Tài liệu tập huấn giáo viên - Dạy học tích cực

Dạy và học thông qua tổ chức các hoạt động học tập của học sinh (so sánh với DH truyền thống).. Dạy và học chú trọng rèn luyện phương pháp tự học (so sánh với DH truyền thống).[r]

Tập huấn giáo viên về Phương pháp dạy học tích cực ở cấp tiểu học

12/2017 PGS.TS Nguyễn Thị Hạnh và nhóm chuyên gia Vụ

Giáo dục Tiểu học

Bối cảnh GD hiện nay và vấn đề sử dụng

 DHTC vừa đáp ứng thực hiện tốt mục tiêu GD theo

chương trình và SGK hiện tại, vừa đáp ứng hướng tới

thực hiện mục tiêu GD của chương trình và SGK mới theo Nghị quyết 29

 DHTC được hiểu là những kỹ thuật DH (phương pháp dạy học cụ thể) trong các tình huống GD nhằm thực hiện và điều khiển quá trình giáo dục

Những đặc điểm của DHTC

DH truyền thống DHTC

1 Học là quá trình tiếp thu, lĩnh

hội KT, KN, KX 1 Học là quá trình kiến tạo, HS tự tìm tòi, khám phá để hình thành NL, PC dưới sự hướng dẫn của GV

2 Bản chất của việc DH là

truyền thụ tri thức 2 Bản chất của DH là tổ chức HĐ nhận thức và HĐ sáng tạo

3 Mục tiêu của DH là cung cấp

KT, KN, KX 3 Mục tiêu của DH là phát triển NL, PC cho HS, hướng tới đáp ứng nhu cầu trong cuộc sống của HS

ở hiện tại và tương lai

4 Nội dung học có trong SGK và

những tài liệu GV cung cấp

4 Nội dung học có trong SGK , trong những nguồn khác nhau do HS tự tìm tòi gắn với cuộc sống của HS (sách, mạng …), gắn với bối cảnh sống của HS,

những điều HS quan tâm

5 PPDH chủ yếu là diễn giảng,

truyền thụ Môi trường học chủ

yếu là không gian lớp học

5 PPDH chủ yếu là điều tra, khám phá, giải quyết vấn đề, học bằng tương tác Môi trường học đa dạng : lớp học, hiện trường, đời sống ngoài lớp

6 GV giữ quyền ĐG KQ GD 6 GV và HS cùng tham gia ĐG KQ GD

Một số PP / kỹ thuật DHTC

1 Kỹ thuật đặt câu hỏi

 Là việc GV đặt câu hỏi để HS trả lời hoặc để HS dặt câu hỏi cho GV để nhận thức KT, KN, KX và phát triển

NL, PC

 Dùng trong hầu hết các môn học và nhiều loại bài học (lý thuyết, thực hành)

 Dùng trong tất cả các pha của quá trình học (trải

nghiệm để Khởi động, Khám phá, Luyện tập, Vận dụng,

Mở rộng)

Clip 1 - Tiếng Anh Đặt câu hỏi về thời gian

Một số PP / kỹ thuật DHTC Nguyên tắc đặt câu hỏi

1 CH phải hỏi về nội dung cốt lõi của bài học

2 CH sử dụng từ nghi vấn chính xác

3 CH phù hợp với trình độ tư duy của lứa tuổi HS

Clip 2 – Toán : CH kiểm tra các bước làm phép nhân một số với số có 5 chữ số

Một số PP / kỹ thuật DHTC

4 CH phải kích thích HS suy nghĩ (không nên chỉ nhắc lại thuần túy)

5 Đặt CH đúng lúc và đúng chỗ (đúng lúc HS đang suy nghĩ, đúng chỗ có vấn đề trong bài học)

6 Mỗi CH chỉ hỏi 1 vấn đề

7 Dùng từng CH một, không dùng nhiều CH để hỏi cùng lúc

Clip 3 – Đặt câu hỏi đọc hiểu lớp 1 (CGD)

Một số PP DHTC

2 PP chia nhóm và tổ chức hoạt động nhóm

Clip 4 hoạt động nhóm (phản VD) Toán

 Là việc HS được học hợp tác theo nhóm để thực hiện những nhiệm

Clip 5 - Môn Tiếng Việt 4 về câu cảm

Clip 6 :- Hoạt động nNhóm của môn địa lý

Bước 2 : HS làm việc theo nhóm

 Bước 3 : Đại diện nhóm báo cáo kết quả

Một số PP / kỹ thuật DHTC

3 Kỹ thuật KWL – KWLH

 K : kiến thức / hiểu biết HS đã có;

 W : những điều HS muốn biết;

 L : những điều HS tự giải đáp / trả lời ;

 H : cách thức để HS tìm tòi nghiên cứu mở rộng thêm về

chủ đề học)

Lúc mới xuất hiện, Kỹ thuật này dùng để dạy đọc hiểu Hiện nay được dùng trong nhiều môn học

