KẾ TOÁN THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP (THUẾ và hệ THỐNG THUẾ VN SLIDE)

Lợi nhuận kế toán = Doanh thu và thu nhập khác kế toán đã ghi nhận -Chi phí kế toán đã Chi phí đ ợc khấu trừ khi XĐthuế TNDN hiện hành Thực tế th ờng có sự khác biệt giữa lợi nhuận k

CHƯƠNG 5:

KẾ TOÁN THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP

KẾ TOÁN THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP

5.1 Tổng quan về thuế thu nhập doanh nghiệp

5.1.1 Khái niệm, đặc điểm và vai trò của thuế TNDN 5.1.2 Đối tượng nộp thuế, đối tượng chịu thuế TNDN 5.1.3 Căn cứ và phương pháp tính thuế TNDN

5.1.4 Chuyển lỗ 5.1.5 Ưu đãi thuế TNDN 5.1.6 Thuế thu nhập từ chuyển quyền sử dụng đất 5.1.7 Thuế thu nhập từ chuyển nhượng vốn đầu tư vào cơ sở kinh doanh

5.1.8 Đăng ký, kê khai, nộp thuế và quyết toán thuế

5.1.1 Khái niệm

Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) là

một loại thuế trực thu đánh vào thu nhập

có được của một doanh nghiệp trong một

kỳ SXKD nhất định (gồm lợi tức kinh

doanh và các thu nhập khác) Có nhiều

nước trên thế giới gọi loại thuế này là thuế thu nhập công ty Dù tên gọi có thể khác

nhau nhưng nội dung cơ bản thì đều giống nhau: đánh vào thu nhập sau khi đã trừ chi phí hợp lý hợp lệ.

Pháp luật về thuế TNDN ở nước ta chủ yếu được thực

hiện theo các văn bản sau:

• 1Luật quản lý thuế (Thực hiện từ 01/7/2007)2Luật thuế Thu nhập

doanh nghiệp số 14/2008/QH12 ngày 03 tháng 6 năm 2008 của

Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam 3Thông tư số

60/2007/TT-BTC ngày 14 tháng 6 năm 2007 của Bộ Tài chính

hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Quản lý thuế và hướng dẫn thi hành Nghị định số 85/2007/NĐ-CP ngày 25 tháng 5 năm 2007 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Quản lý

thuế4Nghị định số 124/2008/NĐ-CP ngày 11 tháng 12 năm 2008

của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều

của Luật thuế Thu nhập doanh nghiệp5Thông tư số

130/2008/TT-BTC ngày 26 tháng 12 năm 2008 của Bộ Tài chính hướng dẫn thi

hành một số điều của Luật thuế Thu nhập doanh nghiệp số

14/2008/QH12 và hướng dẫn thi hành Nghị định số 124/2008/NĐ-CP ngày 11 tháng 12 năm 2008 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật thuế Thu nhập doanh nghiệp (Sau đây gọi tắt là

Thông tư số 130)6Thông tư số 177/2009/TT-BTC ngày 10 tháng 9

năm 2009 của Bộ Tài chính hướng dẫn xác định thu nhập chịu thuế

đối với chênh lệch tỷ giá của các khoản nợ phải trả bằng ngoại tệ

(sau đây gọi tắt là Thông tư số 177)7Thông tư số 66/2010/TT-BTC

ngày 22 tháng 4 năm 2010 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện

việc xác định giá thị trường trong giao dịch kinh doanh giữa các bên

có quan hệ liên kết

Đối tượng nộp thuế, đối tượng chịu thuế TNDN

• 1 Người nộp thuế TNDN là tổ chức hoạt động SXKD hàng hoá, dịch vụ có thu nhập chịu thuế (sau đây gọi là doanh nghiệp), bao gồm:

• - Doanh nghiệp được thành lập và hoạt động theo quy định của Luật doanh

nghiệp, Luật doanh nghiệp nhà nước, Luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, Luật đầu tư, Luật các tổ chức tín dụng, Luật kinh doanh bảo hiểm, Luật chứng khoán, Luật dầu khí, Luật thương mại và các văn bản pháp luật khác dưới các hình thức: Công ty cổ phần; Công ty trách nhiệm hữu hạn; Công ty hợp danh; Doanh nghiệp tư nhân; Doanh nghiệp nhà nước, Văn phòng luật sư, Văn

phòng công chứng tư; Các bên trong hợp đồng hợp tác kinh doanh; Các bên trong hợp đồng phân chia sản phẩm dầu khí, xí nghiệp liên doanh dầu khí, Công ty điều hành chung

• - Các đơn vị sự nghiệp công lập, ngoài công lập có SXKD hàng hoá, dịch vụ

có thu nhập trong tất cả các lĩnh vực;

• - Các tổ chức được thành lập và hoạt động theo Luật hợp tác xã;

• - Doanh nghiệp được thành lập theo quy định của pháp luật nước ngoài (sau

đây gọi là doanh nghiệp nước ngoài) có cơ sở thường trú tại Việt Nam

• Cơ sở thường trú của doanh nghiệp nước ngoài là cơ sở SXKD mà thông qua

cơ sở này, doanh nghiệp nước ngoài tiến hành một phần hoặc toàn bộ hoạt động SXKD tại Việt Nam mang lại thu nhập

• Trường hợp Hiệp định tránh đánh thuế hai lần mà Cộng hoà XHCN Việt Nam

ký kết có quy định khác về cơ sở thường trú thì thực hiện theo quy định của Hiệp định đó

• - Tổ chức khác ngoài các tổ chức nêu trên có hoạt động SXKD hàng hoá hoặc dịch vụ và có thu nhập chịu thuế;

Đối tượng nộp thuế, đối tượng chịu thuế TNDN

2 Doanh nghiệp nước ngoài, tổ chức nước

ngoài SXKD tại Việt Nam không theo Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp hoặc có thu

nhập phát sinh tại Việt Nam nộp thuế

TNDN theo hướng dẫn riêng của Bộ Tài chính Các doanh nghiệp này nếu có hoạt động chuyển nhượng vốn thì thực hiện

nộp thuế TNDN theo hướng dẫn tại Phần

E Thông tư số 130/2008/TT-BTC

5.1.3 Căn cứ và phương pháp tính thuế TNDN

CHƯƠNG 5:

KẾ TOÁN THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP

5.2 Kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp

5.2.1 Kế toán thuế TNDN hiện hành 5.2.2 Kế toán thuế TNDN hoãn lại

MQH giữa Kế toỏn và thuế

• Khi xem xét mối quan hệ giữa kế toán và thuế, trên thế giới có hai thái độ hoàn toàn khác nhau :

• Thái độ nhằm tách hoàn toàn mối liên hệ giữa kế toán và thuế (thái độ nhằm phá vỡ liên kết)(1)

• Thái độ nhằm liên kết các quy định về kế toán

và thuế (2)

(1) Xem xột chỉ tiờu LN kế toỏn và LN chịuThuế TN hiện hành

Lnhuận (kế toỏn)=DT&TNK (kế toỏn) –CPhớ (kế toỏn)

LN (chịu thuế TN)=DT&TNK (Thuế) –CPhớ (Thuế)

Khỏc nhau (đ/chỉnh theoVAS17-Thuế TN DN)

MQH giữa Kế toỏn và thuế

Ví dụ 1 :

Đầu năm N, DN mua một thiết bị sản xuất trị giá 10.000.000.000 đồng, sử dụng trong vòng 5 năm Theo kế toán : Khấu hao đều trong vòng 5 năm Cơ quan thuế cho phép khấu hao theo ph ơng

pháp số d giảm dần, tỷ lệ 40% ở 3 năm đầu, 2

năm cuối trích khấu hao đều phần giá trị còn lại Lợi nhuận kế toán năm N là : 10.000.000.000

đồng, thuế suất TNNDN : 28%

(Giả thiết ngoài chi phí khấu hao, các khoản chi

phí và thu nhập kế toán khác bằng chi phí và thu nhập tính thuế thu nhập doanh nghiệp).

