sáng kiến kinh nghiệm giáo dục công dân

Trong trường phổ thông, các môn khoa học đều có vai trò hết sức quan trọng trọng việc hình thành tri thức khoa học, giáo dục đạo đức, kỹ năng, lối sống, hình thành các giá trị sống cho học sinh. Trong đó, môn Giáo dục công dân (GDCD) về thực chất là giáo dục con người, giáo dục tư tưởng, giáo dục pháp luật, đạo đức, lối sống cho thế hệ trẻ. Môn Giáo dục công dân trong chương trình giáo dục phổ thông đóng vai trò to lớn trong việc giáo dục học sinh ý thức và hành vi người công dân, góp phần trang bị cho học sinh năng lực để tự điều chỉnh bản thân trong xã hội hiện đại. Mặc dù vậy, vai trò của môn Giáo dục công dân ở các trường phổ thông hiện nay chưa thực sự được quan tâm đúng mức. Trong khi đó, các thế hệ thanh thiếu niên học sinh là chủ nhân tương lai của đất nước, các em phải được giáo dục rèn luyện về hạnh kiểm đạo đức, có đầy đủ kiến thức văn hóa và kiến thức pháp luật để trở thành công dân có ích cho xã hội, cán bộ có đủ “đức” và “tài” phục vụ cho Tổ quốc. Nhiệm vụ to lớn đó, trước hết các trường trung học phổ thông (THPT) phải gánh vác. Với nhận thức sâu sắc và đầy đủ tinh thần trách nhiệm, chủ động cải tiến phương pháp giảng dạy, học tập để nâng cao chất lượng các môn văn hóa, đặc biệt là môn Giáo dục công dân.Trong những năm gần đây Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Sở Tư pháp và Công an tỉnh tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho học sinh, triển khai hiệu quả công tác phổ biến và tuyên truyền giáo dục pháp luật hiệu quả, đa dạng tới các em học sinh. Thông qua cuộc thi tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật năm học 2015 2016 và cuộc thi tìm hiểu Hiến pháp năm 2013 đã góp phần nâng cao ý thức thực hiện pháp luật cho học sinh các trường phổ thông trong toàn tỉnh. Điều này đã mang lại hiệu quả thiết thực trong công tác giáo dục ý thức pháp luật cho học sinh Trung học phổ thông trên toàn tỉnh. Đặc biệt trong trong bối cảnh môn Giáo dục công dân trở thành một môn thi trong kì thi Tốt nghiệp THPT Quốc gia.

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT 2

Phần 1 ĐẶT VẤN ĐỀ 3

1.1 Lý do chọn đề tài 3

1.2 Mục đích nghiên cứu 4

1.3 Đối tượng nghiên cứu 4

1.4 Phạm vi nghiên cứu 4

1.5 Thời gian nghiên cứu 4

1.6 Phương pháp nghiên cứu 4

Phần 2 GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 6

2.1 Cơ sở lý luận của đề tài 6

2.2 Thực trạng của việc giáo dục ý thức thực hiện pháp luật cho học sinh 9

2.3 Một số biện pháp cụ thể về việc giáo dục ý thức thực hiện pháp luật cho học sinh 14

2.4 Hiệu quả sáng kiến kinh nghiệm 19

Phần 3 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 20

3.1 Kết luận 20

3.2 Một số đề xuất, khuyến nghị 20

Phụ lục 22

TÀI LIỆU THAM KHẢO 33

DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

Trong trường phổ thông, các môn khoa học đều có vai trò hết sức quantrọng trọng việc hình thành tri thức khoa học, giáo dục đạo đức, kỹ năng, lốisống, hình thành các giá trị sống cho học sinh Trong đó, môn Giáo dục côngdân (GDCD) về thực chất là giáo dục con người, giáo dục tư tưởng, giáo dụcpháp luật, đạo đức, lối sống cho thế hệ trẻ Môn Giáo dục công dân trong chươngtrình giáo dục phổ thông đóng vai trò to lớn trong việc giáo dục học sinh ý thức vàhành vi người công dân, góp phần trang bị cho học sinh năng lực để tự điều chỉnhbản thân trong xã hội hiện đại.

