SK một số trò chơi môn khoa học, lịch sử, địa lý lớp 4,5

A. MỤC ĐÍCH, SỰ CẦN THIẾT Dạy học là việc làm đem đến cho người học tiếp cận tri thức thông qua Nghe, nhìn, thực hành, hiểu, biết và vận dụng. Dạy học như thế nào để người học tiếp cận tri thức một cách nhanh nhất, dễ hiểu nhất, dễ nhớ nhất và dễ vận dụng nhất. Học mà cảm thấy thoải mái, hứng thú không bị gò ép đó là mục tiêu đặt ra cho những người làm công tác giảng dạy. Muốn thực hiện được mục tiêu đó đòi hỏi người làm công tác giảng dạy phải biết kết hợp vận dụng đa dạng hóa các hình thức học tập của người học. Dạy học bằng “Phương pháp trò chơi” là một trong những phương pháp có nhiều ưu điểm đang được áp dụng rộng rãi trong các cấp học, ngành học hiện nay. Quá trình học tập tìm hiểu kiến thức mới cũng như củng cố, ôn tập, hệ thống các kiến thức mà học sinh đã được học trong chương trình thông qua hoạt động trò chơi không những giúp học sinh lĩnh hội kiến thức một cách chủ động, mở mang tầm hiểu biết của mình mà còn tạo nên không khí vui tươi, nhẹ nhàng gây sự chú ý, hứng thú trong học tập . Dạy học bằng “Phương pháp trò chơi” được coi là một sân chơi bổ ích, lành mạnh thu hút tất cả mọi đối tượng học sinh cùng tham gia. Để có những tiết học diễn ra nhẹ nhàng, sôi nổi, sinh động, hấp dẫn mà đạt được kết quả cao đòi hỏi người giáo viên luôn luôn tìm tòi, sáng tạo những ý tưởng mới, những phương pháp dạy học hay nhằm phát huy tính tích cực chủ động của học sinh .Trò chơi trong học tập cũng vậy, phải luôn luôn sáng tạo tìm đến những cái hay, cái mới, gắn với mục tiêu của bài học, gần gũi gắn liền với với thực tế và cuộc sống xung quanh của các em, có như vậy thì trò chơi mới phát huy được tính năng, tác dụng và không gây sự nhàm chán đối với các em . Nhìn lại chặng đường trong những năm gần đây, trò chơi trong dạy học được đề cao và phát huy áp dụng rộng rãi mang lại hiệu quả tương đối khả quan. Đặc biệt, rất nhiều giáo viên biết vận dụng linh hoạt và khá thành công trong các khâu tổ chức cũng như cách thiết kế trò chơi.Tuy nhiên, cũng không ít giáo viên đang còn lúng túng, bế tắc chưa biết cải tiến trò chơi bằng cách nào, cứ xoay quanh những trò chơi quen thuộc, lặp đi, lặp lại nhiều lần dẫn đến gây ra nhàm chán đối với các em. Thậm chí, khi bắt đầu tổ chức trò chơi học sinh đã đoán ngay được nội dung của trò chơi. Chính vì lẽ đó mà trò chơi mất đi sự hấp dẫn, lôi cuốn, không thu hút tính tò mò, tính tư duy, “bí mật” khám phá của các em . Thiết nghĩ, các chương trình như: đường lên đỉnh Ôlympi–a, ai là triệu phú, đấu trường 100, chiếc nón kì diệu, rung chuông vàng, đấu trí ,…thực sự là những sân chơi bổ ích, lành mạnh cho mọi đối tượng . Người chơi muốn dành được phần thắng về mình phải có lượng kiến thức khá sâu rộng. Mặt khác, ngày nay các cuộc thi học sinh giỏi, thi tìm người thắng cuộc…, đều đổi mới hình thức thông qua việc lật mở các ô chữ, HS sẽ được củng cố lại các kiến thức trong từng bài học hoặc kiến thức trong nhiều bài ( bài ôn tập) .Vây tại sao chúng ta không vận dụng những trò chơi này vào trong dạy học? Để thực hiện mục tiêu giáo dục của Bộ GD ĐT đã đặt ra: Giáo dục cho HS Tiểu học là phải giáo dục toàn diện, không coi trọng môn chính hay môn phụ. Bởi vậy cùng với các môn học khác, môn thuộc lĩnh vực khoa học đã góp phần không nhỏ vào việc hình thành và phát triển toàn diện cho HS. Để có cơ sở tạo nên nền móng vững chắc ngay từ những buổi đầu tiên, những người làm công tác giảng dạy cần tạo mọi điều kiện để các em giao lưu tìm hiểu kiến thức và làm quen với các hoạt động trò chơi mang đầy kịch tính, hấp dẫn này. Trò chơi tuy diễn ra trong một khoảng thời gian nhất định nhưng đạt kết quả tương đối khả quan, thông qua hoạt động trò chơi các kiến thức được các em lưu lại trong bộ nhớ khá lâu. Hoạt động trò chơi mang tính thi đua để củng cố kiến thức vì vậy các em có thể tìm hiểu kiến thức trước ở nhà, mọi lúc, mọi nơi, trong nhà trường hay ngoài xã hội, tìm hiểu kiến thức trong sách giáo khoa, sách tham khảo, học ở cha mẹ, anh chị, bạn bè, trên ti vi, trên báo chí …và rất mong đến lớp để được thầy cô tổ chức hoạt động trò chơi để có cơ hội thi đua với bạn mình. Mặt khác, quá trình này luôn được diễn ra đan xen trong các tiết học, không những đạt được mục đích hình thành kĩ năng mà còn góp phần quan trọng trong việc hình thành kĩ xảo, cách ứng xử linh hoạt cho học