Các tài liệu giảng dạy môn Ngữ văn lớp 10

Lí trưởng là người thực thi công lí nhưng lại không liêm minh, nhận của đút lót, bênh vực kẻ có nhiều tiền.. Ý nghĩa của truyện:[r]

Trường THCS và THPT Đinh Tiên Hoàng

GV: Ngô Thị Thanh Tâm

1 Truyện cười dân gian:

I GIỚI THIỆU:

Là thể loại tự sự bằng văn xuôi kể về các hiện tượng hài hước nhằm giải trí và phê phán những cái đáng cười trong cuộc sống.

 2 Phân loại:

 Có 2 loại truyện cười:

  Truyện cười hài hước để giải trí.

 Ví dụ: Cháy , Bác Ba Phi.

  Truyện cười châm biếm để phê phán

đả kích.

 Ví dụ: Trạng Quỳnh ,Tam đại con

gà , Nhưng nó phải bằng hai mày.

II ĐỌC  HIỂU VĂN BẢN :

1 Truyện “Cháy!”

a Đối tượng gây cười:

Sự hiểu lầm trong giao tiếp bằng lời nói.

b Nguyên nhân gây cười:

Sự hiểu lầm giữa ông khách và cậu bé

Tuy ý nghĩa lời hỏi - đáp bề ngoài có vẻ

khớp nhau nhưng hai người lại nghĩ về hai chuyện khác nhau

c Tình huống gây cười:

Cuộc đối thoại giữa ông khách và đứa bé

_ Lần hỏi – đáp 1:

+ Khách hỏi:

Thầy cháu có nhà không – ông bố

+ Cậu bé đáp:

Mất rồi – tờ giấy bố để lại

Người hiểu lầm là cậu bé (do bối rối, ngây thơ, thiếu vốn từ) ta cười vì lời đáp của cậu bé.

Từ cháy đã chỉ rõ nguyên nhân

mất tờ giấy chứ không phải mất ông bố.

d Ý nghĩa:

Ngoài ý nghĩa mua vui, truyện còn gợi bài học về sự nói năng Trong đối thoại để tránh hiểu lầm, cần

hiểu đúng ý người nói và để người nghe hiểu đúng ý mình, phải dùng

từ cho đúng

b Tình huống gây cười:

Anh học trò dốt nhận lời đi dạy chữ cho treû.

c Tình tiết gây cười:

luống cuống - nói liều

sợ sai - bảo đọc khe õ

thấp thỏm - khấn Thổ Công

đắc chí - bảo đọc to

c Tình tiết gây cười:

chữ “kê” - không biết đọc ( dốt nát)

( giấu dốt)

( sĩ diện)

(mê tín) ( hợm hĩnh)

bị chủ nhà lật tẩy

 thầy trổ tài chống chế

(dủ dỉ là con dù dì, dù dì là chị con công, con công là ông con gà: tam đại con gà)

Thầy đồ vừa dốt chữ vừa không hiểu biết về thực tế cuộc sống, lại còn láu cá vặt

 Yếu tố bất ngơ ø:

* Phê phán thói giấu dốt, bệnh sĩ diện hão, vạch trần chân dung thảm hại của những thầy đồ giả danh thời chế

độ phong kiến suy tàn

phải thói giấu dốt và bệnh sĩ diện.

d Ý nghĩa của truyện:

Lí trưởng trên công đường.

Mâu thuẩn giữa hư danh và thực chất

2 Truyện “Nhưng nó phải bằng hai

mày”:

a

a Đối tượng gây cười : :

b Nguyên nhân gây cười :

Nổi tiếng xử kiện giỏi (liêm – minh) – bênh vực kẻ nhiều tiền.

b Tình huống gây cười :

Lí trưởng xử kiện việc Cải và Ngô đánh nhau.

c Yếu tố gây cười :

 Hành động của nhân vật :

- Cải xoè 5 ngón tay

- Thầy lí xoè 5 ngón tay trái úp lên 5

ngón tay phải

 nhắc quan về 5 đồng đã đút lót

 tiền của Ngô nhiều gấp đôi nên cái phải của Cải bị cái trái của Ngô che kín rồi

Thầy lí không có tính “liêm”.

Phải :

Cách nói lập lờ, đa nghĩa

+ bắt buộc có, cần thiếtcó, biết điều ( lễ vật nhiều )

 Lời nói của nhân vật :

+ đúng ( lẽ phải)

(thầy lí không có tính “minh”)

_ Cải nói: lẽ phải về con

_ Thầy lí: mày phải nhưng nó phải bằng hai mày

Lí trưởng là người thực thi công

lí nhưng lại không liêm minh, nhận của đút lót, bênh vực kẻ có nhiều tiền

Như vậy :

e Ý nghĩa của truyện:

* Phê phán cách xử kiện của một số tham quan thời phong kiến suy tàn,

đả kích thói tham nhũng.

* Lên án sự thao túng của đồng tiền ngay ở chốn công đường.

III Tổng kết :

- Cả ba truyện cười đều châm biếm,

đả kích những thói xấu của một lớp người thời phong kiến suy tàn Truyện kết cấu ngắn gọn, hàm súc Ngôn ngữ giản dị nhưng sắc sảo Nghệ thuật gây cười chủ yếu qua cử chỉ, lời nói của nhân vật Yếu tố bất ngờ tạo

-

- Truyện cười dân gian là kết tinh của trí tuệ và tinh thần lạc quan của nhân

dân ta để cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn