Nếu xem xét giáo dục đất nước ta hiện nay từ cặp kính của một nhà kiến trúc, thì việc kiến tạo nên con người là tuyệt tác vĩ đại nhất và người thầy đã và đang chính là những kiến trúc sư tài giỏi nhất. Bởi vậy chính họ cần không ngừng sáng tạo, đổi mới và thích ứng hơn bao giờ hết. Một trong những mục tiêu tổng quát của Nghị quyết “Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế được thông qua tại Hội nghị T.Ư 8 (Khóa XI) là giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân. Muốn vậy trước hết người thầy cần giúp trò tự khắc phục thiếu khuyết của bản thân mà thị trường đang rất cần như tự tin năng động, sáng tạo…Học sinh Việt Nam còn rất thiếu tự tin so với thế giới.
Trang 21 Tên sáng kiến: GIÚP HỌC SINH TỰ CHIẾM LĨNH KIẾN THỨC MÔN GDCD THÔNG QUA VIỆC SỬ DỤNG THÀNH THẠO KỸ NĂNG THUYẾT TRÌNH
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Môn GDCD trong trường THPT
3.Thời gian áp dụng sáng kiến:
Từ ngày 5 tháng 9 năm 2016 đến ngày 10 tháng 5 năm 2017
4 Tác giả
Họ và tên:
Năm sinh: 1983
Nơi thường trú: – Nam Định
Trình độ chuyên môn: Cử nhân sư phạm GDCT
Chức vụ công tác : Giao viên GDCD
Nơi công tác : Trường THPT
Trang 3BÁO CÁO SÁNG KIẾN:
GIÚP HỌC SINH TỰ CHIẾM LĨNH KIẾN THỨC MÔN GDCD THÔNG QUA VIỆC SỬ DỤNG THÀNH THẠO KỸ NĂNG THUYẾT TRÌNH
A ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN
Nếu xem xét giáo dục đất nước ta hiện nay từ cặp kính của một nhàkiến trúc, thì việc kiến tạo nên con người là tuyệt tác vĩ đại nhất và người thầy
đã và đang chính là những kiến trúc sư tài giỏi nhất Bởi vậy chính họ cầnkhông ngừng sáng tạo, đổi mới và thích ứng hơn bao giờ hết Một trongnhững mục tiêu tổng quát của Nghị quyết “Về đổi mới căn bản, toàn diện giáodục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điềukiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế"được thông qua tại Hội nghị T.Ư 8 (Khóa XI) là "giáo dục con người ViệtNam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạocủa mỗi cá nhân" Muốn vậy trước hết người thầy cần giúp trò tự khắc phụcthiếu khuyết của bản thân mà thị trường đang rất cần như tự tin năng động,
sáng tạo…Học sinh Việt Nam còn rất thiếu tự tin so với thế giới
Trang 4HS thuyết trình về chủ đề: sản phẩm tái chế từ rác- GDCD
Trong thời đại hội nhập kinh tế và xu hướng toàn cầu hóa pháttriển mạnh mẽ như hiện nay thì khả năng thuyết phục người khác qua ngônngữ càng trở nên quan trọng Nếu chúng ta cứ mãi e ngại, giữ cho mình một
vỏ bọc và không dám thoát ra khỏi nó để tiếp xúc với một môi trường mới thìchúng ta sẽ mãi giậm chân tại chỗ, dần dần trở nên lạc hậu, lỗi thời
Học sinh rất thiếu
tự tin trong thuyết trình trước đám đông
Trang 5Nhà bác học Đác uyn khẳng định: “Loài tiến hóa không phải là loàimạnh mà là loài biết thích nghi” Năng lực ứng biến và thích nghi của conngười ngày nay càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết vì các vấn đề mớikhông ngừng nảy sinh bởi tương quan giữa chính con người với sinh cảnh của
họ trong quá trình phát triển Đại thi hào Shakepspeare từng nói rằng: “Không
có điều gì tốt hay xấu, nhưng chính cách suy nghĩ làm cho điều này xấu, điềukia tốt Muốn thất bại, hãy nghĩ như kẻ thất bại Tương tự, muốn thành công,hãy nghĩ như người thành công” Thật vậy, sự tự tin chính là chìa khóa làmnên sự thành bại của mỗi con người Điều này khiến tôi luôn trăn trở làm thếnào để giúp trò hình thành những năng lực quan trọng này trong khi học mônGDCD?