Mặc dù vậy, vai trò của môn Giáo dục công dân ở các trường phổ thônghiện nay chưa thực sự được quan tâm đúng mức Trong khi đó, các thế hệ thanhthiếu niên học sinh là chủ nhân tương lai của đất nước, các em phải được giáodục rèn luyện về hạnh kiểm đạo đức, có đầy đủ kiến thức văn hóa và kiến thứcpháp luật để trở thành công dân có ích cho xã hội, cán bộ có đủ “đức” và “tài”phục vụ cho Tổ quốc Nhiệm vụ to lớn đó, trước hết các trường trung học phổthông (THPT) phải gánh vác Với nhận thức sâu sắc và đầy đủ tinh thần tráchnhiệm, chủ động cải tiến phương pháp giảng dạy, học tập để nâng cao chấtlượng các môn văn hóa, đặc biệt là môn Giáo dục công dân.Trong những nămgần đây Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Sở Tư pháp và Công an tỉnh tuyêntruyền, giáo dục pháp luật cho học sinh, triển khai hiệu quả công tác phổ biến vàtuyên truyền giáo dục pháp luật hiệu quả, đa dạng tới các em học sinh Thôngqua cuộc thi tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật năm học 2015 - 2016 vàcuộc thi tìm hiểu Hiến pháp năm 2013 đã góp phần nâng cao ý thức thực hiệnpháp luật cho học sinh các trường phổ thông trong toàn tỉnh Điều này đã manglại hiệu quả thiết thực trong công tác giáo dục ý thức pháp luật cho học sinhTrung học phổ thông trên toàn tỉnh Đặc biệt trong trong bối cảnh môn Giáo dụccông dân trở thành một môn thi trong kì thi Tốt nghiệp THPT Quốc gia

Bên cạnh đó, ý thức thực hiện pháp luật của học sinh các trường phổthông nói chung và học sinh các trường trung học phổ thông nói chung vẫn cònnhững bất cập, hạn chế cần khắc phục Trong khi đó, chương trình Giáo dụccông dân lớp 12 tập trung vào nội dung "Công dân với pháp luật" Điều này có ý

nghĩa rất quan trọng đối với công tác giáo dục pháp luật cho học sinh Qua thực

tế giảng dạy bộ môn Giáo dục công dân, , tôi nhận thấy việc nắm rõ thực trạngnâng cao ý thức thực hiện pháp luật cho học sinh Trung học phổ thông qua mônGiáo dục công dân lớp 12 hiện nay là việc làm quan trọng và cần thiết, đặc biệtđối với giáo viên và học sinh Trung học phổ thông Do đó, tôi lựa chọn đề tài:

Nâng cao ý thức thực hiện pháp luật cho học sinh qua môn học Giáo dục công dân lớp 12

1.2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lí luận và thực trạng giáo dục ý thức

thực hiện pháp luật cho học sinh qua môn học Giáo dục công dân nhằm đề xuất

những giải pháp nâng cao ý thức thực hiện pháp luât cho học sinh của trườngtrung học phổ thông nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học và giáo dụccủa nhà trường

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Các biện pháp nâng cao ý thức thực hiện pháp luật cho học sinh trung họcphổ thông qua môn học Giáo dục công dân lớp 12

1.4 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu những vấn đề lí luận và thực tiễn về ý thứcthực hiện pháp luật trong chương trình Giáo dục công dân lớp 12 của học sinhtại trường Trung học phổ thông

1.5 Thời gian nghiên cứu

Đề tài được thực hiện trong năm học 2016 - 2017 Đồng thời có thể áp

dụng trong những năm học tiếp theo

1.6 Phương pháp nghiên cứu

1.6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận

Phân tích - tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa, phân tích, so sánh

1.6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp khai thác, sử dụng dữ liệu điều tra: thực hiện phát phiếu điều tra

17 lớp học trong nhà trường, thực hiện phỏng vấn trực tiếp nhiều học sinh đểđưa ra số liệu chính xác về thực trạng việc học tập môn Giáo dục công dân

- Phương pháp quan sát: tiến hành trực tiếp quan sát thái độ, mức độ tiếp nhậnkiến thức pháp luật của các học sinh trong giờ Giáo dục công dân trên lớp học.

