Mặc dù vậy, nhiều giáo viên chưa nhận thức được đầy đủ vị trí, tầm quan trọng của bộ môn này trong đào tạo nhân cách , rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh nên chưa có nhiều suy nghĩ để t[r]
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN
Tên tác giả : Nguyễn Thị Vi
Năm học 2014 - 2015
Trang 2SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN
Đề tài: "Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ học môn Giáo dục Công dân"
PHẦN I: LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Môn Giáo dục công dân được đưa vào chương trình dạy học từ rất lâu Cóthể khẳng định rằng, môn học này có vai trò hết sức quan trọng trong việc hìnhthành và phát triển nhân cách của học sinh
Tầm quan trong đặc biệt của môn học này ở cấp Trung học cơ sở đó chính là
nó góp phần hình thành thế giới quan lành mạnh cho học sinh,giúp học sinh hiểubiết, phân biệt lẽ phải ,trái ; biết tôn trọng bản thân, tôn trọng người khác ; biếtsống trung thực , khiêm tốn, dũng cảm, biết yêu thương và vị tha
Hơn nữa ,Giáo dục công dân còn đóng vai trò chính trong việc tích hợp rấtnhiều vấn đề như :Giáo dục giới tính, sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình,bảo vệ môi trường, giáo dục pháp luật, giáo dục về an toàn giao thông…
Mặc dù vậy, nhiều giáo viên chưa nhận thức được đầy đủ vị trí, tầm quantrọng của bộ môn này trong đào tạo nhân cách , rèn luyện kĩ năng sống cho họcsinh nên chưa có nhiều suy nghĩ để tạo ra những phương pháp giảng dạy hiệuquả.Ngoài ra, phần lớn giáo viên đảm nhiện dạy môn Giáo dục công dân ở Trunghọc cơ sở thường được đào tạo và dạy cùng môn học khác như môn Văn với Giáodục công dân, Môn Sử với Giáo dục công dân hoặc chủ nhiệm kiêm dạy thêm mônGiáo dục công dân…Chính vì vậy việc giảng dạy bộ môn này gặp rất nhiều khókhăn
Hiện nay Môn Giáo dục công dân ở trường Trung học cơ sở đã được chú ýhơn trước, giáo viên giảng dạy bộ môn này được đi tập huấn, được thi giáo viêndạy giỏi các cấp Đặc biệt hàng năm Phòng Giáo dục có thanh tra Sư phạm giáoviên bộ môn này Qua những đợt thi giáo viên dạy giỏi và thanh tra Sư phạm, giáoviên được học hỏi và cọ sát rất nhiều song như vậy chưa đủ mà giáo viên cần phảitìm tòi, sáng tạo phương pháp dạy học mới để phát huy tính tích cực chủ động,
Trang 3sáng tạo đồng thời gợi niềm say mê, háo hức của học sinh đối với bộ môn Giáo
dục nhân cách này.Đó chính là lí do tôi chọn đề tài: “Tạo hứng thú cho học sinh trong bộ môn Giáo dục công dân”
Trang 4PHẦN II: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ĐỂ GIẢI QUYẾT ĐỀ TÀI
1 Thực trạng việc giảng dạy bôn môn GDCD ở nhà trường hiện nay:
Như chúng ta đã biết mục tiêu của Giáo dục chính là đào tạo thế hệ trẻ, đápứng nhu cầu của đất nước theo từng giai đoạn phát triển Trước hết phải kể đến đóchính là xã hội, gia đình và bản thân ngành giáo dục còn chú trọng các môn khoahọc nhằm nâng cao trí tuệ mà chưa chú ý nâng cao cho học sinh, nghĩa là chỉ chú ýđến rèn tài mà nhân cách chưa rèn đạo đức
Thời gian dành cho bộ môn này còn ít (1 tiết/tuần) Sách giáo khoa hiện naynội dung phong phú, hợp với lứa tuổi học sinh theo từng cấp học nhưng nếu giáoviên thiếu sự đầu tư thì giờ học sẽ nhàm chán, học sinh không thích học bộ mônnày
Giáo viên giảng dạy bộ môn này thường kiêm nghiệm hai phân môn nhưVăn- Giáo dục công dân; sử - Giáo dục công dân…Chính vì vậy mà thời gian dànhcho bộ môn này chưa đủ dẫn đến bài giảng khô khan,đơn điệu, qua loa
Trong đợt thi giáo viên vừa qua, còn giáo viên đạt thành tích cao trong hộithi đều là những giáo viên đã biết kết hợp nhiều phương pháp dạy học để tăngthêm sự hấp dẫn hứng thú cho học sinh chẳng hạn như lấy tấm gương tiêu biểungoài cuộc sống và trong nhà trường, HS đã tham gia kể chuyện, đóng vai, hoạtđộng nhóm… đã tạo được ấn tượng, sự hứng thú cho học sinh trong giờ học
2 Đối tượng học sinh
- Học sinh trường Trung học Cơ sở Phương Trung chúng tôi đa số các emđều ngoan và đã chú trọng việc học tập của mình.Tuy nhiện còn một số học sinhchưa chủ động, tự giác học tập vẫn còn phải nhắc nhở trong vấn đề tiếp nhận trithức Chính vì vậy tạo hứng thú cho học sinh trong bài dạy là điều vô cùng quantrọng
Trang 5PHẦN III: QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
A ĐẶC ĐIỂM MÔN HỌC GIÁO DỤC CÔNG DÂN TRONG NHÀ TRƯỜNG
Môn Giáo dục công dân ở trường THCS có vai trò quan trọng trọng việchình thành nhân cách cho học sinh.Đặc điểm của nó là bao quát các kiến thức vềđạo đức và pháp luật Các kiến thức của nó không quá phức tạp,đòi hỏi tư duycao.Nó cung cấp những tri thức cơ bản về quan hệ xử sự trong gia đình (ông, bà,cha, mẹ, anh, chị, em…), quan hệ ứng xử với hàng xóm, quan hệ cộng đồng xã hội.Đồng thời môn học này còn cung cấp những hiểu biết về các quy tắc, quy định củapháp luật như quyền lao động, quyền công dân… Đặc điểm chương trình là kết cấuđồng tâm với các lớp của các cấp học cao hơn
Như vậy, môn Giáo dục công dân có vị trí tầm quan trọng, nó kết hợp vớicác môn học khác có nhiệm vụ giáo dục tư tưởng, đạo đức của học sinh Song mônhọc này giáo dục với tính chất cụ thể nhất Nội dung các bài học đã trực tiếp xâydựng nên nền tảng tư tưởng, tình cảm đạo đức, trách nhiệm và nghĩa vụ của côngdân đối với gia đình, học đường và cộng đồng xã hội Vì thế giáo viên dạy bộ mônnày cần phải thấy rõ và đánh giá đúng được vị trí, tầm quan trọng của môn học
B NHỮNG QUAN ĐIỂM VỀ VẤN ĐỀ TẠO HỨNG THÚ TRONG GIỜ HỌC MÔN GDCD
Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ học là vấn đề mà bất kì giáo viên nàokhi lên lớp cũng đều mong muốn mình có thể làm tốt, song thực tế không phải aicũng thành công Bằng chứng cho thấy, có những giáo viên khi lên lớp, học sinhrất thích học, nhưng cũng có những giáo viên khi lên lớp học sinh không có hứng
Trang 6thú với giờ học, môn học, gây ra mất trật tự Theo tôi để tạo hứng thú trong giờ họcGiáo dục công dân, giáo viên phải nắm vững các bước sau:
1 Giáo viên phải hiểu được yêu cầu và nội dung của công tác giáo dục tư tưởng, chính trị đạo đức cho học sinh( Nghiên cứu tài liệu, sách giáo khoa trước khi dạy).
Ở đây, giáo dục tư tưởng đạo đức và ý thức chính trị cho học sinh phải trên
cơ sở của chương trình, kiến thức của môn học Mức độ giáo dục học sinh Trunghọc Cơ sở là phải phù hợp với trình độ, lứa tuổi Yêu cầu cụ thể như sau:
a Công tác giáo dục tư tưởng, đạo đức, chính trị phải phù hợp với trình độ kiến thức của chương trình học
Đặc điểm kiến thức của lớp 6, lớp 7 về đạo đức là rất giản đơn như kháiniệm về khoan dung, lễ độ, trung thực… những kiến thức này thường phải gắn vớithực tế để minh họa, giảng giải và mức độ xây dựng tình cảm cho học sinh nhẹnhàng, tự nhiên trên cơ sở của việc giảng giải
b Công tác giáo dục phải phù hợp với đối tượng lứa tuổi
Hầu hết học sinh Trung học Cơ sở còn nhỏ tuổi Việc hiểu các khái niệmcòn trực tiếp, cảm tính cho nên đòi hỏi giáo viên có phương pháp giáo dục thíchhợp Việc giáo dục tư tưởng đạo đức cho học sinh phải trên cơ sở ý nghĩa rút ra củamỗi khái niệm và kiến thức bài giảng Từ đó để học sinh cảm nhận và tự nâng lênthành nhận thức và ý thức của bản thân Tránh những lý thuyết chung chung, tránhnhững lời hô hào phải thế này, thế kia
c Công tác giáo dục tư tưởng đạo đức cho học sinh phải thiết thực, phù hợp với yêu cầu thực tiễn của xã hội hiện nay
- Những yêu cầu về lối sống hiện nay
- Những ứng xử hàng ngày của học sinh (trong gia đình, nhà trường, xã hội)
- Những vấn đề bảo vệ môi trường sinh thái
Trang 7- Những vấn đề về kỷ luật trong học tập, lao động
2 Các nguyên tắc của công tác giáo dục tư tưởng đạo đức
Giáo dục tư tưởng đạo đức cho học sinh thông qua môn học Giáo dục côngdân, đó là việc làm rất khó nhưng bắt buộc Ở đây, phải xuất phát từ khái niệm đạođức học của pháp luật Chính vì vậy đòi hỏi các nguyên tắc sau:
+ Phải cho học sinh hiểu rõ khái niệm rồi mới rút ra ý nghĩa, cách vận dụng,hình thành tư tưởng, tình cảm của học sinh
+ Tính thực tiễn trong công tác giáo dục tư tưởng phải xuất phát từ thực tiễncuộc sống để giáo dục
+ Giáo dục tư tưởng đạo đức đáp ứng với yêu cầu thiết thực của gia đìnhvàtoàn xã hội
+ Giáo dục tư tưởng phải phù hợp với đối tượng, phù hợp với chương trìnhhọc
Tất cả các nguyên tắc trên là sự kết hợp hài hòa và gắn liền hữu cơ với nhau,không thể coi nặng cái này mà coi nhẹ cái kia Một bài giảng gây hứng thú cho họcsinh trước hết phải là một bài giảng có tính giáo dục tốt và phải biết vận dụng kếthợp các nguyên tắc trên
C MỘT SỐ BIỆN PHÁP KHI THỰC HIỆN
Công tác giáo dục tư tưởng đạo đức cho học sinh qua môn học Giáo dụccông dân muốn thực hiện được tốt, theo tôi cách dạy của giáo viên là quan trọngnhất Thầy là người gợi mở, học sinh tự do phát triển Giáo viên dẫn dắt vấn đề,đưa kiến thức và tình huống bên ngoài cuộc sống để cho giờ học thêm sinh động.Giờ học, học sinh phải được "phát ngôn" theo sự hiểu biết của mình gắn với bàihọc, giúp học sinh say mê với môn học Giáo viên như một người bạn, người tâmgiao, có vướng mắc là các em hỏi ngay mà không ngại
Trang 8Với sách giáo khoa, giáo viên dựa vào khung sườn từ đó có cách gợi mở vớimỗi bài học để học sinh chủ động Từ kiến thức nền đó, giáo viên "biến hóa" để họcsinh hiểu bài, biết thế nào là tốt - xấu, việc làm nào nên làm- việc làm nào cầntránh… Tuy nhiên, cũng có cái khó là đồ dùng dạy học còn hạn chế, tranh ảnh minhhọa ít, phần lớn giáo viên phải tự chuẩn bị, tự làm việc, sưu tầm tư liệu có thể mấtkhá nhiều thời gian.
Thực tế, nếu dập khuôn theo sách giáo khoa thì môn Giáo dục công dân làkhô cứng, giáo điều, học sinh rất khó hiểu Chương trình lớp 9 khó, nhiều bài liênquan đến chính trị, tư tưởng như kiến thức đưa vào thì giáo viên phải dạy và họcsinh đều phải học, tuy nhiên để minh họa rõ cho bài học thì khá khó khăn
Từ thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy để tạo hứng thú cho học sinh trong giờhọc Giáo dục công dân cần chú ý các biện pháp sau:
1 Biện pháp đưa thực tiễn, tư liệu cuộc sống vào bài giảng, làm cho bài giảng phong phú, sinh động, học sinh dễ hiểu và có ấn tượng sâu về bài học.
Những tư liệu này phải phong phú, cập nhật những vấn đề mang tính thời sự
mà học sinh quan tâm Muốn vậy, đòi hỏi người giáo viên phải thường xuyên theodõi những vấn đề của xã hội đặc biệt khi đọc các thông tin trên báo, mạng internet,truyền hình… giáo viên phải lưu lại những vấn đề có thể phục vụ cho bài giảng
2 Biện pháp nêu gương.
Mỗi khái niệm đạo đức, pháp luật mỗi chủ đề cần đưa gương tốt về ngườithật, việc thật Đồng thời cả gương xấu nếu có để học sinh tránh Những tấmgương nêu ra phải được học sinh biết, đặc biệt là những tấm gương ở lớp, ở trường,
ở giâ đình,ở địa phương mình
3 Biện pháp đóng tiểu phẩm - sắm vai.
Trang 9- Biện pháp này học sinh phải được chuẩn bị dưới sự hướng của giáo viên.
