Ebook 300 tình huống giao tiếp Sư phạm: Phần 2

bước vào lớp.. Việt bỏ chạy ra ngoài)... Trông báo vào lớp..[r]

Phần ba

PHÂN TÍCH MỘT s ố TÌNH HUỐNG

GIAO TIẾP Sữ PHẠM

Tình huống sô 261 Các em cán bộ lớp hãy đi sang các lóp khác xem họ làm như thế nậo mà lớp ta lại như thế này !Nội dung tình huống :

Ngày 8 -3 , cô giáo T đến lớp với sự hồi hộp Bước vào lóp cô T thấy một không khí buồn tẻ, n hạt nhẽo, tất cả nam học sinh đểu trốn học, bàn giáo vicn không khăn trải bàn, không lọ hoa

Cô T giận dữ gắt lên : "Các em cán bộ lớp hãy đi sang các lớp khác xem họ làm như thê nào mà lớp ta lại như thê này !"

P h án tích :

- Vê p h ía giáo viên : Giáo viên chưa có kĩ năng (chưa biết)

tự chủ cảm xúc và hành vi của minh Trước một tinh huống như thế, giáo viên rất d ễ dàng thất vọng, buồn chán, nhưng nên biết cách kiềm c h ế và hành động sao cho hợp lí G iáo viên chưa có kĩ năng định vị, bởi ngoài cô giáo buồn chán ra, các em

nữ sinh ở lớp đó củng chịu cảnh tương tự như cô g iá o (cũng buồn chán và thát vọng) nhưng các em p h ả i chấp nhận sự thật

và rất mong cô giáo đến động viên, cùng tìm cách g iả i quyết Các em nữ sinh rất mong cô giáo đêh nhưng trước sự xử sự của

cô các em lại càng thất vọng (vì mọi tức giận cô đ ổ hết lên đầu học sinh đặc biệt là các cán bộ lớp và rất có thê trong sô cán bộ lớp cũng rá nữ sinh)

- Về p h ía học sinh : Cách xứ sự của các em nam là hoàn toàn không xứng đán g với tư cách học trò Còn các em nữ củng

có p h ần sai là chưa biết cách tổ chức lớp (nhất là cán bộ lớp) đê thê hiện sự quan tâm, thê hiện tinh cảm của học sinh đôi với các cô giáo.

Tình huống sô 262 Thưa thầy, ngoài kia các bạn đang văng tục với nhau,

em phê bình không được ạ !Nội dung tình huống :

Trong văn phòng trường X, giò nghỉ giải lao

Thầy K : Tiên sư bô lão chữa xe đạp, lão cho mình cái ổ giữa

xe đạp mà lão chém mình 10 nghìn !

Tháy H : Tao cạch cái thằng già ấy, lão chổt 1 cái ốc lấy

2 nghìn rưỡi

Tháy N : (ngoảnh ra ngoài) - Em nào thập thò đây !

Học sinh : Thưa thầy, ngoài kia các bạn đang văng tục với nhau, em phê bình không được ạ !

P h á n tích :

Đê biện hộ, một sô giáo viên trẻ đ ã nói minh chỉ cần đứng đắn trước mặt học sinh thôi, còn sau đó, học sinh củng p h ải thông cảm chứ, thầy g iáo đây củng là con người chứ có p h ải thánh đâu ! Người thầy g iá o dù sống ở đâu, trong hoàn cảnh nào củng cần p h ả i "giữ minh" sao cho xứng đán g là "ông giáo", bởi mọi bước đi, mọi lời nói của thầy đều trở thành tấm gương cho học sinh G iáo viên m à không thường xuyên rèn luyện nhàn cách của m ình thi làm sao dạy học sinh đừng văng tục chửi bậy ? Người xưa từng nói : "Danh chính, ngôn thuận", lời nói p h á i

đi đôi với việc làm , nghề nghiệp, nếu làm sai sẽ bị "gậy ông lại đập lưng ông".

Tình huống sô 263 Tôi xin các em, các em để cho tôi giảng bài Nội dung tình huống :

Cô giáo s bước vào lớp Lớp vẫn ồn ào như mọi khi Đã nửa tiết trôi qua, cô giáo s vẫn chỉ nói cho mình cô nghe

Không thê chịu đựng được nữa, cô giáo s bật khóc : "Tôi xin các

em, các em để cho tôi giảng bài, các em đừng nói chuyện nữa "

Phân tích :

Trong tình huống này, lỗi sai trước hết thuộc vể p h ía học sinh Họ vi p h ạm m ột loạt những quy địn h thàn h văn và không thàn h văn về trách nhiệm và nghĩa vụ của học sinh : nói chuyện, m ất trật tự trong lớp là khôn g tôn trọng g iá o viên, khôn g hoàn thàn h nhiệm vụ của người học

Song củng cần p h ả i nói, ngoài tri thức cần thiết có được,

giáo viên còn thiếu một sô k ĩ năng như : kĩ năng tự chủ cảm xúc và hành vi, k ĩ năng điều chỉnh, điều khiển quá trình g iao tiếp sư phạm Trong trường hợp này, giáo viên cần suy nghĩ tìm ra nguyên nhản tại sao học sinh mất trật tự Thông thường, g iáo viên thiếu k ĩ năng g iao tiếp, phương p h á p truyền dạt chưa phù hợp nên không thu hút được học sinh K hắc phụ c điều này, g iáo viên cần tỏ ra nghiêm kh ắc hơn, quan tăm sâu sắc đến học sinh, thay đổi phương p h áp dạy học cho phù hợp với lứa tuổi và với nội dung bài giảng Từ dó g iáo viên mới điều khiên được học sinh của m inh vào quỹ đ ạo mục đích g iáo dục, tức là điều khiển được quá trinh g iao tiếp sư phạm

Tình huống sô 264 Thưa cô ! em muốn nói

Nội dung tình huống :

Các giờ lên lớp của cô giáo B đều rấ t vắng học sinh hoặc nếu học sinh có đi học thì họ cũng r ấ t lơ đãng, không chú ý tới việc học Một hôm, khi cô giáo B đang giảng bài, có em xin giơ tay p h át biểu : "Thưa cô ! Em muôn nói cô có th ể thay đổi

cách dạy của cô được không ạ ? Em cảm thấy không có hứng học khi nghe cô giảng và em ch an g hiểu gì cả" Cô giáo B im lặng một lúc rồi nói : "Vâng ! Cám ơn em ! Tôi sẽ cô’ gắng".

Cách xử sự của g iá o viên trong trường hợp này không có g ì đán g chê trách Trước ý kiến của học sinh như vậy, g iá o viên

đ ã có ngôn ngữ và cử c h ỉ đúng và điều này có t h ể chứng tỏ rằng giáo viên biết tiếp thu ý kiên của người học Điều đó có ý nghĩa rất quan trọng trong việc giúp người giáo viên hoàn thiện phương

p h áp giảng dạy của mình.

Tình huống số 265 Trong giờ giảng vănNội dung tình huống :

Thầy giáo : Việt ! em cho biết, lão Hạc đã âu yếm và gọi con chó của mình là gì ?

Việt : (đứng im)

T h ầy giáo : Sao thế, em trả lòi đi chứ !

Việt : (vẫn đứng im)

Thầy giáo (gắt lên) : Tại sao th ế ! Sao em không trả lòi tôi ?

V iệt (không dám trả lời)

T h ầy giáo : Sao em lì th ế hả ?

Bỗng có tiếng của Hải "lém" :

Thưa thầy, bạn ấy không trả lời vì bô’ bạn ấy tên là Vàng ạ.(cả lớp và thầy giáo cùng cười nắc nẻ Việt bỏ chạy ra ngoài)

P h â n tích :

Trong trường hợp trên thầy g iá o chưa hiểu hết học sinh củc minh, nến đ ã vô tinh động chạm đến lòng tự á i của các em Đôì với các em ở lứa tuổi này đòi hỏi nhà g iáo dục p h ả i tê nhị, khéc léo K hi thấy học sinh không trả lời được thỉ p h ả i cô gắn g tìm

ra nguyên nhân không nên dồn học sinh vào thê bí.

Khi đ ã hiếu ra vấn đ ể thầy g iáo vẫn cười chứng tỏ thầy giác

đã không tự chủ được cảm xúc của bản thân và tỏ thái độ không tôn trọng học sinh làm cho học sinh không còn "đồng minh" và xâu h ổ bỏ ra ngoài.

Biện p h áp : thầy cần nghiêm túc giải thích rõ cho học sinh hiêu về từ ngữ trong văn học.

