Thiết kế trò chơi trong dạy học tổ hợp và xác suất cho học sinh lớp 11

Một trong những hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm phục vụ cho công cuộc đổi mới giáo dục là việc sử dụng các trò chơi trong dạy học.. Trò chơi là hình thức tổ chức các hoạt động vu

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Phương pháp dạy học môn Toán

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Phương pháp dạy học môn Toán

Người hướng dẫn khoa học

TS Đào Thị Hoa

Hà Nội – 2019

LỜI CẢM ƠN

Với lòng biết ơn sâu sắc, em xin chân thành cảm ơn cô giáo, TS Đào Thị Hoa người trực tiếp hướng dẫn khóa luận, tận tình chỉ bảo và hướng dẫn em trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thiện khóa luận tốt nghiệp này

Em cũng chân thành cảm ơn tới các thầy cô trong khoa Toán – trường Đại học

Sư phạm Hà Nội 2 cùng các bạn sinh viên trong khoa đã tạo điều kiện thuận lợi cho

em trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu tại trường

Do thời gian và vốn kiến thức có hạn, khóa luận không tránh khỏi có những hạn chế và thiếu sót Em rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của quý Thầy/Cô

để khóa luận được hoàn thiện hơn nữa

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 05, năm 2019

Sinh viên thực hiện

Nguyễn Tú Oanh

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan: đề tài “Thiết kế trò chơi trong dạy học Tổ hợp và xác suất cho học sinh lớp 11” là kết quả nghiên cứu của cá nhân tôi dưới sự hướng dẫn tận tình của cô hướng dẫn và có tài liệu tham khảo

Khóa luận không sao chép từ bất kì tài liệu sẵn có nào

Kết quả nghiên cứu không trùng lặp với các tác giả khác

Hà Nội, tháng 05, năm 2019

Sinh viên thực hiện

Nguyễn Tú Oanh

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.1 Hứng thú của học sinh đối với phương pháp dạy học môn

Toán theo đánh giá của học sinh

Bảng 1.6 Mức độ tổ chức trò chơi cho học sinh lớp 11 theo đánh giá

của giáo viên

21

Bảng 1.7 Cách xử lí của học sinh khi tiếp nhận trò chơi theo đánh

giá của giáo viên

22

Bảng 3.1 Phân phối tần số điểm kiểm tra trước thực nghiệm 65

Bảng 3.2 Kết quả kiểm tra nhận thức của hai nhóm đối chứng và

thực nghiệm khi chưa có tác động sư phạm

66

Bảng 3.3 Mức độ chú ý của học sinh trong học tập 66 Bảng 3.4 Mức độ hứng thú của học sinh trong học tập 67 Bảng 3.5 Mức độ tương tác của học sinh trong học tập 68

DANH MỤC CÁC HÌNH

Tên hình Trang Hình 3 So sánh điểm trung bình giữa lớp đối chứng và lớp thực

nghiệm trước và sau thực nghiệm

73

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

5 Phương pháp nghiên cứu 3

6 Cấu trúc khóa luận 3

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 4

1.1 Một số vấn đề về hoạt động trải nghiệm trong dạy học 4

1.1.1 Khái niệm hoạt động trải nghiệm 4

1.1.2 Nội dung của hoạt động trải nghiệm 4

1.1.3 Vai trò của hoạt động trải nghiệm 5

1.1.4 Các hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm 5

1.2 Trò chơi học tập 6

1.2.1 Khái niệm trò chơi học tập 6

1.2.2 Vai trò của trò chơi trong dạy học Toán 8

1.2.3 Đặc điểm trò chơi học tập 9

1.2.4 Phân loại trò chơi học tập 10

1.2.5 Cấu trúc của trò chơi học tập 11

1.3 Quy trình thiết kế và tổ chức trò chơi 12

1.3.1 Nguyên tắc khi thiết kế trò chơi 12

1.3.2 Quy trình thiết kế một trò chơi học tập 12

1.3.3 Quy trình tổ chức trò chơi học tập 15

1.4 Thực trạng sử dụng trò chơi trong dạy học Toán 16

Kết luận chương 1 23

CHƯƠNG 2 THIẾT KẾ TRÒ CHƠI TRONG DẠY HỌC CHỦ ĐỀ TỔ HỢP VÀ XÁC SUẤT 24

2.1 Mục tiêu, nội dung của chủ đề tổ hợp và xác suất 24

2.1.1 Mục tiêu của việc dạy học chủ đề tổ hợp và xác suất 24

2.1.2 Nội dung chủ đề tổ hợp và xác suất 24

2.2 Mục tiêu thiết kế trò chơi trong dạy học tổ hợp và xác suất 26

2.3 Thiết kế các trò chơi 26

2.4 Một số lưu ý khi sử dụng trò chơi 63

Kết luận chương 2 64

CHƯƠNG 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 65

3.1 Mục đích thực nghiệm 65

3.2 Thời gian thực nghiệm 65

3.3 Nội dung thực nghiệm sư phạm 65

3.4 Phương pháp thực nghiệm 65

3.5 Kết quả thực nghiệm 68

3.6 Đánh giá chung thực nghiệm 73

Kết luận chương 3 74

KẾT LUẬN CHUNG 75

TÀI LIỆU THAM KHẢO 76

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Nghị quyết 29 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo của Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng Sản Việt Nam lần thứ 8 khóa XI đã chỉ ra rằng: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kĩ năng của người học, khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kĩ năng, phát triển năng lực…” Theo đó, quan điểm chỉ đạo của Đảng là: “Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học” Điều đó cho thấy, việc đổi mới hình thức phương pháp dạy học theo Chương trình sau năm 2018 đặc biệt nhấn mạnh hình thức học tập kết hợp các hoạt động trải nghiệm

Hoạt động trải nghiệm là hoạt động giáo dục được nhiều nước quan tâm, đặc biệt là các nước có nền giáo dục phát triển như Đức, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Singapore,…

Ở Việt Nam, với nhiệm vụ đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, trong dự thảo chương trình giáo dục phổ thông tổng thể, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã coi hoạt động trải nghiệm là một bộ phận của chương trình giáo dục phổ thông sau năm 2018 Hoạt động trải nghiệm là hoạt động được coi trọng trong từng môn học; đồng thời trong kế hoạch giáo dục cũng bố trí các hoạt động trải nghiệm riêng, mỗi hoạt động mang tính tổng hợp của nhiều lĩnh vực giáo dục, kiến thức, kĩ năng khác nhau

Một trong những hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm phục vụ cho công cuộc đổi mới giáo dục là việc sử dụng các trò chơi trong dạy học Trò chơi là hình thức tổ chức các hoạt động vui chơi với nội dung kiến thức thuộc nhiều lĩnh vực

khác nhau, có tác dụng giáo dục “chơi mà học, học mà chơi” Trò chơi có thể được

sử dụng trong nhiều tình huống khác nhau của hoạt động trải nghiệm như làm quen, khởi động, dẫn nhập vào nội dung học tập, cung cấp và tiếp nhận tri thức; đánh giá kết quả, rèn luyện các kĩ năng và củng cố những tri thức đã được tiếp nhận,… Trò chơi giúp phát huy tính sáng tạo, hấp dẫn và gây hứng thú cho học sinh; giúp học sinh dễ tiếp thu kiến thức mới; giúp truyền tải nhiều tri thức của nhiều lĩnh vực khác nhau; tạo được bầu không khí thân thiện; tạo cho các em tác phong nhanh nhẹn,…

Bên cạnh các môn học trong trường trung học phổ thông, Toán là một môn học có vị trí quan trọng Tuy nhiên, môn Toán trung học phổ thông có tính trừu tượng khá cao nên khi dạy và học thường mang nặng lí thuyết Mặc dù vậy, môn Toán vẫn có nguồn gốc thực tiễn và ứng dụng nhiều trong xã hội Đặc biệt có thể kể đến nội dung tổ hợp và xác suất trong chương trình môn Toán lớp 11 Các kiến thức

về tổ hợp và xác suất đang càng ngày trở nên quan trọng đối với con người trong đời sống hiện đại Bên cạnh đó, tổ hợp và xác suất được đánh giá là một nội dung khó Thực tế cho thấy, giáo viên hiện nay thường đi vào phân dạng bài tập cho học sinh,tập trung vào phát triển kiến thức mà chưa thực sự nhiệt tình trong việc tổ chức các trò chơi trải nghiệm cho học sinh nhằm phát triển năng lực và phẩm chất học sinh

Xuất phát từ nhiệm vụ của công cuộc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đạo tạo, đặc điểm của hoạt động trải nghiệm, vị trí và vai trò của việc thiết kế và tổ chức trò chơi trong dạy học môn Toán nói chung cũng như nội dung tổ hợp và xác suất nói riêng, thực trạng sử dụng trò chơi trong dạy học nội dung tổ hợp và xác suất hiện nay, e xin lựa chọn đề tài “ Thiết kế trò chơi dạy học Tổ hợp và xác suất cho học sinh lớp 11” làm đề tài khóa luận của mình

2 Mục đích nghiên cứu

Thiết kế và sử dụng các trò chơi trong dạy học tổ hợp và xác suất cho học sinh lớp 11 nhằm nâng cao nhận thức, kĩ năng, hứng thú cho học sinh trong dạy học nội dung tổ hợp và xác suất nói riêng cũng như môn Toán nói chung

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cở sở lí luận và cơ sở thực tiễn của việc thiết kế trò chơi dạy học trong nội dung tổ hợp và xác suất

