HS tìm chi tiết và nhận xét GV chốt lại - Khi Bêlicốp còn sống: + Giáo viên và hiệu trưởng đều sợ hắn + Khống chế trường học suốt 15 năm + Khống chế cả thành phố -> dân chúng đều sợ -> l[r]
Trang 1Tiết theo PPCT: 96 - 97
NGƯỜI TRONG BAO
A Sê - khốp
Ngày soạn: 27.02.10
Ngày giảng:
Sĩ số:
Điểm kt miệng:
A Mục tiêu bài học
Qua bài giảng nhằm giúp HS:
1 Nắm được những nét khái quát nhất về văn học hiện thực Nga ở thế kỉ XIX
2 Nắm được những nét khái quát nhất về Sêkhốp và truyện ngắn Người trong bao
3 Thấy được việc khắc hoạ chân dung và tính cách nhân vật Bêlicốp của tác giả Hậu quả, tác động của lối sống trong bao đối với mọi người Từ đó hiểu được giá trị tư tưởng của tác phẩm
B Phương tiện thực hiện
- SGK, SGV Ngữ văn 11
- Thiết kế bài giảng Ngữ văn 11
- Giới thiệu giáo án Ngữ văn 11
- Một số tài liệu tham khảo khác
C Cách thức tiến hành
- Đọc hiểu
- Đàm thoại phát vấn
- Trao đổi thảo luận
- Thuyết trình
D Tiến trình giờ giảng
1 Ổn định
2 KTBC
Đọc thuộc lòng bài thơ Tôi yêu em của Puskin và nêu cảm nhận của em về tình yêu của tác giả trong bài thơ?
Yêu cầu
Mở đầu là lời bộc lộ chân thành, xuất phát từ trái tim trung thực, tình yêu thực sự
- Từ ngữ: có thể, chưa hẳn: khẳng định, cân nhắc, có chút dè dặt
- Lời thơ: chậm, tình thơ thâm trầm, kín đáo -> tình yêu âm thầm dai dẳng
- Câu 3, 4:
+ Mạch thơ: chuyển đột ngột -> toát lên cái điềm tĩnh của lí trí, cái dồn nén của cảm xúc
Trang 2+ Từ ngữ: nhưng - tạo mâu thuẫn trong tâm trạng, cảm xúc
+ ƯỚc muốn: không để em bận lòng, gợn bóng u hoài -> làm cho người mình yêu hạnh phúc -> Câu 3, 4 như lời hứa, lời thề trang nghiêm, dứt khoát
=> 4 câu đầu: cảm xúc bị dồn nén của nhân vật trữ tình
- Hai câu 5 - 6
+ Nghệ thuật: Liệt kê + kết câu: lúc ….khi diễn tả những khoảnh khắc yếu mềm, cháy bỏng, cuồng nhiệt, bối rối, lo âu của nhân vật trữ tình, nhân vật trữ tình tự bộc lộ thẳng thắn tâm hồn mình; nhịp thơ nhanh -> trạng thái biến đổi tình yêu vô cùng dồn dập
+ Tâm trạng: âm thầm yêu, rụt rè, hậm hực -> tâm trạng đau khổ, giày vò hậm hực
vì hờn ghen, vì thất vọng vì không được đền đáp
- Hai câu kết:
Nghệ thuật: điệp ngữ "tôi yêu em" nhắc lại khẳng định bản chất của tình yêu: chân thành, đằm thắm; so sánh - ước nguyện của nhân vật trữ tình giành cho người mình yêu, thể hiện ý định dừng bước của nhân vật trữ tình -> câu thơ: đưa tình yêu lên ngôi làm sáng ngời nhân cách của nhân vật
3 GTBM
4 Hoạt động dạy học
GV: ra đời và trưởng thành trong cuộc đấu
tranh lâu dài và gay gắt của nhân dân Nga
chống lại chế độ nông nô chuyên chế tàn
bạo và phản động
Vị trí: văn học hiện thực Nga là một trong
những nền văn học phong phú và tiên tiến
nhất của nhân loại, là 1 trong những thành
tựu rực rỡ nhất của lịch sử phát triển nghệ
thuật thế giới
GV: nêu những nét chính trong cuộc đời
của nhà văn Sêkhốp?