Tình huống sô 266 Học sinh dán bã kẹo cao su vào ghê

đê trêu thầy giáoNội dung tình huống :

Học sinh lớp 12 dán bã kẹo cao su lên ghê của một nam giáo viên trẻ và đã làm dính vào quần của th ầy nhưng thầy không biết Khi giảng bài, mỗi lần thầy viết bảng, học sinh lại cười khúc khích Đến lúc th ầy p h át hiện ra qu ần mình bị dính kẹo cao su, giáo viên đã ngừng dạy và đi ra k h ỏ i lớp Học sinh vỗ tay tỏ vẻ đắc thắng ! ! !

B iện p h á p : g iá o viên cần tự chủ, binh tĩnh điều tra ngay

h oặc chân chinh học sinh đê có th ể tiếp tục bài giảng, sau đỏ cuối g iờ ở lại đê p h án tích việc làm sai trái cho các em nhận thấy rõ và rút kin h nghiệm.

Tình huống số 267 Thầy vào lớp muộn mười phút

N ộ i d u n g tìn h h u ỏ n g :

Một buổi sáng mùa đông gió mùa đông bắc tràn về, tròi mưa phùn lạnh đến th âu xương Trông báo vào lớp Năm phút rồi mười phút T h ầ y A dạy V ậ t lí vẫn chưa đến Một em trực nhật chạy đi một lúc rồi chạy vê báo : "Hình như thầy A bị ốm !"

- Hoan hô ! Hoan hô ! Thầy A muôn năm !

- Được nghỉ rồi Tuyệt cú mèo !

Dúug lúc dó lliầy A xuâ't hiện trước lơp Thảy da nghe tat cả

T h ầy khẽ lắc đầu Cặp kính trắn g ướt sũng nước Vừa lau kính thầy vừa rảo bước vào lớp Thầy chào học sinh rồi nói với giọng chân th àn h ân h ận :

- T h ầy biết là cả lớp rấ t háo hức đón chờ giờ V ật lí của thầy

B ằ n g chứng là tấ t cả các em đều vượt mọi khó khăn đến lớp

đúng giò Thầy rấ t áy náy mặc dù đã rấ t cô" gắng nhưng vẫn đến muộn 10 phút Thầy mong các em thứ lỗi T h ầy trò.ta cùng rút kinh nghiệm là : chú ý theo dõi thòi tiết, chăm lo xe cộ cho tốt để không bao giờ đến lớp chậm nữa Để khỏi m ất thêm thời gian thầy trò ta vào bài ngay nhé.

P h án tích :

Sau năm, mười phút chưa thấy thầy g iáo đến, học sinh reo

ầm lên : "Hoan hô ỉ H oan hô, được nghỉ rồi ! Tuyệt cú mèo !" Không p h ả i học trò không thương thầy nếu thầy ốm và càng không p h ả i sợ học môn Vật lí hoặc không thích thầy A dạy mà chỉ đơn giản là "cái tăm lí rất học trò" : được nghỉ, xả hơi một tiết B ằng chứng là học trò đến lớp đầy đủ m ặc dừ thời tiết rất khắc nghiệt Hiểu được tâm lí đó của học trò nên khi thầy nghe thấy tàt cả, thầy A vẫn không giận học trò (không la mắng) Ngược lại, thầy A tỏ ra rất áy náy vỉ sự chậm trễ của minh Thầy biết rõ 45 phút trên lớp là p h áp lệnh, là quy chê bắt buộc của quá trình dạy học, không được chậm trễ dù là nửa phút Ầy vậy m à thầy đã đến chậm "những" 10 phút Thầy đ ã cô gắng hết sức, thầy chạy bộ trong mưa gió rét đến mức "cặp kính trắng ướt sủng nước" (kính làm sao ướt sũng được), chứng tỏ thầy dầm trong nước mưa rét rất lảu Đến lớp thầy "vừa lau vừa rảo bước vào lớp" đê tranh thủ từng giây Một người thầy giáo như thê, lẽ nào lủ học trò không thông cảm với thầy giáo của m inh cơ chứ.

Tình huông sô 268 Sao em lại nói với cô ?Nội dung tình huống :

S a u buổi sinh hoạt lóp, Long đến gặp cô chủ nhiệm để phàn nàn về một quyết định của lớp đối với em

- Sao em lại nói vối cô ? Cô giáo tỏ vẻ ngạc nhiên Sao em không nói thẳng với các bạn trong buổi họp ?

- Có ích gì h ả cô, vì chính cô mới là người quyết định, còn các bạn ấy chỉ là bù nhìn thôi

P h á n tích :

Lời p h àn nàn của Long với cô g iá o cho thấy mọi người trong lớp chưa thực sự hiểu nhau Cách làm việc của ban cán sự lớp còn m áy móc và không tự chủ Cán bộ lớp chưa kh ắn g định được vai trò của m ình trong tập thể, dựa quá nhiều vào g iáo viên chủ nhiệm lớp Kết qu ả này một p h ầ n là do cách làm việc của g iá o viên Cô g iá o không còn giữ vai trò là người tô chức, địn h hướng, điều khiên hoạt động của học sinh m à ngược lại,

cô (tã can thiệp qu á sâu vào các công việc của lớp, nên học sinh

ỷ lại, trông chờ vào giáo viên G iáo viên trở thành người độc đoán, không tạo cơ hội đê học sinh tự kh ẳn g định m ình và làm giảm tính tích cực của các em.

Tình huống số 269 Chịu thầy !Nội dung tình huống :

- Tiến ! Em làm gi th ế ?

- Không ạ !

- Lại còn không Sao đang giờ học em lại lôi tóc bạn gái Em tưởng tôi không biết gì hả ? (hạ giọng) Hồi tôi còn đi học, tôi nghịch gấp 10 lần các cậu bây giờ Những trò ranh ma như thế, tôi làm như cơm bữa

- Thưa thầy, em xin chịu thầy !

P h ân tích :

- Trong tình huống này thầy g iá o tưởng rằng m ình sử dụng biện p h á p nêu gương đ ể g iá o dục học sinh Nhưng thầy đ ã lầm Việc làm của thầy không những không giúp người được g iá o dục có ý thức hơn trong k ỉ luật m à lại trở thành trò cười cho học sinh.

- Sẽ hay hơn, khéo hơn nêu thầy g iá o nói : vui chơi, đùa nghịch là tất nhiên ở lứa tuổi học sinh Song chơi ở đâu, nghịch ở đâu và nghịch như t h ế nào đ ể không ảnh hưởng đến các bạn và đặc biệt khốn g ả n h hường đến việc học tập của

m inh là điều các em cần suy nghĩ Thầy g iáo có th ể nói thèm : Ngày xưa đi học tôi củng rất nghịch nhưng tôi vẫn học tốt và tôi luôn đ ề ra cho m ình một nguyên tắc đ ó là việc g ì ra việc ấy, học ra học, chơi ra chơi và tôi m ong các em sẽ đồng ý với tôi về

ý kiến này.

Tình huống số 270

"Tôi là bậc cha chú của anh"

Nội dung tình huống :

Trong một giò giản g bài ở một trường phổ thông, có một học sinh đã nói leo vói ý tr ê u chọc giáo viên G iáo viên đã xuống và t á t cho học sinh đó m ột cái và nói rằn g : "Tôi là b ậc

ch a chú của anh, an h không được hỗn láo"

v ề p h ía g iá o viên : cá ch xử sự với học sin h như vậy là sai,

vi h àn h độn g của thầy tỏ th ái đ ộ chư a tôn trọng học sinh trước đám đông ; m ặt khác chưa hiểu được tâm sinh lí học sinh : hiếu động, bồng bột, còn chư a suy n ghĩ ch ín ch ắ n nên đ ã cỏ

h à n h độn g như vậy T hầy chư a có k ĩ năng là m chủ cảm xúc của minh.

Với cách xử sự như vậy, việc g iá o dụ c học sin h củ a g iá o viên trong trường hợp này khôn g những khôn g có hiệu qu ả m à còn làm cho tình cảm giữa g iá o viên và học sin h bị sứt mẻ, uy tín người g iá o viên bị ản h hưởng.