Phần 2 GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 2.1 Cơ sở lý luận của đề tài

2.1.1 Cơ sở lý luận chung về ý thức thực hiện pháp luật cho học sinh qua môn giáo dục công dân

* Khái niệm ý thức pháp luật

Ý thức pháp luật là một hình thái của ý thức xã hội, là một trong những

biểu hiện của trình độ văn hoá xã hội Có thể định nghĩa ý thức pháp luật là tổng thể những học thuyết, tư tưởng, tình cảm của con người thể hiện thái độ, sự đánh giá về tính công bằng hay không công bằng, đúng đắn hay không đúng đắn của pháp luật hiện hành Pháp luật trong quá khứ và pháp luật cần phải có,

về tính hợp pháp hay không hợp pháp trong cách xử sự của con người, tronghoạt động của các cơ quan, tổ chức

* Khái niệm thực hiện pháp luật

Những quy phạm pháp luật chứa đựng trong các văn bản do các cơ quannhà nước có thẩm quyền ban hành sẽ hoàn toàn mất hết ý nghĩa nếu nó khôngđược thực hiện, nghĩa là không đi vào đời sống bằng hành vi của các chủ thểpháp luật Thực hiện pháp luật là quá trình hoạt động có mục đích mà các chủthể pháp luật bằng hành vi của mình thực hiện các qui định pháp luật trong thực

* Các hình thức thực hiện pháp luật

Sử dụng pháp luật: Các cá nhân, tổ chức sử dụng đúng đắn các quyền củamình, làm những gì mà pháp luật cho phép (Các chủ thể pháp luật chủ động sửdụng các quyền của mình, không phụ thuộc vào ý chí của người khác)

Thi hành pháp luật: Các cá nhân tổ chức thực hiện đầy đủ những nghĩa

vụ, chủ động làm những gì mà pháp luật quy định phải làm (chủ thể pháp luậtphải làm bằng hành động cụ thể)

Tuân thủ pháp luật: Các tổ chức, cá nhân không làm những điều mà phápluật cấm (Là hình thức thực hiện các quy phạm pháp luật có tính chất cấm đoán,theo đó, chủ thể pháp luật không được tiến hành những hành động bị pháp luậtcấm)

Áp dụng pháp luật: Các cơ quan, công chức nhà nước có thẩm quyền căn

cứ vào pháp luật để ra các quyết định làm phát sinh, chấm dứt hoặc thay đổi việcthực hiện các quyền, nghĩa vụ cụ thể của cá nhân, tổ chức (Sự tham gia, canthiệp của Nhà nước trong quá trình chủ thể pháp luật thực hiện quyền, nghĩa vụcủa mình)

2.1.2 Vai trò của pháp luật trong đời sống

* Pháp luật là phương tiện để Nhà nước quản lí xã hội

Không có pháp luật xã hội sẽ không trật tự, ổn định, không thể tự pháttriển được

Quản lí bằng pháp luật là phương pháp dân chủ và hiệu quả nhất

Pháp luật là khuôn mẫu có tính phổ biến và bắt buộc chung

Pháp luật do Nhà nước ban hành để điều chỉnh các quan hệ xã hội 1 cáchthống nhất trong toàn quốc

Quản lí xã hội bằng pháp luật pháp luật nghĩa là Nhà nước ban hành và tổchức thực hiện trên quy mô toàn xã hội

* Pháp luật là phương tiện để công dân thực hiện và bảo vệ quyền, lợi íchhợp pháp của mình

Thông qua các quy định trong các luật và văn bản dưới luật, pháp luật xácnhận quyền của công dân trong các lĩnh vực của đời sống xã hội

Căn cứ vào các quy định này công dân thực hiện quyền của mình

2.1.3 Mối quan hệ giữa ý thức pháp luật với pháp luật

Ý thức pháp luật là tiền đề tư tưởng trực tiếp để xây dựng và hoàn thiện

hệ thống pháp luật

Pháp luật là sự biểu hiện ý thức pháp luật của giai cấp công nhân và nhândân lao động Những thay đổi khách quan trong đời sống xã hội trước hết đượcphản ánh trong ý thức pháp luật sau đó mới được thể hiện thành các quy phạm

pháp luật tương ứng Không có ý thức pháp luật phù hợp với bản chất và nhữngđiều kiện cụ thể trong từng giai đoạn phát triển của xã hội thì cũng không thểxây dựng được hệ thống pháp luật đồng bộ và phù hợp.

