Bài giảng Luật hôn nhân và gia đình: Bài 2 - TS. Bùi Quang Xuân

Bài giảng Luật hôn nhân và gia đình - Bài 2: Quan hệ pháp luật hôn nhân và gia đình tìm hiểu đặc điển của quan hệ pháp luật hôn nhân và gia đình; các yếu tố cấu thành quan hệ pháp luật hôn nhân gia đình; thực hiện vàn bảo vệ hôn nhân gia đình; căn cứ phát sinh, thay đổi, chấm dứt, phục hồi quan hệ pháp luật hôn nhân gia đình...

TRƯỜNG Đ I H C TRÀ VINHẠ Ọ

CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO T O TR C TUY NẠ Ự Ế

QUAN H  PHÁP LU T HN&GĐỆ Ậ

Lu t Hôn nhân & Gia đìnhậ

HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH

TS. BÙI QUANG XUÂN

a) V  CH  TH  Ề Ủ Ể

CÁ NHÂN VỚI CÁ NHÂN TRONG PHẠM

VI GIA ĐÌNH.

GẮN BÓ VỚI NHAU BỞI YẾU TỐ TÌNH CẢM HOẶC HUYẾT

THỐNG.

 2. Đ C ĐI M C A QUAN H  PL HN­GĐẶ Ể Ủ Ệ

V  KHÔNG GIAN, TH I GIANỀ Ờ

Ø Bao g m các quy n và nghĩa v  v  nhân  ồ ề ụ ề

thân và tài s n đ ả ượ c pháp lu t qui đ nh  ậ ị

trong đó: 

+  Quy n  và  nghĩa  v   nhân  thân  quy t  ề ụ ế

đ nh  vi c    xác  l p,  t n  t i,  ch m  d t  ị ệ ậ ồ ạ ấ ứ

quy n và nghĩa v  tài s n.   ề ụ ả

+ Quy n và nghĩa v  tài s n ch u s  tác đ ng và g n li n v i nhân thân ch  th , không th  thay th , chuy n giao cho  ề ụ ả ị ự ộ ắ ề ớ ủ ể ể ế ể

ng ườ i khác.

V  KHÔNG GIAN, TH I GIANỀ Ờ

Ø   V   th i  gian:  ề ờ quan  h   PL  ệ

HN&GĐ  mang  tính  lâu  dài, 

b n  v ng,  không  xác  đ nh  ề ữ ị

tr ướ c th i h n. ờ ạ

Ø   V  không gian:  ề quan h  PL  ệ

HN&GĐ  di n  ra  trong  ễ

không  gian  h p  (ch   trong  ẹ ỉ

ph m vi gia đình và gi a các  ạ ữ

thành viên c a gia đình).  ủ

V   S   KI N  PHÁP  LÝ  LÀM  PHÁT  SINH,  THAY  Đ I,  CH M Ề Ự Ệ Ổ Ấ

V  TH I HI U TH C HI N QUY N KH I KI N, QUY N YÊU C UỀ Ờ Ệ Ự Ệ Ề Ở Ệ Ề Ầ

Đ ượ c qui đ nh c  th  trong  ị ụ ể

T  t ng dân s ố ụ ự

 L u ý ư : Đ i v i tr ố ớ ườ ng h p  ợ

liên  quan  đ n  quy n  nhân  ế ề

thân g n v i m i thành viên  ắ ớ ỗ

trong  gia  đình:  không  áp 

d ng th i hi u ụ ờ ệ

II. CÁC Y U T  C U THÀNH QHPL  HN­GĐẾ Ố Ấ

1. CH  TH  C A QHPLỦ Ể Ủ

§ Ch  th  c a quan h  pháp  ủ ể ủ ệ

lu t  hôn  nhân  và  gia  đình  ậ

là  các  bên  tham  gia  vào  quan  h   pháp  lu t  hôn  ệ ậ

nhân và gia đình trên c  s   ơ ở

các  quy n  và  nghĩa  v   do  ề ụ

pháp  lu t  hôn  nhân  gia  ậ

đình qui đ nh.  ị

- Là  kh   năng  ch   th   ả ủ ể

đ ượ c  h ưở ng  quy n  ề

ho c th c hi n nghĩa v   ặ ự ệ ụ

hôn  nhân  và  gia  đình 

theo  qui  đ nh  c a  pháp  ị ủ

N I DUNG C A QHPLỘ Ủ

§ N i  dung  quan  h   pháp  lu t  ộ ệ ậ

hôn  nhân  và  gia  đình  là  toàn 

b  các nghĩa v  và quy n c a  ộ ụ ề ủ

ch   th   tham  gia  quan  h   ủ ể ệ

pháp  lu t  này  đ ậ ượ c  các  quy 

ph m  pháp  lu t  hôn  nhân  và  ạ ậ

gia đình qui đ nh. ị

III. TH C HI N VÀ B O  Ự Ệ Ả

V   HN­GĐ Ệ

CÙNG CHIA 

S  …Ẻ

Vợ chồng chịu trách nhiệm liên đới trong những trường hợp nào?