Tình huống sô 271 Cách ứng xử của thầy đối với những trò đùa nghịch

của học sinh lớp 9Nội dung tình huống sô 1 :

Trong giờ Văn của một lớp 9, thầy giáo dã 60 tuổi và rất hiểu học trò T h ầy đang giảng bài thì nghe tiến g : "Krcổc Krcốc "

ở phía dưới lớp

- Tiếng gì th ế nhỉ ? - T h ầy giáo lên tiếng hỏi

- Không có mà thầy — M ột học sinh trả lời

- Tôi nghe có mà - T h ầ y nói lại

- Dạ tiếng gió gõ cửa đây ạ - Học sinh tr ả lòi

- Không, tiếng ngọc minh châu vỡ dưới bánh xe lu - Giọng

t h ầ y lidi đùu R ồi tiốp lu ô n : " C á c t r ò c ấ t đi, r a chơi ă n " L ầ n

này giọng th ầy nghiêm hơn Trò h iểu và làm theo lòi thầy Giờ học lại tiếp tục

Phán tích :

T u v t h ầ y g iá o đ ã g ià nhưng thực sự h iểu về tâm lí của

h ọc sinh B ằn g giọng nói nhẹ nhàng, kh ôn g g ay gắt thầy đã

ngăn cấm học sinh ăn qu à trong giờ học Nếu lúc đó thầy quát

m ắng học sinh, đuổi học sinh ra ngoài, bỏ d ạy thi bài giảng

của thầy không được tiếp tục hoặc có tiếp tục được thì củng

trong không k h í nặng nề Thầy đ ã không xúc p h ạ m học sinh

m ặc dừ học sinh đ ã sai T hầy đ ã làm cho học sinh hiểu, nghe

và làm theo lời thầy N hư vậy thầy đ ã hoàn thành được nhiệm

vụ không những dạy chữ m à còn dạy người.

Nội dung tình huống sỏ 2 :

Cũng ở lớp 9 ấy, lũ học trò của thầy vẫn còn nghịch ngỢm hơn Chúng nhét chân dung biếm hoạ và bài thơ nhại thầy "Nếu ngày mai thầy giáo ốm" vào cặp sách của thầy giáo B à i thờ rấ t

hay, thầy đã gửi bài thơ đó lên báo và được đăng.

Phàn tích :

Học sinh của thầy qu ả thật rất nghịch ngợm C hắc chắn trong suy nghi của chúng thầy sẽ p h ẫ n nộ và cho chúng một trận m ắng ra trò Một trò đ ù a như vậy, đó là sự thiếu tôn trọng

g iáo viên Nhưng ở đây, thầy đ ã không làm thế, vì thầy rất hiếu răng trò chỉ có ý trêu thầy cho vui chứ khôn g nghĩ xấu về thầy Thầy đã gửi bài thơ đ ăn g báo Dưới con m ắt lủ học trò nghịch ngợm, đó là hàn h độn g rất cao thượng B ản thân thầy thi nghĩ đó chỉ là một bài thơ và bài thơ đó lạ i rất hay.

Nội dung tình huống sô 3 :

Nhưng vẫn chưa hết, lủ học trò dó của tháy còn nghi thẽm một k ế trêu thầy

Bên ngoài cửa sô phòng học có một ban công rộng, lá cây phủ đầy Lũ học trò bàn kế, đến giò thầy, chúng chui hết ra ngoài ban công qua cửa sổ T h ầ y vào phòng, lóp không có một học trò nào dù đã đên giò học Thầy liếc m ắt thây một chiếc mũ

t.rong ngăn bàn và hình như một chiếc gương nhỏ xinh xắn đang

bị nắng chiếu Thầy hiểu ra tất cả và lên tiếng :

"Các trò vào đi, thầy không đợi đâu".

Cả thầy và trò cùng im lặng chờ đợi Nhưng cuối cùng lũ trò

r ấ t sỢ thầy bỏ ra khỏi lớp Chúng đành chui vào Vậy là chúng

đã thua thầy

Phăn tích :

M ặc dù đ ây là lần thứ ba trò cô tinh trêu thầy nhưng cuối cùng chúng vẫn p h ả i chịu thu a thầy Tinh huống này lạ i một lần nữa chứng m inh cho sự hiểu rõ tâm lí học sinh của thầy Thầy đ ã n han h chóng p h á t hiện ra trò đù a của lủ học sinh

R oi ch ỉ bằn g m ột giọng nói đ ầy hiệu lực thầy đ ã làm cho lủ học sinh p h ả i dừng ngay cái trò nghịch ngơm đ ể bước vào học Thầy khôn g quát, không m ắng trò, vì nếu thầy làm như vậy, chúng sẽ kh ôn g vào h oặc có vào thì củng gượng ép Thầy đ ã biết cá ch sử dụ ng ngôn ngủ đú n g ch ỗ đ ể thu p h ụ c h ọc trò (ngữ điệu củ a cảu nói và nội du n g của câu nói : "Các trò vào

đi, thầy khôn g đợi đâu !") Thực ra thi thầy rất hiểu tăm lí học trò, thầy vẫn đợi trò nhưng thầy nói là khôn g đợi Lủ học trò tự nguyện vào vì chúng sợ thầy ra kh ỏi lớp và khôn g

g iả n g bài cho chúng Và thê là thầy đ ã thực hiện được mục đích

của mình.

Tình huống sô 272 Bài kiểm tra này không có tộiNội dung tình huống :

Câu chuyện xảy ra ở lớp 9A2 Sau khi cô giáo trả bài kiểm tra môn Toán, bạn B bị điểm kém đã vò bài kiểm tra vứt đi trước

m ặt cô giáo Cả lớp giật mình, lo sợ Cô sẽ xử sự th ế nào đây ?

Trách mắng hay ? Nhưng không, n hặt bài kiểm tra đó lên, vuốt lại phẳng phiu và nói với học sinh B cùng cả lớp :

"Bài kiểm tra này không có tội, đúng không các em ? Trước khi làm gi, các em nên suy nghĩ th ậ t kĩ Em B tưởng cô không buồn khi cho em điểm kém ư ? Ngược lại, cô rấ t buồn nhưng cô tin rằng đó lại là động lực để giúp em học tốt hơn Cô tin vào khả năng của em Hãy giữ lại bài kiểm tra này, nó sẽ nhắc nhở

em nhiều điều B ạ ! Cô không giận em đâu"

B chợt h iể ư ra , em đứng dậy xin lỗi cô giáo cùng cả lớp

Phản tích :

S ự đôi xử khéo léo, th ái độ đúng đ ắn của cô g iá o đ ã là m

cả lớp cảm động Cô đ ã không trách mắng, không giận dữ m à ngược lạ i cô đ ã ân cần như người mẹ chỉ bảo tận tinh cho con Không vì một lỗi lầm nhỏ của học sinh m à có định kiến, cô tin vào các em học sinh, tin vào k h ả năng và ph ẩm chất của chúng Tinh cảm của cô đ ã thực sự làm thức tỉnh học trò cần cô gắng học hơn nữa, không phụ lòng tốt của cô.

Tình huống số 273 Tôi không có học trò nào như thế cả !

Nội dung tình huống :

Trong buổi hội trường ở một trường T H C S nọ, học trò nhiều t h ế hệ về dự rấ t đông Có những học trò đầu tóc giờ đã bạc phơ, nhiều vị là các quan chức cấp cao cua Nhà nước, có vị

là thứ trưởng

Một ông trông dáng bệ vệ đến bên một ông già, vỗ vai, nói lán :

- Ông có nhận ra tôi không ? (ông già tỏ ra ngơ ngác) Tôi đây, Tín béo - học trò lớp ông dạy khoá 3 đây mà ô n g không nhớ tôi sao ?

T h ầy giáo già gỡ cặp kinh và nhìn kĩ cái ông có tên là Tín béo từ dầu đến chân, rồi nói :

- Xin lỗi, chắc anh nhầm Tôi không có học trò nào như thê cả !

Phân tích :

Trước một học trò củ m ặc dù đó là một học sinh cá biệt thi trong m ắt thầy, học trò đó vẫn là một học trò của thầy và càng quý hơn khi sau b ao năm trò vẫn trở về trong ngày hội của trường.

C hắc hắn thầy giáo g ià p h ả i nhớ, vì đây chính là một học trò

cá biệt ngày xưa của m inh Nhưng trước cách xử sự của trò, thầy đ ã làm như khôn g biết Ông tỏ ý khôn g nhận ra cậu học trò ch in h là một lời n hắc nhở cậu học trò kia rằng : thầy luôn vãn là thầy, khôn g thê trở thàn h ngang bằn g ông tôi như

cách xưng hô kh ác phù h(ĩp hơn.