ChØ tiªu Năm N Năm N + 1

Tæng lîi nhuËn kế toán tr íc thuÕ 10.000.000 10.000.000 ThuÕ thu nhËp DN phải nộp hiện hành 2.240.000 2.688.000

Tû lÖ % thuÕ TNDN trªn lîi nhuËn tr íc

Cã thÓ tr×nh bµy tãm t¾t th«ng tin liªn quan

n¨m N vµ n¨m N+1 nh sau : DN chịu thuế TNDN thuế suất

Lợi nhuậ

n kế toán

= Doanh thu và thu nhập khác kế

toán đã ghi nhận

-Chi phí kế toán đã

Chi phí đ ợc khấu trừ khi XĐthuế TNDN hiện hành

Thực tế th ờng có sự khác biệt giữa lợi nhuận kế toán và thu nhập chịu thuế:

- Có sự khác biệt giữa Doanh thu và thu nhập khác kế toán đã ghi nhận với

doanh thu và thu nhập khác chịu thuế TNDN hiện hành, sự khác biệt này

có thể là :

+ Một khoản doanh thu và thu nhập khác đ ợc kế toán ghi nhận để xác định lợi

nhuận kế toán nh ng không phải là thu nhập chịu thuế (đ ợc loại trừ khỏi lợi nhuận

chịu thuế), chẳng hạn nh khoản doanh thu tài chính nhận đ ợc do đ ợc chia từ

đơn vị liên doanh

+ Doanh thu và thu nhập khác đ ợc kế toán ghi nhận ở năm hiện hành nh ng ch a

phải chịu thuế thu nhập doanh nghiệp ở năm hiện hành mà làm phát sinh thu

nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp trong t ơng lai Hoặc doanh thu ch a đ ợc

kế toán ghi nhận nh ng đã xác định là doanh thu chịu thuế thu nhập doanh

nghiệp.

- Có sự khác biệt giữa chi phí kế toán đã ghi nhận năm hiện hành với chi

phí thuế thu nhập doanh nghiệp năm hiện hành , sự khác biệt này có thể là

:

+ Một khoản chi phí đ ợc kế toán ghi nhận để xác định lợi nhuận kế toán nh ng

không phải là chi phí đ ợc khấu trừ vào lợi nhuận chịu thuế (Lỗ LD, LK; (Trích tr ớc

CPSCL TSCĐ )

+ Chi phí đ ợc kế toán ghi nhận ở năm hiện hành nh ng ch a đ ợc khấu trừ vào thu

nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp ở năm hiện hành mà đ ợc khấu trừ vào thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp trong t ơng lai

MQH giữa Kế toỏn và thuế

(tiếp)

• Khoản chênh lệch do doanh thu và thu nhập khác kế toán đã ghi nhận ở năm hiện hành nh ng không phải là thu nhập chịu thuế,

hoặc do chi phí kế toán đã ghi nhận ở năm hiện hành nh ng không

đ ợc khấu trừ vào thu nhập chịu thuế gọi là khoản chênh lệch

vĩnh viễn Khoản chênh lệch vĩnh viễn không làm phát sinh thuế thu nhập doanh nghiệp hoãn lại

• Khoản chênh lệch do doanh thu và thu nhập khác kế toán ghi nhận năm hiện hành sẽ làm phát sinh thu nhập chịu thuế trong t ơng lai, hoặc chi phí kế toán ghi nhận năm hiện hành sẽ đ ợc khấu trừ vào thu nhập chịu thuế trong t ơng lai tạo nên khoản chênh

lệch tạm thời giữa kế toán và thuế Chênh lệch tạm thời phát

sinh nh trình bày có nguồn gốc xuất phát từ chênh lệch giữa giá trị ghi sổ của các khoản mục tài sản hay nợ phải trả trong bảng cân