Tôi đã tìm hiểu điều đó ở một số nền giáo dục hiện đại và thấy họ rấtcoi trọng các phương pháp các kỹ thuật tự học tự chiếm lĩnh kiến thức củangười học nhằm giúp họ tự tin hình thành phát triển năng lực cá nhân Trêncác cổng trường Trung học ở Mỹ đều có khẩu hiệu: “học sinh đến trườngkhông chỉ học kiến thức mà quan trọng hơn là học phương pháp” Trong thực
tế giảng dạy tôi thấy học trò đã trở nên tự tin hơn khi được xuất hiện nhiềutrước đám đông nhất là khi thuyết trình trong giờ học môn GDCD
Chủ đề tự tin trong thuyết trình trước đám đông đã và đang rất đượcquan tâm ở tất cả các nhà trường trong việc giúp học sinh tự chiếm lĩnh kiếnthức các môn khoa học xã hội trong đó có môn GDCD, đồng thời tự rèn luyệncho học sinh kỹ năng mềm để học sinh có thể giỏi trong giao tiếp, ứng biến
từ đó có bản lĩnh tự tin giải quyết mọi khó khăn trong học tập, trong cuộcsống, sẵn sàng hội nhập, thích nghi, và ứng biến
Qua sự trải nghiệm của bản thân ở một đợt tập huấn của Bộ GD về
“LVEP” (Living Values Activities for Young Adults) - một chương trình giáodục giá trị sống, kĩ năng sống của UNICEF đã cho tôi ý thức được tầm quantrọng trong việc giáo dục GTS& KNS cho học sinh qua môn GDCD Trong
Trang 6đó có 12 giá trị sống của một công dân toàn cầu: yêu thương, khoan dung, tôntrọng, trung thực, giản dị, khiêm tốn, đoàn kết, hợp tác, trách nhiệm, hòa bình,
tự do, hạnh phúc Về kỹ năng, có 24 kỹ năng sống cơ bản: Kỹ năng tự nhậnthức, kỹ năng xác lập mục tiêu, kỹ năng biết lắng nghe, kỹ năng lập kế hoạch,
kỹ năng kiên định, kỹ năng tìm kiếm thông tin, kỹ năng hợp tác, kỹ năng phân
tích phán đoán, kỹ năng ra quyết định và cũng rất quan trọng là kĩ năng thuyết trình Bởi lẽ, đó là thao tác giúp hoc sinh tự thể nghiệm ra bên ngoài
của nhiều giá trị sống khác ( hòa nhập, hợp tác, thân thiện…); của bản lĩnh –cái tôi sẵn sàng đối mặt, sẵn sàng chịu trách nhiệm, sẵn sàng hội nhập nhưngkhông hòa tan…; từ đó mỗi cá nhân sẽ năng động trong thực hiện kỹ năng tìmkiếm thông tin, tạo dựng chiếm lĩnh cơ hội để thành công trong học tập trongcông việc…
Nhưng thực tế hiện nay do nhiều yếu tố, từ những quan niệm xã hội, sựthiếu rèn luyện cũng như không có một môi trường thực sự phù hợp để pháttriển kĩ năng sống nên phần lớn người Việt Nam nói chung và thế hệ học sinhsinh viên nói chung yếu về kĩ năng giao tiếp, cụ thể là sự tự tin khi thuyếttrình trước đám đông Đó cũng chính là một cản trở rất lớn trên con đườngchúng ta hội nhập với nhiều quốc gia trên thế giới
Môn GDCD trong trường THPT đã và đang đẩy mạnh giáodục và tự giáo dục kỹ năng mềm cho học sinh, hình thành năng lực tư duybằng con đường tự trải nghiệm cho người học từ đó bồi dưỡng năng lực hoạtđộng thực tiễn cho công dân Trước khi tôi thực hiện đề tài, kỹ năng thuyếttrình của học sinh trong trường THPT nói riêng cũng như cáctrường THPT nói chung còn chưa tốt Đa số học sinh còn thiếu tự tin Vì thếcác em gặp khó khăn hơn trong việc tự học, tự làm chủ được kiến thức dưới