Ý thức pháp luật là nhân tố thúc đẩy việc thực hiện pháp luật trong đời sống xã hội

Pháp luật được ban hành nhằm để điều chỉnh các quan hệ xã hội phát triểntheo hướng phục vụ lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Nhưngmục đích điều chỉnh của pháp luật được thực hiện thông qua hành vi xử sự củacon người và các tổ chức xã hội, trong đó việc xử sự tự giác của công dân theoyêu cầu của pháp luật là vấn đề có ý nghĩa quan trọng để bảo đảm cho pháp luậtphát huy được hiệu lực

Ý thức pháp luật thể hiện sự nhận thức của công dân và thái độ của họ đốivới quy định của pháp luật Vì vậy, nếu ý thức pháp luật càng được nâng cao thìtinh thần tôn trọng pháp luật, thái độ tự giác xử sự theo yêu cầu của pháp luậtcàng được bảo đảm

Ý thức pháp luật là cơ sở bảo đảm cho việc áp dụng đúng đắn các quy phạm pháp luật

Ý thức pháp luật giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc áp dụng phápluật Để áp dụng đúng đắn một quy phạm pháp luật đòi hỏi phải có sự hiểu biếtchính xác nội dung và yêu cầu của quy phạm đó, phải giải thích và làm sáng tỏnội dung và ý nghĩa của quy phạm đó Muốn thực hiện điều này đòi hỏi ý thứcpháp luật của những người áp dụng pháp luật phải đã phát triển đầy đủ, họ phải

có một nền tảng văn háo pháp lý vững chắc

Pháp luật là cơ sở để củng cố, phát triển nâng cao ý thức pháp luật

Pháp luật như là sản phẩm trực tiếp của hoạt động sáng tạo pháp luật, do

đó nó phản ánh ý thức pháp luật của cơ quan làm luật, của nhân dân và đượchình thành trên cơ sở của ý thức pháp luật Việc nghiêm chỉnh thực hiện phápluật, kiên quyết ngăn chặn vi phạm pháp chế trong một mức độ nhất định làmcho các quan điểm, quan niệm về pháp luật được hình thành và phát triển mộtcách đúng đắn và rõ nét hơn Viêc giáo dục pháp luật nhằm nâng cao ý thức

pháp luật sẽ là điều kiện quan trọng để góp phần xây dựng một hệ thống phápluật hoàn chỉnh và tổ chức thực hiện pháp luật có hiệu quả.

2.2 Thực trạng của việc giáo dục ý thức thực hiện pháp luật cho học sinh

2.2.1 Những thuận lợi và khó khăn của việc giáo dục ý thức thực hiện pháp luật cho học sinh qua môn học Giáo dục công dân

2.2.1.1 Thuận lợi

* Về nội dung chương trình

Chương trình Giáo dục công dân cấp Trung học phổ thông đảm bảo tínhliên thông với chương trình Đạo đức ở cấp tiểu học và chương trình Gióa dụccông dân cấp trung học cơ sở; đáp ứng được mục tiêu giáo dục của cấp học, phùhợp với đặc điểm lứa tuổi và khả năng nhận thức của học sinh Trung học phổthông Đồng thời có sự điều chỉnh, bổ sung một số điểm mới về các văn bản quyphạm pháp luật sát với yêu cầu dạy học hiện nay

Chương trình Giáo dục công dân cấp Trung học phổ thông đảm bảo cânđối, hài hoà giữa yêu cầu trang bị kiến thức với việc rèn luyện kĩ năng, hành vi

và phát triển thái độ tích cực cho học sinh những kiến thức phổ thông cơ bản vềcác giá trị đạo đức, pháp luật, lối sống mà còn hình thành và phát triển ở họcsinh những tình cảm, niềm tin, những hành vi và thói quen phù hợp với nhữnggiá trị đã học; giúp học sinh có sự thống nhất cao giữa ý thức và hành vi

Nội dung môn GDCD cấp THPT gắn bó chặt chẽ với cuộc sống thực tiễncủa HS, gắn liền với các sự kiện trong đời sống đạo đức, chính trị, kinh tế-xãhội, pháp luật của địa phương, của đất nước Ngoài ra, còn có phần “mở” để dạycác vấn đề cần quan tâm của địa phương

Chương trình được cấu trúc theo hai mạch nội dung của phần "Công dânvới pháp luật" đó là:

Một là, bản chất và vai trò của pháp luật đối với sự phát triển của côngdân, đất nước và nhân loại