Tình huống sô 274 Giờ trả bài kiểm tra VănNội dung tình huổng :

Cò giáo ra đê bài tập làm văn : "Em hãy miêu tả hình ảnh người ch a của mình" và cho học sinh vê n hà làm, hôm sau nộp.Hòm sau cô giáo trả bài Hầu hết đều đạt điểm cao Các bạn đêu tá cha mình với tấm lòng ngưỡng mộ và tự hào Chỉ có Dung là bài làm rấ t kém Cô giáo phê bình Dung trước lớp và đọc bài văn của Dung cho cả lớp nghe Khi cô giáo đang đọc thì

D ung vụt, đứng lên và chạy ra ngoài bỏ lại đằng sau cái nhìn ngơ ngác của cô giáo và các bạn Cô liền cho Dung là tư cách đạo đức kém, coi thường cô giáo

Nhưng cô giáo đâu biết được rằng hình ảnh người cha trong trái tim Dung không còn nguyên vẹn, mà hình ảnh đó chỉ còn lại là một con người chỉ suôt ngày uông rượu rồi h à n h hạ chửi bới vợ con Nhưng không lẽ Dung tả ngưòi cha mình như vậy sao ?

Tình huống sô 275 Cần thận trọng khi gọi tên

Đường dây nóng của S à i Gòn trẻ vừa n hận được một cú điện thoại của một bạn học sinh trường T H C S Ngô T ấ t Tô" (Q Phú Nhuận, TP HCM) Câu chuyện được th u ậ t lại, giọng nói nức nở và ngắt quãng :

"Giờ th ể dục, lớp em học môn tự chọn là môn đ á banh B ạn

H, lớp p hó k ỉ luật được p h ân công gọi tên các bạn lên kiểm tra Trong lớp em có một bạn tên Ánh K hi bạn H gọi "Ánh ơi Ánh, tơi phiên mảy lèn rồi" thi tinh cờ thầy giám thị cũng tên Ánh đi ngang qua Thầy quay lạ i la bạn H : "Em gọi tôi kiêu g i m ất dạy th ế ? "

Thầy bắt bạn H lên làm bản kiểm điểm B ạn H thuật lại sự việc như thê thì thầy không đồng ý, thầy xé bỏ và bắt bạn viết lại bản tường trinh kh ác theo ý thầy Thầy còn đán h bạn H và

nói : "Bô'mẹ em khôn g có học thức hay sao m à không dạy được

em vậy ? Cả lớp em 33 đứa đều cảm thây rất bât công liền viết giấy, đồng loạt k í tên và gửi lên cô hiệu trưởng Nhưng cho đến g iờ vẫn chư a thấy gì "

Nhóm PV S à i Gòn trẻ đã có một cuộc trao đổi trực tiêp và thẳng th ắn với th ầy Ánh - giám thị trường Ngô T ấ t Tô :

- Thưa thầy, thực chất sự việc có đúng như lòi bạn học sinh

ấy đã kể không ?

Quả th ậ t hôm đó, khi đi ngang qua lớp, tôi nghe một em gọi to tên tôi "Ánh ơi Ánh" Khi tôi hỏi : "Em nào nói ? " thì không em nào chịu đứng ra nhận Với một giáo viên thì đó là một sự xúc phạm Nội quy của nhà trường cũng có quy định phải tôn trọng giáo viên Và vi phạm này tấ t yếu phải làm bản kiểm điểm

- C hỉ có m ột m ình thầy kh ẳn g định là H gọi tên thầy Trong

kh i 33 học sinh k h á c khan g định điều ngược lại Sự vô lễ ở một bạn học sinh đ ả m trách nhiệm vụ lớp p h ó k ỉ luật, thầy có nghĩ

ấy. Nhưng lần này tôi nghĩ là chắc chắn

- Nhưng cách thầy nhắc đến cả phụ huynh của em ấy có thê củng gãy tổn thương lòng tự trọng của học sinh

Tôi không nói gì nặng cả, chỉ véo tai em H và hỏi : "Bô” mẹ em dạy em như thê nào mà em lại vô lễ với tôi như vậy ? " Ngày xưa tôi cũng từng là học sinh có chuyện gì chúng tôi cũng phải

lại gần và thưa thầy, thưa cô chứ không bao giờ dám dứng từ

xa gọi trổng như thế

- Theo ý thầy, việc vội vàng bắt phạt, làm bản kiểm điểm và trừ hạnh kiểm có p h ả i là cách tốt nhất đ ể bắt học sinh tuân thủ nội quy trường lớp và tôn trọng thầy cô hơn chưa ạ ?

C húng tôi chỉ áp dụng biện pháp trừ điểm h ạnh kiểm sau khi n hắc nhở 2 hay 3 lần mà các em vẫn còn vi phạm Tôi biết mình hơi nghiêm khắc nhưng t ấ t cả những gì tôi làm cũng chỉ để giáo dục các em mà thôi Riêng đôi VỚI trường hợp của em H, em ấy chỉ mới phải viết bản kiểm đ.ểm chứ không bị trừ điểm h ạnh kiểm Tôi cũng không trù dập em H hay lớp 7A2 S au chuyện đó cô hiệu trưởng cũng có góp ý với tôi cần phải kiềm chế, ví dụ n h ư hỏi nhẹ n hàn g hơn : "Em gọi tên tôi để làm gì", có lẽ sự việc sẽ không trầm trọng đến mức này B ả n th ân tôi cũng rú t k in h nghiệm Lúc ấy thú

Một sô bạn lớp 11 A9 TH PT L ê Quý Đôn (Hà Nội) tim tới tuà suạn báu H oa Học Trò bày tỏ -lo ău vé chuyên thấy

P hạm Minh Tâm, g iá o viên d ạy Địa của lớp đ ã nói những câu có hàm ý đe doạ, và thầy khôn g giản g bài m à ch ỉ đọc nguyên SGK Các bạn gửi kèm bản tường trình và cuòn băn g

g hi ăm lạ i m ột tiết học Địa.

Chúng tôi đã tìm hiêu rõ nguyên nhân sự việc.

Cuộn b ă n g ghi âm có những doạn " Các em giống như cô chủ n hiệm , các em đòi ăn th ua Các em còn đang học, ăn thua với ai X in lỗi các em, s an g năm tôi trong nhóm ấy, tôi thích Lôi dạy các em lớp 12 ngay, đập cho các em ngay Một s ố em không được đi thi Các em có sợ điều dấy không ? Sông thì phải khôn ngoan Nếu còn ỏ lại trường năm sau tôi dạy tiếp các om là tôi vụt Các em đừng đùa cái đó dâu".

"Thiếu gì đòn tôi chơi các em Chết đấy nhé ! S an g lớp 12

là cấn thận Trong nhóm Địa của chúng tôi, chắc chắn nám nào tôi cũng dạy 12 Không thoát được đâu Tôi thích dạy lớp nào là tôi đổi"

"Bài học kì tôi chỉ nhắc các em thôi Còn nó không ảnh hương đến diểm sô’ các em lắm đáu C hẳng qua là một sô' em

đáng lẽ là điểm Địa kéo các môn khác lên đế được học sinh tiên

tiến thì các em phải chấp n hận thấp đi thôi Vì các em không biết bảo nhau"

Nhận x ét về thầy Tâm , th ầy Nguyễn T h ế Hiện - Hiệu phó nhà trường cho biết từ khi về trường đến nay, thầy T âm chưa

có sai phạm gì trong cư xử với đồng nghiệp và các em học sinh

Vê học vấn, thầy T âm đã bảo vệ thành công Luận án Tiến sĩ Địa lí học với phương pháp Grap : sơ đồ hoá trong giảng dạv môn Địa lí Theo thầy Hiện, đây là một phương pháp dạy hiệu quả cao B ằ n g chứng là bôn lớp 12 được thầy Tâm dạy Địa năm

họp Irưrio 1 0 0 % ró đ iể m D ịn t ừ Fi trri lôn — m ộ t đ iề u eh ư n t ừ n g

CÓ trước đó Tuy nhiên, phương pháp này đòi hỏi học sinh phải tích cực th a m gia vào bài giảng Nhiều học sinh chưa quen nên

có sự đánh giá chưa chính xác về năng lực của thầy Tâm

Có lẽ đó là lí do k h iến lớp 11A9 vào giờ Đ ịa lí m ất t r ậ t tự hơn so với các tiết học khác Và điểm thi đua trong sô đầu bài

chỉ là 5 - 6 khiến cô chủ nhiệm lớp Nguyễn Thị Mai không hài lòng Cô Mai kể : "Khi gặp thầy trên cầu thang, tôi đã nói với th ầy Tâm là thầy cho điểm lớp tôi cũng là cho điểm tôi, lúc đó thầy tỏ ra không vui C húng tôi có tran h luận vối

n hau k h á lâu"

S au đó, thầy Tâm thay đổi hẳn phương pháp dạy, lên lốp chỉ đọc SG K , th ỉnh thoảng mắng mỏ nặng n ề học sinh Và học sinh lớp 11A9 thi học kì môn Địa sau khi được báo trước 1 ngày Và kết quả là : điểm thi học kì môn Địa của lốp 11A9 chỉ có 4 điểm 5, còn là đều dưới trung bình

Như vậy, phải chăng là từ chuyện "bất đồng ý kiến" giữa thầy, cô giáo mà học trò lớp 1 1A9 phải gánh chịu hậu quả Các bạn rơi vào vòng xoáy của một câu chuyện người lổn mà không

rõ ngọn nguồn

R ấ t mong thầy, cô giáo và B a n Giám hiệu trường T H P T

Lê Quý Đôn sẽ có những biện pháp tích cực để các bạn 11A9

an tâm đến lốp Và cũng mong các bạn lớp 11A9 hiểu rằng

"nửa chữ cũng là thầy", trên kính dưới nhường thì thầy cô nào cũng luôn thưring mến

(T rích tro n g Hoa Học Trò, sô 546,

ngày 25 - 5 - 2004)

Phần bốn

MỘT Số TÌNH HUỐNG GIAO TTẾP Sơ PHẠM HAY

Tình huống sô 277 Thầy có cách ứng xử với học sinh xé bài kiểm tra

Một học sinh lớp 8 trong giờ trả bài kiểm tra đã xé ngay bài của mình vì bị điểm thấp

Thầy (rất tức giận nhưng vẫn bình tĩnh) :

- N, tại sao em lại xé bài kiểm tra ?