sinh.Việc tạo ra những điều lí thú mới mẻ không những đáp ứng được nhu cầu học tập của người học ngày càng nâng cao mà còn tạo nên niềm tin yêu, thắt chặt tình đoàn kết giữa trò với trò, giữa trò với thầy, thúc đẩy động cơ học tập của người học đi đến mục tiêu, đáp ứng với nhu cầu với nền giáo dục toàn diện trong thời đại hiện nay. Đây chính là vấn đề cần xem xét, nhất thiết phải làm sao để trò chơi thực sự bổ ích, đạt được mục tiêu giáo dục, tránh được sự lặp lại nhiều lần với những trò chơi thông dụng mà bấy lâu nay đa số giáo viên vẫn thường dùng . Xuất phát từ những suy nghĩ trên, với những kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy, chính tôi người thực hiện đề tài này mạnh dạn đưa ra một số phương án thiết kế và hình thức tổ chức các hoạt động trò chơi trong quá trình dạy học củng cố kiến thức về môn Khoa học, Lịch sử và Địa lí lớp 4 5. Để từng bước nâng cao chất lượng về lĩnh vực xã hội, tôi đã chọn nội dung: “Một số trò chơi ô chữ giúp học sinh lớp 4, 5 củng cố kiến thức môn Khoa học, Lịch sử và Địa lí ” để áp dụng trong năm học 2020 – 2021. B. PHẠM VI TRIỂN KHAI THỰC HIỆN Trường PTDTBT TH Tả Sìn Thàng: Môn Khoa học, Lịch sử và Địa lí Khối lớp 4 5. C. NỘI DUNG a) Tình trạng giải pháp đã biết Trong những năm học vừa qua tôi đã áp dụng các giải pháp vào dạy một số trò chơi ô chữ giúp học sinh củng cố kiến thức Môn Khoa học, Lịch sử và Địa lí như sau: Giải pháp 1: Thiết kế trò chơi “Ô chữ kì diệu” và các hình thức tổ chức “Trò chơi học tập” môn Khoa học lớp 4 5 . Giải pháp 2: Thiết kế trò chơi “Ô chữ kì diệu” và các hình thức tổ chức “Trò chơi học tập” ở phân môn Lịch sử lớp 4 5 . Giải pháp 3: Thiết kế trò chơi “Ô chữ kì diệu” và các hình thức tổ chức “Trò chơi học tập” ở phân môn Địa lí lớp 4 5 . Đề bài khảo sát trước khi thực hiện đề Bài 1 : Khi hệ thống lại các nhân vật Lịch sử từ Buổi đầu dựng nước và giữ nước ( khoảng năm 700 trước công nguyên đến năm 179 trước công nguyên (Lịch sử lớp 4) GV chia thành hai đội: Nêu luật chơi và cách chơi: Mỗi đội lần lựa chọn từ hàng ngang cho đội mình không cần theo thứ tự . GV lần lượt đọc các gợi ý: Trong vòng 30 giây phải giải ô chữ đã lựa chọn, nếu 30 giây không giải dược ô chữ thì đội khác sẽ được quyền phất cờ giải tiếp ô chữ đó. Giải được mỗi từ hàng ngang ứng với số lượng chữ cái, mỗi chữ cái tương ứng đạt 10 điểm, sai không ghi được điểm . GV là trọng tài chấm diểm cho 2 đội, đội nào được nhiều số điểm nhất là đội thắng cuộc. Đội nào tìm ra được từ khóa chủ đề hàng dọc sẽ nhận được một giải thưởng do GV quy định . Dưới đây là một số gợi ý để giải các ô chữ này : Dòng 1 gồm 9 chữ cái: Vị vua trị vì đất nước đầu tiên của nước ta là ai? Dòng 2 gồm 11 chữ cái: Đây là tên nhà nước đầu tiên của nước ta? Dòng 3 gồm 12 chữ cái: Đây là vị vua trị vì nước Âu Lạc ta ngày xưa? Dòng 4 gồm 5 chữ cái: Đây là kinh thành của nước Âu Lạc ta ngày xưa? Dòng 5 gồm 7 chữ cái: Năm 179 TCN vị vua nào đã đem quân sang xâm lược nước Âu Lạc? Dòng 6 gồm 10 chữ cái: Ai đã từng phất cờ khởi nghĩa năm 40? Dòng 7 gồm 7 chữ cái: Đây là tên của chồng Bà Trưng bị Tô Định giết hại? Dòng 8 gồm 8 chữ cái: Đây là một từ dùng để chỉ nền độc lập không hề lay chuyển? Dòng 9 gồm 10 chữ cái: Đây là tên của một vị tướng hồi còn nhỏ thường đánh trận giả lấy bông lau làm cờ? Dòng 10 gồm 6 chữ cái: Năm 979 vua Đinh Tiên Hoàng bị ám hại ai là người kế tiếp lên ngôi vua trị vì đất nước? Dòng 11 gồm 8 chữ cái: Đây là tên của một vị vua đã quyết định dời đô từ Phong Châu (Phú Thọ) về Đại La và đổi tên kinh thành là Thăng Long ? Lưu ý : Nếu từ hàng ngang nào cả hai đội không đoán ngay được GV có thể tạo cơ hội cho học sinh đoán từng ô chữ một cho đến khi nào đội nào đoán đúng thì ghi thêm điểm về đội mình . Đáp án: Hàng dọc: Nước Đại Việt H U N G V Ư Ơ N G N Ư Ơ C V Ă N L A N G A N D Ư Ơ N G V Ư Ơ N G C Ô L O A T R I Ê U Đ A H A I B A T R Ư N G Đ A I V I Ê T V Ư N G V A N G Đ I N H B Ô L I N H L Ê H O A N L Y T H A I T Ô 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Bài 2: Khi dạy xong phần Địa lí về các bài học liên quan đến đồng bằng Bắc Bộ (Địa lí lớp 4) a) Mục đích : Dùng kiểm tra bài cũ hoặc khái quát,củng cố kiến thức tổng hợp sau khi học xong các bài học liên quan đến đồng bằng Bắc Bộ . b) Chuẩn bị đồ dùng ( tương tự như Bài 1 ) c) Hình thức tổ chức : Có thể thay đổi hình thức chơi để tránh sự nhàm chán. GV giới thiệu