- Tìm hiểu thực trạng việc thiết kế và sủ dụng trò chơi trong dạy học về chủ đề tổ hợp và xác suất cho học sinh lớp 11

- Thiết kế các trò chơi dạy học trong dạy học nội dung tổ hợp và xác suất và nghiên cứu định hướng sử dụng hệ thống trò chơi học tập đã thiết kế

- Tổ chức thực nghiệm sư phạm nhằm khẳng định tính khả thi và hiệu quả của các trò chơi đã được thiết kế

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Hệ thống các trò chơi dạy học trong dạy học tổ hợp và xác suất

- Phạm vi nghiên cứu: Chương trình Đại số và Giải tích lớp 11 nâng cao

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lí luận

- Phương pháp nghiên cứu quan sát và điều tra

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

6 Cấu trúc khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính của khóa luận gồm 3 chương sau:

Chương 1 Cơ sở lí luận và thực tiễn

Chương 2 Thiết kế trò chơi trong dạy học tổ hợp và xác suất

Chương 3 Thực nghiệm sư phạm

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1.1 Một số vấn đề về hoạt động trải nghiệm trong dạy học

1.1.1 Khái niệm hoạt động trải nghiệm

Hoạt động trải nghiệm ở tiểu học và hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp ở trung học cơ sở và trung học phổ thông đều gọi chung là hoạt động trải nghiệm, là các hoạt động giáo dục bắt buộc, trong đó học sinh trên sự huy động tổng hợp kiến thức và kĩ năng từ nhiều lĩnh vực giáo dục khác nhau để trải nghiệm thực tiễn đời sống nhà trường, gia đình, xã hội, tham gia hoạt động hướng nghiệp và hoạt động phục vụ cộng đồng dưới sự hướng dẫn và tổ chức của nhà giáo dục, qua đó hình thành những phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và một số năng lực thành phần đặc thù của hoạt động như năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động, năng lực định hướng nghề nghiệp, năng lực thích ứng với những biến động của cuộc sống và các kĩ năng sống khác.[1]

1.1.2 Nội dung của hoạt động trải nghiệm

Nội dung cơ bản của chương trình Hoạt động trải nghiệm xoay quanh các mối quan hệ giữa cá nhân học sinh với bản thân, giữa học sinh với người khác, cộng đồng và xã hội; giữa học sinh với môi trường; giữa học sinh với nghề nghiệp Nội dung này được triển khai qua 4 nhóm hoạt động chính: Hoạt động phát triển cá nhân; Hoạt động lao động; Hoạt động xã hội và phục vụ cộng đồng; Hoạt động hướng nghiệp

Trong chương trình giáo dục phổ thông, nội dung hoạt động trải nghiệm được phân chia theo hai giai đoạn:

- Giai đoạn giáo dục cơ bản

Hoạt động trải nghiệm thực hiện mục tiêu hình thành các phẩm chất, thói quen, kĩ năng sống,…thông qua sinh hoạt tập thể, câu lạc bộ, tham gia các dự án học tập, các hoạt động xã hội, hoạt động thiện nguyện, hoạt động lao động,…Bằng hoạt động trải nghiệm của bản thân, mỗi học sinh vừa là người tham gia, vừa là người thiết kế và tổ chức các hoạt động cho chính mình, qua đó tự khám phá, điều chỉnh bản thân, điều chỉnh cách tổ chức hoạt động, tổ chức cuộc sống để sinh hoạt

và làm việc có kế hoạch, có trách nhiệm Ở giai đoạn này, mỗi học sinh cũng bắt đầu xác định được năng lực, sở trường và chuẩn bị một số năng lực cơ bản của người lao động tương lai và người công dân có trách nhiệm

Ở tiểu học, nội dung hoạt động tập trung nhiều hơn vào các hoạt động phát triển bản thân, các kĩ năng sống, kĩ năng giao tiếp với bạn bè, thầy cô và những người thân trong gia đình Bên cạnh đó, các hoạt động lao động, hoạt động xã hội

và làm quen với một số nghề gần gũi với học sinh cũng được tổ chức thực hiện

Ở trung học cơ sở, chương trình tập trung nhiều hơn vào các hoạt động xã hội, hoạt động phục vụ cộng đồng và bắt đầu đẩy mạnh các hoạt động hướng nghiệp Tuy nhiên hoạt động phát triển cá nhân, hoạt động lao động vẫn được tiếp tục triển khai để phát triển các phẩm chất và kĩ năng sống của học sinh

- Giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp

Chương trình Hoạt động trải nghiệm tiếp tục phát triển những năng lực và phẩm chất đã hình thành từ giai đoạn giáo dục cơ bản thông qua hoạt động phát triển cá nhân, hoạt động lao động, hoạt động xã hội và phục vụ cộng đồng, nhưng tập trung cao hơn vào việc phát triển năng lực định hướng nghề nghiệp Thông qua các chủ đề sinh hoạt tập thể, hoạt động lao động sản xuất, câu lạc bộ hướng nghiệp

và các hoạt động định hướng nghề nghiệp khác, học sinh được đánh giá và tự đánh giá về năng lực, sở trường, hứng thú liên quan đến nghề nghiệp, được rèn luyện phẩm chất và năng lực để thích ứng với nghề nghiệp mai sau

1.1.3 Vai trò của hoạt động trải nghiệm

- Học tập trải nghiệm làm tăng sự hấp dẫn trong học tập

- Hoạt động trải nghiệm phát huy tính tích cực, tư duy độc lập sáng tạo cho học sinh

- Hoạt động trải nghiệm tạo điều kiện kết nối các khối kiến thức với nhau

- Hoạt động trải nghiệm tạo môi trường tương tác giữa người dạy và người học, giữa người học với nhau

- Hoạt động trải nghiệm là phương pháp dạy học tiên tiến giúp học sinh hoàn thiện bản thân, phát triển kĩ năng, tư duy, thái độ

1.1.4 Các hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm

Hoạt động trải nghiệm được tổ chức trong và ngoài lớp học, trong và ngoài trường học, theo quy mô nhóm, lớp học, khối lớp hoặc quy mô trường; với các hình thức tổ chức chủ yếu: thực hành nhiệm vụ ở nhà, sinh hoạt tập thể (sinh hoạt chào

cờ, sinh hoạt lớp, sinh hoạt Sao Nhi Đồng, Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội liên hiệp Thanh niên Việt

Nam,…), dự án, làm việc nhóm, trò chơi, giao lưu, diễn đàn, hội thảo, tổ chức sự kiện, câu lạc bộ, cắm trại, tham quan, khảo sát thực địa, thực hành lao động, hoạt động thiện nguyện,…Cơ sở giáo dục quyết định lựa chọn những nội dung, hình thức, hoạt động trong chương trình phù hợp với điều kiện của nhà trường và địa phương Mỗi một hình thức hoạt động trên đều tiềm tàng trong nó những khả năng giáo dục nhất định Nhờ các hình thức tổ chức đa dạng, phong phú mà việc giáo dục học sinh được thực hiện một cách tự nhiên, sinh động, nhẹ nhàng, hấp dẫn, không

gò bó và khô cứng, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý cũng như nhu cầu, nguyện vọng của học sinh

Một trong những hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm phục vụ cho công cuộc đổi mới giáo dục là việc sử dụng các trò chơi trong dạy học Trò chơi là hình thức tổ chức các hoạt động vui chơi với nội dung kiến thức thuộc nhiều lĩnh vực

khác nhau, có tác dụng giáo dục “chơi mà học, học mà chơi”

1.2 Trò chơi học tập

1.2.1 Khái niệm trò chơi học tập

1.2.1.1 Trò chơi

Trò chơi là một hình thức của hoạt động trải nghiệm

Một số nhà tâm lí – giáo dục học theo trường phái sinh học như K.Gross, S.Hall, V.Stern… cho rằng trò chơi là do bản năng quy định, chơi chính là giải tỏa năng lượng dư thừa Còn G.Piage cho rằng, trò chơi là hoạt động trí tuệ thuần túy,

là một nhân tố quan trọng của sự phát triển trí tuệ

Có ý kiến cho rằng, trò chơi là hoạt động bày ra để vui chơi giải trí [2]

Theo Đ.V.Enconhin thì: “Trò chơi gắn liền với sự phát triển của xã hội loài người và sự thay đổi vị trí của đứa trẻ trong các mối quan hệ xã hội” [3]

Hay trò chơi là một hoạt động không nhằm tạo ra sản phẩm kết quả vật chất

mà chỉ nhằm thỏa mãn nhu cầu được chơi của đứa trẻ, là kết quả về mặt tinh thần [4]

Trên quan điểm Macxit, các nhà khoa học Xô Viết đã khẳng định rằng: “Trò chơi có nguồn gốc từ lao động và mang bản chất xã hội Trò chơi được truyền thụ từ thế hệ này sang thế hệ khác chủ yếu bằng con đường giáo dục”.[5]

Còn tác giả Đặng Thành Hưng thì trò chơi là một thuật ngữ có hai nghĩa tương đối khác nhau:

Một là kiểu loại phổ biến của chơi Nó chính là chơi có luật (tập hợp các quy tắc định rõ mục đích, kết quả và yêu cầu hành động) và có tính cạnh tranh hoặc tính thách thức đối với người tham gia