đối kế toán và cơ sở tính thuế thu nhập của các khoản mục này,

vì vậy thực chất khoản chênh lệch tạm thời chính là chênh lệch

giữa giá trị ghi sổ của các khoản mục tài sản hay nợ phải trả trong bảng cân đối kế toán và cơ sở tính thuế thu nhập của các khoản mục này Khoản chênh lệch tạm thời làm phát sinh thuế thu nhập hoãn lại (thuế thu nhập hoãn lại phải trả hoặc tài sản thuế thu nhập hoãn lại)

ThuÕ thu nhËp doanh

kÕ to¸

n



Chªnh lÖch vÜnh viÔn

x

ThuÕ suÊt thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp

ThuÕ thu

nhËp doanh

n



Chªnh lÖc

h vÜn

h viÔ n



Chªnh lÖc

h t¹m thêi

x

ThuÕ suÊt thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp

nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i

=

Chªnh lÖch t¹m thêi

x

ThuÕ suÊt thuÕ TNDN

MQH giữa Kế toán và thuế (tiếp)

ChØ tiªu Năm N Năm N +

1

Tæng lîi nhuËn tr íc thuÕ 10.000.00

0 10.000.00 0 ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp

- Sè nép năm hiÖn t¹i 2.240.000 2.688.000

- Sè nép c¸c năm sau : 560.000 112.000

Tû lÖ % thuÕ TNDN trªn lîi nhuËn tr íc

Gi¶ thiÕt víi ví dô1, tr×nh bµy th«ng tin liªn quan nh sau :

Cách tính thuế thu nhập

doanh nghiệp hoãnlại

• A)Ph ơng pháp chung :

• Đ ợc thực hiện theo 4 b ớc :

• - B ớc 1 : Xác định chênh lệch giữa giá trị ghi sổ của tài sản và nợ

phải trả ghi nhận trên Bảng cân đối kế toán theo quy định của kế toán và cơ sở tính thuế của tài sản và nợ phải trả đó theo yêu cầu của luật thuế, gồm :

• + Chênh lệch vĩnh viễn

• + Chênh lệch tạm thời

• - B ớc 2 : Xác định chênh lệch nào sẽ phải chịu thuế trong t ơng lai

thì liên quan tới thuế thu nhập hoãn lại phải trả, chênh lệch nào có thể

sẽ khấu trừ đ ợc trong t ơng lai thì liên quan tới tài sản thuế thu nhập hoãn lại

• - B ớc 3 : Nhân chênh lệch tạm thời với thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp dự kiến sẽ xác định đ ợc thuế thu nhập hoãn lại phải trả hoặc tài sản thuế thu nhập hoãn lại

• - B ớc 4 : Khi ghi nhận “Tài sản thuế thu nhập hoãn lại” cần phải xem xét đánh giá kỹ l ỡng khả năng chắc chắn có đủ lợi nhuận tính thuế trong t ơng lai để sử dụng các khoản lỗ tính thuế và các u đãi thuế

ch a sử dụng

B)Thuế thu nhập hoãn lại phải

trả

• Thuế thu nhập hoãn lại phải trả đ ợc ghi nhận cho các khoản

chênh lệch tạm thời chịu thuế.

• - Khi giá trị ghi sổ của tài sản v ợt quá cơ sở tính thuế thu

nhập doanh nghiệp của nó thì giá trị của lợi ích kinh tế phải chịu thuế thu nhập sẽ v ợt qúa giá trị sẽ đ ợc phép khấu trừ cho mục đích tính thuế, làm phát sinh thuế thu nhập hoãn lại phải trả.

• - Khi doanh nghiệp thu hồi giá trị ghi sổ của tài sản trên thì khoản chênh lệch tạm thời chịu thuế sẽ hoàn nhập và doanh nghiệp sẽ có lợi nhuận chịu thuế doanh nghiệp, khi đó lợi ích kinh tế của doanh nghiệp sẽ bị giảm đi do phải nộp thuế thu nhập.