VỢ CHỒNG CHỊU TRÁCH NHIỆM LIÊN ĐỚI TRONG NHỮNG TRƯỜNG HỢP NÀO?

§ Theo quy đ nh t i Đi u 27 Lu t hôn nhân và gia đình năm 2014 thì v  ch ng  ị ạ ề ậ ợ ồ

ch u trách nhi m liên đ i trong nh ng tr ị ệ ớ ữ ườ ng h p sau đây: ợ

§  a) V  ch ng ch u trách nhi m liên đ i đ i v i giao d ch do m t bên th c hi n  ợ ồ ị ệ ớ ố ớ ị ộ ự ệ

nh m đáp  ng nhu c u thi t y u c a gia đình ho c giao d ch khác phù h p  ằ ứ ầ ế ế ủ ặ ị ợ

v i quy đ nh v  đ i di n gi a v  ch ng trong các tr ớ ị ề ạ ệ ữ ợ ồ ườ ng h p sau: ợ

§ ­ Tr ườ ng h p xác l p, th c hi n và ch m d t giao d ch mà theo quy đ nh c a  ợ ậ ự ệ ấ ứ ị ị ủ

Lu t hôn nhân và gia đình, B  lu t dân s  và các lu t khác có liên quan ph i có  ậ ộ ậ ự ậ ả

s  đ ng ý c a c  hai v  ch ng; ự ồ ủ ả ợ ồ

§ ­ Tr ườ ng h p v  ch ng kinh doanh chung; ợ ợ ồ

§ ­  Tr ườ ng  h p  đ i  di n  gi a  v   và  ch ng  trong  vi c  xác  l p,  th c  hi n  và  ợ ạ ệ ữ ợ ồ ệ ậ ự ệ

ch m d t giao d ch liên quan đ n tài s n chung có gi y ch ng nh n quy n s   ấ ứ ị ế ả ấ ứ ậ ề ở

h u, gi y ch ng nh n quy n s  d ng tài s n ch  ghi tên v  ho c ch ng; ữ ấ ứ ậ ề ử ụ ả ỉ ợ ặ ồ

VỢ CHỒNG CHỊU TRÁCH NHIỆM LIÊN ĐỚI TRONG NHỮNG TRƯỜNG HỢP NÀO?

b) V   ch ng  ch u  trách  nhi m  liên  đ i v  các  nghĩa  ợ ồ ị ệ ớ ề

v  chung đ i v i tài s n c a v  ch ng sau đây: ụ ố ớ ả ủ ợ ồ

­  Nghĩa  v   phát  sinh  t   giao  d ch  do  v   ch ng  cùng  ụ ừ ị ợ ồ

th a thu n xác l p, nghĩa v  b i th ỏ ậ ậ ụ ồ ườ ng thi t h i mà  ệ ạ

theo quy đ nh c a pháp lu t v  ch ng cùng ph i ch u  ị ủ ậ ợ ồ ả ị

trách nhi m; ệ

­  Nghĩa  v   do  v   ho c  ch ng  th c  hi n  nh m  đáp  ụ ợ ặ ồ ự ệ ằ

ng nhu c u thi t y u c a gia đình;

VỢ CHỒNG CHỊU TRÁCH NHIỆM LIÊN ĐỚI TRONG NHỮNG TRƯỜNG HỢP NÀO?

­ Nghĩa v  phát sinh t  vi c chi m h u, s  d ng, đ nh đo t  ụ ừ ệ ế ữ ử ụ ị ạ

tài s n chung; ả

­ Nghĩa v  phát sinh t  vi c s  d ng tài s n riêng đ  duy trì,  ụ ừ ệ ử ụ ả ể

phát  tri n  kh i  tài  s n  chung  ho c  đ   t o  ra  ngu n  thu  ể ố ả ặ ể ạ ồ

nh p ch  y u c a gia đình; ậ ủ ế ủ

­ Nghĩa v  b i th ụ ồ ườ ng thi t h i do con gây ra mà theo quy  ệ ạ

đ nh c a B  lu t dân s  thì cha m  ph i b i th ị ủ ộ ậ ự ẹ ả ồ ườ ng;

­ Nghĩa v  khác theo quy đ nh c a các lu t có liên quan. ụ ị ủ ậ

IV. CĂN C  PHÁT SINH, THAY  Ứ

Đ I, CH M D T, PH C H I  Ổ Ấ Ứ Ụ Ồ

QHPL HN­GĐ

IV. CĂN C  PHÁT Ứ

SINH, THAY Đ I, Ổ

CH M D T, PH C Ấ Ứ Ụ

H I QHPL HN­GĐỒ

S  KI N PHÁP LÝ LÀ GÌ?Ự Ệ

S  KI N PHÁP LÝ LÀM THAY Đ IỰ Ệ Ổ

Là  nh ng  s   ki n  mà  khi  chúng  ữ ự ệ

xu t hi n thì quan h  pháp lu t  ấ ệ ệ ậ

hôn nhân và gia đình thay đ i.  ổ

Ví  d :  khi  có  yêu  c u  thay  đ i  ụ ầ ổ

ng ườ i tr c ti p nuôi con sau khi  ự ế

ly hôn t i Đi u 84 là s  ki n làm  ạ ề ự ệ

thay đ i quan h  nuôi d ổ ệ ưỡ ng c a  ủ

cha m  đ i v i con tr ẹ ố ớ ướ c đó. 