HS trả lời GV ghi bảng
I Tìm hiểu chung
1 Khái quát về văn học hiện thực Nga
2 Tác giả Sêkhốp
a Cuộc đời
- (1860 - 1904), sinh ra và lớn lên trong một gia đình buôn bán nhỏ
- 1884: tốt nghiệp khoa y -> vừa làm bác
sĩ, viết báo, viết văn tham gia nhiều công việc xã hội giáo dục và văn hoá
- 1887 nhận giải thưởng Puskin
- 1900 làm viện sĩ danh dự viện hàn lâm
Trang 3GV: mục đích: phản đối Nga hoàng không
chấp thuận Gorki vào viện Hàn lâm Nga
GV: Sự nghiệp sáng tác của Sêkhốp có
điểm gì phải lưu ý?
HS trả lời Gv chốt lại
GV: ý nghĩa trong những sáng tác của nhà
văn - trong khoảng 24 năm cầm bút phần
lớn tác phẩm đặc sắc của ông được nhiều
người nhớ và yêu thích, bởi:
- Tác phẩm nghiêm khắc lên án xã hội bất
công, thói cường bạo và cuộc sống ăn hại
của những tầng lớp cầm quyền nước Nga
đương thời
- Phê phán sự bất lực của giới trí thức, sự
xa đoạ về tinh thần của 1 bộ phận trong số
họ
- Tác giả đồng cảm sâu sắc trân trọng đối
với những người dân nghèo, người nông
dân Nga, yêu thăm thiết, tin tưởng mạnh
mẽ vào tương lai của đất nước Nga, nhân
dân Nga
GV: Con người Sêkhốp có điểm gì đáng
chú ý?
HS trả lời Gv ghi bảng
khoa học Nga
- 1902 chối bỏ danh hiệu này
- 1904 ông mất do bệnh phổi khi đang chữa bệnh tại Đức
b Sự nghiệp
- Thể loại: truyện ngắn, truyện vừa, kịch
- Tác phẩm tiêu biểu SGK
- Cốt truyện: giản đơn, ý nghĩa: to lớn sâu xa
c Con người
- Là nhà văn Nga kiệt xuất có nhiều công shiến cho nền văn học Nga, hoạt động xã hội, giáo dục, văn hoá
- Là đại diện lớn cuối cùng của văn học hiện thực Nga nửa cuối thế kỉ XIX
- Là nhà cách tân thiên tài về thể loại truyện ngắn và kịch nói
2 Tác phẩm
a Đọc và tóm tắt tác phẩm
Trang 4GV: gọi HS đọc -> tóm tắt ngắn gọn nội
dung của truyện
GV tóm tắt lại: tác phẩm kể về nhân vật
mắc chứng bệnh luôn sợ hãi là Bêlicốp
Anh là 1 giáo viên suốt cuộc đời sông
cũng như chết đều thảm hại Anh luôn
giấu mình cả cơ thể lẫn ý nghĩ ở trong bao
tức là không hề muốn thay đổi, không
chấp nhận sự tiến bộ và giao thiệp
Anh ta lại có tình độc đoán, chuyên quyền
nên bắt mọi người phải làm theo ý nghĩ
của anh ta Chẳng hạn anh ta phản dối
Côvalencô - 1 thầy giáo mặc áo thêu ra
phố, tay cầm sách lại còn đi xe đạp vì như
thế không phù hợp với tư thế của 1 nhà
giáo Kì quặc nhất là anh ta cũng yêu cầu
như vậy với cô gái anh đang thầm yêu
trộm nhớ Varenca Thế là đã xảy ra cuộc
cãi cọ giữa anh và Covalencô trong cuộc
cãi vã đó anh đã bị Côvalencô đẩy ngã
xuống cầu thang, tình cờ giữa lúc Varenca
trông thấy, tiếng cười của Varenca đã làm
anh ta tuyệt vọng, ốm và chết sau đó ít lâu
Bêlicốp chết nhưng cách sống, cách nghĩ
của người trong bao vẫn còn ám ảnh đây
đó trong xã hội Nga cuối thế kỉ XIX
GV: tác phẩm được sáng tác trong hoàn
cảnh như nào?
HS trả lời Gv chốt lại
GV: văn bản có thể chia làm mẫy phần
nội dung của mỗi phần?