• Chênh lệch tạm thời khi thu nhập hoặc chi phí đ ợc tính vào lợi nhuận kế toán của một kỳ nh ng lại đ ợc tính vào lợi nhuận chịu thuế của một kỳ khác làm phát sinh thuế thu nhập hoãn lại phải trả; chẳng hạn khi tài sản cố định đ ợc khấu hao cho mục

đích tính thuế nhanh hơn so với khấu hao kế toán (điều này

có nghĩa là trong t ơng lai phải nộp nhiều thuế hơn).

Giá trị

ghi sổ

Khấu hao

tính thuế

Khấu hao

kế toán

Lợi nhuận chịu thuế

Thuế thu nhập phải nộp hiện hành

g 10.000.000 10.000.000 50.000.000 14.000.000

Ví dụ 2 : Với số liệu và những giả định nh ví dụ

1, nếu cả 5 năm liên quan sử dụng tài sản đó

đều có lợi nhuận kế toán là 10.000.000.000

đồng, thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 28%, ta có các bảng tính toán

Gi¸ trÞ

cßn l¹i

theo VAS

Gi¸ trÞ cßn l¹i theo thuÕ

Chªnh lÖch t¹m thêi luü kÕ

ThuÕ ho·n l¹i phải

trả lòy kÕ

Chªnh lÖch t¹m thêi

ThuÕ ho·n l¹i

phải trả

ThuÕ

phải

nép hiÖn hµnh

Tæng thuÕ

(560.0 00)

Xác định chênh lệch tạm thời chịu thuế liên quan đến từng TSCĐ từ năm N đến N+4 Đơn vị tính:1.000đ

Chỉ tiêu Năm tài chính  

Thuế thu nhập hoãn lại

phải trả được ghi

Thuế thu nhập hoãn lại

phải trả được hoàn

TRÌNH TỰ KẾ TOÁN THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP (HIỆN HÀNH VÀ HOÃN LẠI)

(1a) thuế TNDN hiện hành tạmnộp

(1b1)Thuế TNHH nộp sung (Q.toán)

(1b2)Thuế TNHH nộp thừa (Q.toán)

(3a) thuế TN hoãn lại phải trả phát sinh (3b) hoàn nhập thuế TN hoãn lại phải trả

243-Tài sản thuế HL

Tài sản thuế HL phát sinh Hoàn nhập tài sản thuế

HL

C)Tài sản thuế thu nhập hoãn

lại :

• Tài sản thuế thu nhập hoãn lại đ ợc ghi nhận cho các chênh lệch tạm thời đ ợc khấu trừ, khi chắc

chắn trong t ơng lai sẽ có lợi nhuận tính thuế để

sử dụng những chênh lệch tạm thời đ ợc khấu trừ này.

• Nếu giá trị ghi sổ của một tài sản nhỏ hơn cơ

sở tính thuế của tài sản đó, hoặc giá trị ghi sổ của một khoản nợ phải trả lớn hơn cơ sở tính

thuế của khoản nợ phải trả đó thì chênh lệch

làm phát sinh tài sản thuế thu nhập hoãn lại

(trong t ơng lai phải nộp ít thuế hơn)

• Việc hoàn nhập các chênh lệch tạm thời đ ợc khấu trừ dẫn đến sự giảm trừ khi xác định lợi nhuận tính thuế trong t ơng lai.

Số d làm căn cứ khấu hao

Khấu hao kế toán

Khấu hao tính thuế

Lợi nhuận chịu thuế hiện hành

Thuế thu nhập phải nộp hiện hành

Bảng 5 (đơn vị tính : 1000đ)

Giá trị còn lại theo VAS

Cơ sở tính thuế

Chênh lệch tạm thời luỹ kế

Tài sản thuế hoãn lại lũy kế

Chênh lệch tạm thời

Taỡ sản thuế hoãn lại

Thuế phảinộ

p hiện hành

Tổng thuế phải nộp

Theo ph ơng pháp xác định Tài sản thuế thu nhập hoãn lại, có:

Bảng 6(đơn vị : 1000đ).

