Đề cương môn học Kinh tế Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn

1) Ellis, Frank. “The Determinants of Rural Livelihood Diversification in Developing Countries.” Journal of Agricultural Economics, Vol. “Các yếu tố xác định việc đa dạng hóa phương kế [r]

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC

Kinh tế nông nghiệp & Phát triển nông thôn

Giảng viên

Trần Tiến Khai: trankhai565@yahoo.com

Lịch làm việc

Mục tiêu của môn học

Gần 75% của 1,3 tỷ người nghèo trên thế giới có thu nhập dưới 1 USD/người/ngày

sống ở khu vực nông thôn Mặc dù vấn đề nghèo ở đô thị được chú trọng nhiều

hơn nhưng thực chất nghèo ở nông thôn mới là vấn đề chính Khắp thế giới, người

nghèo ở nông thôn đối mặt với những thách thức to lớn Họ không chỉ đối diện với

những cơ hội kinh tế bị hạn chế và thị trường kém phát triển, mà còn thiếu hụt sự

tiếp cận đến cơ sở hạ tầng và dịch vụ công và ít có khả năng tham gia quá trình ra

quyết định Không kém phần quan trọng, các áp lực về nguồn lực, tài nguyên, sự

xuống cấp về môi trường và biến đổi khí hậu tạo ra thêm các thách thức cho cộng

đồng nông thôn và sinh kế của của họ, nhất là với người nghèo, làm trầm trọng

thêm tình hình xung đột và thúc đẩy dòng di cư từ nông thôn sang thành thị

Trong bối cảnh trên, phát triển nông thôn trở thành vấn đề chủ chốt trong chiến

lược phát triển ở mỗi quốc gia, nhất là ở các nước đang phát triển Không nghi ngờ

gì nữa, cần có những nỗ lực kết hợp để làm giảm khoảng cách nông thôn thành thị,

cải thiện kinh tế nông thôn, nâng cao mức sống vùng nông thôn cũng như bảo vệ

tài nguyên và môi trường

Phát triển nông nghiệp và phát triển nông thôn bền vững trở thành mục đích và là

thách thức cho nhân loại trong bối cảnh phát triển mới Vì vậy, môn học này cung

cấp cho sinh viên các kiến thức tổng quát mang tính liên ngành kinh tế phát triển,

kinh tế nông nghiệp và phát triển nông thôn Mục tiêu của môn học là làm cho

sinh viên:

1 Hiểu được các lý thuyết và khái niệm căn bản trong lĩnh vực kinh tế nông

nghiệp & phát triển nông thôn và vai trò của phát triển nông thôn đối với tăng

trưởng kinh tế, phát triển, giảm nghèo và bền vững môi trường trong bối cảnh

toàn cầu hóa và biến đổi khí hậu

2 Áp dụng các lý thuyết và các khái niệm cơ bản để phân tích quá trình chuyển

đổi nông thôn ở các quốc gia đang phát triển và khám phá các tranh luận lý

thuyết và chính sách liên quan đến phát triển nông nghiệp và nông thôn

3 Làm quen với các vấn đề quan trọng liên quan đến phát triển nông thôn ở Việt

Nam như tăng trưởng kinh tế, công bằng, xóa đói giảm nghèo và bảo vệ môi

trường do Chính phủ và các Nhà tài trợ quốc tế tiến hành

Mô tả môn học

Chủ đề chính của môn học là các kiến thức và chính sách áp dụng trong lĩnh vực

nông nghiệp nông thôn trong vòng 5 thập kỷ vừa qua, với những thành công, thất

bại và những thách thức trong lĩnh vực phát triển nông thôn mà các quốc gia đã

trải qua, và cách thức xây dựng các chính sách và chiến lược phát triển nông

nghiệp nông thôn ở các nền kinh tế chuyển đổi

Môn học được thiết kế theo chủ đề, tương ứng với 45 tiết, 9 buổi lên lớp Các chủ

đề bao gồm: 1) Các lý thuyết và khái niệm phát triển nông thôn; 2) Vai trò của

nông nghiệp đối với nền kinh tế; 3) Vai trò của Nhà nước với phát triển nông thôn;

