XÃ HỘI HỌC ĐẠI CƯƠNG Câu 1: Dùng một trong những lý thuyết xã hội học thích hợp mà bạn biết để giải thích một hiện tượng văn hóa. (Tự chọn) Câu 2: Hãy phân tích ưu việt của phương pháp xã hội học trong nghiên cứu khoa học xã hội.
Trang 1XÃ HỘI HỌC ĐẠI CƯƠNG
Câu 1: Dùng một trong những lý thuyết xã hội học thích hợp mà bạn biết để giải thích một hiện tượng văn hóa (Tự chọn)
Câu 2: Hãy phân tích ưu việt của phương pháp xã hội học trong nghiên cứu khoa học xã hội
Trang 2Bài làm
Câu 1: Dùng một trong những lý thuyết xã hội học thích hợp mà bạn biết để giải thích một hiện tượng văn hóa
Tổng quát về lý thuyết xã hội học, có ba thuyết chính đó là thuyết chức năng cấu trúc, thuyết tân chức năng và thuyết xung đột Trong bài làm của mình tôi xin sử dụng hệ thống văn hóa trong thuyết chức năng cấu trúc của Talcott Parsons để giải thích một hiện tượng văn hóa
Muốn sử dụng thuyết chức năng cấu trúc để diễn giải chúng ta cần hiểu rõ bản chất của lý thuyết từ đó vận dụng vào đời sống Robert nisbet lý luận rằng thuyết chức năng cấu trúc “không nghi ngờ gì nữa, là thể lý thuyết quan trọng nhất trong các môn khoa học xã hội trong thế kỷ hiện nay” Kingley David đưa ra lập trường cho rằng thuyết chức năng cấu trúc ở mọi
dữ liệu và mục tiêu, đồng nghĩa với xã hội học Alvin Gouldner có quan điểm hoàn toàn giống khi ông ta tấn công xã hội học phương Tây thông qua phân tích phê phán các lý thuyết chức năng cấu trúc của Talcott Parsons Parson xem văn hóa là lực lượng chính liên kết các nhân tố khác nhau của
xã hội hoặc theo từ ngữ của ông hệ thống hành động Văn hóa dàn xếp giữa các actor và hòa hợp cá tính với các hệ thống xã hội văn hóa có khả năng đặc biệt để trở thành, ít nhất phần nào, một thành tố của các hệ thống khác
Do vậy hệ thống xã hội , văn hóa được hệ thống bao hàm trong các tiêu chí giá trị, và hệ thống cá tính của nó được chủ quan hóa bởi actor Nhưng hệ thống văn hóa không chỉ đơn giản là một phần của các hệ thống khác nó cũng là một tồn tại riêng biệt dưới hình thức nguồn dự trữ xã hội về kiến thức, các biểu tượng và các ý tưởng Các khía cạnh này của hệ thống là có
Trang 3sẵn đối với các hệ thống xã hội và cá tính, nhưng chúng không trở thành một
bộ phận của hệ thống đó
Parson xác định hệ thống văn hóa như đã làm với các hệ thống khác của ông, trong phạm vi tương quan của nó đối với các hệ thống hành động khác Do vậy , văn hóa được xem là một hệ thống định hình , có trật tự về các biểu tượng là các đối tượng của sự định hướng đối với các actors, các khía cạnh chủ quan hóa của hệ thống cá tính, và các khuôn mẫu được thể chế hóa trong hệ thống xã hội vì nó có tính biểu tượng và chủ quan rất cao, văn hóa dễ dàng được chuyển giao từ một hệ thống này sang hệ thống khác, hay nói cách khác nó có tính lan truyền rất mạnh, văn hóa có thể di truyền từ
hệ thống xã hội này sang hệ thống xã hội khác thông qua sự truyền bá, từ hệ thống cá tính này sang hệ thống cá tính khác thông qua sự học hỏi và xã hội hóa Tuy nhiên đặc tính biểu tượng chủ quan cũng tạo cho nó một đặc điểm khác, khả năng kiểm soát các hệ thống hành động khác của Parsons đi đến chỗ cho bản thân ông là một nhà văn hóa quyết định luận