Hai là những thứ công việc được tổ chức và tiến hành dưới hình thức chơi như: học bằng chơi, giao tiếp bằng chơi, rèn luyện thân thể dưới hình thức chơi… Các trò chơi đều có luật lệ, quy tắc, nhiệm vụ, yêu cầu tức là có tổ chức và thiết kế, nếu không có những yếu tố đó thì không có trò chơi mà chỉ có sự chơi đơn giản Tóm lại, trò chơi chính là hoạt động chơi có luật, những hành vi chơi tùy tiện, bất giác không gọi là trò chơi.[6]

Trò chơi nói chung và trò chơi giáo dục nói riêng hoàn toàn có bản chất xã hội, mang nội dung và giá trị xã hội Trò chơi giáo dục được đặc trưng bởi tác dụng cải thiện trí thức, kĩ năng, tình cảm, ý chí, kinh nghệm cá nhân người tham gia trò chơi Để có thể chơi được thì người chơi phải sử dụng các tri thức, kĩ năng, kinh nghiệm, tình cảm, ý chí,…ở một mức độ nhất định

Chơi là hoạt động độc lập, tự do và tự nguyện của học sinh Tính sáng tạo của các em được thể hiện rõ nét trong quá trình chơi Động cơ chơi của học sinh nằm ngay trong các hành động chơi chứ không nằm trong kết quả chơi

Các nhà tâm lý học và giáo dục học cho rằng chơi có nguồn gốc từ lao động và chuẩn bị cho thế hệ trẻ đến với lao động và nội dung chơi phản ánh cuộc sống hiện thực xung quanh các em Xuất phát từ chính sự phát triển nhu cầu được chơi và hoạt động của bản thân học sinh Sự phát triển nhu cầu chơi và hoạt động của bản thân học sinh chịu ảnh hưởng trực tiếp của cuộc sống hiện thực xung quanh và sự tổ chức hướng dẫn của người lớn mà trò chơi được hình thành và phát triển

Như vậy, từ các định nghĩa và quan niệm đưa ra ở trên, ta có thể hiểu ngắn gọn, trò chơi là một loại hoạt động giải trí, thư giãn đồng thời là món ăn tinh thần không thể thiếu trong cuộc sống của con người Việc lựa chọn trò chơi phù hợp sẽ

có tác dụng rất tích cực tới con người nói chung và đặc biệt đối với học sinh trung học phổ thông nói riêng

1.2.1.2 Trò chơi học tập

Có những quan niệm khác nhau về trò chơi học tập Trong lí luận dạy học, tất

cả những trò chơi gắn với việc dạy học như là phương pháp, hình thức tổ chức và

luyện tập…không tính đến nội dung và tính chất của trò chơi thì đều gọi là trò chơi học tập

Do những lợi thế của trò chơi có luật được quy định rõ ràng (gọi tắt là trò chơi

có luật), trò chơi học tập còn được hiểu là trò chơi có luật có định hướng đối với sự phát triển trí tuệ người học, thường do giáo viên nghĩ ra và dùng nó vào mục đích giáo dục và dạy học

Trò chơi học tập có nguồn gốc trong nền giáo dục dân gian, trong những trò chơi đầu tiên của mẹ với con, trong những trò vui và bài hát khôi hài làm cho đứa trẻ chú ý đến vật xung quanh, gọi tên các vật đó và dùng hình thức đó để dạy con, những trò chơi đó có chứa đựng các yếu tố dạy học.[7]

Tổng hợp các lí thuyết nghiên cứu về trò chơi học tập của các nhà nghiên cứu

Xô Viết, tác giả Trương Thị Xuân Huệ trong công trình nghiên cứu: “Sử dụng phương pháp trò chơi trong công tác chuẩn bị trí tuệ cho trẻ em học toán lớp 1”, khẳng định rằng trò chơi học tập được hiểu là trò chơi có nhiệm vụ giáo dục, trò chơi dạy học là trò chơi có nội dung và luật chơi cho trước do người lớn sáng tác và đưa vào cuộc sống của trẻ.[8]

Như vậy, trò chơi học tập là trò chơi có luật và có nội dung cho trước, là trò chơi của sự nhận thức, hướng đến sự mở rộng, chính xác hóa, hệ thống hóa các biểu tượng đã có nhằm nâng cao tính tích cực của hoạt động nhận thức, phát triển năng lực trí tuệ của học sinh trong lúc chơi Trong trò chơi học tập, các em giải quyết các nhiệm vụ học tập dưới hình thức nhẹ nhàng, nhiệm vụ học tập được các em tiếp nhận như một nhiệm vụ trò chơi Phương pháp dạy học bằng trò chơi học tập là phương pháp tổ chức cho học sinh thực hiện những thao tác, hành vi thích hợp với bài học thông qua trò chơi học tập Trò chơi học tập khác với trò chơi khác là nhiệm

vụ chơi chính là nhiệm vụ nhận thức mà người chơi cần phải thực hiện, có liên quan đến các nhiệm vụ học tập

1.2.2 Vai trò của trò chơi trong dạy học Toán

Có thể khẳng định rằng trò chơi học tập là một phương tiện giáo dục rất hiệu quả trong dạy học môn Toán, giúp cho cá nhân được rèn luyện, giúp cho giờ học Toán trở nên vui vẻ, sôi động, hiệu quả

Trò chơi dạy học là kĩ thuật hoạt động bổ trợ trong quá trình dạy học Hoạt động này có sự kết hợp của sự chơi, trong lúc chơi dường như học sinh quên đi áp lực trong học tập cũng như trong cuộc sống Chính vì vậy mà trò chơi dạy học giúp

xua đi nỗi lo âu nặng nề của việc học cho học sinh, giúp gắn kết tình cảm giữa giáo viên và học sinh trong lúc chơi, đặc biệt lại rất cần thiết đối với những môn khô khan như Toán học

Trong lúc chơi tinh thần của học sinh cũng được thoải mái nên khả năng tiếp thu kiến thức trong lúc chơi sẽ tốt hơn, sau khi chơi kiến thức cũng sẽ được cô đọng lại nhiều hơn.Các hoạt động đòi hỏi phải tái hiện trong thời gian ngắn hoặc dài những kinh nghiệm tri giác, thị giác hoặc thính giác, giúp học sinh rèn luyện trí nhớ Một số trò chơi dạy học còn giúp cho học sinh có khả năng tư duy, tạo cho học sinh sự tìm tòi, tính sáng tạo, rèn luyện cho học sinh có cơ hội để hoàn thiện bản thân, rèn luyện cho học sinh cách giải quyết vấn đề nhanh không chỉ trong lĩnh vực Toán học mà cả các lĩnh vực trong đời sống

Một số trò chơi có thể giúp học sinh có khả năng quyết định các phương án đúng, cách giải quyết tình huống một cách hợp lí Trò chơi dạy học cũng có thể là biện pháp mà giáo viên tạo ra sự ganh đua giữa các cá nhân học sinh hoặc giữa các nhóm học sinh Khi tổ chức cho học sinh chơi theo nhóm còn tạo sự gắn kết giữa học sinh và tăng tinh thần đoàn kết cho học sinh

Trò chơi dạy học là sự thay đổi hình thức, phương pháp dạy và học trong môn Toán truyền thống trước đây, làm cho giờ học Toán bớt căng thẳng, nặng nề, tạo cảm giác thoải mái, dễ chịu, để học sinh tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng, hứng khởi

Qua việc thiết kế và tổ chức trò chơi đã kích thích học sinh vận dụng kiến thức năng động, rèn luyện trí nhớ, phát triển khả năng phán đoán, suy luận Từ đó phát triển tư duy độc lập, học tập cách xử lí thông minh các tình huống phức tạp, tăng cường khả năng vận dụng trong cuộc sống để thích nghi với điều kiện mới của xã hội

Ngoài ra, thông qua trò chơi còn giúp các em phát triển được nhiều phẩm chất đạo đức như: tính nhanh nhẹn, tính đoàn kết thân ái, sự phối hợp nhịp nhàng, lòng trung thực và tinh thần trách nhiệm

1.2.3 Đặc điểm trò chơi học tập

Trò chơi học tập thuộc nhóm trò chơi có luật Được dùng vào mục đích dạy học và giáo dục để hướng tới việc nâng cao tính tích cực của hoạt động nhận thức, phát triển năng lực trí tuệ của học sinh

Nội dung chính là nhiệm vụ học tập (nhiệm vụ nhận thức chính là nhiệm vụ chơi) Khi tham gia trò chơi này đòi hỏi các em phải huy động trí óc làm việc thật

sự, được thực hiện dưới hình thức chơi vui vẻ, nhẹ nhàng

Trò chơi học tập hướng đến một mục đích nhất định Mục đích của trò chơi học tập là học sinh được vui chơi Trong trò chơi học sinh được sử dụng phép thử - sai khơi gợi hứng thú ở học sinh, mọi học sinh được chơi một cách tự do, cuối trò chơi trẻ được so sánh kết quả chơi với nhau để xác định thắng - thua Muốn thắng cuộc chơi các em phải thực hiện tốt nhiệm vụ chơi Nhiệm vụ nhận thức trở thành phương tiện cần để các em sử dụng trong trò chơi học tập

Là hoạt động tự do, tự nguyện, mang tính giả định, vì các em hoàn toàn chủ động trong suy nghĩ, lựa chọn và hành động Do vậy các em có thể phát huy cao nhất khả năng sáng tạo để giành thắng lợi Trong khi chơi, sự cổ vũ giúp cho các em phát huy cao nhất năng lực của mình

1.2.4 Phân loại trò chơi học tập

Theo [9], ta có sự phân loại trò chơi học tập như sau:

Những hình thái cơ bản của trò chơi xét theo bản chất tâm sinh lí của nó gợi ra rằng cần phân loại trò chơi dạy học theo cấu trúc hay chức năng tâm lí của người tham gia trò chơi, đồng thời cũng chính là đối tượng dạy học Căn cứ vào chức năng, trò chơi dạy học được phân thành 3 nhóm sau:

 Nhóm 1: Trò chơi phát triển nhận thức

Các trò chơi học tập nhằm phát triển cảm giác, tri giác và rèn luyện các giác quan cho học sinh: những trò chơi học tập rèn luyện sự nhìn tinh, nghe thính, xúc giác nhạy bén (sờ mó), ngửi, nếm,…

Các trò chơi học tập nhằm phát triển và rèn luyện trí nhớ cho học sinh: Là loại trò chơi mà khi học sinh tham gia phải ghi nhớ nội dung chơi, hành động chơi và luật chơi Học sinh phải ghi nhớ, tái hiện và nhớ lại những khái niệm, biểu tượng đã lĩnh hội được trong các bài học và trong cuộc sống

Các trò chơi học tập nhằm phát triển trí óc tưởng tượng cho học sinh: Là loại trò chơi mà khi tham gia học sinh phải sử dụng vốn hiểu biết, kinh nghiệm đã có trong đầu kết hợp với óc tưởng tượng để thực hiện hành động chơi, luật chơi và nhiệm vụ chơi (nội dung chơi)

Các trò chơi học tập nhằm phát triển tư duy: Những trò chơi rèn luyện cho học sinh khả năng phân tích, so sánh, tổng hợp các sự vật, hiện tượng theo những dấu hiệu bề ngoài của chúng, khái quát hóa, trừu tượng hóa (sắp xếp và phân loại các đối tượng theo dấu hiệu chung), rèn cho học sinh khả năng phán đoán, suy luận - đây chính là các hình thức của tư duy

 Nhóm 2: Trò chơi phát triển các giá trị

Ví dụ: Các trò chơi phân vai theo các chủ đề Các trò chơi đóng kịch, các trò chơi dân gian có tính chất lễ hội, các trò chơi tập thể có tính chất liên hoan: Thi nấu cơm, thi kéo co, thi nhảy múa, thi đọc thơ, thi làm thơ,…Chúng là môi trường giao tiếp và chia sẻ kinh nghiệm sống, giúp trẻ học và rèn luyện những kĩ năng xã hội, kĩ năng cộng tác…

Một số trò chơi đòi hỏi khả năng đánh giá sự vật hay hành vi, hành động, tính cách con người, khả năng giải đáp những tình huống khác nhau

 Nhóm 3: Trò chơi phát triển vận động

Hầu hết các trò chơi thể thao như chơi bóng, đá cầu, mang vác, leo trèo, chạy nhảy, nhảy dây, đuổi bắt, xếp hình bằng đội ngũ,…là những trò chơi phát triển vận động

Ngoài ra còn có các trò chơi có nội dung quân sự, lao động, dịch vụ phải đòi hơi phải vận động thể chất và di chuyển cơ thể

1.2.5 Cấu trúc của trò chơi học tập

Mỗi trò chơi học tập gồm các bộ phận có liên quan chặt chẽ với nhau, chỉ cần thiếu một trong số các bộ phận thì không còn là trò chơi học tập nữa và đều không thể tiến hành trò chơi này được Kết quả của trò chơi học tập là sự thắng – thua được xác định rõ ràng, song để đạt được kết quả chơi là thắng thì học sinh phải hoàn thành tốt một nhận thức nào đó (nhiệm vụ chơi chính là nội dung chơi) Cấu trúc của trò chơi học tập là:

- Nội dung chơi:

Đây chính là nhiệm vụ nhận thức mà người chơi cần phải thực hiện dưới hình thức chơi Nội dung chơi là thành phần cơ bản của trò chơi học tập, nó khơi gợi hứng thú và nâng cao tính tích cực của hoạt động nhận thức ở học sinh Mỗi trò chơi học tập có nhiệm vụ nhận thức riêng làm cho các trò chơi học tập khác nhau

- Hành động chơi:

Là những hành động mà học sinh cần phải thực hiện trong lúc chơi Những hành động chơi càng phong phú, đa dạng bao nhiêu thì số lượng học sinh tham gia trò chơi càng nhiều bấy nhiêu Hành động chơi đòi hỏi phải có sự liên hệ lẫn nhau giữa động tác chơi của học sinh này với các học sinh khác, phải có tính liên tục và tuần tự, đòi hỏi phải suy nghĩ trước khi thực hiện động tác chơi

- Luật chơi:

Mỗi trò chơi học tập đều có luật chơi, do nội dung chơi quy định Luật chơi là tiêu chuẩn để đánh giá hành động chơi của học sinh đúng hay sai Luật chơi có vai trò xác định tính chất, phương pháp, hành động, tổ chức và điều khiển hành vi và mối quan hệ của các học sinh trong khi chơi

- Kết quả:

Trò chơi học tập luôn có một kết quả nhất định, đó là lúc kết thúc trò chơi, học sinh giải quyết thành công một nhiệm vụ nhận thức nào đó mà trò chơi yêu cầu Kết quả của trò chơi học tập thường làm thỏa mãn nhu cầu nhận thức cũng như nhu cầu chơi ở học sinh

1.3 Quy trình thiết kế và tổ chức trò chơi

1.3.1 Nguyên tắc khi thiết kế trò chơi

- Trò chơi có sức hấp dẫn, thu hút được sự chú ý, tham gia của học sinh, tạo không khí vui vẻ, thoải mái

- Trò chơi cần phải gần gũi, sát thực, phù hợp với tâm lí lứa tuổi học sinh lớp 11 Tổ chức trò chơi không quá cầu kì, phức tạp

- Trò chơi phải phù hợp với quỹ thời gian, thích hợp với môi trường học tập

- Mỗi trò chơi phải củng cố được một nội dung Toán học cụ thể trong chương trình (có thể là kiến thức cần kiểm tra bài cũ, kiến thức bài mới, kiến thức thực hành, luyện tập,…)

- Các trò chơi được xây dựng dựa trên mạch kiến thức tổ hợp và xác suất của chương trình môn Toán lớp 11, nhưng có thể mang nhưng cái tên gây hứng thú cho học sinh, góp phần hình thành, củng cố hoặc hệ thống kiến thức

- Các trò chơi phải giúp học sinh rèn luyện kĩ năng Toán học, phát huy trí tuệ, óc phân tích, tư duy sáng tạo

1.3.2 Quy trình thiết kế một trò chơi học tập

Thông thường khi thiết kế một trò chơi, chúng ta cần thực hiện các bước sau: Bước 1 Tên trò chơi

Tên trò chơi phải đảm bảo hai tiêu chí:

Về nội dung: tên trò chơi phải liên quan đến luật chơi hay gợi mở cách thức chơi (trò chơi ô chữ, cuộc đua kì thú, Cọp ơi! Cậu ở đâu thế,…)

Về hình thức: tên trò chơi phải ngắn gọn, dễ hiểu, từ ngữ trong sáng, có thể lấy

từ tên các câu chuyện, tên bài học,…

Bước 2 Mục tiêu trò chơi

Trước khi đi vào thiết kế trò chơi cụ thể người thiết kế phải xác định được rõ ràng mục tiêu của cuộc chơi, tức là phải trả lời được câu hỏi “Chơi để làm gì” Mục tiêu của các trò chơi học tập gồm: mục tiêu chính là mục tiêu học tập (ôn tập lại bài

cũ, khởi động dẫn dắt bài mới, hình thành kiến thức mới hay củng cố bài học), hoặc mục tiêu giải trí, mục tiêu rèn luyện sức khỏe,… Giáo viên dựa vào mục tiêu của trò chơi để xây dựng trò chơi phù hợp

Bước 3 Xác định thời gian, địa điểm tổ chức trò chơi

Quy định rõ ràng thời gian chơi, lượt chơi cho người chơi nắm được Xác định trước địa điểm chơi ở lớp, ngoài sân trường hoặc sân vận động,…với không gian rộng hay hẹp Nếu tổ chức ở trong lớp để dễ dàng quản lí học sinh tránh các tai nạn, tiết kiệm thời gian

Bước 4 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

Phương tiện chơi có thể do giáo viên chuẩn bị trước hoặc học sinh sưu tầm trước theo sự phân công của giáo viên Các phương tiện chơi phải đảm bảo phục vụ thiết thực cho cuộc chơi, là hình ảnh phải sắc nét, rõ ràng, là mẫu vật phải giống hoặc gần giống vật thật…

Giáo viên có thể thiết kế các trò chơi trên máy chiếu với âm thanh, hình ảnh, video sáng tạo, hấp dẫn

Bước 5 Luật chơi

Luật chơi bao gồm: cách thức chơi (chơi như thế nào, vai trò, nhiệm vụ của từng người quy định rõ ràng, những điều người chơi phải tuân thủ trong quá trình chơi, những hành vi nào vi phạm luật chơi, trong trường hợp nào sẽ bị khiển trách, không tính điểm, loại ra khỏi cuộc chơi hay những sáng tạo trong giới hạn cho phép

của trò chơi…) quy định hình thức khen thưởng và phạt đối với các đội chơi (hình thức thưởng phạt sẽ được giáo viên quy định trước khi chơi hoặc đội thắng có thể đưa ra hình thức phạt cho đội thua trong giới hạn cho phép)