Hai là, quyền và nghĩa vụ công dân trong các lĩnh vực của đời sống xã hội

* Công tác quản lý: Sở giáo dục và đào tạo tỉnh, Nhà trường, Ban giámhiệu quan tâm, chỉ đạo sát sao đến công tác giáo dục pháp luật, tổ chức có hiệu

quả ngày Pháp luật Việt Nam 09/11 Hàng năm đều phối hợp với Công an NamĐịnh tổ chức tuyên truyền giáo dục pháp luật cho cán bộ, giáo viên và học sinhnhà trường Điều này tạo nên dư luận xã hội tích cực, được toàn xã hội quan tâm

và ủng hộ

* Về đội ngũ giáo viên :

Hiện nay đội ngũ giáo viên (GV) môn Giáo dục công dân trong toàn tỉnh

đã được đào tạo đạt trình độ chuẩn và trên chuẩn, về cơ bản đội ngũ này có thểđáp ứng được yêu cầu dạy và học Giáo dục công dân tại các trường Trung họcphổ thông

Giáo viên có tinh thần học tập, tự học, tự nghiên cứu và tham gia đầy đủcác khóa tập huấn về chuyên môn nghiệp vụ được trang bị những kiến thức mới

về chương trình, Sách giáo khoa môn học

* Học tập của học sinh: Môn Giáo dục công dân trở thành môn học trongchương trình thi THPT Quốc gia Nhìn chung học sinh có ý thức học tập bộmôn, nhiều em đạt kết quả học tập cao, số lượng học sinh đăng ký thi môn Tổhợp Khoa học xã hội trong đó có môn Giáo dục công dân có xu hướng ngàycàng tăng Những kiến thức pháp luật được cập nhật thường xuyên nên học sinhđược tiếp cận nhanh chóng Đây là điều kiện thuận lợi cho việc giảng dạy mônGiáo dục công dân Điều này đã nâng cao vai trò và vị thế của bộ môn trong nhàtrường phổ thông Đồng thời tạo động lực để các em yêu thích môn học hơntrước đây

2.2.1.2 Khó khăn

* Về nội dung chương trình:

Ở chương trình Giáo dục công dân lớp 12 có nhiều nội dung quan trọngnhư: bản chất của pháp luật, quyền bầu cử, ứng cử; quyền tự do kinh doanh; tự

do ngôn luận; quyền bình đẳng giữa các dân tộc, tôn giáo, quyền khiếu nại, tốcáo của công dân sách giáo khoa còn nặng kiến thức hàn lâm, chưa làm rõ tínhthực tiễn gây khó hiểu cho học sinh

Môn Giáo cục công dân là môn học tích hợp nhiều nội dung giáo dục xãhội cần thiết cho công dân như: giáo dục kĩ năng sống, giáo dục môi trường,

giáo dục văn hóa hòa bình, giáo dục giới tính - sức khỏe sinh sản vị thành niên,giáo dục phòng tránh HIV/AIDS, Vì vậy, đòi hỏi thầy cô giáo phải có kiếnthức rộng nhiều lĩnh vực, đặc biệt cần có kiến thức xã hội, có nghệ thuật dạy học

- giáo dục và có tâm hồn trong sáng

Hệ thống các văn bản pháp luật thường xuyên sửa đổi, bổ sung nên việccập nhật và giảng dạy gặp nhiều khó khăn

* Về đội ngũ giáo viên

Hiện nay, vẫn còn tình trạng bố trí giáo viên môn văn hóa khác dạy Giáodục công dân Công tác đào tạo, bồi dưỡng, tự bồi dưỡng đối với giáo viên Giáodục công dân chưa được quan tâm đúng mức nên còn gây khó khăn cho việcnâng cao chất lượng, hiệu quả dạy học môn

Nhiều nơi, do thiếu giáo viên đứng lớp nên phải dạy nhiều tiết, dạy nhiềulớp, chấm bài nhiều nên ít dành thời gian cho đổi mới phương pháp dạy học(PPDH)

Giáo viên đã có nhiều cố gắng trong việc đổi mới phương pháp dạy học.Tuy nhiên, số giờ thực sự đổi mới phương pháp dạy học chưa nhiều, hiện tượng

lệ thuộc vào sách giáo khoa, sách giáo viên, dạy chay còn phổ biến Việc rènluyện kỹ năng, giáo dục thái độ và hành vi của học sinh chưa đạt được yêu cầucủa chuẩn chương trình môn học