sự tổ chức hướng dẫn của giáo viên và học tương tác với các bạn học sinhtrong lớp
Trang 7Xuất phát từ thực tế trên, tôi tiến hành nghiên cứu, khảo sát để thấyđược tình trạng và đưa ra một số giải pháp thiết thực cho học sinh THPTnhằm khắc phục tình trạng này, để mỗi em học sinh đều có thể tự tin trình bày
ý kiến, quan điểm của mình một cách rõ ràng, mạch lạc, tự nhiên nhất, tựchiếm lĩnh kiến thức các môn GDCD một cách hiệu quả nhất Từ đó thúc đẩy
sự tiến bộ của bản thân vầ cả kỹ năng cứng và kỹ năng mềm cho các em
B MÔ TẢ GIẢI PHÁP:
I Giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến:
Thực trạng sự thiếu tự tin trong thuyết trình trước đám đông
Tự tin giúp cho học sinh vượt qua mọi thử thách trong học tập ở trườnghọc và cuộc sống Có được điều này, chúng ta luôn tin tưởng vào năng lực củabản thân và luôn hi vọng đạt được mục tiêu của mình, thích thú thử nghiệmnhững điều mới mẻ Sự tự tin giúp học sinh tương tác được với những ngườixung quanh, dễ dàng xây dựng những mối quan hệ mới và điều này cực kìquan trọng trong thế giới hiện đại, khi mà tình bạn, sự hợp tác không chỉ góigọn trong khuôn khổ một tỉnh thành, một quốc gia
Bên cạnh số ít những học sinh thuyết trình khá tự tin, còn không
ít hiện tượng học sinh chưa tự tin chưa thành công trong thuyết trình:
* Học sinh học thiên về ghi chép, chưa thường xuyên làm quen vớiphương pháp thuyết trình trước tập thể
Thực tế có nhiều giờ học nặng nề vì những cách học này Cô đọctrò chép “nhoài mình” ra để ghi nhớ những kiến thức hàn lâm không hiểu gì
mà vẫn phải cố nhớ cố thuộctất yếu đưa đến ngộ nhận các hệ giá trị đã xảy ra
ở không ít công dân Cách học như vậy, lí luận càng trở thành lí luận suôngthậm chí còn gây những hậu quả không tốt cho học sinh Học sinh cần nhiệttình hơn với các phương pháp mới, trong đó có thuyết trình trước đám đông
Trang 8* Thực trạng các bạn học sinh đã làm quen với thuyết trình nhưng kếtquả chưa cao do thiếu tự tin
*Hậu quả : do chưa chủ động, tự tin trong thuyết trình - trải nghiệmkiến thức dẫn đến:
+ Các bạn học sinh không hiểu được hết các khái niệm, nội dungkiến thức vừa học, ít biết liên hệ thực tế vậy thì sau này khả năng vận dụngthành thạo để trở thành kỹ năng sống sẽ kém hơn
+ Các bạn học sinh không nắm rõ các khái niệm, không biết cách xử
Để nắm được chính xác hơn mức độ tự tin vào bản thân cũng như các
kĩ năng thuyết trình cơ bản, chúng tôi đã tiến hành khảo sát với các hình thứcsau:
Điều tra phiếu khảo sát, lấy ý kiến thăm dò
Quan sát công khai
* PHIẾU ĐIỀU TRA:
1 Phiếu số 1: Phiếu điều tra thực trạng
Câu hỏi
Mức độ đồng ý
Thườngxuyên(Có)
Thỉnhthoảng
Không baogiờ
( không)
Trang 10Thỉnh thoảng(không tự tin lắm
Không bao giờ
( không)Bạn có tự tin về vốn
kiến thức của mình
không?
50(10%)
339( 67,8%)
111(22,2%)
Bạn có tích cực
hoạt động tập thể
không?
156(31,2%)
237(47,4%)
107(21,4%)
Bạn có thường
xuyên phát biểu trước
đám đông không?
141(28,2%)
Trang 11- Phiếu số 2: Nguyên nhân nào khiến bạn thiếu tự tin trong thuyết trình ?