Tôi xin được lấy một ví dụ để minh họa cho hệ thống văn hóa trong thuyết của Parsons : Từ cuối năm 2006 trên kênh Disney của Mỹ đã xuất hiện một bộ phim âm nhạc do công ty Walt Disney sản xuất, bộ phim đó mang tên High School Musical , mở đầu cho sê- ri phim High School Musical, và nó đã nhanh chóng trở thành bộ phim thành công nhất trong các phim nguyên bản của kênh Disney Chanel, và các phần tiếp theo của bộ phim đã được sản xuất theo yêu cầu của khán giả, dự định phần 4 của bộ phim sẽ được công chiếu vào năm 2010
High School Musical là bộ phim của Disney chanel được xem nhiều nhất trong năm 2006 với 7,7 triệu người xem khi phim công chiếu ở Mỹ, ở Anh đã có 789.000 lượt người xem (và tổng cộng 1,2 triệu người xem trong suốt tuần đầu tiên), đưa bộ phim trở thành chương trình được xem nhiều thứ
Trang 4hai trên Disney Channel (Anh) năm 2006 Ngày 29 tháng 12, 2006, bộ phim trở thành phim nguyên gốc của kênh Disney đầu tiên được phát sóng trên BBC High School Musical đã có được trên 225 triệu người xem trên toàn thế giới Và đặc biệt bộ phim không chỉ thu hút được tầng lớp teen mà còn thu hút được cả những khách hàng khó tính nhất
Vậy High School Musical là gì? Chắn hẳn các bậc phụ huynh khi nghe xong sẽ không khỏi băn khoăn và tò mò xem vì sao bộ phim này lại có sức hấp dẫn con mình đến thế !
Với cốt truyện được đánh giá bởi tác giả và nhiều nhà phê bình thì đây
là sự phỏng theo hiện đại cốt “Romeo và Juliet” vẫn là mô típ phim đã cũ,
đó là một câu chuyện tình cảm nhẹ nhàng giữa hai học sinh trung học Gabriella Montez( Vanessa Hudgens) và Troy Bolton( Zac Efron) Gabriella
là một nữ sinh khá xinh đẹp và rụt rè, là một thần đồng Toán học còn Troy là một ngôi sao bóng rổ trường East hight, họ tình cờ gặp nhau trong kỳ nghỉ giáng sinh tại khu trượt tuyết, trong cuộc thi hát karaoke họ tình cờ là một cặp hát đôi ăn ý, "Start of Something New” là bài hát mà hai người đã thể hiện trong lần gặp đầu tiên ấy
Tình cờ mẹ của Gabriella phải chuyển công tác đến Mexico và ngôi trường mà cô theo học đó chính là nơi mà Troy đang dẫn dắt đội bóng rổ có cái tên rất kì lạ “mèo hoang” Đôi bạn trẻ đã gặp lại nhau và bắt đầu trò chuyện , họ cùng nhau tâm sự về những sở thích chung, ca hát là những khả năng đặc biệt ngoài luồng mà cả hai người cùng đam mê, có lẽ ca hát với họ
là một niềm yêu thích khá sa xỉ trong ngôi trường không hề tồn tại khả năng đặc biệt của mỗi người Mỗi thành viên trong trường chỉ được tham gia một câu lạc bộ và câu lạc bộ bóng rổ được coi là một câu lạc bộ khá mạnh của trường East hight Những thành viên trong câu lạc bộ được hưởng những đặc quyền riêng, và những thành viên trong câu lạc bộ bóng rổ thì không hề
Trang 5thích câu lạc bộ kịch và khoa học, đó là điều vẫn diễn ra trong những khóa học trước, đó là điều cố hữu khó thay đổi
Nhưng khi Gabriella xuất hiện, cuộc sống của Troy bị xáo trộn, Troy không còn đam mê bóng rổ như trước, thay vì chỉ biết đến bóng rổ, giờ cậu
ta đã biết thể hiện cái tôi của mình, cậu ta dám thể hiện niềm đam mê riêng của mình đi ngược lại lịch sử của ngôi trường mà cậu ta đang theo học, đó là một thành viên của đội bóng rổ cũng có khả năng ca hát!!
Vô tình đi theo niềm mơ ước của mình Troy đã làm ông bố của cậu ta nổi giận, với ông ta danh dự của đội bóng là tất cả, không có gì hơn được những trận đấu, và điều ông ta cho là tốt nhất đối với con mình đơn giản là luyện tập và thi đấu, trong mắt nhân vật người cha thì Troy là một vận động viên chứ không phải một chàng trai, tự lúc nào đó có lẽ người cha đã đánh đồng tuổi trẻ của con trai mình với chính mình, nhưng sự thực là ông ta đang huyễn hoặc chính bản thân mình mà quên đi rằng Troy đã đến tuổi trưởng thành cậu ta đã không còn bé để ép mình theo một khuôn phép nhất định, đã đến lúc cậu ta cần sống vì cái tôi của mình, và cô bạn Gabriella chỉ như một dao động cùng nhịp đúng lúc đánh thức niềm khao khát ca hát tồn tại sẵn có bên trong con người Troy
Đôi bạn trẻ đã gặp thật nhiều khó khăn trên chặng đường đi tìm kiếm niềm đam mê cho riêng mình, với ngôi sao bóng rổ Troy thì áp lực đó là từ ông bố huấn luyện viên, và những thành viên trong đội bóng, còn với Gabriella thì đó là áp lực tù những thành viên trong câu lạc bộ khoa học, và
sự hiểu lầm tai hại, không ai thừa nhận tài năng của cô ở lĩnh vực âm nhạc, vậy đôi bạn trẻ sẽ tìm cách gì để thoát ra khỏi sự áp đặt vốn có ấy, bộ phim hấp dẫn người xem bởi tiết tấu vui nhộn và đặc biệt bởi thể loại phim ca nhạc, kết thúc nhẹ nhàng và hợp lý, mọi việc sẽ diễn ra suôn sẻ nếu như chúng ta chấp nhận những cái mới, đó chính là thông điệp mà bộ phim muốn
Trang 6gửi tới, nhẹ nhàng nhưng chứa đựng nhiều giá trị theo đúng phong cách của phim Mỹ, từ cách dàn dựng cho đến lời thoại tất cả như một guồng xoáy khiến cho khán giả bị xoay theo bộ phim và không cảm thấy nhàm chán, điều quan trọng hơn đó là chúng ta chấp nhận thể loại phim âm nhạc, điều tôi muốn đề cập đến ở đây đó là giá trị thực sự của High School Musical, một cốt truyện hết sức bình thường nhưng chứa đựng giá trị đạo đức, mặt khác nó cũng là giá trị văn hóa của Mỹ,khi xem High School Musical chúng
ta không thể nhầm lẫn với bất kỳ bộ phim âm nhạc nào khác bởi chính bản thân nó đã tự tạo ra cho mình một biểu tượng riêng và khi người ta nhắc đến thể loại phim âm nhạc của Mỹ có nghĩa họ đang nói đến High School Musical
Tôi muốn lấy hiện tượng văn hóa trên để làm ví dụ trong bài của mình bởi sau High School Musical ở Việt Nam cũng xuất hiện một bộ phim
“Những giấc mơ hồng” do nam ca sỹ Đăng Khôi thủ vai chính, ở Trung Quốc cũng xây dựng bộ phim theo tip High School Musical Sau sự thành công của High School Musical hãng Wall Disney cũng đã sản xuất hàng loạt
bộ phim ăn theo dòng phim này Theo như hệ thống văn hóa của Parson thì
ta có thể xem High School Musical như một biểu tượng, và nó dễ dàng chuyển giao từ hệ thống này sang hệ thống khác, thông qua sự truyền bá và học hỏi lẫn nhau giữa các nước phương Đông và phương Tây
High School Musical chỉ là một ví dụ điển hình cho sự lan truyền văn hóa,
về một biểu tượng nhỏ trong ngành điện ảnh Mỹ
Câu 2 : Phân tích ưu việt của phương pháp xã hội học trong nghiên cứu khoa học xã hội
Muốn biết được tính ưu việt của phương pháp xã hội học, ta cần phải hiểu phương pháp xã hội học là gì? Cũng giống như bất kỳ môn khoa học
Trang 7nào, việc nghiên cứu xã hội học cũng thường bắt đầu từ việc xác định các quan điểm nghiên cứu hay là phương pháp luận nghiên cứu
Xã hội giống như một thực thể, có đời sống có sự vận động và phát triển liên tục theo những quy luạt khách quan, vốn có của nó Bằng cách tiếp cận xã hội đa diện, xã hội học đã chứng tỏ được giá trị cao của nó, không chỉ với các ngành khoa học nghiên cứu mà nó còn thể hiện tính ưu việt của mình
ở các nghành khoa học khác như lịch sử, khoa học chính trị, tâm lý , nhân chủng học, doanh thương
Nghiên cứu xã hội học là nghiên cứu về sự tương tác giữa người và người trong đời sống xã hội, mối tương tác này liên quan đến toàn bộ nền văn hóa rộng lớn, với sự di động và biến chuyển của cơ cấu xã hội Do vậy nghiên cứu xã hội học có ý nghĩa và tầm quan lớn lao đối với nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống con người Muốn nghiên cứu được xã hội học chúng
ta cần có những phương pháp cơ bản đó là phương pháp định tính, và phương pháp định lượng, các phương pháp này giúp ta có cái nhìn mới mẻ
về xã hội, giúp chúng ta có kiến thức và những phương pháp riêng để tự khảo sát, tìm hiểu vị trí đích thực của bản thân trong các nhóm xã hội, từ đó
mà tự điều chỉnh thích ứng với sự mong đợi của xã hội
Có hai kiểu phương pháp nghiên cứu xã hội học đó là phương pháp nghiên cứu định tính và phương pháp nghiên cứu định lượng
Phương pháp nghiên cứu định tính:
Phương pháp phỏng vấn
Phương pháp phân tích nguồn tài liệu
Phương pháp nghiên cứu định lượng:
Phương pháp chọn mẫu
Phương pháp quan sát
Trang 8Phương pháp nghiên cứu định tính cung cấp thông tin toàn diện về các đặc điểm môi trường xã hội nơi nghiên cứu được tiến hành Qua phương pháp định tính đặc biệt là phỏng vấn sâu đời sống xã hội được nhìn nhận như một chuỗi các sự kiện liên kết chặt chẽ với nhau mà cần được mô tả một cách đầy đủ để phản ánh được cuộc sống thực tế hàng ngày
Nghiên cứu định tính giúp cho việc nghiên cứu được linh hoạt hơn và có tính biện chứng cao hơn, phương pháp này giúp ta phát hiện nhưng chủ đề quan trọng mà các nhà nghiên cứu có thể chưa bao quát được nó Trong nghiên cứu định tính một số câu hỏi nghiên cứu có thể được điều chỉnh cho phù hợp khi những thông tin mới xuất hiện trong quá trình thu thập Đó là điều khác biệt cơ bản giữa phương pháp định tính và định lượng
Phương pháp nghiên cứu định lượng: có thể nghiên cứu chi tiết hơn, nhưng mất nhiều thời gian
Tóm lại xã hội luôn luôn thay đổi và vận động, nhờ tính ưu việt của phương pháp xã hội học mà chúng ta có thể hiểu rõ được bản chất của xã hội, dựa trên kết quả mà các phương pháp đem lại chúng ta có thể đưa ra những kế hoạch một cách khách quan hơn, sát với thực tế hơn