Bước 6 Các hoạt động

- Chuẩn bị

- Tiến hành chơi (có thể cho học sinh chơi thử)

- Tổng kết, nhận xét, đánh giá kết quả và rút ra bài học từ trò chơi

Ví dụ minh họa: Quy trình thiết kế trò chơi trò chơi ô chữ

Bước 1 Tên trò chơi: Trò chơi ô chữ

Bước 2 Mục tiêu trò chơi

- Học sinh được ôn tập, củng cố lại kiến thức đã học trong phần A: Tổ hợp

- Giới thiệu nội dung mới: Xác suất

- Tạo không khí vui vẻ, sôi nổi trước khi vào bài mới

Bước 3 Xác định thời gian, không gian, địa điểm tổ chức trò chơi

Thời gian: 8 phút, tại lớp học

Bước 4 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

Giáo viên thiết kế powerpoint trò chơi ô chữ có câu hỏi, đáp án Học sinh ôn tập lại kiến thức bài cũ để trò chơi đem lại hiệu quả nhất

Bước 5 Luật chơi

Ô chữ có thể gồm nhiều hàng ngang khác nhau tùy thuộc vào người thiết kế Giáo viên phân chia lớp thành hai đội Các đội sẽ thay nhau chọn ô chữ hàng ngang của mình Với lượt chọn ô chữ của mình, khi trả lời đúng thì đội chơi sẽ giành được

10 điểm, khi trả lời sai thì đội khác sẽ giành quyền để trả lời, trả lời đúng thì sẽ được 5 điểm, trả lời sai thì không có điểm Các đội chơi lần lượt lật các ô hàng ngang Đội nào nghĩ được từ khóa hàng dọc thì có tín hiệu trả lời Khi trả lời đúng

mà số ô hàng ngang lật ra dưới 4 hàng thì được 60 điểm từ 4 hàng đến 6 hàng thì được 40 điểm và sau hi tất cả hàng ngang lật được lật ra thì chỉ được 20 điểm Tổng kết đội nào được nhiều điểm hơn sẽ là đội thắng cuộc

Bước 6 Các hoạt động

Hoạt động 3: Tổng kết, đánh giá và nhận xét

- Thưởng phạt: Giáo viên thực hiện tổng hợp điểm hai đội chơi, đội nào có điểm cao hơn là đội chiến thắng Đội thắng sẽ nhận được một phần quà từ giáo viên, đội thua

sẽ phải hát một bài cho cả lớp nghe

-Tổng kết, nhận xét và đánh giá: Sau khi mở được tất cả các ô và ô từ khóa, giáo viên nhận xét thái độ tham gia chơi của các bạn, tiến hành tổng kết lại bài cũ và giới thiệu bài mới

cử số thành viên tham gia theo yêu cầu của giáo viên nêu ra

- Nêu tên trò chơi, mục tiêu của trò chơi: Giáo viên nêu tên trò chơi và giải thích qua ý nghĩa, mục tiêu của trò chơi

- Phổ biến luật chơi:

+ Nêu rõ cách chơi: hiệu lệnh, phần việc và cách thức làm việc của mỗi thành viên tham gia trò chơi

+ Nêu rõ cách cho điểm, đánh giá

+ Lưu ý các trường hợp phạm luật

+ Công bố trọng tài (có thể là giáo viên hoặc học sinh)

+ Hướng dẫn cách chơi bằng cách vừa mô tả vừa thực hành

Bước 2: Tiến hành chơi (Có thể cho học sinh chơi thử)

+ Hô hiệu lệnh dứt khoát, các nhóm đồng loạt tiến hành

+ Trọng tài quan sát, điều chỉnh, giúp đỡ các thành viên về cách chơi

Bước 3: Tổng kết, đánh giá trò chơi

+ Trọng tài kiểm tra kết quả để đánh giá, cho điểm (nêu rõ chỗ sai, sửa sai - nếu có) + Có thể đặt thêm một số câu hỏi phụ để rút ra một kết luận nào đó từ hệ thống các bài tập trò chơi đã thực hiện

+ Công bố kết quả

+ Nhận xét kết quả chơi, thái độ của người tham dự, giáo viên có thể nêu lên những tri thức được học tập qua trò chơi, những sai lầm cần tránh

+ Thưởng, phạt phân minh, đúng luật chơi, sao cho người chơi chấp nhận thoải mái

và tự giác làm trò chơi thêm hấp dẫn, kích thích học tập của học sinh Phạt những học sinh phạm luật bằng những hình thức đơn giản, vui (Như chào các bạn thắng cuộc, hát một bài, nhảy lò cò,…)

1.4 Thực trạng sử dụng trò chơi trong dạy học Toán

1.4.1 Mục tiêu khảo sát

Tìm hiểu thực trạng thiết kế và sử dụng trò chơi trong dạy học Toán ở trường trung học phổ thông

1.4.2 Đối tượng khảo sát

Thực hiện điều tra, khảo sát thực trạng sử dụng trò chơi trong dạy học Toán với hai nhóm đối tượng sau:

Giáo viên Toán trường THPT Tam Dương (22 giáo viên)

Học sinh lớp 11A3, 11A4, 11A5 trường THPT Tam Dương (130 học sinh)

1.4.3 Thời gian khảo sát

Từ ngày 15/11/2018 đến ngày 20/11/2018

1.4.4 Phương pháp khảo sát

Sử dụng phiếu khảo sát gồm hai loại như sau:

Phiếu khảo sát được thiết kế dưới dạng câu hỏi dành cho giáo viên: người được khảo sát chỉ cần đánh dấu () vào các ô trống có sẵn Phiếu này dùng để khảo

sát mức độ xây dựng, sử dụng trò chơi Toán học, thái độ đối với việc đưa trò chơi Toán học này vào giảng dạy, các nguồn tài liệu về trò chơi Toán học mà thầy cô sử dụng (Phụ lục 2)

Phiếu khảo sát được thiết kế dưới dạng câu hỏi dành cho học sinh: người được khảo sát đánh dấu () vào các ô trống có sẵn Phiếu này dùng để khảo sát mức độ tiếp cận và hứng thú học tập của học sinh đối với các trò chơi Toán học (Phụ lục 1)

Xử lí kết quả khảo sát: Thống kê các kết quả thu thập được, biểu diễn dưới dạng phần trăm và đưa ra đánh giá chung về kết quả điều tra của từng câu hỏi khảo sát

1.5.5 Kết quả khảo sát

1.5.5.1 Đối với học sinh

Qua 5 câu hỏi (phụ lục 2), kết quả điều tra 130 học sinh cho thấy:

- Về tầm quan trọng của việc tổ chức trò chơi trong dạy học môn Toán (câu hỏi

3) Kết quả khảo sát như sau:

85% số học sinh khẳng định việc tổ chức trò chơi trong dạy học môn Toán là cần thiết, 13% cho là rất cần thiết, chỉ có 2% là không cần thiết Điều đó cho thấy rằng phần lớn học sinh thấy rõ được tầm quan trọng việc tổ chức trò chơi

- Về hứng thú của học sinh đối với các hình thức và phương pháp giảng dạy trong môn Toán của giáo viên (câu hỏi 1 )

Kết quả khảo sát thể hiện trên bảng 1.1

Phương pháp Số lượng (học sinh) Tỉ lệ (%)

Hỏi đáp (đặt câu hỏi để học sinh trả lời) 32 24,6

Bảng 1.1 Hứng thú của học sinh đối với phương pháp dạy học môn

Toán theo đánh giá của học sinh

Qua bảng trên, cho thấy có 88,5% học sinh hứng thú với phương pháp sử dụng trò chơi trong dạy học môn Toán, điều đó thể hiện việc sử dụng trò chơi trong dạy học Toán tạo cảm hứng và sự thích thú học tập cho học sinh

- Về mức độ sử dụng trò chơi của giáo viên trong dạy học môn Toán (câu hỏi

Bảng 1.2 Mức độ sử dụng trò chơi của giáo viên theo đánh giá của học sinh

46,2% số học sinh cho rằng giáo viên ít khi sử dụng trò chơi trong dạy học môn Toán, còn 33,8% ý kiến cho rằng giáo viên thỉnh thoảng sử dụng trò chơi trong dạy học, bên cạnh đó có 15,3% ý kiến cho rằng giáo viên không bao giờ sử dụng trò chơi trong dạy học Toán Tuy nhiên, cũng có 4,6% học sinh cho rằng giáo viên sử dụng trò chơi thường xuyên, liên tục, phần nào phản ánh sự không đồng đều về mức

độ sử dụng trò chơi của các giáo viên

- Về thái độ tiếp nhận và giải quyết trò chơi trong dạy học môn Toán trên lớp (câu hỏi 4)

Học sinh tự nhận định thái độ của mình khi tiếp nhận trò chơi của giáo viên như trên bảng Thái độ tiếp nhận trò chơi của học sinh phản ánh tác dụng tích cực hóa của trò chơi trong quá trình dạy học khác nhau đối với những học sinh khác nhau Kết quả điều tra được thể hiện trên bảng 1.3 như sau:

Bảng 1.3 Thái độ của học sinh khi tham gia trò chơi

Thái độ tích cực của học sinh khi tham gia trò chơi rất thích chiếm tỉ lệ 40%, 7,7% ý kiến học sinh cho rằng thích và 5,4% cho là bình thường khi tham gia trò chơi Tuy nhiên cũng có ý kiến cho rằng cảm thấy mệt mỏi, căng thẳng, sợ bị gọi là 2,3% và uể oải, chán nản là 15% Đặc biệt, có 56% ý kiến học sinh cho rằng giáo viên chưa tổ chức trò chơi nên các em không bày tỏ được thái độ của mình khi tiếp nhận trò chơi của giáo viên