4) Toàn cầu hóa, thương mại nông nghiệp và phát triển nông thôn; 5) Chính sách

đất đai; 6) Tín dụng nông thôn; 7) Đa dạng hóa sinh kế và kinh tế phi nông nghiệp

ở nông thôn; 8) Chính sách lương thực và khủng hoảng lương thực; và 9) Phát

triển nông nghiệp nông thôn ở Việt Nam: từ chính sách vĩ mô đến thực tiễn

Phương pháp giảng dạy

Các bài giảng chính thức, bài tập cá nhân, thảo luận mở, và các nghiên cứu tình

huống được phối hợp sử dụng trong môn học này Các vấn đề chính sách và thể

chế phát triển nông thôn sẽ được trình bày ở cả hai khía cạnh lý thuyết và thực

tiễn

Yêu cầu của môn học và kỳ vọng

Sinh viên bắt buộc phải dự lớp đầy đủ và tham gia tích cực vào các hoạt động của

lớp, cũng như thực hiện tốt các bài tập ở nhà Sinh viên bắt buộc phải đọc các bài

giảng và bài đọc chỉ định trước khi đến lớp

Lớp được chia làm 7 nhóm để thực hiện tiểu luận nhóm Mỗi nhóm sẽ phải đọc tài

liệu đọc, bài giảng bằng tiếng Việt và tiếng Anh (dựa trên giả định sinh viên cao

học có đủ trình độ đọc hiểu tài liệu bằng tiếng Anh) và trình bày tóm lược bài chủ

đề của từng buổi học trên lớp bắt đầu mỗi buổi học (bằng PowerPoint trong phạm

vi 20 phút)

Ngoài ra, từng cá nhân sinh viên sẽ phải viết một bài tiểu luận môn học (độ dài 15

– 20 trang) và nộp vào cuối khóa học với chủ đề tự chọn liên quan đến nội dung

môn học

Khuyến khích sinh viên đọc sách, tài liệu tham khảo, các bài báo khoa học liên

quan để có nhiều kiến thức hơn, và có đầy đủ thông tin để viết bài tiểu luận môn

học

Đánh giá

Sinh viên tham dự môn học này sẽ được đánh giá thông qua ba nội dung: tham dự

lớp, bài tiểu luận nhóm và bài tiểu luận cá nhân

Cho điểm

Điểm số sẽ dựa trên ba nội dung trên, với trọng số như sau:

 Tham dự lớp: 0% tổng điểm

 Tiểu luận nhóm: 50% tổng điểm

 Tiểu luận cá nhân: 50% tổng điểm

Tài liệu

Các tài liệu giảng bao gồm cả tiếng Việt và tiếng Anh, bao gồm:

1 Tập tài liệu giảng môn Chuyển đổi nông thôn (tiếng Việt)

2 Các bài đọc bắt buộc và bài đọc thêm (tiếng Việt và tiếng Anh)

3 Các slides bài giảng trên lớp (tiếng Anh và tiếng Việt)

Các tài liệu này được sắp xếp theo từng chủ đề của từng buổi giảng

Bài 1 Các lý thuyết và khái niệm về phát triển nông thôn

Bài đọc bắt buộc

1) Ellis Frank and Stephen Biggs 2001 “Evolving Themes in Rural

Development 1950s – 2000s.” Development Policy Review, 19 (4):

437-448

Bài đọc thêm

1) Fernando, A Nimal, 2008 Rural development Outcomes and Drivers: An

Overview and Some Lessons Asian Development Bank

2) Roche, Frederick and Ammar Siamwalla, 2001 Chapter 1: The Evolving

Paradigms and Patterns of Rural Development in Ammar Siamwalla (ed.),

Study of Rural Asia: Volume 5 - The Evolving Roles of the State, Private,

and Local Actors in Rural Asia Oxford: Oxford University Press

Bài 2 Vai trò của nông nghiệp đối với nền kinh tế

Bài đọc bắt buộc

1) Johnston, Bruce F and Mellor John W, Vai trò của nông nghiệp và phát

triển kinh tế Bản dịch tiếng Việt Chương trình giảng dạy kinh tế FETP

2) Timmer Peter C, Nông nghiệp và tăng trưởng thân người nghèo: tầm nhìn

châu Á Bản dịch tiếng Việt Chương trình giảng dạy kinh tế FETP

Bài đọc thêm

1) Hazell, Peter B R and Mark W Rosegrant, 2000 Chapter 1:

“Agricultural Growth and The Economic transformation.” Study of Rural

Asia: Volume 1

- Transforming the Rural Asian Economy: The Unfinished Revolution

Oxford University Press

2) Meijerink, Gerdien & Pim Roza, 2007 The Role of Agriculture in

Economic Development Markets Wageningen University: Chains and

Sustainable Development, Strategy & Policy paper 4 Available at:

http://www.boci.wur.nl/UK/Publications/ or

http://led.co.za/sites/led.co.za/files/cabinet/orgname-raw/document/2011/fullreport4_meijerink_roza.pdf

Bài 3 Vai trò của Nhà nước với phát triển nông thôn

Bài đọc bắt buộc

1) Timmer, Peter C., 1991 “The Role of the State in Agricultural

Development.” In C Peter Timmer (ed.), Agriculture and State Ithaca, NY:

Cornell University Press

Bài đọc thêm

1) Colin MacAndrews, Alex Brillantes, and Ammar Siamwalla, 2001

Chapter 3: Devolution and Decentralization in Ammar Siamwalla (ed.),

The Evolving Roles of the State, Private, and Local Actors in Rural Asia,

Study of Rural Asia: Volume 5 Oxford: Oxford University Press

2) Dorward, Andrew, Jonathann Kydd, Jamie Morrision and Ian Urey 2004

“A Policy Agenda for Pro – Poor Agricultural Growth.” World

Development, 32 (1), p 73 – 89

Bài 4 Toàn cầu hóa, thương mại nông nghiệp và phát triển nông thôn

Bài đọc bắt buộc

1) Bardhan Pranah, Toàn cầu hóa và nghèo ở nông thôn Bản dịch tiếng Việt

Chương trình giảng dạy kinh tế FETP

2) Pingali, Prabhu, 2006 Agricultural Growth and Economic Development: A

View through the Globalization Lens Presidential Address to the 26th

International Conference of Agricultural Economists, Gold Coast,

Australia, 12 – 18th August, 2006

3) UNDP and FAO, 2007 Globalization, Agriculture and the Least Developed

Countries Issue Paper International Conference on Making Globalization

Work for the LDCs Istanbul 9-11 July 2007

Bài đọc thêm

1) Reardon, Timmer, Barrett and Berdegué, 2003 The rise of supermarkets in

Africa, Asia and Latin America American Journal of Agricultural

Economics 85 Vol 5-2003 1140-1146

2) Jo Swinnen and Miet Maertens, 2009, Standards, Trade and Developing

Countries

3) Swinnen, Johan 2004 “The Impact of Globalization on Agricultural

Development and Rural Poverty in Transition Countries.” Proceeding from

Agricultural Development and Rural Poverty under Globalization:

Asymmetric Processes and Differentiated Outcomes Florence, Italy,

September 8 – 11

Bài 5 Chính sách đất đai

Bài đọc bắt buộc

1) WB, 2003 Land policies for growth and poverty reduction A World Bank

Policy Research Report

2) WB, 2003 Chính sách đất đai cho tăng trưởng và xóa đói giảm nghèo Bản

dịch tiếng Việt Chương trình giảng dạy kinh tế FETP

Bài đọc thêm

1) Klaus Deininger, 2005 Land policies for growth and poverty reduction:

Key issues and challenges ahead

www.oecd.org/dataoecd/24/55/36562720.pdf

2) Quy, T D and Iyer, L (2005) Land Titling and Rural Transition in

Vietnam A Revised Version of D T Quy and Iyer, L (2003), Work Bank,

Washington D.C Available at: <

http://www.people.hbs.edu/liyer/Do_Iyer_April2006.pdf>

Bài 6 Tài chính nông thôn

Bài đọc bắt buộc

1) Yacob Yaron, 1992 Tài chính nông thôn ở các nước đang phát triển Bản

dịch tiếng Việt Chương trình giảng dạy kinh tế FETP

2) Joseph E Stiglitz and Andrew Weiss, 2008 Credit Rationing in Markets

with Imperfect Information The American Economic Review, Vol 71, No

3 (Jun., 1981), pp 393-410

Bài đọc thêm

1) Cuong H Nguyen, 2007 Determinants of Credit Participation and Its

Impact on Household Consumption: Evidence From Rural Vietnam

Discussion paper Centre for Economic Reform and Transformation

School of Management and Languages, Heriot-Watt University, Edinburgh

2) Meyer, L Richard and Geetha Nagarajan, 2000 Development of Rural

Financial Markets in Rural Financial Markets in Asia: Policies Paradigms,

and Performance Study of Rural Asia, Vol 3 Oxford: Oxford University

Press

3) Mikkel Barslund and Finn Tarp, Rural Credit in Vietnam DISCUSSION

PAPERS, Department of Economics, University of Copenhagen At

http://curis.ku.dk/ws/files/23372432/0603.pdf

Bài 7 Đa dạng hóa sinh kế và kinh tế phi nông nghiệp ở nông thôn

Bài đọc bắt buộc

1) Ellis, Frank 2000 “The Determinants of Rural Livelihood Diversification

in Developing Countries.” Journal of Agricultural Economics, Vol 51, No

2:289 – 302

2) Ellis, Frank 2000 “Các yếu tố xác định việc đa dạng hóa phương kế mưu

sinh ở nông thôn các nước đang phát triển Bản dịch tiếng Việt Chương

trình giảng dạy kinh tế FETP

Bài đọc thêm

1) Davis, Junior R 2003 “The Rural Non-Farm Economy, Livelihoods and

Their Diversification: Issues and Options” NRI Report No: 2753 Rural

Non-Farm Economy Available at:

http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=691821

2) Hazell, Peter B R and Mark W Rosegrant, 2000, The Rural Nonfarm

Transformation in Transforming the Rural Asian Economy: The Unfinished

Revolution, Study of Rural Asia: Volume 1 Oxford University Press

Bài 8 Chính sách lương thực và khủng hoảng lương thực

Bài đọc bắt buộc

1) Đỗ Tuyết Khanh, 2009 Khủng hoảng lương thực thế giới và nông nghiệp

Việt Nam Thời Đại Mới

2) C Peter Timmer và David Dawe, 2007 Quản lý bình ổn giá lương thực ở

châu Á: nhìn từ góc độ an ninh lương thực vĩ mô Asian Economic Journal

Vol 21 No.1, 1-18 Bản dịch tiếng Việt Chương trình giảng dạy kinh tế

FETP

3) C Peter Timmer, 2010 Tình hình an ninh lương thực tại châu Á và vai trò

đang thay đổi của lúa gạo Occasional paper The Asia Foundation Bản

dịch tiếng Việt Chương trình giảng dạy kinh tế FETP

Bài đọc thêm

4) C Peter Timmer, 2008 Causes of High Food Prices ADB Economics

Working Paper Series ADB

5) C Peter Timmer, 2010 Food security in Asia and the changing role of rice

Occasional paper The Asia Foundation

Bài 9 Phát triển nông nghiệp nông thôn ở Việt Nam: từ chính sách vĩ mô đến

thực tiễn

Bài đọc bắt buộc

1 Benedict J Tria Kervliet và Dough J Porter, 1995 Nông thôn Việt Nam trong

nông thôn châu Á Bản dịch tiếng Việt Chương trình giảng dạy kinh tế FETP

2 Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, 2009 CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN

NÔNG NGHIỆP NÔNG THÔN GIAI ĐOẠN 2011- 2020 (Kèm theo công văn

số: 3310/BNN-KH ngày 12/10/2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông

thôn Hà Nội 10/2009

Bài đọc thêm

1 The World Bank, in Collaboration with the Government of Vietnam, ADB,

UNDP, FAO and CIDA and in Consultation with International Donors and

NGOs 1998 Advancing Rural Development: From Vision to Action

2 Department for Cooperatives and Rural Development, MARD “Agricultural

and Rural Development in Vietnam towards Industrialization and

Modernization”

3 World Bank Group, 2005 Accelerating Rural Development in Vietnam Ha

Noi: Work Bank Vietnam