- Học sinh : (im lặng)

- Thầy : - Tôi hỏi một lần nữa Tại sao em lại xé bài như vậy ?

- Học sinh : - T h ư a thầy, tại vì em bị điểm thấp ạ !

- Thầy : - BỊ điểm thấp là do lỗi của thầy hay lỗi của em ?

Em làm như vậy em có biết là đã xúc phạm thầy không ? Trưóc khi làm gì, em phải suy nghĩ cho kĩ, bài điểm thâ'p, em phải giữ để làm kinh nghiệm cho bài sau chứ Có ai là giỏi hoàn toàn đâu Nếu cô" gắng, thầy tin là em sẽ đạt kết quả cao hơn

- Học sinh (đầu cúi xuống) : Thưa thầy, em biết lỗi rồi ạ

Em xin lỗi thầy Em sẽ cố gắng để học tập tốt hơn

Tình huống sô 278

Chuyện xảy ra ở lóp 11A1 trường TH PT Lộc Thanh Trong khi

cô giáo Thuỷ đang giảng bài thì có hai học sinh T rần Ngọc Hạnh

v à Đõ Q uốc T u ấ n n ó i c h u y ệ n riê n g

Cô Thuỷ : Hai em đứng lên, sao lại nói chuyện trong lớp ? Hai em đang nói về chuyện gì, cho cô biết được không ? (Cô vốn tính hài hước)

Hạnh đáp : Thưa cô chúng em đang nói về "Châu p h i đói" ạ !

210

Cô Thuỷ : Hạnh, th ế đã có lần nào em bị đói chưa ?

Hạnh đáp : Thưa cô : "Bây g iờ em đ an g đói". (Vì đã được nửa tiết thứ 5)

Cô Thuỷ nhìn hai bạn cười rồi nói : "Thôi hai em ngồi xuống, chúng ta tiếp tục bài học".

Tình huống sô 279

Trước giờ học, một cô giáo dạy lớp 10 thu tiền học phí của học sinh và kẹp vào cuốn sách để trên bàn Sau giờ giải lao cô đếm lại tiên để mang đi nộp cho nhà trường thì thây thiếu

5 0 0 0 0 đ Những học sinh có m ặ t tạ i lớp đều đồng th anh :

- Em lấy tiền để làm gì ? Cô giáo hỏi

- Em muôn có tiền thuốc cho mẹ em đang ốm nặng

Cô giáo đã không tiết lộ "bí m ật" này, cô giáo tặng em ít tiền mua thuõc và còn đên th ă m mẹ củ a cậu học sinh

Chính điều đó đã có tá c dụng đến p hần sâu thẳm của tâm hồn cậu học sinh này Cho nên, đến tậ n khi tốt nghiệp phô thông, cậu học sinh đó bao giò cũng nghĩ đến cô giáo vói niềm

b iết ơn vô hạn

Tình huống sô 280

Em H là học sinh lớp 7A3 trường P T C S A K học yêu, không được lên lớp và phải thi lại môn Toán là môn của cô giáo chủ nhiệm c.

Cô c đã tìm hiểu nguyên nhân, b iết lí do là em H mồ côi cha mẹ phải ở nhà ông bà, ngày ngày phải đi làm thuê kiếm sông Cô c đã giúp đỡ em, động viên em ra n hà cô học thêm vào những giò rảnh H đã siêng học vì th ấy cô yêu mến, nên

đã thi lại với k ết quả k há cao S a u đó H trở th à n h lớp phó học tập lớp 8A3

Tỉnh huống sô 281

Ở một lớp 7 nọ, khi một thầy giáo trẻ mới ra trường đang giảng bài thì có một học sinh ngủ gật T h ầy nhẹ n hàn g xuống chỗ em học sinh đó, đánh thức em dậy và tiếp tục bài giảng của mình Sau buổi học, thầy giáo cho mời học sinh đó lên

văn phòng, hỏi thăm về tình hình gia đình em, và được em ke

lí do tại sao em lại ngủ gật trong lớp T h ầy được biết gia đình

em r ấ t khó khăn Thầy h ết sức thông cảm và động viên giúp

đỡ em, vì vậy em đã cô gắng và ngày càng tiến bộ hơn trước Học sinh đó rất biết ơn thầy

Tình huống sô 282

Lớp 11 ở một thị xã có một sô" học sinh gia đình vừa bị bão lụt và r ấ t khó khăn, đặc biệt là em Khuyên và bôn học sinh khác nữa Khuyến nghĩ rằng đây là buổi học cuối cùng và rấ t buồn Thầy chủ nhiệm bước vào lớp tươi cười :

- Tôi xin thông báo tin vui : Nhà trường sẽ miễn học phí cho năm em mà gia đình vừa bị bão lụt, có khó khăn Năm em hãy cố gắng học, đặc biệt là Khuyên Cô' lên các em nhé !

Cuối buối học, thầy xuống gặp cô văn thư và đưa cho cô

m ảnh giấy rồi nói :

- Học phí của năm em này trừ tấ t cả vào lương của tôi

Tình huống sô 283 Thầy tê nhị đối xử đối với học sinh

đọc truyện trong giờ học

Một học sinh A đọc truyện, không chép bài trong giờ học

T h ầy giáo b ắ t được, thu cuôn truyện, không nói gì trước lớp Học sinh A r ấ t lo ngại Nhưng sau khi hết giờ học, thầy giáo đã trả lại cuôVi tru yện và khuyên học sinh A nên có thái độ đúng đắn, tích cực trong giờ học

Tinh huống số 284 Thầy tế nhị đối xử đối với học sinh

không tập trung chú ý trong giờ học

Năm lớp 11, học sinh H có cảm tình với học sinh T - bí thư chi đoàn của lớp, vì T vừa là người học r ấ t giỏi lại có duyên

M ột hôm, 2 b ạ n giận nhau Ngồi trong lớp học m à H không

nghe được gì T ro n g giờ V ậ t lí của th ầy B, cả lớp r ấ t ch ăm chú

nghe thầy giảng, riêng H m ắ t nhìn về phía bảng nhưng dưòng như vô cảm Cả lớp đang chú ý bỗng th ầy dừng lại và

nói : "Muôn tiếp thu được bài thì phải tập tru ng chú ý Có

những học s in h ngồi học r ấ t ngay ngắn m ắt vẫn hưống nhìn lên bảng nhưng thực ch ất ch ẳn g chú ý gì đến bài giảng, mắt vẫn mở nhưng là đang nhìn vào cõi vô hư", c ả lớp đều ngơ ngác dường như khôn g hiểu gì cả Duy n h ấ t có H bỗng giật mình

và hiểu ra điều th ầy đang nói

cả lớp ăn với". Hoà đỏ mặt, run run và từ đó Hoà không bao giờ

ăn trong lóp nữa

Tình huống số 286 Thầy dạy môn Văn tế nhị đối xử

với học sinh chuyên Toán - lí - Hoá

T h ầy T âm nổi tiếng là người r ấ t thương học sinh và cũng

là người nghiêm túc trong công việc Vối thầy, giảng bài cho học sinh là một việc làm thiêng liêng, quan trọng Lúc giảng bài tư th ế thầy ngồi nghiêm trang, hai ch ân song song và không bao giò vắt chéo hay rung đùi T h ầy giảng sâu, cặn kẽ, tận tâm và luôn hướng học sinh đến những gì cao đẹp