Câu hỏi Mức độ đồng ý theo số lượng
*Kết luận về thực trạng và nguyên nhân:
Dựa trên các kết quả, số liệu trên, có thể nhận thấy một thực tế rằng đa
số học sinh hiện nay rất thiếu tự tin vào bản thân, đặc biệt là khi thuyết trìnhtrước đám đông Các em coi việc bị gọi lên phát biểu là một cơn ác mộng vàluôn né tránh điều đó Đơn giản như việc đứng trên bục giảng thôi, nhiều em
đã run rẩy, sợ sệt, nói năng ấp úng, thậm chí quên hết những điều mình đãchuẩn bị trước đó Thật là đáng tiếc nếu chỉ vì những lỗi kĩ năng cơ bản nhưvậy mà các em phải nhận một kết quả không như ý muốn Trong cuộc sống,thiếu tự tin dẫn đến thiếu quyết đoán, nhút nhát và không dám đưa ra cácquyết định cần thiết và đúng đắn của đời mình, không có chính kiến, khôngdám đưa ra quan điểm Thiếu tự tin khiến người ta khó cởi mở, tự nhiên trongtrò chuyện, do đó làm giảm hiệu quả giao tiếp Có thể nói rằng, thiếu tự tin,đặc biệt trong thuyết trình, là nguyên nhân của hầu hết mọi thất bại Tôi có
Trang 12một học sinh, học Tiếng Anh năm cuối tại một trường đại học danh tiếng vềngôn ngữ tại Hà Nội 4 năm liền đứng trong top học giỏi của lớp, nhưng chưabao giờ dám xung phong trong các giở học thảo luận Kết quả là mức lươngcủa chị bây giờ thua nhiều người bạn cùng lớp ngày xưa học thua chị, nhưngmạnh dạn và tự tin
Vậy sự thiếu tự tin ấy xuất phát từ đâu ? Trước hết, chắc chắn phải
do những lỗ hổng kiến thức về lĩnh vực mà mình thuyết trình Bởi không cókiến thức, không có hiểu biết thì không thể làm chủ ngôn ngữ cũng như kiểmsoát các tình huống xảy ra Thêm vào đó, nhiều học sinh tính cách vốn nhútnhát, rụt rè, ngại giao tiếp, ngại xuất hiện trước đám đông, do đó khi thuyếttrình lại càng e dè Tình trạng này cũng là do học sinh chưa tham gia tích cựcvào các hoạt động tập thể, mà ít va chạm với mọi người thì càng khó để rènluyện sự tự tin Một phần nữa là các bạn học sinh đang sợ dư luận, sợ ngườikhác đánh giá về mình không tốt Ngay cả bản thân chúng ta cũng không ýthức được giá trị của bản thân mình, luôn nghĩ mình thua kém người khác,thậm chí không chắc chắn vào những điều mình đang nói thì làm sao thuyết
phục được người khác tin ý kiến, quan điểm của mình Nhưng nguyên nhân quan trọng nhất, cũng là điều mà đa số học sinh đang rất thiếu, đó chính
là kĩ năng thuyết trình Chúng ta có kiến thức trong tay, không ngại đám
đông, nhưng không biết làm thế nào để trình bày quan điểm của mình sao chocuốn hút, hấp dẫn và thuyết phục nhất Các trường học thì vẫn nặng về kiếnthức mà việc phát triển kĩ năng bị xem nhẹ, học sinh không có một môitrường thực sự phù hợp và cởi mở để rèn luyện thuyết trình, cũng như không
có người hướng dẫn, định hướng phù hợp để biết phương pháp nào thực sựhiệu quả với bản thân Bởi vậy mà sự thiếu tự tin khi thuyết trình trước đámđông cũng là một điều tất yếu
II Giải pháp sau khi có sáng kiến
* Nội dung khái quát
Trang 131 Thuyết trình là gì?