HS đưa ra các cách chia Gv chốt lại
b Hoàn cảnh sáng tác
- Trong thời gian dưỡng bệnh ở thành phố Ianta trên bán đảo Crưm, biển Đen
c Bố cục
- Mở truyện: cuộc trò chuyện trong đêm trăng
- Thân truyện: về cuộc đời và tính cách của Bê-li-cốp
- Kết truyện: nhận xét của người nghe truyện
Trang 5GV: tìm những chi tiết trong tác phẩm thể
hiện được chân dung và tính cách của
Bêlicốp?
HS tìm chi tiết Gv ghi bảng
Hết tiết 96 chuyển tiết 97
d Giá trị của tác phẩm
- Phản ánh bầu không khí ngạt thở của nền chuyên chế Nga hoàng cuối thế kỉ XIX Môi trường ấy đẻ ra lắm kiểu người
kì dị, chẳng hạn Bê-li-cốp - người trong bao
II Đọc hiểu
1 Chân dung và tính cách của Bêlicốp
- Trang phục:
+ Giầy cao su, cầm ô, mặc áo bành tô ấm cốt bông
+ Đeo kính râm, lỗ tai nhét bông
- Vật dụng: ô, chiếc đồng hồ, chiếc dao nhỏ đều để trong bao
- Khuôn mặt:
+ Giấu sau chiếc cổ áo bành tô bẻ đứng lên -> trong bao
+ Tái nhợt, rầu rĩ
- Cách sinh hoạt:
+ Lên xe ngựa cho kéo mui lên + Ở nhà mặc áo khoác ngoài, đội mũ, đóng cửa, cài then
+ Ngoài ra sự kì dị còn ở cách trang trí buồng ngủ, tình cảm đầu đời với Va-ren-ca
+ Ngủ kéo chăn trùm kín đầu + Thói quen đi hết nhà này đến nhà khác, kéo ghế ngồi im độ 1 giờ -> cáo từ
- Khát vọng thu mình trong 1 cái vỏ, tạo cho mình 1 cái bao có thể ngăn cách
- Tâm trạng: lo âu, rờn rợn
- Ý nghĩ:
+ Ngợi ca quá khứ, ngợi ca những gì không bao giờ có thật
+ Lúc nào cũng nhỡ xảy ra chuyện gì, sợ
có chuyện gì
- Lối sống:
Trang 6GV: Em có nhận xét gì về cách miêu tả,
xây dựng nhân vật của nhà văn? Qua đó
có tac sdụng gì làm nổi bật lên con người
Bêlicốp?
HS nhận xét Gv chốt lại
GV: với khát vọng được thu mình trong
bao cuối cùng Bêlicốp đã nhận kết cục
như thế nào?
HS trả lời Gv chốt lại
GV: nguyên nhân của cái chết?
GV: nhà văn đã miêu tả như thế nào về
khuôn măt của Bêlicốp khi nằm trong
quan tài? Khuôn mặt đo phản ánh tâm
trạng gì của nhân vật?
HS tìm chi tiết và nhận xét GV ghi bảng
+ Chỉ thị, thông tư, bài báo cấm đoán là rõ ràng
+ Câu chuyện giữa anh ta và Côvalencô - báo cáo với hiệu trưởng
+ Tự tin, tự hào về cách sống gương mẫu, trong sạch của mình, nhưng không hề biết rằng mọi người chung quanh ghê sợ, khinh ghét, chế giễu mình
-> Lối sống máy móc
-> Cách xây dựng nhân vật: tỉ mỉ, cụ thể chi tiết -> con người Bêlicốp: hèn nhát, cô độc, mãy móc, giáo điều, lập dị với khát vọng thu mình trong cái bao
2 Hậu quả của lối sống trong bao
a Bản thân Bêlicốp
- Kết cục của lối sống trong bao: Bêlicốp chết
- Nguyên nhân:
+ Vì bị ngã đau,lại mắc bệnh nặng lại không chịu chữa
+ Vì bị sốc nặng trước thái độ và hành động của chị em Va-ren-ca
+ Sâu xa hơn, đó là cái chết tất yếu.Tạng người và cách sống của y,trước sau gì cũng bị hoặc tự tiêu diệt
+ Khuôn mặt của Bêlicốp khi nằm trong quan tài: hiền lành, dễ chịu, tươi tỉnh như mừng vì được chiu vào trong cái bao mà
từ đó không thoát ra được -> tâm trạng mừng rỡ, sung sướng của nhân vật Với
Trang 7GV: Em có nhận xét gì về cái chết của
Bêlicốp
GV: lối sống của Bêlicốp đã ảnh hưởng
đến mọi người như thế nào?
