồ sơ xin ly hôn

B n sao có công ch ng ho c ch ng th c ch ng minh ả ứ ặ ứ ự ứ

nhân dân và s h kh u c a v và ch ng; ổ ộ ẩ ủ ợ ồ

Gi y đăng ký k t hôn (b n chính); ấ ế ả

B n sao có công ch ng ho c ch ng th c gi y khai ả ứ ặ ứ ự ấ

sinh c a các con; ủ

Gi y t v tài s n n u có yêu c u tòa án phân chia. ấ ờ ề ả ế ầ

Ø Tòa án c p huy n s gi i quy t ly hôn đ i v i công ấ ệ ẽ ả ế ố ớ

dân c trú trong n ư ướ c, tòa án c p t nh s th lý gi i ấ ỉ ẽ ụ ả

quy t v án ly hôn mà m t trong các đ ế ụ ộ ươ ng s hi n ự ệ

đang c trú t i n ư ạ ướ c ngoài.

Trang 68

§ Vi c trông nom, chăm ệ

sóc, nuôi d ưỡ ng, giáo d c ụ

con sau khi ly hôn đ ượ c

áp d ng theo qui đ nh t i ụ ị ạ

các đi u 81, 82, 83, 84 ề

GI I QUY T QUY N L I CON CHUNGẢ Ế Ề Ợ

(Điều 58, 81, 82, 83, 84)

Trang 69

1. Căn c vào quy n l i v m i m t c a con ứ ề ợ ề ọ ặ ủ

2. N u con đ 7 tu i: xem xét nguy n v ng c a ế ủ ổ ệ ọ ủ

con.

3. Con d ướ i 36 tháng tu i: u tiên giao cho m nuôi. ổ ư ẹ

(Đi u 81) ề

Trang 70

NGHĨA V VÀ QUY N C A NG Ụ Ề Ủ ƯỜ I

TR C TI PỰ Ế VÀ KHÔNG TR C TI PỰ Ế

NUÔI CON (Đi u 82, 83)ề

Trang 71

QUY N VÀ NGHĨA V TS C A VC Đ I V I NGỀ Ụ Ủ Ố Ớ ƯỜI TH BAỨ

Quy n, nghĩa v TS c a VC đ i v i ng ề ụ ủ ố ớ ườ i th ứ

ba v n có hi u l c sau khi ly hôn tr tr ẫ ệ ự ừ ườ ng

h p VC và ng ợ ườ i th ba có th a thu n khác ứ ỏ ậ

N u có tranh ch p thì gi i quy t theo: ế ấ ả ế

Trách nhi m liên đ i c a VC (Đi u 27). ệ ớ ủ ề

Nghĩa v chung: gi i quy t theo đi u 37. ụ ả ế ề

Nghĩa v riêng: gi i quy t theo Đi u 45. ụ ả ế ề

Gi i quy t theo qui đ nh c a BLDS. ả ế ị ủ

Trang 72

QUY N TH A K TS GI A V VÀ CH NGỀ Ừ Ế Ữ Ợ Ồ

(Điều 66)

Trang 74

v , ch ng ợ ồ

Ng ườ i còn s ng yêu c u TA ố ầ

h n ch chia. ạ ế

Trang 75

s ng tái ố

hôn

Ng ườ i còn s ng ố

phá tán

TS

Trang 76

4. Gi i quy t h u qu ả ế ậ ả

c a vi c nam, n chung ủ ệ ữ

Trang 77

CÂU H I ÔN T P Ỏ Ậ

1. Pháp lu t Vi t Nam quy đ nh nh th nào v ậ ệ ị ư ế ề

vi c k t hôn, ly hôn và phân chia tài s n v ệ ế ả ợ

ch ng khi ly hôn có y u t n ồ ế ố ướ c ngoài?

2. Nam n s ng chung v i nhau nh v ch ng ữ ố ớ ư ợ ồ

nh ng không đăng ký k t hôn, khi hai bên ư ế

không còn s ng chung v i nhau có ph i ly hôn ố ớ ả

không? Tài s n chung s đ ả ẽ ượ c gi i quy t nh ả ế ư

th nào? ế

3. Tài s n chung c a v ch ng và quy n, nghĩa ả ủ ợ ồ ề

v trong vi c s h u, s d ng tài s n chung đó ụ ệ ở ữ ử ụ ả

đ ượ c pháp lu t quy đ nh nh th nào? ậ ị ư ế

CHÚNG TA

CÙNG

CHIA S …Ẻ

Trang 78

4. Trong tr ườ ng h p v ch ng ly hôn, viêc phân ợ ợ ồ

chia tài s n chung s đ ả ẽ ượ c th c hi n nh th ự ệ ư ế

nào?

5. Trong tr ườ ng h p nào thì vi c phân chia tài s n ợ ệ ả

chung trong th i k hôn nhân b vô hi u ? ờ ỳ ị ệ

6. Trong th i k hôn nhân, v /ch ng có quy n s ờ ỳ ợ ồ ề ở

h u tài s n riêng không? N u mu n nh p tài ữ ả ế ố ậ

s n riêng vào tài s n chung thì ph i th c hi n ả ả ả ự ệ

Trang 79

7. Ai có quy n yêu c u gi i quy t ly hôn ? ề ầ ả ế

Th t c gi i quy t ly hôn đ ủ ụ ả ế ượ c quy đ nh ị

nh th nào ? ư ế

8. Quy n và nghĩa v c a cha m đ i v i ề ụ ủ ẹ ố ớ

con cái sau khi ly hôn đ ượ c quy đ nh nh ị ư

th nào ? Cha/ m không tr c ti p nuôi ế ẹ ự ế

con có b t bu c ph i c p d ắ ộ ả ấ ưỡ ng nuôi con

ch a thành niên không và m c c p ư ứ ấ

d ưỡ ng, ph ươ ng th c c p d ứ ấ ưỡ ng đ ượ c quy đ nh nh th nào? ị ư ế

CHÚNG TA

CÙNG

CHIA S …Ẻ

Định dạng
Số trang	81
Dung lượng	3,47 MB