2 Khi nào nên cho học sinh thuyết trình trong môn GDCD?
3 Các bước để học sinh thuyết trình thành công môn GDCD( có VD minh họa)?
4 Một vài lưu ý cần thiết?
* Nội dung chi tiết:
1 Thuyết trình là gì?
Thuyết trình là quá trình truyền đạt thông tin bằng ngôn ngữ nhằm đạtđược các mục tiêu cụ thể Còn tự tin là tự nhận biết được giá trị và sự quantrọng của bản thân Cảm nhận được bản thân mình có năng lực, có tráchnhiệm, có giá trị và những tư tưởng khác mà bạn tạo ra cho chính mình lànhững yếu tố cơ bản của sự tự tin Tự tin trong thuyết trình là sẵn sàng trìnhbày tư tưởng của mình cho người khác qua lời nói, ánh mắt, hình thể và nhiềungôn ngữ không lời khác một cách mạch lạc, rõ ràng, tự nhiên và đủ sức
thuyết phục
Sự tự tin trong thuyết trình được tạo nên bởi hai yếu tố : kiến thức và kĩnăng Trong đó, kĩ năng thuyết trình được xếp vào 1 trong 24 kĩ năng sống cơbản của một công dân toàn cầu Khả năng thuyết trình tốt không chỉ giúp bạnđạt được những mục đích giao tiếp của mình mà nó còn nâng cao khả năngtruyền thông của bản thân, đem lại nhiều thiện cảm và ấn tượng với người đốidiện, nâng tầm vị thế của bản thân Đó là tiền đề để bạn có được một côngviệc tốt, một mối quan hệ thân thiện, một cơ hội khẳng định bản thân và tiến
xa hơn nữa trong sự nghiệp
Để xem khả năng thuyết trình quan trọng như thế nào, chúng ta hãycùng đọc một mẩu tin thực tiễn đầy tính thời sự sau :
" Trong năm 2006 vừa qua, cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton thu đượckhoảng 10 triệu USD nhờ việc diễn thuyết Sức lao động của ông thật đáng
Trang 14nể Hầu như ngày nào ông cũng đăng đàn, cả năm ông đã diễn thuyết 352buổi, nhưng chỉ khoảng 20% số buổi có nhận tiền thù lao cá nhân, còn lại đềumiễn phí hoặc sung vào Quỹ Clinton, dùng chi cho việc phòng chống bệnhAIDS và chống nạn đói trên toàn cầu Ông Clinton nhận thù lao là các tổchức, công ty khoa học kỹ thuật, hãng kinh doanh thực phẩm… với mức150.000 USD/buổi Trong đợt đi diễn thuyết qua một loạt nước: Anh, Ireland,Australia, Newzealand mới đây ông đã nhận được 1,6 triệu USD SangCanada một ngày ông đăng đàn 2 buổi, thu được 475.000 USD, nhiều hơn gấpđôi một năm lương Tổng thống trước đây Mùa Thu năm ngoái, khi diễnthuyết tại bang Kentucky, ông Clinton đã nói: “Trước khi rời Nhà Trắng, tôichả có đồng nào riêng, còn nay tôi là một triệu phú và cũng là người được cácđảng viên Đảng Cộng hòa ở Washington yêu mến nhất Năm nào tôi cũngđược giảm thuế dù tôi chẳng hề yêu cầu”
( Trích bài phỏng vấn cựu Tổng thống Mĩ Bill Clinton trên kênh truyềnhình ABC News)
Rõ ràng, khả năng thuyết trình không chỉ giúp Bill tăng thu nhập cánhân, được mọi người xung quanh tôn trọng mà đó còn là điều kiện để ông cóthể giúp đỡ cộng đồng rất ý nghĩa
Những lãnh tụ hay chính khách nổi tiếng thế giới đều có kỹ năng thuyếttrình rất giỏi:
Trang 15
Bác Hồ Phi đen- Diến giả nổi tiếng nhất
Mới đây bài phát biểu của cựu tổng thống Mỹ - Obama tại Việt Nam đã
có tầm ảnh hưởng và thu hút mạnh mẽ mỗi trái tim Việt Nam nhất là giới trẻ;góp phần tăng thêm tình hữu nghị Việt Mỹ phát triển thêm quan hệ ngoại giaogiữa hai nước
Thuyết trình tốt rất có giá trị ví dụ như:
+ mở mang kiến thức,
+ thu phục nhân tâm,
+ rút ngắn khoảng cách…
+ kết nối hợp tác
Trang 16+ phát triển bản thân
+ kiến tạo giá trị mới cho cộng đồng…
Giáo sư Hoàng Chí Bảo – Obama tại Việt Nam
( thuyết trình bằng cả trí tuệ và trái tim)
* Tóm lại: kỹ năng thuyết trình tốt mở ra cánh cửa mới cho sự pháttriển cưa mỗi cá nhân, được xem như chìa khóa của mọi sự đột phá, chiếmlĩnh kiến thức, cơ hội để thành công trong con đường học vấn và phát triển sựnghiệp của mỗi con người
Với các bạn học sinh, sự tự tin trong thuyết trình sẽ giúp các bạn tựtin trong chiếm lĩnh kiến thức, làm chủ kiến thức, chủ động học tập, năngđộng sáng tạo…thành công hơn trong học tập và cuộc sống