Nhiều giáo viên đã nghiên cứu những điểm mới của chương trình sáchgiáo khoa mới nên đã đảm bảo nội dung dạy học theo yêu cầu của chương trìnhmôn Giáo dục công dân cấp THPT Tuy nhiên, cũng còn khá nhiều giáo viênchưa quán triệt yêu cầu dạy học theo chuẩn kiến thức, kĩ năng, thái độ theohướng phát triển năng lực nên chưa thực hiện đầy đủ các yêu cầu về nội dungdạy học pháp luật ở từng bài

Học sinh cho rằng, học Giáo dục công dân với những định nghĩa, nếu họcthuộc lòng, thì lúc ấy nhớ nhưng sau đó thì sẽ quên, chẳng nhớ gì hết, rồi cònphải đọc Hiến pháp, Bộ luật, luật nó thực sự là quá nặng nề Học sinh thường

có tư tưởng học chỉ để đối phó với giáo viên và nếu có học thì chỉ là học vẹt, họcthuộc lòng nhưng không hiểu được nội dung bài học muốn truyền tải đến

Môn Giáo dục công dân trong một tuần chỉ có một tiết học và môn học lạikhông phải thi tốt nghiệp đối với học sinh học khối tự nhiên nên học sinhthường rất coi nhẹ môn học, không có sự đầu tư để học và trong khi học thì thiếunghiêm túc

-Theo số liệu tổng hợp sau khi sử dụng phiếu điều tra cho thấy :

+ 50% học sinh học sinh không thích và chưa không quan tâm đến mônhọc và ít dành thời gian cho việc học và làm bài tập về nhà

+ 20% học sinh học qua, xem nhẹ môn học và không thực sự yêu thích.+ 30% học sinh yêu thích, có hứng thú, muốn tìm hiểu và ứng dụng kiếnthức Giáo dục công dân vào đời sống Số liệu trên đã cho thấy phần lớn học sinhđang xem nhẹ và không quan tâm đến môn Giáo dục công dân, cảm thấy khôngcần thiết và chưa từng sử dụng kiến thức của môn học này vào thực tế đời sống.Đây là thực trạng đáng báo động của học sinh hiên nay

- Theo sự quan sát và phân tích đánh giá của nhóm thực hiện:

+ Một số học sinh các lớp không tập trung nghe giảng, có thái độ chánnản mệt mỏi, không theo dõi vào bài học

+ Tình trạng thiếu sách vở, không ghi chép đầy đủ xảy ra phổ biến

+ Tinh thần tự giác trong giờ học chưa cao, để giáo viên bộ môn phải nhắcnhở Quá trình quan sát đã cho thấy học sinh không tập trung và lơ là việc họcGiáo dục công dân ngay cả các tiết học trên lớp

2.2.2 Nguyên nhân của thực trạng

Thứ nhất, chương trình còn mang nặng tính giáo dục pháp luật, nhiều nộidung chưa phù hợp với nhận thức của học sinh Điều này dẫn đến sự quá tải chongười dạy và người học

-Về môn học: Môn học tuy cần thiết trong việc hướng dẫn hành vi nhưnglại cung cấp quá nhiều kiến thức hàn lâm, nhiều lĩnh vực viết quá sâu, còn lanman, khô khan và chưa cô đọng kiến thức để học sinh dễ nhớ, dễ tiếp thu nênchưa tạo được hứng thú cho học sinh Trước đây, Giáo dục công dân là một mônhọc phụ, vô thưởng vô phạt, không ản hưởng quá lớn đến kết quả học tập củahọc sinh nên học một cách ép buộc học cho qua môn…Tâm lí này ở học sinhlớp 12 đã thấp hơn trước song vẫn khá phổ biến.

