- Thao tác lập luận bác bỏ là dùng lý lẽ, dẫn chứng đúng đắn để gạt bỏ những quan điểm, ý kiến sai lệch hoặc thiếu chính xác,…từ đó nêu ý kiến đúng của mình để thuyết phục người nghe (n[r]
Trang 3- Hiểu mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận bác bỏ.
- Sử dụng các cách lập luận bác bỏ trong bài văn nghị luận.
Bài học này sẽ giúp các em:
Trang 4Xét ví dụ 1:
1 Bạn Nam xứng đáng đạt danh hiệu Đoàn viên xuất sắc năm học này.
Khẳng định
2 Bạn Nam chưa xứng đáng đạt danh hiệu Đoàn viên xuất sắc năm học
này
Phủ định (bác bỏ)
3 Bạn Nam chưa xứng đáng đạt danh hiệu Đoàn viên xuất sắc năm học này
Là Đoàn viên xuất sắc phải gương mẫu trong mọi lĩnh vực, phải luôn dìu dắt, giúp đỡ các bạn thanh niên vào Đoàn, Thử hỏi, trong một năm qua, bạn Nam
đã là một Đoàn viên như thế chưa?
Lập luận bác bỏ
Trang 5I Mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận bác bỏ.
Em hiểu thế nào
là bác bỏ và thao tác lập luận bác
bỏ?
Trang 6- Bác bỏ: là bác đi, gạt đi, không chấp hận
- Thao tác lập luận bác bỏ là dùng lý lẽ, dẫn chứng đúng đắn
để gạt bỏ những quan điểm, ý kiến sai lệch hoặc thiếu chính xác,…từ đó nêu ý kiến đúng của mình để thuyết phục người nghe (người đọc).
I Mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận bác bỏ.
Trang 7a) Mục đích:
Trao đổi lại, tranh luận lại
để chỉ ra những luận
điểm, luận cứ và ý kiến
sai nhằm khẳng định lại
tính đúng đắn của vấn đề.
Mục đích của em khi thực hiện bác bỏ một quan điểm, ý kiến nào đó
là hướng đến điều gì?
Trang 8b) Yêu cầu: Để bác bỏ thành công, chúng ta
cần đảm bảo những yêu cầu nào trong quá trình lập luận bác
bỏ
Trang 9b) Yêu cầu:
- Nắm chắc những sai lầm, lệch lạc của quan điểm, ý kiến cần bác bỏ.
- Đưa ra những dẫn chứng, lý lẽ thuyết phục, mang tính khoa học.
- Thái độ thẳng thắn, cẩn trọng, chừng mực, phù hợp với hoàn cảnh, đối tượng tranh luận.
II Cách bác bỏ
Trang 10“Nguyễn Du là một con bệnh thần kinh”.
* Cách thức bác bỏ: lí lẽ, dẫn chứng làm cơ sở bác bỏ:
- Chỉ ra sai lầm: Căn cứ vào thơ của Nguyễn Du mà cho rằng ông mắc bệnh thần kinh.
- So sánh với những thi sĩ khác: Pa-xcan, những thi sĩ Anh Cát
Lợi, Na Uy, Đan Mạch.
* Bác bỏ luận điểm:
Ngữ liệu a) (Sgk trang 24 - 25)
Trang 11- Dùng nhiều kiểu câu:
+ Câu khẳng định: “Không thế đâu”; “Nếu không có bằng
chứng gì khác… ta cho là tưởng tượng của nghệ sĩ”.
+ Câu hỏi tu từ: “Tác giả căn cứ vào đâu…, hay vào những di bút
của thi sĩ?”
- Đưa ra đối sánh: kẻ tạo ra tuyệt tác “Truyện Kiều” không thể
nào là con bệnh thần kinh.
Trang 12Ngữ liệu b)
* Bác bỏ luận cứ:
“Nhiều đồng bào…tiếng nước mình nghèo nàn”
* Cách bác bỏ:
- Trực tiếp bác bỏ: “Lời trách cứ này không có cơ sở nào cả”
- Sử dụng câu hỏi tu từ nói lên nguyên nhân: “Ngôn ngữ của
Nguyễn Du nghèo hay giàu?”; “Vì sao… tác phẩm tương
tự?”; “Phải quy lỗi…hay sự bất tài của con người?”.
Trang 13* Cách bác bỏ:
- Hút thuốc lá là quyền của anh nhưng anh không có quyền
đầu độc những người ở gần anh (nêu lí lẽ)
- Nêu lên tác hại ghê gớm của việc hút thuốc: “Vợ con, những người làm
việc cùng phòng với những người nghiện thuốc cũng bị nhiễm độc, cũng
đau tim mạch…, cũng bị ung thư”…(hệ thống dẫn chứng)
Ngữ liệu c)
* Bác bỏ lập luận:
“Tôi hút, tôi bị bệnh, mặc tôi!”
- Kết luận : Hút thuốc không những đầu độc bản thân và những người xung quanh mà còn nêu gương xấu cho con em
Trang 14Từ những bài tập trên, các em hãy rút ra cách thức để chúng ta thực hiện thao tác bác bỏ
Trang 15- Nêu nguyên nhân, tác hại.
- Phân tích những khía cạnh sai lệch.
=> Cách bác bỏ: Chúng ta có thể bác bỏ một luận điểm, luận
cứ, lập luận bằng cách:
- Diễn đạt cần rành mạch, uyển chuyển; thái độ thẳng
thắng, trung thực, khách quan.
Trang 16THAO TÁC LẬP LUẬN BÁC BỎ
BÁC BỎ LUẬN
ĐIỂM
BÁC BỎ LUẬN
CỨ
BÁC BỎ LẬP
LUẬN
Nêu tác hại, chỉ ra nguyên nhân, phân tích những sai lệch,
thiếu chính xác của luận điểm, luận cứ, lập luận.
Trang 17- Bác bỏ quan điểm: “Cứng quá thì gãy”.
- Cách bác bỏ:
+ Dùng lí lẽ với câu hỏi tu từ thể hiện thái độ phản đối + Lấy ví dụ minh chứng: Ngô Tử Văn.
- Giọng văn: khúc chiết, cứng cỏi, dứt khoát.
* Bài tập 1a)
Trang 18* Bài tập 1b)
- Bác bỏ quan niệm: những quan niệm phiến diện về thơ.
- Cách bác bỏ: Đưa ra dẫn chứng tiêu biểu: thơ Hồ Xuân
Hương, thơ Bô-đơ-le cho thấy những quan niệm về thơ mà tác
giả nêu lên là chưa thích đáng và kết luận “Nhà thơ ngày nay
không đi tìm cái muôn đời viễn vông bên ngoài cuộc sống thực của con người”.
- Giọng văn: Nhẹ nhàng, sâu lắng.
=> Bài học rút ra: Có nhiều cách bác bỏ và giọng văn có thể khác nhau tùy vào trường hợp, vấn đề bác bỏ.
Trang 19Bài tập 2
- Khẳng định đây là một quan niệm sai
- Người học yếu có nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan như: sức khoẻ, khả năng, hoàn cảnh gia đình…những nguyên nhân cần
được chia sẻ, cảm thông.
- Người học yếu càng cần có người bạn tốt giúp đỡ.
- Kết bạn với người học yếu là giúp bạn vươn lên học khá giỏi.
- Những người học yếu vẫn có những điều để ta học tập
- Khẳng định quan niệm đúng đắn là kết bạn với “ những người học yếu” là đúng