2 Khi nào nên cho học sinh thuyết trình trong môn GDCD?
- Theo tôi tốt nhất là khi dạy học theo chủ đề, tích hợp liên môn và bài tập dự
án giao trước ở nhà
- Ngoài ra có thể khuyến khích các em thuyết trình trước lớp về các vấn đề
nhỏ của bài học sau khi đã làm việc nhóm
Trang 17- Thậm chí có thể cho học sinh thuyết trình theo các câu hỏi, tình huống có
vấn đề trong kiểm tra bài cũ về nhà, trong phát biểu ý kiến về các câu hỏi
mở, trong khi các em tương tác phản biện trên lớp lẫn nhau…
3 Các bước giúp học sinh thuyết trình thành công môn GDCD( có VD minh họa)?
*Gồm 3 bước:
Bước 1: Tổ chức cho học sinh chuẩn bi trước khi thuyết trình
Bước 2: Thực hiện thuyết trình và các việc trong khi thuyết trình
Bước 3: Tham vấn, nhận xét, đánh giá, phản biện, giúp học sinh tiến bộ
* Chi tiết các bước:
Như chúng ta cũng biết rằng, sự tự tin ấy không phải tự nhiên mà có, nó
là sản phẩm của một quá trình rèn luyện và tự hoàn thiện lâu dài Khôngthể phủ nhận rằng một số người có khả năng thiên bẩm về sự tự nhiên,tức là khả năng cuốn hút người khác bằng ngôn ngữ và sự dạn dĩ cầnthiết trước đám đông, nhưng đó mới chỉ là một trong những yếu tố cơbản ban đầu Một sự tự tin thực sự chỉ toát ra từ một con người có kiếnthức, có bản lĩnh và một tâm lí vững vàng để sẵn sàng đối mặt với mọitrường hơp Bởi vậy, chúng ta hoàn toàn có thể bổ sung được những kĩnăng ấy bằng sự luyện tập với một quyết tâm và một động cơ đúng đắn.Xuất phát từ kinh nghiệm giảng dạy của bản thân cũng như sưu tầm, tôixin mạnh dạn đề xuất một số giải pháp khắc phục sự thiếu tự tin trongthuyết trình trước đám đông rất đơn giản, không chỉ học sinh THPT mà
ai cũng có thể thực hiện mọi lúc, mọi nơi mà lại vô cùng hiệu quả
Bước 1: Tổ chức cho học sinh chuẩn bị trước khi thuyết trình
Trang 18a Học tập để hoàn thiện bản thân
Nguyên nhân chính khiến học sinh cảm thấy thiếu tự tin khi thuyết trìnhtrước đám đông trong môn GDCD là do thiếu sự chuẩn bị tốt và không chắcchắn vào nền tảng kiến thức của mình Cách duy nhất để khắc phục tình trạngnày là học tập thật chăm chỉ, rèn luyện thường xuyên để bổ sung những lỗhổng trong hiểu biết của mình Chỉ khi có kiến thức trong tay và hoàn toànlàm chủ lĩnh vực đó, chúng ta mới kiểm soát ngôn ngữ của mình và không gì
có thể khiến chúng ta rụt rè hay e ngại
Hãy bắt đầu từ sự tự trải nghiệm các kỹ năng giao tiếp và hoạt động họctập giao lưu tập thể, cũng như làm việc nhóm:
Bởi vậy, chúng ta hoàn toàn có thể bổ sung được những kĩ năng ấybằng sự luyện tập, trui rèn, một quyết tâm và một động cơ đúng đắn Xuấtphát từ kinh nghiệm của bản thân cũng như sưu tầm, học tập từ những người
đi trước, trên cơ sở thực tế của các bạn học sinh hiện nay, tôi xin mạnh dạn đềxuất một số giải pháp khắc phục sự thiếu tự tin trong thuyết trình trước đámđông rất đơn giản, ai cũng có thể thực hiện mọi lúc, mọi nơi mà lại vô cùnghiệu quả