tên trò chơi, luật chơi và cách chơi: . GV chia thành 3 đội chơi, mỗi đội chọn 4 bạn xuất sắc nhất để tham gia chơi , các bạn dưới lớp làm cổ động viên . Mỗi đội lần lựa chọn từ hàng ngang cho đội mình không cần theo thứ tự. GV lần lượt đọc các gợi ý. Trong vòng 30 giây phải giải ô chữ đã lựa chọn, nếu 30 giây không giải dược ô chữ thì đội khác sẽ được quyền phất cờ giải tiếp ô chữ đó . Giải được mỗi ô chữ ứng với số lượng chữ cái, mỗi chữ cái tương ứng đạt 10 điểm, sai không ghi được điểm . Trò chơi kết thúc khi tìm được từ hàng dọc. Đội tìm được từ hàng dọc được cộng thêm 50 điểm . Giáo viên là trọng tài chấm điểm cho cả 3 đội, đội nào được nhiều số điểm nhất là đội thắng cuộc . Sau đây là các gợi ý cho các từ hàng ngang để giải các ô chữ này: Dòng 1 gồm 5 chữ cái: Đây là một việc làm để ngăn lũ lụt của người dân đồng bằng Bắc Bộ? Dòng 2 gồm 8 chữ cái: Tên của một con sông có nguồn phù sa dồi dào tạo nên đồng bằng Bắc Bộ? Dòng 3 gồm 4 chữ cái: Đây là từ dùng để chỉ ngôi nhà sinh hoạt chung của người dân ở đồng bằng Bắc Bộ ? Dòng 4 gồm 7 chữ cái: Đồng bằng Bắc Bộ có hình dạng này? Dòng 5 gồm 6 chữ cái : Vị trí cạnh đáy của đồng bằng Bắc Bộ nằm trên đường này? Dòng 6 gồm 6 chữ cái: Đây là một việc làm rất cần thiết về mùa mưa? Dòng 7 gồm 10 chữ cái: Ở mỗi làng đồng bằng Bắc Bộ thường có ngôi đình để thờ ai? Dòng 8 gồm 8 chữ cái: Đây là một trong những lễ hội nổi tiếng ở đồng bằng Bắc Bộ? Dòng 9 gồm 8 chữ cái: Đây là tên của một địa phương có nghề làm gốm nổi tiếng? Dòng 10 gồm 7 chữ cái: Đây là tỉnh có nghề truyền thống làm đồ gỗ nổi tiếng? Dòng 11 gồm 7 chữ cái: chỉ chung cho loại động vật hai chân được nuôi nhiều ở đồng bằng Bắc Bộ? Dòng 12 gồm 6 chữ cái: Đây là hoạt động tấp nập trong những ngày chợ phiên? Dòng 13 gồm 5 chữ cái: Hoạt động thường tổ chức vào mùa thu và mùa xuân để cầu năm mới và mùa màng bội thu gọi là gì? Đáp án . Hàng dọc: Đồng bằng Bắc Bộ Đ Ắ P Đ Ê S Ô N G H Ồ N G Đ Ì N H T A M G I Á C B Ờ B I Ể N N G Ă N L Ũ T H À N H O À N G H Ộ I G I Ó N G B Á T T R À N G B Ắ C N I N H G I A C Ầ M M U A B Á N L Ễ H Ộ I 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Bài 3: Khi dạy xong môn Khoa học về các bài học ôn tập liên quan đến con người và sức khỏe ( Khoa học lớp 5) a) Mục đích: Dùng kiểm tra bài cũ hoặc khái quát,củng cố kiến thức tổng hợp sau khi học xong các bài học liên quan đến con người và sức khỏe. b) Chuẩn bị đồ dùng ( Tương tự như Bài 1 ) c) Hình thức tổ chức : Có thể thay đổi hình thức chơi để tránh sự nhàm chán. Giáo viên giới thiệu tên trò chơi, luật chơi và cách chơi . Giáo viên chia thành 3 đội chơi, mỗi đội chọn 4 bạn xuất sắc nhất để tham gia chơi, các bạn khác làm cổ động viên. Mỗi đội lần lựa chọn từ hàng ngang cho đội mình không cần theo thứ tự Giáo viên lần lượt đọc các gợi ý: Trong vòng 30 giây phải giải ô chữ đã lựa chọn, nếu 30 giây không giải được ô chữ thì đội khác sẽ được quyền phất cờ giải tiếp ô chữ đó . Giải được mỗi ô chữ ứng với số lượng chữ cái, mỗi chữ cái tương ứng đạt 10 điểm, sai không ghi được điểm . Trò chơi kết thúc khi tìm được từ hàng dọc. Đội tìm được từ hàng dọc được cộng thêm 50 điểm . Giáo viên là trọng tài chấm điểm cho cả 3 đội, đội nào được nhiều số điểm nhất là đội thắng cuộc . Sau đây là các gợi ý cho các từ hàng ngang để giải các ô chữ này: Dòng 1 gồm 6 chữ cái: Tuổi dậy thì ở... thường bắt đầu từ 1015 tuổi? Dòng 2 gồm 7 chữ cái: Em bé còn nhỏ nằm trong bụng mẹ gọi là gì? Dòng 3 gồm 9 chữ cái: Quá trình trứng kết hợp với tinh trùng được gọi là gì? Dòng 4 gồm 11 chữ cái: Giai đoạn chuyển tiếp từ trẻ con sang người lớn trong cuộc đời của mỗi con người gọi là gì? Dòng 5 gồm 3 chữ cái: Từ nào được dùng để chỉ con người bước vào giai đoạn cuối của cuộc đời? Dòng 6 gồm 11 chữ cái: Giai đoạn hoàn thiện của con người về cả thể chất lẫn tinh thần? Dòng 7 gồm 7 chữ cái: Thời gian từ lúc con người sinh ra lớn lên, trưởng thành và cho đến lúc già gọi là gì? Dòng 8 gồm 7 chữ cái: Tuổi dậy thì ở... thường bắt đầu từ 1317 tuổi? Đáp án: Hàng dọc: Con người C O N G Á I B À O T H A I S Ự T H Ụ T I N H V Ị T H À N H N I Ê N G I À T R Ư Ở N G T H À N H C U Ộ C Đ Ờ I C O N T R A I 1 2 3 4 5 6 7 8 KẾT QUẢ KHẢO SÁT TRƯỚC KHI ÁP DỤNG SÁNG KIẾN Khối Số HS HS không tham gia trò chơi HS thích tham gia trò chơi 4 91 em 5991 em đạt 65% 3291 em đạt 35% 5 91 em 6291 em đạt 68,2% 2991 em đạt 31,8%

PHỤ LỤC

B Phạm vi triển khai thực hiện Trang 3

a) Tình trạng giải pháp đã biết Trang 3 b) Nội dung giải pháp Trang 8

* Mục đích của giải pháp Trang 8

* Bản chất, nội dung của giải pháp Trang 9 + Bản chất của giải pháp Trang 9 + Nội dung của giải pháp Trang 8

* Điểm mới của giải pháp Trang 17

c) Khả năng áp dụng của giải pháp Trang 18

d) Hiệu quả, lợi ích thu được Trang 18 e) Phạm vi ảnh hưởng của giải pháp Trang 21

SÁNG KIẾN

Một số trò chơi ô chữ giúp học sinh lớp 4, 5 củng cố kiến thức môn

Khoa học, Lịch sử và Địa lí

A MỤC ĐÍCH, SỰ CẦN THIẾT

Dạy học là việc làm đem đến cho người học tiếp cận tri thức thông

qua Nghe, nhìn, thực hành, hiểu, biết và vận dụng Dạy học như thế nào để người

học tiếp cận tri thức một cách nhanh nhất, dễ hiểu nhất, dễ nhớ nhất và dễ vận dụng nhất Học mà cảm thấy thoải mái, hứng thú không bị gò ép đó là mục tiêu đặt ra cho những người làm công tác giảng dạy Muốn thực hiện được mục tiêu đó đòi hỏi người làm công tác giảng dạy phải biết kết hợp vận dụng đa dạng hóa các hình thức học tập của người học

Dạy học bằng “Phương pháp trò chơi” là một trong những phương pháp có

nhiều ưu điểm đang được áp dụng rộng rãi trong các cấp học, ngành học hiện nay Quá trình học tập tìm hiểu kiến thức mới cũng như củng cố, ôn tập, hệ thống các kiến thức mà học sinh đã được học trong chương trình thông qua hoạt động trò chơi không những giúp học sinh lĩnh hội kiến thức một cách chủ động, mở mang tầm hiểu biết của mình mà còn tạo nên không khí vui tươi, nhẹ nhàng gây sự chú ý,

hứng thú trong học tập Dạy học bằng “Phương pháp trò chơi” được coi là một

sân chơi bổ ích, lành mạnh thu hút tất cả mọi đối tượng học sinh cùng tham gia Để

có những tiết học diễn ra nhẹ nhàng, sôi nổi, sinh động, hấp dẫn mà đạt được kết quả cao đòi hỏi người giáo viên luôn luôn tìm tòi, sáng tạo những ý tưởng mới, những phương pháp dạy học hay nhằm phát huy tính tích cực chủ động của học sinh Trò chơi trong học tập cũng vậy, phải luôn luôn sáng tạo tìm đến những cái hay, cái mới, gắn với mục tiêu của bài học, gần gũi gắn liền với với thực tế và cuộc sống xung quanh của các em, có như vậy thì trò chơi mới phát huy được tính năng, tác dụng và không gây sự nhàm chán đối với các em