Thầy dạy ở một lớp chuyên Toán - lí - Hoá, nên toàn học sinh khá, giỏi Do áp lực thi vào đại học nên b ất cứ giò học Văn nào của thầy các em học sinh cũng lén lôi đề toán, lí, hoá ra giải Thầy r ấ t buồn, nhưng vì thương học sinh nên thường chỉ nhắc nhở mà chưa nỡ lần n ào-phạt nặng M ột hôm thầy lại bắt gặp và nhắc nhở nhưng các em học sinh vẫn lén xuống bàn cuôi giải tiếp L ần này thầy giận lắm Đôi m ắt thầy buồn

bã, th ấ t vọng và n ét m ặt run run, th ầy suy nghĩ th ậ t lâu và cuôi cùng chỉ nhỏ nhẹ nói : "Lớp các em là lớp chuýên, học giỏi nhưng củng là lớp làm thầy buồn nhất trong suốt m ấy chục năm dạy học của minh". T h ầy nói nhẹ nhàng mà m ắt

rưng rưng, c ả lớp im lặng, thầy cũng im lặng Thầy không la hét, không trừ n g p h ạ t nhưng các em học sin h đã nhận ra lỗi lầm

từ đó

Tình huống số 287 Giỏi lắm ! Em rất ngoan

Ở một lớp 9 của một TH C S có một em học sinh rấ t vô kỉ lu ật

và vô lễ với các th ầy cô giáo Em học sinh đó thường vẽ bậy,

m ất tr ậ t tự trong giờ học, hay trôn tiết, bỏ học, trêu chọc cô giáo và bạn bè và đặc biệt có lần cầm dao doạ đâm bạn Nhà trường đã gặp riên g em để nhắc nhở, mòi cha mẹ em đến để trao đổi nhưng vẫn không có chuyển biến gì Cô giáo chủ

n hiệm rấ t buồn

M ột th ầy giáo dạy Văn được phân công dạy lớp đó, đã biết chuyện về em học sinh này nên th ầy r ấ t ngại Ngày lên lớp lần đầu tiên, khi cả lớp đứng dậy chào th ầy giáo thì em học sinh đó

dã không đứng dậy lại còn nói :

- Sao mà đứng dậy h ết th ế ? T h ầy m ặc thầy, bọn bay sợ à ?

T h ầy giáo tuy rấ t giận nhưng th ầy đã kìm được :

- Em nào vừa nói đứng dậy thầy xem

Học sinh đó đứng phắt dậy và cầm luôn sách vở lên tay chừng như sắp bỏ ra ngoài Thầy biết vậy liền nói :

- Giỏi lám ! Em r ấ l ngoan Tự giác như vậy là LỐI Các em

k hác cần dũng cảm nhận lỗi như bạn m ình

T h ầ y cho học sin h đó ngồi xuông rồi giản g bài bình thường

và th ỉn h th o ản g qu an s á t th ấy em học sin h đó chăm chú nghe g iản g, ghi chép bài Cũng từ hôm đó, em học sinh này tỏ

ra ngoan hơn, không làm m ất tr ậ t tự trong giờ học nữa

Tình huống số 288

Giáo sư, tiến sĩ tâm lí học B.K P assi - Hiệu trưởng môt trường đại học ở Ân Độ, một lần sang làm việc tại Viện khoa học giáo dục V iệt Nam Buổi sáng tiếp ông, có đầy đủ quan chức, cán bộ nghiên cứu (khoảng 100 người) N hưng đó chỉ là buổi tiếp xã giao, còn buổi ch iều mối là b à i g iản g củ a ông về

"Tư duy sáng tạo" Hôm đó trời mưa rấ t to Đúng 13h30, cả hội trường chỉ có khoảng chục người K hông th ể ch ậm trễ được, bài giảng phải được b ắt đầu K hông khí trong phòng căng thẳng, nặng nề, mọi người nhìn nhau Vậy phải làm gì đây <ìể phá vỡ không khí đó Sau lòi chào, giáo sư P assi mở đầu :

"Ở đất nước chúng tôi, vào những hôm thòi tiế t như th ế này,

dù đó là cuộc nói chuyện của Tổng thông đi ch ăn g nữa thì không cần phải thông báo, mọi người cứ việc ở n h à Còn ủ đây, mặc dù trời mưa rấ t to, các bạn vẫn có m ặt "

Cả phòng cười ồ lên, không k h í căng thẳng, nặng nề biến

m ất B à i giảng hôm đó h ết sức th àn h công

Tình huống số 289

Cô bình tĩnh giáo dục học sinh muốn chế giễu cô giáo

Hôm ấy là giờ lên lớp đầu tiên của một cô giáo mới ra trường Trong lúc cô đang giảng bài, cậu học sinh A lên tiếng :

"Em không hiêu", kèm với n ét m ặt có vẻ ch ế giễu Cô giáo hơi bực m ình nhưng vẫn cô' gắng kiềm ch ế để tiếp tụ c giảng bài cho cả lớp Không ngờ học sinh A lại thốt lên một câu th ậ t to :

"Em không hiêu g ì cả ? " và cười khúc khích Cô giáo yêu cầu lớp giữ trậ t tự rồi nói :

- "Các em thử tượng tượng xem nếu chúng ta đến một chỗ lạ,

chúng ta còn bỡ ngd mà trong sô' những người lạ trước m ặt có một người bỗng cười nói tỏ ý c h ế giễu chúng ta thì các em có cho ráng m ình bị xúc phạm , và người lạ ấy là một người m ảt lịch sự, thiếu văn hoá hay khôn g ? "

Cả lớp im lặn g như th ầm đồng ý, riên g học sin h A cú i đầu bôi rối, đường như hôi h ận về th ái độ củ a m ình đôi với cô giáo Từ đó vể sau , mỗi khi ngồi trong lớp, học sin h A luôn nghe giản g m ột cá ch chăm chú

Tình huống sô 290

Cô thuyết phục học sinh bằng câu nói triết lí hay

T ro n g m ột lớp học ở m iền N am , giáo viên M là người m iền

B ắ c đang g iản g b ài M ột học sin h nam nói ch uyện riên g tro n g lớp

Cô giáo M : H ! Em h ãy cho cô b iết cô đang g iản g đến

phần nào ? (Cô nói giọng Bắc).

Học sinh H : Dạ, thưa cô ! Em không biết ạ (cô' ý n h ại giọng của cô)

Cô nhìn H một lát, không phản ứng gì, sau đó Cô nói tiếp :

Em có biết, em nói chuyện trong lúc cô giảng bài là ảnh hưởng đến bạn bên cạnh, và em sẽ không tiếp thu được bài hay không ?Học sinh H : Cúi đâu im lặng

Cô nói với cả lớp : Cô biết giọng của cô khó nghe, nên cô muôn các em chú ý theo dõi bài, chỗ nào không rõ thì có thê đề nghị cô nhắc lại Và cô khuyên các em đừng nên b ắt chước giọng của cô Người ta có câu : "Chửi cha không bằng pha tiếng" các em ạ

Cô cho H ngồi xucmg và tiếp tụ c giản g bài Từ đó trỏ đi, H

và cũng như tấ t cả học sin h trong lớp không ai n h ại giọng của cô nữa

Tình huống số 291 Thầy ứng xử hay khi bị học sinh rắc gai vào ghế ngồi

Trước khi vào giờ Toán của thầy s , m ột nhóm học sinh cô’ ý rắc gai mèo vào ghê của thầy giáo

Khi vào lớp thầy vẫn dạy bình thường như mọi hôm Đến lúc

k ết thúc giờ học, thầy nói :

- Tôi đã bị một lần như vậy rồi, các anh chị ạ !

Tình huống sô 292 Thầy ứng xử bình tĩnh với các học sinh

đóng cửa lớp không cho thầy vào lóp

Trong lớp tôi có một học sinh H rấ t nghịch ngỢm, luôn quậy phá người khác Có một lần trong giò Lịch sử của th ầy giáo M, học sinh H đã đóng cửa lớp lại không cho thầy giáo vào lớp

T h ầy M vẫn chậm rã i đến lớp và gõ nhẹ vào cử a M ột học sinh khác ra mở cửa Thầy vào lớp c ả lớp đứng lên chào thầy

S a u khi cho cả lốp ngồi xuông, với n ét m ặt n gh iêm tran g

th ầy nói :

- Em nào đã đóng cửa phòng học khi thầy vào lớp ? (M ặc dù thầy đã biết H là người đóng cửa)

Cả lớp im lặng Thầy nói tiếp :

- T h ầy b iết các em r ấ t sợ th ầy kiểm tra bài cũ V ì bài dài, lại khó hiểu nên các em đã đóng cửa để kéo dài cho h ế t giờ

kiểm tra bài Đúng theo quy tắc, mỗi ngày phải kiểm tra bài cũ của các em Nếu hôm nay, các em không thuộc bài, các em cứ nói với th ầy, nếu lí do ch ín h đáng th ầy sẽ không kiểm tra, chứ các em đóng cửa nhô"t th ầy ở ngoài sẽ không có lợi cho các em

trên lưng một nữ sinh "Hãy yêu tôi đi r

T ạ i trư ờ n g cấp II, k h i m ột em nữ sin h lên bản g trả bài bỗng có tiế n g cười kh ú c k h ích T h ì ra sau lưng em đó có dán

m ột m ản h g iây to với dòng chữ "Hãy yêu tôi đ i !"