Nếu có điều kiện, hãy tổ chức cho các em tham gia các chương trìnhhuấn luyện kĩ năng thuyết trình và diễn thuyết trước công chúng Các câu lạc
bộ, các lần sinh hoạt đội, nhóm của bạn sẽ là môi trường tuyệt vời cho bạn cải
Trang 19thiện dần những kỹ năng nói trước đám đông Câu lạc bộ Toastmaster lànhóm trên khắp đất nước (và thế giới) dành riêng để giúp các thành viên nângcao kỹ năng nói trước công chúng của họ Nhóm gặp nhau trong bữa ăn trưahoặc sau giờ làm việc để thay phiên nhau cung cấp các cuộc đàm phán ngắn
về một chủ đề được lựa chọn Bạn càng tích cực hoạt động trong những nhómnày, bạn càng có thêm cơ hội cải thiện mình sau mỗi lần như vậy Bởi vậy,bạn nên xem xét việc gia nhập một câu lạc bộ ngay từ bây giờ để trở thànhmột nhà hùng biện xuất sắc ngay khi tìm kiếm được một môi trường phù hợpvới bản thân Đừng ngần ngại, bởi khi bạn không dám thử một điều mìnhchưa bao giờ làm thì bạn không thể đạt được những thành công mà bạn chưabao giờ chạm tới
b) Giúp học sinh tự biết rõ mình đang ở đâu
Chúng ta không tự tin vì chúng ta cảm thấy mình đang thua kém ngườikhác Vậy nên một điều rất quan trọng là chọn cho mình một điểm nhìn chínhxác để biết mình đang ở đâu, mình là Ai, mình thua ai và hơn ai những điểm
gì Chúng ta cần hiểu tính cách, nhu cầu, mục tiêu, sở thích, ưu điểm, nhượcđiểm,… nhận rõ “Giá trị” của chính mình Vì chỉ khi ta biết Giá trị của chính
ta, ta mới tự tin trong giao tiếp với người khác Ai cũng có giá trị riêng Chỉ
có điều chúng ta có nhận ra và trau dồi cho những giá trị đó không Tin vàobản thân mình và luôn tự nhắc nhở rằng “Chắc chắn tôi sẽ làm được” là chúng
ta đã có trong tay 50% của sự thành công khi thuyết trình trước đám đông
c) Chuẩn bị nội dung bài thuyết trình GDCD 1 cách có chọn lọc và sắp xếp nội dung theo trình tự logic
Việc học sinh luôn cảm thấy thông tin nào cũng quan trọng, cũng cầnthiết phải đưa vào, "không nỡ" loại bỏ đi những thông tin mà các em đã dàycông tìm kiếm Điều này sẽ dẫn tới bài thuyết trình của các em trở nên loãng
Sẽ không thể trình bày hết 80 trang tài liệu cho 1 buổi thuyết trình chỉ kéo dài
10 phút được Hãy huy động sức mạnh của nhóm cộng tác để chọn lọc nội
Trang 20dung : Ví dụ như khi chuẩn bị nội dung thuyết trình về chủ đề lòng yêu nướchoặc ‘lòng khoan dung’’có thể tổ chức cho học sinh làm việc nhóm để chọnnội dung logic theo sơ đồ tư duy hoặc bài luận như sau :
Logic bài thuyết trình theo SĐ tư duy hoặc bài luận
Giáo viên cần hướng dẫn học sinh cách sắp xếp thông tin theo mức độquan trọng với chủ đề cần thuyết trình sẽ giúp các em dễ dàng loại bỏ đượcnhững thông tin ít quan trọng và dành thời gian cho việc trình bày các thôngtin đã được chọn lọc Đây là 1 trong những kỹ năng thuyết trình được các diễngiả áp dụng khá nhiều hiện nay Sự logic của bài thuyết trình sẽ lôi kéo ngườinghe cố gắng thu thập những thông tin quan trọng Trình tự của bài thuyếttrình cũng sẽ giúp các em không cần học thuộc như một con vẹt mà vẫn có thểtriển khai đầy đủ các ý bằng ngôn ngữ tức thời