Một số kỹ thuật DHTC

Biểu đồ KWL phục vụ cho các mục đích tự học sau :

1 Tìm hiểu kiến thức có sẵn của học sinh về bài đọc

2 Đặt ra mục tiêu cho hoạt động đọc

3 Giúp học sinh tự giám sát quá trình đọc hiểu của các em

4 Cho phép học sinh đánh giá quá trình đọc hiểu của các em.

5 Tạo cơ hội cho học sinh diễn tả ý tưởng của các em vượt ra ngoài khuôn khổ bài đọc.

Kỹ thuật KWWL phát triển thành KWLH

GV gợi ý :

- Các em muốn biết gì về … trong bài học này?

- Em có muốn biết thêm gì về một điều em ghi ở cột

K không?

Sau khi đọc bài và suy nghĩ, HS ghi :

- Những câu trả lời cho câu hỏi ghi ở cột W

- Những điều em thích trong bài đọc

- Thảo luận về những câu trả lời

đã ghi ở cột L

GV gợi ý : Câu trả lời nào đầy đủ, câu trả lời nào cần

bổ sung gì ?

Ghi những thông tin trong bài em muốn tìm hiểu thêm, cách em sẽ tiếp tục tìm hiểu

GV gợi ý : Em muốn biết thêm điều gì trong bài?

Em sẽ làm cách nào để tìm hiểu thêm ?

Một số PP / Kỹ thuậtDHTC

Clip 8 VD tĩnh

Ví dụ về hướng dẫn HS đọc bài Chú Đất Nung (Tiếng Việt 4 tập Một) GV dùng kỹ thuật này để

giao nhiệm vụ cho HS chuản bị bài trước khi học.

có bị hỏng không?

- Làm thế nào để đồ chơi bằng đất chơi được lâu và không giây bẩn?

- Bây giờ người ta còn làm đồ chơi bằng đất nung không? Ở đâu làm những thứ đó?

- Đồ chơi làm bằng đất nặn mà gặp nước thì bị nhão ra và hỏng

- Để đồ chơi bằng đất chơi được lâu, bền thì phải nung

nó bằng lửa

- Tham quan làng nghề gốm

để biết đồ dùng, đồ chơi bằng đất nặn được nung thế nào.

- Tìm hiểu trên mạng để biết được có những đồ chơi nào làm bằng đất nung? Bây giờ

có những người nào dùng thứ

đồ chơi đó?

- Xin bố mẹ mua cho một vài

đồ chơi bằng đất nung

Một số PP / kỹ thuật DHTC

4 Phương phápđóng vai

Clip 9 – Mỹ thuật làm con rối và đóng vai diễn của từng con rối

 Là việc tổ chức cho học sinh thực hành một số cách ứng xử nào đó

trong một tình huống giả định

 Ưu điểm :

- HSđược rèn luyện thực hành những kỹ năng ứng xử và bày tỏ thái độ trong môi trường an toàn trước khi thực hành trong thực tiễn

- Gây hứng thú và chú ý cho học sinh.

- Tạo điều kiện làm nảy sinh khả năng sáng tạo của học sinh.

- Khích lệ sự thay đổi thái độ, hành vi của học sinh theo chuẩn mực.

- Có thể thấy ngay tác động và hiệu quả của lời nói hoặc việc làm của các vai diễn

Một số PP / kỹ thuật PP DHTC

Cách tổ chức HS đóng vai

- Bước 1 : GV giao nhiệm vụ cho HS : yêu cầu

đóng vai cho nhóm, thời gian cho việc chuẩn bị đóng vai

- Bước 2 : Các nhóm chuẩn bị đóng vai : phần lời

của từng vai cần nhớ, phần diễn của từng vai, phối hợp diễn thử các vai

- Bước 3 : Từng nhóm trình bày đóng vai (diễn)

Một số kỹ thuật DHTC

- Bước 4 : Nhận xét / thảo luận về việc đóng vai theo các tiêu

chí về lời và hành động diễn có thể hiện đúng nội dung chính của bài và gây cảm xúc tích cực cho người xem không.

- Bước 5 : Kết luận được rút ra từ nhiệm vụ đóng vai tập

trung vào hiểu, vận dụng kiến thức kỹ năng mới của bài vào thực tiễn

Bước 4, 5 quan trọng hơn cả

Clip 10 – Tiếng Anh đóng vai Quạ và cáo (GV Hiền) Clip 11 – Tiếng Việt lớp 5 – Đóng vai kịch Lòng dân

Một số PP / kỹ thuật DHTC

5 Kỹ thuật Trình bày một phút

 Kỹ thuật này dùng trong quá trình HS học bài trên lớp vào cuối mỗi bài để HS ghi nhớ nội dung cốt lõi của bài và điều thu hoạch được từ bài học.