Cô giáo yêu cầu cả lổp trậ t tự và hỏi bài bình thường, sau đó

cô cho em nữ sinh về chỗ như không có gì xảy ra Cuối giờ, cô mỏi

hỏi thủ phạm va noi : "Cac em th ạ t ac VƠI bạn Co thieu gi tro

chơi mà các em lại làm như th ế trong giò học Cô khuyên ai làm việc đó th ì tự giác, sau giò học đến xin lỗi bạn L ần sau, nêu tái phạm cô và các bạn không th a thứ dễ dàng đâu nhé Hãy tìm những trò chơi dễ thương hơn, đừng làm tổn thương bạn m ình" Cả lớp im lặng

Hai tu ần lễ, ngày nào cô lên lớp cũng thấy bạn H oài khóc

Cô cứ tưởng là em chưa quen với bạn mới, trường mối, nên cô vẫn nghĩ dần dần Hoài sẽ quen Nhưng một tu ần sau , cô vẫn

th ấy Hoài khóc, lấy làm lạ cô bèn hỏi Hoài Hoài cho biết :

"B ạ n Duy luôn b ắ t n ạt, cấu nhéo em, giấu sách vở và đồ dùng của em, có ngày còn viết những câu tụ c tĩu vào sách vở của

em nữa, và ngày nào lên lổp em cũng phải chịu như vậy".Hôm sau, vào giờ sinh hoạt, cô nêu những ưu, kh u y ết điểm của lớp và cho lốp ra vê sớm, còn riêng Duy và Hoài ở lại cho

cô gặp

Cô S a nói với D uy : "Duy nè, em có biết hôm nny cô yêu cầu

em ở lại làm g ì không ? " Duy lắc đầu không biết Cô nói tiếp :

Hơn 2 tuần qua, em đ ã có những hàn h động khôn g đúng với

H oài, em có biết rang em làm như vậy bạn em sẽ sợ và không muốn đến lớp nữa không Đáng ra H oài là bạn mới thì em p h ải giúp đỡ bạn chứ Em thử nghĩ nếu là bạn ấy, em sẽ thấy như

t h ế nào ? Em nên xin lỗi bạn H oài đi.

Cô quay sang nói với Hoài : Em g ặp khó khăn g ì thi p h ả i nói cho cỏ biết, đê cô và các bạn giúp đỡ Từ nay, về sau em đừng

sợ bạn Duy nữa nhé Cô sẽ đôi ch ỗ cho em và hi vọng rằng hai đứa sẽ hiêu và trở thành bạn tốt của nhau".

Tình huống sô 295

Cô ứng xử cao tay khi một học sinh lớp 7 nói dối

Cô giáo* Lê Bích Vân gọi học sinh T h àn h Nam lớp 7A lênbảntỊ hỏi :

- Vở bài tập của em đâu đưa cho cô kiểm tra !

- Học sinh (im lặn g m ột lúc rồi nói) : T h ư a cô, em bỏ quên

ở nhà rồi

- Cô giáo : Nhà em cách đây có xa không ?

- Học sinh : (n hanh nhảu trả lời) : X a lắm cô ạ !

- Cô giáo : (Mỉm cười) Vậy h ết giò cô với em vê' nhà em nhé

- Học sinh : (T ái m ặt, ấp úng) Em xin lỗi cô, em dã nói dôi

- Cô giáo (nhẹ nhàng nhắc nhở) : Lần sau em đừng làm như vậy nữa nhé !

Tình huống số 296 Tôi thành thật xin lỗi em Kha trưốc cả lớp

vi tôi đã nhầm

T h ầy H dược phân công dạv toán lớp 10 (tương đương với lớp 12 bây giờ) Tuy mới ra trường và còn k há trẻ nhưng th ầy lên lốp rấ t chững chạc Nhưng không hiểu tại sao - th ầy nhận

th ấy cứ mỗi khi thầy có giò ở lớp (lớp th ầy chủ nhiệm ) thì có một anh học trò cứ nhìn thầy mỉm cười Lúc đầu th ầy bỏ qua không chú ý đến lắm Nhưng lạ th ay tiết nào, giờ nào của th ầy cậu ta cũng cười như vậy C hẳng lẽ th ầy có gì đáng cười sao ?

M à tạ i sao chỉ có độc m ột m ình cậu ta cười L ú c đầu th ầy nhắc nhở Nhưng nhắc nhở m ãi thì cậu ta vẫn cứ cười như trưốc kia Thầy đã bực không kiềm ch ế nổi và cũng đôi lúc gọi cậu ta đứng dậy :

- Sao anh lại cưòi tôi ?

- Đâu em có cười thầy đâu ạ - Lúc đó anh ta không cười thật Nhưng ngồi xuổng chỉ được m ột lúc cậu ta lại cười Đ ến lúc này thì th ầy không thể giữ bình tĩnh hơn được nữa Cứ đến giờ thầy hay nói đúng hơn khi nào th ầy b ắ t gặp cậu ta "cười thầy" thì th ầy H lại cho cậu ta đứng lên cho đến h ết giờ Dường như

từ hôm đó ngày nào cậu ta cũng bị đứng như vậy mà vẫn không bỏ được cái tính ấy

M ột hôm sau khi họp cán bộ lớp xong thầy H hỏi cậu lốp trưởng :

- T ạ i sao cậu K ha hay cười tôi vậy ?

- Dạ thưa thầy cậu ta không cười thầy đâu ạ

- Em nói sao ?

- Dạ thưa thầy đúng th ế ạ ! Bởi v ì cậu ấy có m ấy cái răng

bị vổ B ìn h thường trông cậu ta như là đang cười m ỉm nhưng thực ra không phải Còn khi nghiêm nghị thì những ch iếc răng

ấy không để lộ ra ngoài Đ ã đôi lúc em định th ư a với thầy nhưng em cũng hơi sợ

Th ầy H không tin nổi ta i m ình vừa nghe được gì nữa Thê

ra m ình đã nhầm Nhưng không biết có nên xin lỗi cậu học trò

đó không hay lờ đi Vậy là su ố t đêm đó th ấy H không sao ngú được, cứ trằn trọc mãi Và sá n g hôm sau khi th ầy vừa bưốc vào lớp, th ầy đã cấ t tiếng :

Tôi th àn h th ật xin lỗi em K h a trước cả lớp vì tôi đã n h ầ m

(T rích tro n g "Nghệ thuật ứng xử sư phạm")

222

Tình huống sô 297

Cô chủ nhiệm lớp 7 tận tình giúp đõ học sinh

Có m ột học sin h bỏ tiế t liên tụ c, đặc b iệ t vào giò T oán Cô chủ n hiệm đê nghị em tới gặp cô

Học sinh sợ sệt, m ặt tái, m ắt nhìn xuôYig chân

G iáo viên nhìn th ẳn g vào m ắt học sinh và hỏi lí do

Học sinh đáp : Do em mâ’t căn bản, học không theo kịp lớp, nên ch án không muôn học

Giáo viên thông cảm , khuyên nhủ em và trao đổi với giáo viên

bộ môn, gia đình và lớp phó học tập để có kê hoạch giúp đỡ em Cuối cùng em học sin h đó đã có tiến bộ rõ rệt, không còn trôn học nữa

Tình huống số 298 Giờ kiểm tra của thầy Sơn

Như mọi lần, bâ't cứ kiểm tra 15 phút hay kiểm tra 45 phút,

th ầy Sơn cũng ra 2 đê chẵn lẻ S a u khi viết xong đề lên bảng,

th ầy xem lại giáo á n c ả lớp im phăng phắc

N hưng, ơ k ìa Hôm nay cá i D uyên - cái con bé lém lỉnh, cây Sin h của lốp lại trở chứng ra làm sao mà m ắt cứ dán vào hộc bàn ấy nhỉ Tay v iết, tay loay hoay trong hộc bàn thê kia, đích thực là mở vở rồi