- Về hoạt động của học sinh khi tiếp nhận trò chơi của giáo viên (câu hỏi 5) ở bảng 1.4:

Hoạt động của học sinh Số lượng (HS) Tỉ lệ (%)

Suy nghĩ vấn đề nhưng không tự giác thực

Bảng 1.4 Ứng xử của học sinh với trò chơi khi giáo viên tổ chức

Khi tiếp nhận trò chơi của giáo viên, có 61 học sinh (chiếm 47%) ý kiến cho rằng phải suy nghĩ và thực hiện theo yêu cầu, 2.3% ý kiến cho rằng suy nghĩ vấn đề nhưng không tự giác tham gia và không quan tâm chiếm 1.5% Bên cạnh đó, có 49.2% ý kiến học sinh cho rằng giáo viên chưa tổ chức nên chúng tôi chưa thu được hết tín hiệu ngược từ phía học sinh khi giáo viên tổ chức

Như vậy, chúng ta vẫn còn có những học sinh khi giáo viên tổ chức trò chơi cho các em vẫn có suy nghĩ nhưng rất e ngại vì các em mắc phải tâm lí e dè, sợ hãi Đây là những học sinh thụ động và luôn tìm cách đối phó với giáo viên Đối với những học sinh này, giáo viên phải chú ý hơn, động viên, khuyến khích các em hơn

1.5.5.2 Đối với giáo viên

Qua 4 câu hỏi (phụ lục 1), kết quả điều tra 22 giáo viên cho thấy:

- Về tầm quan trọng của việc tổ chức trò chơi trong dạy học môn Toán (câu hỏi 1): 100% giáo viên khẳng định sử dụng trò chơi trong dạy học môn Toán là cần

thiết

- Về tác dụng của việc sử dụng trò chơi trên lớp với 5 mức độ đánh giá quy ước

là: 1 Không tác dụng; 5 Rất tác dụng, chiều từ 1 đến 5 theo mức độ tăng dần (câu hỏi 2)

Các tác dụng

GV dạy môn Toán

Hình thành không khí vui vẻ, hứng khởi trong học

Học sinh hiểu và nắm kiến thức sâu hơn 0 0 25 50 25 Hình thành cảm xúc, động cơ, hứng thú học tập 0 0 0 50 50 Rèn luyện kĩ năng tương tác, phối hợp giải quyết

nhiệm vụ học tập giữa học sinh với nhau 0 0 25 75 0 Nâng cao tương tác giáo viên – học sinh trong dạy

Rèn luyện cho học sinh kĩ năng làm việc nhóm, Kĩ

Phát triển tư duy sáng tạo, tìm cái mới của học sinh 0 0 50 50 0

Bảng 1.5 Tác dụng của việc sử dụng trò chơi theo đánh giá của giáo

viên

Nhìn vào bảng kết quả cho chúng ta thấy có 3

4 (chiếm 75%) ý kiến giáo viên

cho rằng trò chơi rất có tác dụng hình thàn không khí vui vẻ, hứng khởi trong học tập cho học sinh và 25% ý kiến giáo viên cũng cho rằng rất có tác dụng trong việc tập trung sự chú ý, giúp học sinh hiểu và nắm kiến thúc sâu hơn, nâng cao sự tương tác giữa giáo viên và học sinh đồng thời rèn luyện cho học sinh kĩ năng rèn luyện nhóm và kĩ năng ứng xử trong học tập 75% giáo viên cho rằng trò chơi có tác dụng trong việc rèn luyện kĩ năng tương tác, kĩ năng làm việc nhóm và 50% ý kiến cho rằng trò chơi có tác dụng nâng cao tương tác giáo viên – học sinh, giúp học sinh nắm kiến thức sâu hơn, phát triển tư duy sáng tạo, tìm cái mới của học sinh

- Tuy nhiên, số lượng ý kiến lựa chọn tác dụng bình thường của trò chơi với việc giúp học sinh hiểu và nắm kiến thức sâu hơn, rèn luyện kĩ năng tương tác phối hợp giải quyết nhiệm vụ giữa học sinh với nhau, nâng cao tương tác giáo viên với học sinh cũng chiếm 25%

- Đặc biệt có 50% ý kiến giáo viên cho rằng trò chơi chỉ có tác dụng bình thường đối với việc phát triển tu duy sáng tạo, tìm cái mới Không có ý kiến giáo viên cho rằng việc sử dụng trò chơi trong dạy học Toán là ít tác dụng và hoàn toàn không có tác dụng

- Qua đây, tôi thấy rằng: nhận thức của giáo viên về tác dụng của việc sử dụng trò chơi trong dạy học Toán là rất phù hợp

- Về mức độ sử dụng trò chơi trong dạy học môn Toán (câu hỏi 3)

Qua đây, tôi cũng điều tra việc tổ chức trò chơi trong hoạt động dạy học môn Toán Kết quả được tổng kết và được thể hiện ở bảng 1.6 sau:

Qua bảng trên, ta thấy rằng việc tổ chức trò chơi trong dạy học nôi dung tổ hợp và xác suất cho học sinh lớp 11 của giáo viên hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế mặc dù kiến thức về việc tổ chức trò chơi trong dạy học cũng như tầm quan trọng của nó mà giáo viên nhận thức được khá đầy đủ Như kết quả cho thấy chỉ có 4,6% giáo viên tổ chức thường xuyên, liên tục trò chơi học tập cho học sinh; có 40,8% giáo viên thỉnh thoảng tổ chức trò chơi và có tới 50% là ít khi tổ chức Và 4,6% giáo viên nào không bao giờ tổ chức trò chơi học tập Qua đây, tôi thấy rằng việc tổ chức trò chơi trong dạy học nội dung Tổ hợp và xác suất cho học sinh lớp 11 đã khá khả quan nhưng giáo viên còn ngại thiết kế các trò chơi và chuẩn bị dụng cụ chơi nên việc tổ chức còn khá hạn chế

- Về hoạt động của học sinh khi tiếp nhận trò chơi của giáo viên (câu hỏi 4)

Theo đánh giá của giáo viên về cách xử lí của học sinh khi tham gia tiếp nhận trò chơi được chia thành 5 mức: 1 Không có học sinh nào; 2 Ít, 3 Trung bình, 4 Nhiều, 5 Hầu hết và được thể hiện trên bảng 1.7

Các hoạt động của học sinh

Mức độ (%)

Đọc nghiên cứu tài liệu để tham gia trò chơi 0 25 50 25 0 Thảo luận với bạn để tham gia trò chơi 0 0 0 0 100 Tìm mọi cách để đối phó với giáo viên 0 0 100 0 0 Phớt lờ, không quan tâm đến trò chơi 0 0 100 0 0

- Có 50% ý kiến giáo viên nhận định rằng số lượng học sinh ở mức trung bình đọc tài liệu nghiên cứu để thực hiện trò chơi và 25% ý kiến cho rằng ít học sinh đọc

tài liệu để thực hiện trò chơi Điều này vừa thể hiện được ý thức học tập của học sinh nhưng cũng vừa phản ánh được sự phụ thuộc của học sinh vào tài liệu học tập

và một phần phản ánh nội dung của trò chơi học tập mà giáo viên tổ chức

- Tuy nhiên, có đến 100% ý kiến giáo viên cho rằng vẫn còn ít học sinh tìm mọi cách đối phó với giáo viên hay phớt lờ không quan tâm đến trò chơi

Qua việc điều tra, phân tích, đánh giá kết quả khảo sát thực trạng thiết kế và tổ chức trò chơi trong dạy học môn Toán, tôi nhận thấy rằng hầu hết giáo viên và học sinh nhận thức đúng đắn về sự cần thiết của việc tổ chức trò chơi dạy học trong quá trình dạy học môn Toán trong trường trung học phổ thông Mặc dù, các giáo viên có

tổ chức trò chơi dạy học môn Toán nhưng vẫn còn rất ít, chưa được khai thác nhiều

Do đó, việc nghiên cứu, bổ sung thêm những trò chơi trong dạy học môn Toán nhằm kích thích hứng thú, phát huy tính tích cưc học tập của học sinh là hết sức cần thiết

Nhận thấy được tầm quan trọng của việc tổ chức trò chơi cũng như tính cấp thiết mà vấn đê này đặt ra, tôi tiến hành thiết kế hệ thống một số trò chơi trong dạy học tổ hợp và xác suất được trình bày ở chương 2 của khóa luận

CHƯƠNG 2 THIẾT KẾ TRÒ CHƠI TRONG DẠY HỌC CHỦ ĐỀ

TỔ HỢP VÀ XÁC SUẤT 2.1 Mục tiêu, nội dung của chủ đề tổ hợp và xác suất

2.1.1 Mục tiêu của việc dạy học chủ đề tổ hợp và xác suất

Về kiến thức về tổ hợp và xác suất đưa vào trong chương trình toán phổ thông nhăm cung cấp cho học sinh những hiểu biết ban đầu, cơ bản về nội dung này Và mục đích của việc dạy học nội dung này là sau khi học sinh học xong thì học sinh đạt được:

2.1.1.1 Về kiến thức

- Nắm được hai quy tắc đếm cơ bản là quy tắc cộng và quy tắc nhân, các khái niệm hoán vị, chỉnh hợp, tổ hợp, nhớ các công thức tính số hoán vị, số chỉnh hợp và số tổ hợp

- Nắm được công thức nhị thức New-tơn, cách thiết lập tam giác Pax-can

- Nắm được cái khái niệm phép thử, không gian mẫu, kết quả thuận lợi cho một biến cố, cách tính xác suất theo định nghĩa cổ điển

- Nắm được quy tắc cộng và quy tắc nhân

2.1.1.2 Về kĩ năng

Học sinh biết cách vận dụng hai quy tắc đếm cơ bản, các công thức tính số hoán vị, số tổ hợp, số chỉnh hợp để giải một số bài toán tổ hợp đơn giản Biết vận dụng công thức khai triển nhị thức Newtơn vào các bài toán có liên quan

Biết vận dụng quy tắc cộng và quy tắc nhân xác suất để giải một số bài toán xác suất đơn giản

2.1.1.3 Về thái độ

Hình thành và phát triển ở học sinh thái độ và hành vi như: Ham hiểu biết khoa học,

có ý thức tìm tòi khám phá những điều mới lạ, có niềm tin thực tiễn vào Toán học

và vận dụng môn học vào thực tế

2.1.2 Nội dung chủ đề tổ hợp và xác suất

Theo [10], nôi dung chủ để tổ hợp và xác suất được trình bày như sau:

Chủ đề này được đưa vào trong chương trình toán Đại số và Giải tích 11 gồm những nội dung sau:

A Tổ hợp

- Hai quy tắc đếm cơ bản

Nội dung này đƣợc trình bày trong sách giáo khoa bao gồm hai quy tắc cộng và quy tắc nhân

- Hoán vị, chỉnh hợp, tổ hợp

Trong phần này, sách giáo khoa đƣa ra các khái niệm: hoán vị của n phần tử, chỉnh hợp chập k của n phần tử, tổ hợp chập k của n phần tử, các công thức tính số hoán vị, số chỉnh hợp, số tổ hợp và một số tính chất của k

- Xác suất của biến cố

SKH nâng cao gồm các bài:

- Biến cố và xác suất của biến cố

- Các quy tắc tính xác suất

- Biến ngẫu nhiên rời rạc

Tuy có sự trình bày khác nhau nhƣng phần xác suất này gồm những nội dung cơ bản sau:

- Phép thử và biến cố:

Nội dung này trình bày các định nghia: Phép thử, không gian mẫu, biến cố, biến cố chắc chắn và biến cố không thể

- Xác suất của biến cố:

Phần này giới thiệu cho học sinh các định nghĩa của xác suất bao gồm: định nghĩa cổ điển và định nghĩa thống kê của xác suất, cách tính xác suất dựa vào định nghĩa cổ điển

- Các quy tắc tính xác suất

Nội dung này bao gồm các khái niệm: hợp và giao của hai biến cố, hai biến cố xung khắc, hai biến cố độc lập và quy tắc cộng, quy tắc nhân xác suất

- Biến ngẫu nhiên rời rạc

Nội dung này chỉ có trong sách giáo khoa nâng cao mà không được trình bày trong sách giáo khoa cơ bản Nó gồm có định nghĩa biến ngẫu nhiên rời rạc, kì vọng, phương sai và độ lệch chuẩn

2.2 Mục tiêu thiết kế trò chơi trong dạy học tổ hợp và xác suất

Trò chơi toán học nhằm mục đích là thông qua trò chơi để củng cố kiến thức bài học, luyện tập lại kiến thức của bài cũ, phát hiện ra kiến thức của bài mới Thông qua trò chơi học sinh nắm được kiến thức của bài học một cách nhẹ nhàng Trong quá trình học toán, sử dụng trò chơi trong dạy học chủ đề tổ hợp và xác suất

có nhiều tác dụng như sau:

- Giúp học sinh thay đổi loại hình hoạt động trong giờ học, làm cho học sinh bớt căng thẳng, tạo cảm giác thoải mái, dễ chịu Học sinh tiếp thu kiến thức nhẹ nhàng, học sinh ham học và gây hứng thú hơn trong học tập

- Kích thích sự tìm tòi, tạo cơ hội để thể hiện mình Thông qua trò chơi, học sinh vận dụng các kiến thức năng nổ, hoạt bát, kích thích trí tưởng tượng, trí nhớ

Từ đó phát triển tư duy mềm dẻo, học tập cách xử lí thông minh trong những tình huống phức tạp, tăng cường khả năng vận dụng kiến thức trong thực tế, hơn hết chủ

đề tổ hợp xác suất lại là một chủ đề có ứng dụng quan trọng trong thực tiễn

2.3 Thiết kế các trò chơi

Mô tả chung các nhóm trò chơi dạy học:

Dựa trên cơ sở các căn cứ và các mục tiêu đã nêu ở trên, hệ thống trò chơi dạy học đựơc thiết kế trong đề tài nghiên cứu này gồm 3 nhóm trò chơi chính được xếp theo 3 hướng như sau:

- Nhóm các trò chơi giới thiệu nội dung mới (gây hứng thú nhận thức)

- Nhóm trò chơi tìm hiểu tri thức mới (lĩnh hội tri thức mới)

- Nhóm trò chơi củng cố học tập

Nhóm 1: Nhóm các trò chơi giới thiệu nội dung mới

Những trò chơi này có thể sử dụng khi bắt đầu vào một tiết học, nó có tác dụng khởi động tư duy của học sinh, dẫn dắt học sinh tìm hiểu nội dung, học tập một cách tự nhiên, thoải mái và vui vẻ Không chỉ vậy, trò chơi này còn được sử dụng khi chuyển tiếp sang một nội dung mới trong giờ học Cách chuyển tiếp này giúp học sinh thay đổi trạng thái, kích thích hoạt động trí tuệ để đạt được mục tiêu bài học

Nhóm 2: Nhóm trò chơi tìm hiểu tri thức mới

Dựa vào quan điểm “Vùng phát triển gần nhất” những loại trò chơi này nhằm huy động vốn hiểu biết của học sinh Qua trò chơi này, giúp học sinh nắm được trình độ nhận thức hiện tại của học sinh mà đưa ra các yêu cầu cao hơn hướng đến vùng phát triển gần nhất Để sử dụng loại trò chơi này, giáo viên phải linh hoạt trong quá trình tổ chức vì mỗi em có sự nhận thức khác nhau như: trình độ, chuyên ngành, lĩnh vực…

Nhóm 3: Nhóm trò chơi củng cố ôn tập

Những trò chơi trong nhóm này được sử dụng sau khi học sinh đã được học một nội dung hoặc kĩ năng nào đó, những kiến thức hoặc kĩ năng đã học là cơ sở để học sinh thực hiện những trò chơi này Để tham gia được trò chơi và mong muốn chiến thắng, học sinh phải tích cực huy động trí nhớ, tư duy và khả năng phản ứng nhanh của mình Điều đó sẽ giúp học sinh củng cố kiến thức, luyện tập kĩ năng một cách tự nhiên, tự giác và tích cực

Minh họa việc thiết kế và sử dụng một số trò chơi trong dạy học chủ đề tổ hợp

và xác suất

2.3.1 Trò chơi ô chữ

Bước 1 Tên trò chơi: Trò chơi ô chữ

Bước 2 Mục tiêu trò chơi

- Ôn lại kiến thức đã học trong phần A: Tổ hợp

- Giới thiệu nội dung mới: Xác suất

- Tạo không khí vui vẻ, sôi nổi trước khi vào bài mới

Bước 3 Xác định thời gian, địa điểm tổ chức trò chơi

Thời gian: 8 phút, tại lớp học

Bước 4 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

Giáo viên thiết kế powerpoint trò chơi ô chữ có câu hỏi, đáp án, giấy bốc thăm lượt chơi Học sinh ôn tập lại kiến thức bài cũ để trò chơi đem lại hiệu quả nhất

Bước 5 Luật chơi

Ô chữ có thể gồm nhiều hàng ngang khác nhau tùy thuộc vào người thiết kế Giáo viên phân chia lớp thành hai đội Các đội sẽ thay nhau chọn ô chữ hàng ngang của mình Với lượt chọn ô chữ của mình, khi trả lời đúng thì đội chơi sẽ giành được

10 điểm, khi trả lời sai thì đội khác sẽ giành quyền để trả lời, trả lời đúng thì sẽ được 5 điểm, trả lời sai thì không có điểm Các đội chơi lần lượt lật các ô hàng ngang Đội nào nghĩ được từ khóa hàng dọc thì có tín hiệu trả lời Khi trả lời đúng

mà số ô hàng ngang lật ra dưới 4 hàng thì được 60 điểm từ 4 hàng đến 6 hàng thì được 40 điểm và sau hi tất cả hàng ngang lật được lật ra thì chỉ được 20 điểm Tổng kết đội nào được nhiều điểm hơn sẽ là đội thắng cuộc

Bước 6 Các hoạt động

Hoạt động 1: Chuẩn bị

- Giáo viên chia lớp thành 2 đội và cho học sinh tự đặt tên đội mình Giáo viên làm quản trò, điều khiển máy chiếu và quan sát các đội chơi