 Cách thực hiện :

- GV đặt câu hỏi : Bài này các em đã học được cái gì mới? Có điều quan trọng gì các em muốn giải đáp thêm?

- HS suy nghĩ, viết ra giấy ý kiến của cá nhân

- Mỗi HS được trình bày ý kiến của mình trong 1 phút

Clip 12 – Tiếng Anh HS trình bày một phút về chủ đề quê hương và gia đình

Một số PP / kỹ thuật DHTC

6 Kỹ thuật Chúng em biết 3

 Kỹ thuật này dùng trong thảo luận nhóm nhằm tập hợp

những thông tin được chọn lọc từ thảo luận Nó tạo cơ hội cho HS khá hỗ trợ HS trung bình hoặc yếu.

 Cách thực hiện :

- Bước 1 : GV nêu chủ đề thảo luận (có thể bằng câu kể

hoặc câu hỏi, Ví dụ : Học sinh đi đường an toàn / Học sinh

đi đường thế nào để đảm bảo an toàn?)

Một số PP / kỹ thuật DHTC

- Bước 2 : Mỗi nhóm 3 (có thể hơn 3) HS sẽ chia sẻ

những điều các em biết rồi chọn ra 3 điều quan trọng nhất

- Bước 3 : Đại diện mỗi nhóm trình bày 3 điều nhóm đã

chọn

Clip 13 – Lịch sử Địa lý : Thay bằng GV làm việc nhóm trực tiếp

Một số PP / kỹ thuật DHTC

7 Kỹ thuật Đọc tích cực

Kĩ thuật này nhằm giúp HS tăng cường khả năng tự học và giúp GV tiết kiệm thời gian đối với những bài học / phần đọc có nhiều nội dung nhưng không quá khó đối với HS Kỹ thuật được áp dụng với những bài học được trình bày thành bài đọc tương đối dài (Ví dụ : Lịch sử, Địa lý, Khoa học)

Một số PP / kỹ thuật DHTC

Cách tiến hành :

- Bước 1 : GV nêu yêu cầu định hướng HS đọc bài/phần đọc.

- Bước 2 : HS làm việc cá nhân

+ Đoán trước khi đọc: HS đọc lướt qua bài đọc để tìm ra những gợi ý từ hình ảnh, tựa đề, từ/cụm từ quan trọng.

+ Đọc và đoán nội dung : HS đọc bài và liên tưởng tới những gì mình đã biết để đoán nội dung bằng cách tìm từ hay khái niệm cần học trong bài.

Một số PP / kỹ thuật DHTC

+ Tìm ý chính của bài qua việc tập trung vào các ý quan trọng hoặc các đề mục

+ Tóm tắt bài dựa trên ý chính, đề mục.

- Bước 3 : HS chia sẻ kết quả đọc của mình theo

nhóm 2, hoặc 4 và giải thích cho nhau thắc mắc (nếu có), thống nhất với nhau ý chính của bài đọc.

+ HS nêu câu hỏi để GV giải đáp (nếu có)

Clip 14 – Tiếng Việt lớp 5 bài đọc Tà áo dài Việt Nam (KWLH, Đọc tích cực, viết tích cực)

Một số PP / kỹ thuật DHTC

8 Kỹ thuật Viết tích cực

Kĩ thuật này có thể sử dụng sau tiết học để tóm tắt nội dung đã học, để HS phản hồi cho GV về việc nắm kiến thức của các em và những chỗ các em còn hiểu sai.

Cách thực hiên :

- Bước 1 : GV đặt câu hỏi và dành thời gian cho HS tự do viết câu trả lời Hoặc

GV yêu cầu HS liệt kê ngắn gọn những gì các em biết về chủ đề đang học trong khoảng 2-3 phút

- Bước 2 : GV yêu cầu một vài HS chia sẻ nội dung mà các em đã viết trước lớp.

Clip 15 – Tiếng Anh My Grade 3 Thêm Clip 15a– Tiếng Việt Viết tích cực và trình bày 1 phút

Cách dùng những PP / Kỹ thuật DHTC

 Không tuyệt đối hóa kỹ thuật DHTC nào vì mỗi

kỹ thuật có ưu thế trong DH một số nội dung

động học tập, trong một bài học để thay đổi hình thức hoạt động học tránh nhàm chán, tăng hứng thú trong học tập

Clip 16 – Bài khoa học lớp 5 – Hạt

Cách dùng những PP / Kỹ thuật DHTC

hoạt động theo các kỹ thuật DHTC : bảng nhóm, phiếu học cá nhân, dụng cụ cần cho đóng vai, dụng cụ thí nghiệm, tài liệu đọc thêm, máy tính

có nối mạng, vật liệu tiêu hao (giấy vẽ, bút dạ, bút màu) …

Clip 17 – Mỹ thuật Cùng vẽ tranh theo chủ đề trong nhóm

Chúc các bạn thành công !

Xin cảm ơn !