H èm T h ầy vẫn nhìn như vào chôn vô định nhưng ch ắc là thầy đã b iết và n h ắr khéo cái Duyên chứ ròn gì n ữ a

C hẳng hiểu là Duyên không b iết hay cô" tìn h làm ngơ, nó vẫn m ắt đọc tay viết nhoay n h o áy

Ngồi sau bàn giáo viên, th ầy Sơn chắc buồn lắm Thầy không ngò lại có học trò cô" tình quay cóp, n h ấ t là học trò ấy lại

là Duyên

223

- "Duyên cho thầy mượn quyển tru yện trong ngăn bàn nào Trong lúc làm bài kiểm tra đừng làm việc riêng như th ế "

- "Thưa thầy vâng ạ" Nó vừa nói vừa đưa quyển sách in cho thầy, m ặt nó không giấu nổi nụ cười đắc ý Nó không quên gập cucm sách lại để thầy và mọi ngưòi bên cạnh kịp b iết đó là cuôn Anh Văn

Cuối tiế t kiểm tra, cũng như mọi lần thầy Sơn cho lớp giờ A,

vi trừ cái sự "làm việc riêng" của Duyên thì cả lớp vẫn nghiêm túc làm bài Riêng cái Duyên thì m ắt nó cụp xuống khi thầy bảo : "Thầy cứ ngỡ em làm việc riêng, hoá ra thầy đã lầm, thầy xin lỗi em và cả lớp"

Chắc là cả lớp cứ tưởng thầy nhầm th ậ t, còn tôi, cái Duyên

và có lẽ là cả thầy nữa đã hiểu vì sao hôm ấy cái Duyên lại làm như vậy Lúc cái Duyên đứng dậy trong ngăn bàn không có quyển sách nào cả, ngoài quyển sách tiến g Anh nó đã đưa cho thầy Hoá ra là nó không hề quay cóp, nhưng nó cũng chẳng hổ

vô tư, nó đã giả vờ quay cóp để thử xem th ái độ của thầy đỗi với nó Nó th ậ t quá q u ắ t

(T rích trong "Nghệ thuật ứng xử sư phạm")

Tình huống số 299 Chuyện một học sinh bị loại

Lúc đó k h o ả n g 9 giri tối, tôi đi d ạ y th ê m v ề nghp tiôYig gọi

giật nhưng khẽ : "Thưa th ầy cho em gặp một ch ú t"

Tôi nhận ra người gọi đó là Loan, một học sinh yếu sắp bị loại khỏi lớp chuyên Tôi nghiêm giọng nói : "Em cần gặp thầy giáo

th ì qua nhà bạn M ai mời bạn ấy cùng sang nhà thầy" M ai là lớp trưởng, nhà cũng ỏ trong khu tập thể, gần nhà tôi

- V âng ạ ! Loan cúi đầu nói giọng yếu ớt.

Tôi đạp xe về nhà, vừa làm việc vừa có ý đợi nhưng Loan và

th ầy có vẻ kiên quyết nên em b iết rằn g khó có thể xin thầy

th ay đổi quyết định Em chỉ xin trìn h bày nỗi khổ tâm của em

để th ầy xem xét Hơn m ột năm qua, em đã c ố gắng nhưng k ết quả chưa đạt yêu cầu B â y giờ m à phải về quê th ì bọn con tra i làng sẽ sỉ vả, "tỉa tót" em Em xin th ầy cho em ở lạ i lớp chuyên

m ột thòi gian nữa để thử th á c h "

Cuối buổi học đó, tôi bảo Loan ở lại và nói :

"Lớp chuyên có những tiêu ch í và yêu cầu học tập n h ất định của nó, em học yếu khoa học tự nhiên, còn khoa học xã hội

cũ ng chỉ tru n g bìn h nên nếu th eo lớp chuyên văn th ì càn g cô" càn g đuối, vì phải chạy theo môn chuyên nên em phải sao

n h ãn g các môn kh ác, không bảo đảm yêu cầu học toàn diện

V ì nguyên tắ c của hệ ch u y ên và vì lợi ích học tập củ a em,

th ầy buộc phải để em thôi học ở hệ ch uyên ch uyển san g hệ phổ thông

S án g qua th ầy đã nói rõ với mẹ em (hôm trưốc bà mẹ Loan

đã đến nhà tôi đưa một gói quà, tôi n h ấ t định không n hận và nói nếu bà để gói quà ở lại đây, tôi sẽ m ang ra khu nội trú cho con bà, bà mẹ Loan sợ quá đã phải cầm đi) Tuy nhiên, chiếu cô' hoàn cản h và nguyện vọng của em đã trìn h bày trong thư, tôi

sẽ chuyển em sang lớp phổ thông khá của trường ta Em vẫn

được ở nội trú trong hệ chuyên còn việc học luyện thi Đ ại học

khối c thì tuỳ em lựa chọn Em có thể học lớp cũ hay chuyển sang lớp mối, thậm chí có th ể học môn này ở lốp cũ và môn kia

ở lóp mâi cũng được"

(Trích trong "Nghệ thuật ứng xử sư phạm")

Tình huống số 300 Ngày trước cô cũng từng như thế

Cô Hoà (hiệu trưởng một trường TH C S) dừng lại quan

sá t bỗng m ắt cô dừng lại ở lâp 6 B và nhận th ấy học sinh đang nhốn nháo, trong lớp vọng ra tiếng quát n ạt ầm ĩ của người đàn ông lớn tuổi Ngoài hành lang, cô Tu yết - cô giáo dạy tiếng Anh - hai tay ôm m ặt, nức nở

Cô rẽ vào văn phòng, về nởi làm việc thường ngày của mình, nhờ ông bảo vệ lên lớp 6 B mòi cô Tu yết vào lốp và mời người đàn ông to tiếng nọ lên văn phòng gặp mình

"Chào bác, tôi mời bác lên văn phòng, để có điều gì bức xúc bác phản ánh trự c tiếp vói tôi, dành thời gian cho cá c cháu học tậ p X in mòi bác uống nước"

Như không nhìn th ấy cử chỉ mời nước nhã nhặn của cô hiệu trưởng ông khách phản ứng gay gắt : "Vầng, chào cô, cô không mời th ì tôi cũng sẽ lên đây để phản án h vói cô về cô giáo và học sin h của cô Con gái tôi ngồi bàn trên mấy đứa con trai

m ất dạy vẩy mực lên áo nó Tôi đang điểu tra xem đứa nào để giần cho nó một trận thì cô giáo vào "xin mời bác ra khỏi lớp để tôi dạy học" Cô ây chỉ bằng tuôì con tôi mà lại hỗn láo đuổi tôi, như th ế th ì còn dạy được ai, tôi đề nghị cô thay người dạy bằng thầy, cô giáo khác"

Tuy đã lường trưốc tìn h th ế này cô Hoà vẫn không khỏi lặng người đi bởi cho đến lúc này vẫn có người nhận thức h ạn ch ế đến thế, đúng là một bậc "đại gia trưởng"

"Xin bác hãy bình tĩnh để chúng ta tìm ra lẽ phải, vừa rồi bác gọi cô giáo T u y ết là cô giáo phải không ạ B ác gọi rấ t đúng,

dù cô ấy r ấ t trẻ nhưng các em học sinh, lãnh đạo chúng tôi và các b ậc phụ huynh đểu gọi cô T u y ết là cô giáo Cô T u y ết mòi bác ra khỏi lớp để cô ấy dạy học cũng rấ t đúng để đảm bảo quyền lợi học tập của các học sinh trong đó có con bác B ác xem

cả trường im phăng phắc th ế k ia nếu để 'bác tiếp tục q u át các cháu th ì có ản h hưởng đến cả trường không ? Còn việc bác đòi

th ay giáo viên th ì không th ể được, ở trường tôi có tới 80% giáo viên trẻ trạ c tuổi con bác ở nhà Nếu bác th iếu tin tưởng ở các thầy, cô giáo trẻ tôi vui lòng tạo điểu kiện cho con bác chuyển trường, chọn trường có nhiều giáo viên lớn tu ổ i "

LỜI củ a cô hiệu trưởng và hình như ngọn gió từ cây q u ạt đã làm cho vị phụ huynh nhanh chóng "hạ hoả", ông cầm chén nước lên uống một cách ngượng nghịu và suy nghĩ một hồi :

"Thưa cô, lúc n ày tôi lên lốp để xin lỗi cô giáo được không ạ, lúc nãy tôi nóng n ảy quá đã quá lời với cô giáo "

(Trích trong "Nghệ thuật ủng xử sư phạm")

Phần năm

MỘT SỐ MẨU CHUYỆN

VỀ GIAO TIẾP Sư PHẠM