S  KI N PHÁP LÝ LÀM CH M D TỰ Ệ Ấ Ứ

Là  nh ng  s   ki n  mà  khi  chúng  ữ ự ệ

xu t hi n thì quan h  pháp lu t hôn  ấ ệ ệ ậ

nhân  và  gia  đình  ch m  d t  không  ấ ứ

S  KI N PHÁP LÝ LÀM PH C H IỰ Ệ Ụ Ồ

Là nh ng s  ki n mà khi chúng xu t hi n thì  ữ ự ệ ấ ệ

quan h  pháp lu t hôn nhân và gia đình  ệ ậ ph c  ụ

h i. ồ

Ví d : khi m t ng ụ ộ ườ ị i b  Tòa án tuyên b  là đã  ố

ch t nh ng sau đó tr  v  mà v  ho c ch ng  ế ư ở ề ợ ặ ồ

c a h  ch a k t hôn v i ng ủ ọ ư ế ớ ườ i khác thì quan 

h   hôn  nhân  đ ệ ượ c  ph c  h i  sau  khi  h   làm  ụ ồ ọ

th  t c xóa quy t đ nh tuyên b  ch t c a Tòa  ủ ụ ế ị ố ế ủ

tr ướ c đó theo qui đ nh t i Đi u 67. ị ạ ề

mà không đăng ký kết hôn được quy định như thế nào?

GIẢI QUYẾT HẬU QUẢ CỦA VIỆC NAM, NỮ CHUNG SỐNG VỚI NHAU NHƯ

VỢ CHỒNG MÀ KHÔNG ĐĂNG KÝ KẾT HÔN

nữ tổ chức cuộc sống chung và coi nhau

là vợ chồng

năm 2014 thì giải quyết hậu quả của nam,

nữ chung sống với nhau như vợ chồng

mà không đăng ký kết hôn được quy định như sau:

sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn thì không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng

sống với nhau như vợ chồng và con được giải quyết theo quy định của Luật hôn nhân và gia đình về quyền, nghĩa vụ của cha mẹ và con

GIẢI QUYẾT HẬU QUẢ CỦA VIỆC NAM, NỮ CHUNG SỐNG VỚI NHAU NHƯ

VỢ CHỒNG MÀ KHÔNG ĐĂNG KÝ KẾT HÔN

của nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn được giải quyết theo thỏa thuận giữa các bên; trong trường hợp không có thỏa thuận thì giải quyết theo quy định của Bộ luật dân

sự và các quy định khác của pháp luật có liên quan

đảm quyền, lợi ích hợp pháp của phụ nữ

và con; công việc nội trợ và công việc khác có liên quan để duy trì đời sống chung được coi như lao động có thu nhập

kiện kết hôn chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn nhưng sau đó thực hiện việc đăng ký kết hôn theo quy định của pháp luật thì quan hệ hôn nhân được xác lập từ thời điểm đăng

ký kết hôn

CÂU H I ÔN T P Ỏ Ậ

1 Theo  Lu t  hôn  nhân  và  gia  đình  năm  2014,  ậ

nh ng nguyên t c c  b n c a ch  đ  hôn nhân  ữ ắ ơ ả ủ ế ộ

và gia đình   n ở ướ c ta đ ượ c quy đ nh nh  th   ị ư ế

nào?

2 Đ   b o  v   ch   đ   hôn  nhân  và  gia  đình,  Nhà  ể ả ệ ế ộ

n ướ c ta c m th c hi n nh ng hành vi nào? ấ ự ệ ữ

3 X  lý vi c k t hôn trái pháp lu t đ ử ệ ế ậ ượ c quy đ nh  ị

LU T HÔN NHÂN & GIA ĐÌNHẬ

TÓM LƯỢC CUỐI BÀI

Trong bài này, chúng ta đã tìm hiểu một

số nội dung cơ bản sau

§ Khái niệm về hôn nhân và các đặc

điểm của hôn nhân; khái niệm và các chức năng cơ bản về gia đình;

§ Nhiệm vụ và các nguyên tắc cơ bản

của Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam;

§ Khái niệm, đặc điểm và các vấn đề liên

quan đến quan hệ pháp luật hôn nhân

và gia đình;

§ Các vấn đề pháp lí liên quan đến kết

hôn.

& H NH PHÚC Ạ

TS. BÙI QUANG XUÂN

LU T HÔN  NHÂN & GIA ĐÌNH Ậ