- Về phía học sinh: Chương trình học với nhiều môn học nặng, đặc biệt các mônthi đại học chiếm quá nhiều thời gian và công sức của học sinh Bản thân họcsinh coi thường môn học, xem nhẹ kiến thức lý thuyết và không biết ứng dụngvào thực tế đời sống Số lượng học sinh yêu thích môn học quá ít, không lôicuốn và thu hút được sự quan tâm của các học sinh khác với môn học

Thứ hai, phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá còn mang tính hìnhthức, chưa phát huy khả năng tự học của học sinh Việc đổi mới kiểm tra đánhgiá môn Giáo dục công dân theo hình thức vừa bằng cách cho điểm, vừa bằngcách đánh giá biểu hiện hành vi thông qua xếp loại hạnh kiểm Giáo viên mônGiáo dục công dân chưa kiểm soát được hành vi của học sinh do không có đủkhả năng và điều kiện thời gian thực hiện

Chẳng hạn, theo Quy chế Đánh giá, xếp loại học sinh trung học cơ sở vàhọc sinh THPT (ban hành kèm theo Thông tư 58/2011/TT-BGDĐT ngày12/12/2011) quy định giáo viên môn Giáo dục công dân phối kết hợp với giáoviên chủ nhiệm lớp đánh giá xếp loại hạnh kiểm ghi vào học bạ của học sinh.Đây là điểm mới so với trước đây Tuy nhiên, có thực tế: một giáo viên dạy mônGiáo dục công dân nếu không kiêm nhiệm các công tác khác sẽ phải dạy 17tiết/1 tuần (tương ứng với 17 lớp và khoảng 595 học sinh – mỗi lớp 35 em) - tức

là trong một tuần, Giáo viên phải tiếp cận với 99 học sinh Với số học sinh đôngđảo như vậy mà giáo viên chỉ có 45 phút tiếp cận thì làm sao họ có thể nắm bắtđược diễn biến tâm lý, biểu hiện hành vi của học sinh để đánh giá, xếp loại ghivào học bạ ?

Về phương pháp dạy học, đa số giáo viên hiện nay vẫn còn nặng về “dạyhọc”- tức là tuyên truyền, trình bày cặn kẽ, giúp học sinh tiếp thu, nắm vững vềpháp luật Cách làm này chỉ đạt được mục tiêu nâng cao hiểu biết pháp luậtnhưng lại chưa giáo dục được ý thức, thái độ, hành vi, kỹ năng, kỹ xảo cho HSdẫn đến thực trạng vi phạm pháp luật ở các em có chiều hướng gia tăng.

Thứ ba, công tác quản lý, chỉ đạo, phối hợp giáo dục pháp luật ở cáctrường THPT còn có những hạn chế Ban Giám hiệu ở các nhà trường chưa nhậnthấy hết vị trí, vai trò quan trọng của hoạt động giáo dục pháp luật cho học sinh,vẫn coi việc dạy học môn Giáo dục công dân như bao môn học khác: chỉ hoànthành tiết dạy theo thời khóa biểu, kiểm tra cho điểm đạt yêu cầu là xong Sựphối hợp giữa nhà trường và cơ quan công an trong giáo dục pháp luật chỉ ởphạm vi giải quyết vụ việc đã xảy ra chứ chưa có các hoạt động, phối hợp giáodục, trao đổi thông tin thường xuyên giữa các bên để tìm các giải pháp nhằmgiáo dục hiệu quả Cá biệt còn có trường hợp học sinh vi phạm pháp luật đã bị

cơ quan công an xử lý sau đó mới thông báo đến các nhà trường, để có biệnpháp phối hợp giáo dục

2.3 Một số biện pháp giáo dục ý thức thực hiện pháp luật cho học sinh

2.3.1 Những yêu cầu khi tiến hành giáo dục ý thức thực hiện pháp luật cho học sinh

Một là, đảm bảo tính phổ thông, phù hợp với đối tượng học sinh và yêu

cầu của chương trình môn học

- Đối với giáo viên:

+ Muốn hình thành ý thức thực hiện pháp luật cho học sinh, người dạycần lưu ý bảo đảm tính phổ thông của chương trình, tránh ôm đồm kiến thức.Đồng thời, nội dung chương trình Giáo dục công dân lớp 12 là Công dân vớipháp luật, nhằm hình thành cho các em về những hiểu biết cơ bản về vai trò củapháp luật trong đời sống các quyền, nghĩa vụ cơ bản của công dân Sử dụng sơ

đồ tư duy để củng cố bài học.(Phụ lục 3)

+ Linh hoạt hơn trong phương pháp giảng dạy, sử dụng công nghệ thôngtin, tranh ảnh minh họa để bài giảng phong phú, tạo hứng khởi cho học sinh,khai thác nhiều những ví dụ từ thực tiễn cuộc sống, gắn lý thuyết với thực hành.