Nhìn lại chặng đường trong những năm gần đây, trò chơi trong dạy học được đề cao và phát huy áp dụng rộng rãi mang lại hiệu quả tương đối khả quan Đặc biệt, rất nhiều giáo viên biết vận dụng linh hoạt và khá thành công trong các khâu tổ chức cũng như cách thiết kế trò chơi.Tuy nhiên, cũng không ít giáo viên đang còn lúng túng, bế tắc chưa biết cải tiến trò chơi bằng cách nào, cứ xoay

quanh những trò chơi quen thuộc, lặp đi, lặp lại nhiều lần dẫn đến gây ra nhàm chán đối với các em Thậm chí, khi bắt đầu tổ chức trò chơi học sinh đã đoán ngay được nội dung của trò chơi Chính vì lẽ đó mà trò chơi mất đi sự hấp dẫn, lôi cuốn,

không thu hút tính tò mò, tính tư duy, “bí mật” khám phá của các em

Thiết nghĩ, các chương trình như: đường lên đỉnh Ô-lym-pi–a, ai là triệu phú, đấu trường 100, chiếc nón kì diệu, rung chuông vàng, đấu trí ,…thực sự là những sân chơi bổ ích, lành mạnh cho mọi đối tượng Người chơi muốn dành được phần thắng về mình phải có lượng kiến thức khá sâu rộng Mặt khác, ngày nay các cuộc thi học sinh giỏi, thi tìm người thắng cuộc…, đều đổi mới hình thức thông qua việc lật mở các ô chữ, HS sẽ được củng cố lại các kiến thức trong từng bài học

hoặc kiến thức trong nhiều bài ( bài ôn tập) Vây tại sao chúng ta không vận dụng những trò chơi này vào trong dạy học?

Để thực hiện mục tiêu giáo dục của Bộ GD - ĐT đã đặt ra: Giáo dục cho HS Tiểu học là phải giáo dục toàn diện, không coi trọng môn chính hay môn phụ Bởi vậy cùng với các môn học khác, môn thuộc lĩnh vực khoa học đã góp phần không nhỏ vào việc hình thành và phát triển toàn diện cho HS Để có cơ sở tạo nên nền móng vững chắc ngay từ những buổi đầu tiên, những người làm công tác giảng dạy cần tạo mọi điều kiện để các em giao lưu tìm hiểu kiến thức và làm quen với các hoạt động trò chơi mang đầy kịch tính, hấp dẫn này Trò chơi tuy diễn ra trong một khoảng thời gian nhất định nhưng đạt kết quả tương đối khả quan, thông qua hoạt động trò chơi các kiến thức được các em lưu lại trong bộ nhớ khá lâu Hoạt động trò chơi mang tính thi đua để củng cố kiến thức vì vậy các em có thể tìm hiểu kiến thức trước ở nhà, mọi lúc, mọi nơi, trong nhà trường hay ngoài xã hội, tìm hiểu kiến thức trong sách giáo khoa, sách tham khảo, học ở cha mẹ, anh chị, bạn bè, trên

ti vi, trên báo chí …và rất mong đến lớp để được thầy cô tổ chức hoạt động trò chơi để có cơ hội thi đua với bạn mình Mặt khác, quá trình này luôn được diễn ra đan xen trong các tiết học, không những đạt được mục đích hình thành kĩ năng mà còn góp phần quan trọng trong việc hình thành kĩ xảo, cách ứng xử linh hoạt cho học sinh.Việc tạo ra những điều lí thú mới mẻ không những đáp ứng được nhu cầu học tập của người học ngày càng nâng cao mà còn tạo nên niềm tin yêu, thắt chặt tình đoàn kết giữa trò với trò, giữa trò với thầy, thúc đẩy động cơ học tập của người học đi đến mục tiêu, đáp ứng với nhu cầu với nền giáo dục toàn diện trong thời đại hiện nay Đây chính là vấn đề cần xem xét, nhất thiết phải làm sao để trò chơi thực

sự bổ ích, đạt được mục tiêu giáo dục, tránh được sự lặp lại nhiều lần với những trò chơi thông dụng mà bấy lâu nay đa số giáo viên vẫn thường dùng

Xuất phát từ những suy nghĩ trên, với những kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy, chính tôi - người thực hiện đề tài này mạnh dạn đưa ra một số phương

án thiết kế và hình thức tổ chức các hoạt động trò chơi trong quá trình dạy học củng

cố kiến thức về môn Khoa học, Lịch sử và Địa lí lớp 4 - 5

Để từng bước nâng cao chất lượng về lĩnh vực xã hội, tôi đã chọn nội dung:

“Một số trò chơi ô chữ giúp học sinh lớp 4, 5 củng cố kiến thức môn Khoa học, Lịch sử và Địa lí ” để áp dụng trong năm học 2020 – 2021.

B PHẠM VI TRIỂN KHAI THỰC HIỆN

Trường PTDTBT TH Tả Sìn Thàng: Môn Khoa học, Lịch sử và Địa lí - Khối lớp 4 - 5

C NỘI DUNG

a) Tình trạng giải pháp đã biết

Trong những năm học vừa qua tôi đã áp dụng các giải pháp vào dạy một số trò chơi ô chữ giúp học sinh củng cố kiến thức Môn Khoa học, Lịch sử và Địa lí như sau:

Giải pháp 1: Thiết kế trò chơi “Ô chữ kì diệu” và các hình thức tổ chức “Trò chơi

học tập” môn Khoa học lớp 4- 5

Giải pháp 2: Thiết kế trò chơi “Ô chữ kì diệu” và các hình thức tổ chức “Trò chơi

học tập” ở phân môn Lịch sử lớp 4- 5

Giải pháp 3: Thiết kế trò chơi “Ô chữ kì diệu” và các hình thức tổ chức “Trò chơi

học tập” ở phân môn Địa lí lớp 4- 5

*Đề bài khảo sát trước khi thực hiện đề Bài 1 : Khi hệ thống lại các nhân vật Lịch sử từ Buổi đầu dựng nước và giữ nước

( khoảng năm 700 trước công nguyên đến năm 179 trước công nguyên (Lịch sử lớp 4)

GV chia thành hai đội: Nêu luật chơi và cách chơi: Mỗi đội lần lựa chọn từ hàng ngang cho đội mình không cần theo thứ tự