*PHẢN ÁNH TÀI SẢN THUẾ TN

HOÃN LẠI

QĐiểm1: Thuế TN ghi nhận

như khoản chi phí Qđiểm 2: Thuế TN ghi nhận giảm Vốn CSH

CP thuế TN hiện hành

LN chưa phân phối

(2a)Thuế thu nhập phải nộp hiện hành phát sinh

(2b1)P/sinh tài sảnThuế

TN HL

(2b2)Hoàn nhập tài sảnThuế TN HL

Xác định chênh lệch tạm thời được khấu trừ liên quan đến từng TSCĐ từ năm N đến N+4 Đơn vị

toán) (4.000.000) (2.400.000) (1.440.000) (1.080.000) (1.080.000)   Chi phí khấu hao (theo

Chênh lệch tạm thời được

khấu trừ giảm (Hoàn

nhập)

(560.000) (920.000) (920.900)

TS Thuế thu nhập hoãn

lại được ghi nhận 560.000 112.000

TS Thuế thu nhập hoãn

lại được hoàn nhập (156.800) (257.600) (257.600)

TRÌNH TỰ KẾ TOÁN THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP (HIỆN HÀNH VÀ HOÃN LẠI)

(1a) thuế TNDN hiện hành tạmnộp

(1b1)Thuế TNHH nộp sung (Q.toán)

(1b2)Thuế TNHH nộp thừa (Q.toán)

(2a) Tài sản thuế TN hoãn lại phát sinh (2b) hoàn nhậpTài sản thuế TN hoãn lại

347

• 1 Tổng doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: 14.700

• (Trong đó doanh thu xuất khẩu: 2.000)

• 2 Doanh thu hàng bán trả lại: 500

• 3 Chiết khấu thương mại: 50

• 4 Giảm giá hàng bán: 100

• 6 Chi phí bán hàng: 720

• 7 Chi phí quản lý doanh nghiệp: 500

• 8 Doanh thu hoạt động tài chính: 4.500

2.000

Biết rằng:

• Doanh thu đã viết hóa đơn GTGT nhưng chưa giao hàng trong năm N

là 300.000.000 đồng, thuế GTGT 10% : 30.000.000 đồng.

• Vốn vay tổ chức tài chính 1.200.000.000 đồng với lãi suất 18% Lãi

suất vay của ngân hàng thương mại 15%.

• Số khấu hao trích vượt mức được tính vào chi phí hợp lý quy định của

chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao tài sản cố định: 50.000.000 đồng

• Chi phí tiếp khách, ngoại giao không có hoá đơn, chứng từ theo chế

độ quy định: 42.000.000 đồng

• Các khoản tiền phạt vi phạm hành chính trong công tác kế toán, vi

phạm giao thông đã tính vào chi phí: 15.000.000 đồng

• Chi ủng hộ các đoàn thể, tổ chức xã hội, chi từ thiện, chi tài trợ học

sinh nghèo: 68.000.000 đồng.

• Lỗ chênh lệch tỷ giá hối đoái do đánh giá lại các khoản mục nợ phải

thu, phải trả dài hạn có nguồn gốc ngoại tệ tại thời điểm cuối năm tài chính: 60.000.000 đồng.

• Chi phí quảng cáo, tiếp thị, khuyến mại, tiếp tân, khánh tiết, hội họp,

chi phí giao dịch đối ngoại, chi hoa hồng môi giới, chi phí hội nghị và các loại chi phí khác vượt mức khống chế quy định: 65.000.000 đồng.

• Doanh thu cổ tức được chia do công ty ABC đầu tư mua cổ phiếu của

Công ty cổ phần Huy Hoàng là: 800.000.000đồng (đã ghi Có TK 515)