- Giáo viên giới thiệu trò chơi và nêu luật chơi cho các đội

Hoạt động 2: Tiến hành chơi

Giáo viên tiến hành cho hai đội bốc thăm lượt chơi, đội nào chơi trước thì sẽ chọn ô chữ trước Các đội sẽ lần lượt chọn ô chữ cho đội mình, chơi đến khi nào một trong hai đội đoán được ô chữ hàng dọc thì kết thúc Giáo viên thực hiện tổng hợp điểm hai đội chơi, đội nào có điểm cao hơn là đội chiến thắng

Hoạt động 3: Tổng kết, đánh giá và nhận xét

- Thưởng phạt: Giáo viên thực hiện tổng hợp điểm hai đội chơi, đội nào có điểm cao hơn là đội chiến thắng Đội thắng sẽ nhận được một phần quà từ giáo viên, đội thua

sẽ phải hát một bài cho cả lớp nghe

- Nhận xét, tổng kết: Sau khi mở được tất cả các ô và ô từ khóa, giáo viên nhận xét thái độ tham gia chơi của các bạn, tiến hành tổng kết lại bài cũ và giới thiệu bài mới

 Câu hỏi trong trò chơi:

Ô chữ số 1: Cho các số nguyên n và k với 1 k n Khi đó đẳng thức

- Tạo không khí vui vẻ, sôi nổi trước khi vào bài mới

Bước 3 Thời gian, địa điểm: 5-7 phút, tại lớp

Bước 4 Chuẩn bị: Giáo viên chuẩn bị 4 câu hỏi liên quan đến nội dung bài hôm

trước và slide trò chơi ô cửa bí mật

Bước 5 Luật chơi:

Chia lớp làm 4 nhóm tương ứng với 4 tổ, mỗi câu hỏi tương ứng với 10 điểm, đáp án hình ảnh cuối cùng sẽ tương ứng với 50 điểm., lần lượt từng đại diện của mỗi tổ chọn câu hỏi, nếu tổ đó trả lời đúng thì sẽ được 10 điểm, nếu trả lời sai thì nhường quyền cho các đội khác Khi tất cả 4 câu hỏi được lật mở, đội nào giành quyền trả lời trước và trả lời đúng thì sẽ được cộng 50 điểm Trong trường hợp khi chưa lật hết hình mà đã có đội trả lời được đáp án hình ảnh thì đội đó sẽ chiến thắng

Bước 6 Các hoạt động:

Hoạt động 1 Chuẩn bị

- Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm tương ứng với 4 tổ, giáo viên đánh số nhóm theo thứu tự tổ để dễ dàng quản lí

- Giáo viên giới thiệu trò chơi và phổ biến luật chơi

Hoạt động 2 Tiến hành chơi

Giáo viên cho 4 đội lên bốc thăm để chọn đội chơi trước Đội chơi sẽ chọn bất

kì mảnh ghép nào và phải trả lời câu hỏi mảnh ghép mang lại Nếu đội đó trả lời đúng thì sẽ được 10 điểm, nếu trả lời sai thì nhường quyền cho các đội khác Khi tất

cả 4 câu hỏi được lật mở, đội nào giành quyền trả lời trước và trả lời đúng thì sẽ được cộng 50 điểm Trong trường hợp khi chưa lật hết hình mà đã có đội trả lời được đáp án hình ảnh thì đội đó sẽ chiến thắng

Hoạt động 3: Tổng kết, đánh giá và nhận xét

- Thưởng phạt: Sau khi kết thúc, quản trò sẽ tổng kết và xếp loại đội chơi Đội có điểm cao nhất sẽ đưa ra hình phạt cho đội có điểm thấp nhất, có thể là hát múa, vẽ chữ bằng mông…

- Nhận xét, tổng kết: Tuyên dương cá nhân, đội chơi tích cực, giới thiệu thêm về hai nhà khoa học nổi tiếng và đi vào bài mới

 Câu hỏi trong trò chơi:

Câu hỏi 1: Câu hỏi số 1: Từ các chư số 1, 2, 3, 4, 5, 6 có thể lập được bao nhiêu số

có 6 chữ sô khác nhau?

Đáp án: 720 số

Câu hỏi số 2: Trong một ban Chấp hành gồm 8 người cần chọn 3 người vào ban thường vụ Nếu không có sự phân biệt về chức vụ trong ban thường vụ thì có bao nhiêu cách chọn ?

Đáp án: 56 cách

Câu hỏi số 3: Một cuộc thi có 14 người tham gia, giả thiết khong có hai người nào

có số điểm bằng nhau, nếu kết quả cuộc thi là việc chọn ra giải nhất, nhì, ba thì có bao nhiêu cách ?

Đáp án: 2184

Câu hỏi số 4: Một tổ có 6 em nam và 4 em nữ Người ta cần chọn ra 5 em để tham

dự hội nghị học tập của trường, trong 5 em được chọn yêu cầu không có quá 2 em

nữ Hỏi có bao nhiêu cách chọn ?

Đáp án: 186

Đáp án: Nhà toán học New-tơn và nhà toán học Pa-xcan

Câu hỏi số 1: Từ các chư số 1, 2, 3, 4, 5, 6 có thể lập được bao nhiêu số có 6 chữ sô khác nhau?

Đáp án: 720 số

Câu hỏi số 2: Trong một ban Chấp hành gồm 8 người cần

chọn 3 người vào ban thường vụ Nếu không có sự phân biệt

về chức vụ trong ban thường vụ thì có bao nhiêu cách chọn

?

Đáp án: 56 cách

Câu hỏi số 3: Một cuộc thi có 14 người tham gia, giả thiếtkhong có hai người nào có số điểm bằng nhau, nếu kết quảcuộc thi là việc chọn ra giải nhất, nhì, ba thì có bao nhiêucách ?

Đáp án: 2184

2.3.3 Trò chơi Vòng quay may mắn

Bước 1 Tên trò chơi: Vòng quay may mắn

Bước 2 Mục tiêu:

- Học sinh được ôn tập, củng cố lại các kiến thức trong bài “Hoán vị, chỉnh hợp, tổ hợp”, rèn luyện tư duy nhanh nhẹn, ghi nhớ tập trung, kĩ năng làm việc nhóm

- Tạo không khí vui vẻ, sôi nổi trong giờ học

Bước 3 Xác định thời gian, địa điểm: 10 phút, tại lớp học

Bước 4 Chuẩn bị: Giáo viên chuẩn bị bộ 8 câu hỏi và đáp án được thiết kế trên

powerpoint, một vòng quay được thiết kế trên powerpoint, 3 món quà được gói trong hộp quà, giấy bốc thăm lượt chơi

Bước 5 Luật chơi:

- Giáo viên chia lớpthành các đội, một đội là một tổ Có một vòng quay có các giá trị điểm khác nhau từ 10 đến 50 và một ô nhân đôi, một ô phần quà và một ô mất lượt Đại diện mỗi đội một em lên thực hiện trò chơi

- Một học sinh lên quay vòng số Vòng số dừng lại số nào thì được bấy nhiêu điểm Học sinh sẽ chọn 1 trong 8 câu hỏi giáo viên đưa ra và trả lời câu hỏi Nếu đoán sai thì sẽ nhường cơ hội cho người khác

- Sẽ có các mức điểm trong từng ô quay, có ô mất lượt , nhân đôi và phần thưởng Nếu quay vào ô phần thưởng thì học sinh sẽ được chọn 1 trong 3 món quà mà giáo viên đã chuẩn bị sẵn Nếu quay vào ô mất lượt thì lượt đó đội đó không được chơi Nếu quay vào ô nhân đôi thì nếu trả lời đúng câu hỏi, điểm hiện có của đội đó sẽ

được nhân đôi (trong trường hợp đội đó chưa có điểm, mặc định điểm nhân đôi là

Hoạt động 2: Tiến hành chơi

- Đại diện của một đội được quyền quay trước Giả sử học sinh quay được ô 20 điểm, học sinh sẽ chọn 1 trong 8 câu hỏi để trả lời Khi đó học sinh trả lời đúng sẽ giành được 20 điểm vào điểm số của mình, nếu trả lời sai thì không được điểm, không trả lời được thì đội khác có quyền trả lời

- Nếu quay trúng vào ô mất lượt thì nhường lượt quay cho người khác

- Nếu trúng vào ô có phần thưởng thì được thưởng một món quà và được quyền quay tiếp

- Nếu quay vào ô nhân đôi thì nếu trả lời đúng câu hỏi, điểm hiện có của đội đó sẽ được nhân đôi

- Đội nào có tổng số điểm cao nhất sẽ giành chiến thắng

Hoạt động 3: Tổng kết, nhận xét và đánh giá

- Thưởng phạt: Sau khi kết thúc, quản trò sẽ tổng kết và xếp loại đội chơi Đội có điểm cao nhất sẽ đưa ra hình phạt cho đội có điểm thấp nhất, có thể là hát múa, vẽ chữ bằng mông,…

- Nhận xét, tổng kết: giáo viên tổng kết lại kiến thức của bài học cho học sinh, tuyên dương các bạn tích cực

 Câu hỏi trong trò chơi:

Câu hỏi 1: Trong một trận đá bóng, sau 2 hiệp phụ hai đội vẫn hòa nên phải thực hiện đá luân lưu Một đội đã chọn được 5 cầu thủ để thực hiện 5 quả đá 11m Hỏi có bao nhiêu cách sắp xếp đá phạt?

A.55440 B.60 C.240 D.120

Câu hỏi 2: Xét xem các số tự nhiên gồm 5 chữ số khác nhau lập nên từ các số 1;2;3;4;5.Hỏi trong các số đó có bao nhiêu số bắt đầu bởi chữ số 23?