Luôn tư duy tích cực:
Cần giúp cho học sinh thường xuyên suy nghĩ tích cực về 1 vấn đề, tạocho mình những trạng thái hưng phấn về tâm lý trước khi bắt đầu buổi thuyếttrình sẽ giúp các em vượt qua nhiều rào cản về tâm lý khi nói trước đám đông.Khi các em tư duy tích cực và tưởng tượng về những điều tích cực sẽ diễn ratrong buổi thuyết trình của mình, các em sẽ hình dung rõ hơn các tình huống
và xử lý chúng một cách dễ dàng
Trang 21Có thể hướng dẫn các em tiến hành chuẩn bị và ghi nhớ nội dung chínhcủa bài thuyết trình theo sơ đồ tư duy dạng như sau:
Chuẩn bị bài TT theo nhóm GV tham vấn
d) Chuẩn bị tâm thế và tập bài thuyết trìnhGDCD từ trước
Hãy dành ít phút thư giãn: Ngay cả khi bài trình bày của các em đãđược chuẩn bị sẵn và vừa khít với thời gian dự kiến diễn ra thì việc các embiết cách tận dụng những quãng nghỉ để chèn vào đó những mẩu truyện cườingắn hay một câu nói nhẹ nhàng nào đó sẽ là một cách tuyệt vời để giúpngười nghe cảm thấy thoải mái hơn Điều này đặc biệt quan trọng nếu buổithuyết trình GDCD của các em chứa nhiều thông tin Tuy nhiên cũng cần lưu
ý cho các em để duy trì sự cân bằng, không nên sử dụng nó quá nhiều vì cóthể làm cho người nghe quên đi những nội dung mà các em muốn truyền tải
Tập bài thuyết trình ở nhà hoặc bất cứ nơi đâu các em thấy dễ chịu,thoải mái như trước gương, gia đình mình, thầy cô hay bạn bè Hãy bắt đầuvới việc nói chuyện với chính mình trong gương để chú ý vào ánh mắt, khẩu
Trang 22hình cũng như cơ mặt Đôi khi chúng ta không thể kiểm soát những biểu cảm
tự phát trên gương mặt mình Bởi vậy, tự quan sát trước hoặc nhờ người khácđánh giá là một cách hữu hiệu để lường trước những hình ảnh có thể sẽ xuấthiện của mình Sau đó, sử dụng một máy ghi âm và lắng nghe chính mình.Ngoài ra, các em có thể quay phim phần trình bày và phân tích kĩ lưỡng đểthấy được điểm mạnh, điểm yếu của bản thân
Chuẩn bị trả lời câu hỏi cũng như sẵn sàng cho mọi tình huống có thểxảy ra Dù các em chuẩn bị kĩ thế nào thì cũng có thể xảy ra lỗi Đây là tìnhhuống không thể tránh khỏi, và việc ta cần làm là hướng dẫn các em lờ đi tất
cả những điều đó Không ai biết chúng ta định nói gì, và khán giả cũng khôngquá chú trọng vào những sơ suất trong phát âm Vậy nên, kể cả khi các emkhông thể nhớ nổi một điều gì rất quan trọng trong phần chuẩn bị của mình,hãy tiếp tục với những gì đang có trong đầu và triển khai ý tứ một cách mạchlạc nhất có thể
Ngoài ra những câu hỏi được tương tác từ phía các bạn hoặc thầy côcũng cần được các em tính đến trước khi thuyết trình
Bước 2 Trong khi thuyết trình môn GDCD học sinh thực hiện:
Những chi tiết nhỏ tạo nên một thành quả lớn Muốn cho người khác bịthuyết phục bởi phần thuyết trình của mình, chúng ta cần giúp học sinh nắmvững những nguyên tắc cơ bản sau trong giao tiếp:
a.Trình bày ngắn gọn và thuyết phục