HS tìm chi tiết và nhận xét GV chốt lại
GV: Hiện tượng kiểu người, lối sống
Bêlicốp mang tính phổ quát điển hình khá
sâu rộng Nó còn sống lâu dài như 1 hiện
tượng xã hội, 1 quy luật xã hội trong lịch
sử phát triển của xã hội loài người
GV: Chân dung Bêlicốp gắn liền với hàng
loạt các đồ vật lỉnh kỉnh, lặt vặt của hắn
Trong đó 1 số đồ vật đươck nhà văn miêu
tả trở đi trở lại: đôi giày cao su, ô, đặc biệt
là cái bao
Bêlicốp vọêc được nằm vĩnh viễn trong quan tài là anh đã tìm cho mình một cái bao tốt nhất, bền vững nhất -> mục đích cuộc đời của anh
=> Tóm lại: cái chết của Bêlicốp là tất yếu (lối sống của y -> cái chết là logíc); cái chết là chi tiết quan trọng đẩy tính cách nhân vật lên đến đỉnh cao
b Đối với mọi người
- Khi Bêlicốp còn sống:
+ Giáo viên và hiệu trưởng đều sợ hắn + Khống chế trường học suốt 15 năm + Khống chế cả thành phố -> dân chúng đều sợ
-> lối sống của anh ám ảnh sâu sắc đối với mọi người, mọi người đều sợ hãi, căm ghét anh
- Khi Bêlicốp chết:
+ Cảm thấy nhẹ nhàng, thoải mái + Chưa đầy 1 tuần sau: cuộc sống mệt nhọc, nặng nề vô vị
-> Khi chết lối sống của Bêlicốp ảnh hưởng sâu rộng dai dẳng và nặng nề Nó
đã ám ảnh đầu độc không khí trong sạch, lành mạnh của đạo đức văn hoá và tiến bộ của nước Nga đương thời
3 Hình ảnh biểu tượng của cái bao
Trang 8GV: Hình ảnh cái bao xuất hiện trong tác
phẩm như thế nào? Nhận xét về hình ảnh
này?
HS phát biểu Gv chốt lại
GV: Từ phần tìm hiểu trên, có thể phát
biểu chủ đề tư tưởng của truyện như thế
nào?
GV: Tác phẩm đã có thành công gì về
mặt nghệ thuật?
- Sự xuất hiện của hình ảnh cái bao: 12 lần
- Ý nghĩa:
+ Nghĩa đen: cái bao là đồ dùng yêu thích
và thường xuyên trong cuộc sống và sinh hoạt hằng ngày của Bêlicốp
+ Nghĩa bóng: cuộc đời và số phận của Bê-li-cốp, kiểu người trong bao, lối sống tỏng bao đã từng tồn tại ở nước Nga cuối thế kỉ XIX
-> Hình ảnh cái bao chứa đựng nhiều tầng
ý nghĩa phổ quát, sâu sắc có tính thời sự
4 Chủ đề tư tưởng truyện
- Lên án, phê phán mạnh mẽ kiểu người trong bao, lối sống trong bao và tác hại của nó đối với XH
- Cảnh báo, kêu gọi mọi người thay đổi cuộc sống, cách sống, không thể mãi sống hèn nhát, vô vị tự mãn như thế mãi
5 Đặc sắc về nghệ thuật
- Ngôi kể thứ 3, khách quan; truyện lồng trong truyện
- Giọng kể: mỉa mai, châm biếm mà bình thản
Xây dựng nhân vật điển hình
- Đối lập giữa các kiểu người
- Xây dựng biểu tượng
- Kết thúc truyện có lời bình luận và làm nổi rõ chủ đề cuả truyện
5 Củng cố và dặn dò
- Nhắc lại kiến thức cơ bản
- Về nhà học bài và chuẩn bị bài tiếp theo