GV lần lượt đọc các gợi ý: Trong vòng 30 giây phải giải ô chữ đã lựa chọn, nếu 30 giây không giải dược ô chữ thì đội khác sẽ được quyền phất cờ giải tiếp ô chữ đó Giải được mỗi từ hàng ngang ứng với số lượng chữ cái, mỗi chữ cái tương ứng đạt 10 điểm, sai không ghi được điểm

GV là trọng tài chấm diểm cho 2 đội, đội nào được nhiều số điểm nhất là đội thắng cuộc Đội nào tìm ra được từ khóa chủ đề hàng dọc sẽ nhận được một giải thưởng do GV quy định

*Dưới đây là một số gợi ý để giải các ô chữ này :

Dòng 1- gồm 9 chữ cái: Vị vua trị vì đất nước đầu tiên của nước ta là ai? Dòng 2 - gồm 11 chữ cái: Đây là tên nhà nước đầu tiên của nước ta?

Dòng 3- gồm 12 chữ cái: Đây là vị vua trị vì nước Âu Lạc ta ngày xưa? Dòng 4 - gồm 5 chữ cái: Đây là kinh thành của nước Âu Lạc ta ngày xưa? Dòng 5- gồm 7 chữ cái: Năm 179 TCN vị vua nào đã đem quân sang xâm lược nước Âu Lạc?

Dòng 6 - gồm 10 chữ cái: Ai đã từng phất cờ khởi nghĩa năm 40?

Dòng 7 - gồm 7 chữ cái: Đây là tên của chồng Bà Trưng bị Tô Định giết hại? Dòng 8 - gồm 8 chữ cái: Đây là một từ dùng để chỉ nền độc lập không hề lay chuyển?

Dòng 9 - gồm 10 chữ cái: Đây là tên của một vị tướng hồi còn nhỏ thường đánh trận giả lấy bông lau làm cờ?

Dòng 10 - gồm 6 chữ cái: Năm 979 vua Đinh Tiên Hoàng bị ám hại ai là người kế tiếp lên ngôi vua trị vì đất nước?

Dòng 11 - gồm 8 chữ cái: Đây là tên của một vị vua đã quyết định dời đô từ Phong Châu (Phú Thọ) về Đại La và đổi tên kinh thành là Thăng Long ?

* Lưu ý : Nếu từ hàng ngang nào cả hai đội không đoán ngay được GV có thể tạo

cơ hội cho học sinh đoán từng ô chữ một cho đến khi nào đội nào đoán đúng thì ghi thêm điểm về đội mình

Đáp án: Hàng dọc: Nước Đại Việt

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

Bài 2: Khi dạy xong phần Địa lí về các bài học liên quan đến đồng bằng Bắc Bộ

(Địa lí lớp 4)

a) Mục đích : Dùng kiểm tra bài cũ hoặc khái quát,củng cố kiến thức tổng

hợp sau khi học xong các bài học liên quan đến đồng bằng Bắc Bộ

b) Chuẩn bị đồ dùng ( tương tự như Bài 1 )

c) Hình thức tổ chức : Có thể thay đổi hình thức chơi để tránh sự nhàm chán

GV giới thiệu tên trò chơi, luật chơi và cách chơi:

GV chia thành 3 đội chơi, mỗi đội chọn 4 bạn xuất sắc nhất để tham gia chơi , các bạn dưới lớp làm cổ động viên

Mỗi đội lần lựa chọn từ hàng ngang cho đội mình không cần theo thứ

tự GV lần lượt đọc các gợi ý

Trong vòng 30 giây phải giải ô chữ đã lựa chọn, nếu 30 giây không giải dược

ô chữ thì đội khác sẽ được quyền phất cờ giải tiếp ô chữ đó

Giải được mỗi ô chữ ứng với số lượng chữ cái, mỗi chữ cái tương ứng đạt 10 điểm, sai không ghi được điểm

Trò chơi kết thúc khi tìm được từ hàng dọc Đội tìm được từ hàng dọc được cộng thêm 50 điểm

Giáo viên là trọng tài chấm điểm cho cả 3 đội, đội nào được nhiều số điểm nhất là đội thắng cuộc

*Sau đây là các gợi ý cho các từ hàng ngang để giải các ô chữ này:

Dòng 1 - gồm 5 chữ cái: Đây là một việc làm để ngăn lũ lụt của người dân đồng bằng Bắc Bộ?

Dòng 2 - gồm 8 chữ cái: Tên của một con sông có nguồn phù sa dồi dào tạo nên đồng bằng Bắc Bộ?

Dòng 3 - gồm 4 chữ cái: Đây là từ dùng để chỉ ngôi nhà sinh hoạt chung của người dân ở đồng bằng Bắc Bộ ?

Dòng 4 - gồm 7 chữ cái: Đồng bằng Bắc Bộ có hình dạng này?

Dòng 5- gồm 6 chữ cái : Vị trí cạnh đáy của đồng bằng Bắc Bộ nằm trên đường này?

Dòng 6 - gồm 6 chữ cái: Đây là một việc làm rất cần thiết về mùa mưa? Dòng 7- gồm 10 chữ cái: Ở mỗi làng đồng bằng Bắc Bộ thường có ngôi đình

để thờ ai?

Dòng 8 - gồm 8 chữ cái: Đây là một trong những lễ hội nổi tiếng ở đồng bằng Bắc Bộ?

Dòng 9 - gồm 8 chữ cái: Đây là tên của một địa phương có nghề làm gốm nổi tiếng?

Dòng 10 - gồm 7 chữ cái: Đây là tỉnh có nghề truyền thống làm đồ gỗ nổi tiếng?

Dòng 11- gồm 7 chữ cái: chỉ chung cho loại động vật hai chân được nuôi nhiều ở đồng bằng Bắc Bộ?

Dòng 12 - gồm 6 chữ cái: Đây là hoạt động tấp nập trong những ngày chợ phiên?

Dòng 13 - gồm 5 chữ cái: Hoạt động thường tổ chức vào mùa thu và mùa xuân để cầu năm mới và mùa màng bội thu gọi là gì?

Đáp án Hàng dọc: Đồng bằng Bắc Bộ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Bài 3: Khi dạy xong môn Khoa học về các bài học ôn tập liên quan đến con người

và sức khỏe ( Khoa học lớp 5)

a) Mục đích: Dùng kiểm tra bài cũ hoặc khái quát,củng cố kiến thức tổng hợp sau khi học xong các bài học liên quan đến con người và sức khỏe

b) Chuẩn bị đồ dùng ( Tương tự như Bài 1 )

Đ Ắ P Đ Ê

S Ô N G H Ồ N G

c) Hình thức tổ chức : Có thể thay đổi hình thức chơi để tránh sự nhàm chán Giáo viên giới thiệu tên trò chơi, luật chơi và cách chơi

Giáo viên chia thành 3 đội chơi, mỗi đội chọn 4 bạn xuất sắc nhất để tham gia chơi, các bạn khác làm cổ động viên Mỗi đội lần lựa chọn từ hàng ngang cho đội mình không cần theo thứ tự

Giáo viên lần lượt đọc các gợi ý: Trong vòng 30 giây phải giải ô chữ đã lựa chọn, nếu 30 giây không giải được ô chữ thì đội khác sẽ được quyền phất cờ giải tiếp ô chữ đó

Giải được mỗi ô chữ ứng với số lượng chữ cái, mỗi chữ cái tương ứng đạt 10 điểm, sai không ghi được điểm

Trò chơi kết thúc khi tìm được từ hàng dọc Đội tìm được từ hàng dọc được cộng thêm 50 điểm

Giáo viên là trọng tài chấm điểm cho cả 3 đội, đội nào được nhiều số điểm nhất là đội thắng cuộc

*Sau đây là các gợi ý cho các từ hàng ngang để giải các ô chữ này:

Dòng 1 - gồm 6 chữ cái: Tuổi dậy thì ở thường bắt đầu từ 10-15 tuổi? Dòng 2 - gồm 7 chữ cái: Em bé còn nhỏ nằm trong bụng mẹ gọi là gì?

Dòng 3 - gồm 9 chữ cái: Quá trình trứng kết hợp với tinh trùng được gọi là gì?

Dòng 4 - gồm 11 chữ cái: Giai đoạn chuyển tiếp từ trẻ con sang người lớn trong cuộc đời của mỗi con người gọi là gì?

Dòng 5- gồm 3 chữ cái: Từ nào được dùng để chỉ con người bước vào giai đoạn cuối của cuộc đời?

Dòng 6 - gồm 11 chữ cái: Giai đoạn hoàn thiện của con người về cả thể chất lẫn tinh thần?

Dòng 7 - gồm 7 chữ cái: Thời gian từ lúc con người sinh ra lớn lên, trưởng thành và cho đến lúc già gọi là gì?

Dòng 8 - gồm 7 chữ cái: Tuổi dậy thì ở thường bắt đầu từ 13-17 tuổi?

Đáp án: Hàng dọc: Con người

1 2 3 4 5 6 7 8

KẾT QUẢ KHẢO SÁT TRƯỚC KHI ÁP DỤNG SÁNG KIẾN

C O N G Á I

B À O T H A I

G I À

C U Ộ C Đ Ờ I

Khối Số HS HS không tham gia trò chơi HS thích tham gia trò chơi

* Ưu điểm: Các em đã làm quen với trò chơi ô chữ môn Khoa học, Lịch sử

và Địa lí Với các sự kiện đơn giản thì các em biết cách tham gia và tham gia các trò chơi đòi hỏi yêu cầu cao hơn tiếp theo

* Tồn tại: Đối với trò chơi ô chữ cho các môn xã hội học sinh tham gia để

khái quát, củng cố kiến thức tổng hợp sau khi học xong các bài học liên quan vẫn chưa có phương pháp tìm quy luật, yêu cầu của các trò chơi này

b) Nội dung giải pháp

1 Mục đích của giải pháp

Trò chơi ô chữ giúp học sinh lớp 4, 5 củng cố kiến thức môn Khoa học, Lịch sử và Địa lí tuy nó là trò chơi để thư giãn nhưng lại rất khó với học sinh Đòi

hỏi các em phải biết phân tích tổng hợp, nắm chắc kiến thức của môn học Trước tình hình đó tôi mạnh dạn chọn sáng kiến này nhằm tìm ra các cách hướng dẫn HS

lớp 4 - 5 mở rộng kiến thức môn Khoa học, Lịch sử và Địa lí để củng cố, bồi

dưỡng cho học sinh yêu thích, tìm hiểu, khám phá các vấn đề xã hội góp phần nâng cao tầm nhìn, sự hiểu biết về lịch sử, thời sự, kinh tế và xã hội

2 Nội dung giải pháp

+ Bản chất của giải pháp:

Dạng Trò chơi ô chữ giúp học sinh lớp 4, 5 củng cố kiến thức môn Khoa học, Lịch sử và Địa lí HS ít được tham gia và kiến thức rất trìu tượng trước hết phải: xác định quy luật , bản chất của môn học

+ Nội dung của giải pháp:

a) Giải pháp 1: Thiết kế trò chơi “Ô chữ kì diệu” và các hình thức tổ

chức “Trò chơi học tập” ở phân môn Lịch sử lớp 4- 5

+ Mục đích :

Dùng để khởi động đầu giờ học, kiểm tra bài cũ sau khi học xong một

chương, một phần hay củng cố các kiến thức của các bài ôn tập

Rèn kĩ năng tư duy, khả năng phán đoán, tạo cơ hội cho học sinh nhớ lâu những sự kiện, nhân vật lịch sử tiêu biểu hay những biểu tượng, nội dung cơ bản trong các bài học Lịch sử và Địa lí

Kích thích hứng thú học tập, huy động tất cả mọi đối tượng học sinh cùng tham gia

Giáo dục học sinh thái độ, ý thức tham gia trò chơi nhiệt tình có hiệu quả + Chuẩn bị đồ dùng :

*Ví dụ 1 : Khi hệ thống lại các nhân vật Lịch sử từ Buổi đầu dựng nước và giữ

nước ( Khoảng năm 700 TCN đến năm 179 TCN) (Lịch sử lớp 4)

Chuẩn bị một tờ giấy A0 cắt lấy kích thước khoảng 70cm x 60 cm

Kẻ thành các ô vuông bằng bút dạ màu xanh hoặc đen , riêng ô có chứa từ khóa kẻ bằng mực đỏ

Viết hoặc đánh máy các ô chữ có nội dung có kích thước dễ nhìn tô đậm và dán vào để làm đáp án

Cắt các băng giấy màu trắng phù hợp theo kích thước của các ô dán che lại các đáp án

Đáp án: Hàng dọc: Nước Đại Việt

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

+ Hình thức tổ chức :

- Giáo viên chia thành hai đội :

- Nêu luật chơi và cách chơi :

Mỗi đội lần lựa chọn từ hàng ngang cho đội mình không cần theo thứ tự Giáo viên lần lượt đọc các gợi ý

Trong vòng 30 giây phải giải ô chữ đã lựa chọn, nếu 30 giây không giải dược ô chữ thì đội khác sẽ được quyền phất cờ giải tiếp ô chữ đó Giải được

mỗi từ hàng ngang ứng với số lượng chữ cái, mỗi chữ cái tương ứng đạt 10 điểm, sai không ghi được điểm

Giáo viên là trọng tài chấm điểm cho 2 đội, đội nào được nhiều số điểm nhất là đội thắng cuộc

· Đội nào tìm ra được từ khóa chủ đề hàng dọc sẽ nhận được một giải thưởng do giáo viên quy định

*Dưới đây là một số gợi ý để giải các ô chữ này :

Dòng 1- gồm 9 chữ cái: Vị vua trị vì đất nước đầu tiên của nước ta là ai?

Dòng 2 - gồm 11 chữ cái: Đây là tên nhà nước đầu tiên của nước ta

Dòng 3- gồm 12 chữ cái: Đây là vị vua trị vì nước Âu Lạc ta ngày xưa

Dòng 4 - gồm 5 chữ cái: Đây là kinh thành của nước Âu Lạc ta ngày xưa

Dòng 5- gồm 7 chữ cái: Năm 179 TCN vị vua nào đã đem quân sang xâm lược nước Âu Lạc?

Dòng 6 - gồm 10 chữ cái: Ai đã từng phất cờ khởi nghĩa năm 40 ?

Dòng 7 - gồm 7 chữ cái: Đây là tên của chồng Bà Trưng bị Tô Định giết hại

Dòng 8 - gồm 8 chữ cái: Đây là một từ dùng để chỉ nền độc lập không hề lay

chuyển

Dòng 9 - gồm 10 chữ cái : Đây là tên của một vị tướng hồi còn nhỏ thường đánh trận giả lấy bông lau làm cờ

Dòng 10 - gồm 6 chữ cái: Năm 979 vua Đinh Tiên Hoàng bị ám hại ai là người kế tiếp lên ngôi vua trị vì đất nước ?

Dòng 11 - gồm 8 chữ cái: Đây là tên của một vị vua đã quyết định dời đô từ Phong Châu (Phú Thọ) về Đại La và đổi tên kinh thành là Thăng Long

* Lưu ý : Nếu từ hàng ngang nào cả hai đội không đoán ngay được giáo viên

có thể tạo cơ hội cho học sinh đoán từng ô chữ một cho đến khi nào đội nào đoán đúng thì ghi thêm điểm về đội mình

*Ví dụ 2: Khi dạy xong phần Địa lí về các bài học liên quan đến đồng bằng Bắc Bộ

.(Địa lí lớp 4)

+ Mục đích :

Dùng kiểm tra bài cũ hoặc khái quát,củng cố kiến thức tổng hợp sau khi học xong các bài học liên quan đến đồng bằng Bắc Bộ

Rèn kĩ năng tư duy, khả năng phán đoán, tạo cơ hội cho học sinh nhớ lâu những sự kiện, biểu tượng, vị trí địa lí, một số lễ hội,… tiêu biểu trong các bài học Địa lí

+ Chuẩn bị đồ dùng ( tương tự như ví dụ 1 )

Dưới đây là cách thiết kế đồ dùng và đáp án:

b) Giải pháp 2: Thiết kế trò chơi “Ô chữ kì diệu” và các hình thức

tổ chức “Trò chơi học tập” ở phân môn Địa lí lớp 4- 5

Đáp án: Hàng dọc: Đồng bằng Bắc Bộ