+ Tổ chức các hoạt động trong giờ học: đóng kịch, xét xử một vụ án, cungcấp các thông tin về các vụ án, các hành vi vi phạm pháp luật,

+ Tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về pháp luật, các buổi thảo luận, tranhluận…, xây dựng nhiều tình huống thiết thực, sử dụng các giờ chào cờ như mộtgiờ học về pháp luật, nhà nước,…

+ Tăng cường hơn nữa mối liên hệ giữ nhà trường, GVCN với phụ huynhhọc sinh để nhắc nhở con em rèn luyện và chấp hành quy định của pháp luật

+ Đổi mới toàn diện từ nội dung kiến thức, phương pháp dạy và học, đổimới trong cách thi cử để đem lại hiệu quả cao nhất

- Về phía học sinh:

+ Xác định lại tư tưởng, thái độ đối với môn học, cần nhận thức Giáo dụccông dân là một môn học quan trọng, thiết thực với cuộc sống của tất cả mọingười, đặc biệt là học sinh lớp 12 chuẩn bị trở thành những công dân thực thụ

+ Cần tự giác rèn luyện bản thân ngay trong cuộc sống hằng ngày

+ Có ý thức tìm hiểu về bộ môn, tóm tắt kiến thức cơ bản và theo dõi cácbản tin về pháp luật trên nhiều kênh thời sự : ANTV, QPVN,…

+ Xây dựng cho bản thân ý thức: học đi đôi với hành, sử dụng kiến thức

để tự giải quyết các tình huống trong đời sống

Hai là, gắn giáo dục ý thức thực hiện pháp luật với hình thành kiến thức,

kỹ năng, thái độ cho người học

Về kiến thức, nội dung cơ bản của chương trình Giáo dục công dân lớp 12tập trung vào hai vấn đề cơ bản đó là: Bản chất và vai trò của pháp luật đối với

sự phát triển của công dân, đất nước và nhân loại Quyền và nghĩa vụ công dântrong các lĩnh vực của đời sống xã hội

Về kỹ năng: HS biết đánh giá hành vi xử sự của bản thân và những ngườixung quanh theo quy định của pháp luật, chuẩn mực chung

Về thái độ: HS biết tôn trọng pháp luật, có ý thức tuân theo pháp luật, quyđịnh chung của xã hội.

- Về phía giáo viên: Linh hoạt hơn trong phương pháp giảng dạy, sử dụng côngnghệ thông tin, tranh ảnh minh họa để bài giảng phong phú, tạo hứng khởi chohọc sinh, khai thác nhiều những ví dụ từ thực tiễn cuộc sống, gắn lý thuyết vớithực hành

+ Tổ chức các hoạt động trong giờ học: đóng kịch, xét xử một vụ án, cung cấpcác thông tin về các vụ án, các hành vi vi phạm pháp luật

- Về phía nhà trường và xã hội:

+Tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về pháp luật, các buổi thảo luận, tranh luận…,xây dựng nhiều tình huống thiết thực, sử dụng các giờ chào cờ như một giờ học

Ba là, tránh nhầm lẫn giữa việc hình thành ý thức thực hiện pháp luật qua

môn học với việc tuyền truyền phổ biến pháp luật

Đây là yêu rất quan trọng của việc giảng dạy môn Giáo dục công dân lớp

12 Nhiều giáo viên khi giảng dạy quá chú trọng vào việc cung cấp các nội dungcác điều luật của Hiến pháp, các Bộ luật, luật và những văn bản quy phạm phápluật của Nhà nước Điều này gây ra sự nhàm chán đối với người học, đồng thờikhông bảo đảm yêu cầu , kỹ năng, thái độ và hình thành năng lực cho học sinh

2.3.2 Một sô biện pháp sư phạm cụ thể về việc giáo dục ý thức thực hiện pháp luật cho học sinh

* Thay đổi nhận thức của đội ngũ giáo viên từ dạy học pháp luật sang phổbiến giáo dục pháp luật

Chuyển từ trình bày cặn kẽ nội dung các ngành luật cho học sinh sanggiáo dục tri thức, tư tưởng, thái độ, hành vi, kỹ năng sống thông qua tổ chức cáchoạt động thiết thực, nhằm hình thành ý thức tự giác, chủ động trong đánh giá