- Học sinh được thể hiện mình và thấy hứng thú hơn trong bài dạy
4 Biện pháp cho học sinh kể chuyện liên quan đến bài học.
- Nhằm để học sinh tìm hiểu kỹ, sâu hơn về bài học Đồng thời tự tin trướcđám đông và muốn thể hiện mình
5 Biện pháp viết báo tường, hát các bài có chủ đề về đạo đức, pháp luật, người tốt - việc tốt liên quan đến bài học.
- Biện pháp này giáo viên có thể kết hợp với đoàn thoại - giáo viên chủnhiệm lớp để học sinh được tập duyệt trong giờ sinh hoạt
Đồng thời những chủ đề lớn như "An toàn giao thông", "Phòng chống tệ nạn xãhội", “Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên” cần tổ chức trong các buổi chào
cờ đầu tuần, hoạt động ngoại khóa, rất thiết thực đối với mỗi học sinh
Trang 10PHẦN IV: ỨNG DỤNG TRONG BÀI DẠY CỤ THỂ
GIÁO DỤC CÔNG DÂN 6
Tiết 2-Bài 2: Siêng năng,kiên trì (GDCD 6)
- Học sinh tích cực, đấu tranh,phê phán các hiện tượng xấu trong xã hội
II Phần chuẩn bị của giáo viên
- Giáo án,sách giáo khoa,sách giáo viên,phiếu học tập
- Tình huống, câu chuyện liên quan đến bài giảng
- Hình ảnh tấm gương thể hiện tính siêng năng,kiên trì trong cuộc sống
III Phần chuẩn bi của học sinh
- Tập sắm vai,tình huống theo yêu cầu của giáo viên
- Ôn lại những kiến thức đã học,tìm hiểu những tấm gương siêng năng,kiên trìtrong cuộc sống
- Kể chuyện liên quan đến bài học
IV Các biện pháp tiến hành theo tiến trình bài dạy
Đối với bài này,tôi thấy rằng đây là một bài khó,cần tổng hợp lại các kiến thức đã học, học sinh vận dụng những kiến thức đó vào thực tế thông qua các tình
Trang 11huống,sắm vai, kể chuyện…là điều làm tôi luôn trăn trở và suy ngẫm.Để gây được
sự hứng thú, ấn tượng cho học sinh tôi đã vận dụng các biện pháp tích cực trong giờ dạy của mình.Tuy nhiên yếu tố không thể thiếu làm cho tiết dạy thành công đó
là sử dụng công nghệ thông tin hiệu quả
Để đặt vấn đề tôi lấy câu chuyện Bác Hồ tự học ngôn ngữ và gọi học sinh lên kể câu chuyện này cùng với các hình ảnh liên quan(quan sát bức tranh Bác Hồ trên tàu…)
Sau khi kể chuyện xong,tôi cho học sinh tìm hiểu câu chuyện với những câu hỏi logic và được chiếu lên máy
-Chuyện nói về ai?
-Bác Hồ sống trong hoàn cảnh,điều kiện như thế nào?
Kết thúc câu chuyện,tôi cho học sinh rút ra khái niệm về siêng năng,kiên trì
=>Đó chính là nội dung bài học
Để học sinh rõ hơn về siêng năng,kiên trì tôi cho học sinh phân biệt được siêng năng kiên trì và trái với siêng năng kiên trì là lười biếng…
Sau đó giáo viên hỏi:’’Trong hoàn cảnh nào thì con người cần có tính siêng
năng,kiên trì”(Trong mọi hoàn cảnh đặc biệt là trong hoàn cảnh khó khăn)
Để từ đó học sinh rút ra được biểu hiện của siêng năng,kiên trì.Đó chính là tính cầncù,chịu khó,kiên trì trong mọi công việc.Tiếp theo tôi cho học sinh quan sát hình ảnh Nguyễn Ái Quốc và con tàu Đô đốc LaTuTes ở bến cảng Nhà Rồng.Sau đó đặtcâu hỏi:”Em có biết hình ảnh đó là ai?Em hãy kể lại câu chuyện? Thông qua phần
Trang 12này,học sinh nhớ được câu chuyện và rèn luyện đức tính siêng năng,kiên trì cho bản thân.
Tiếp đó,tôi lại đưa ra hình ảnh về thầy giáo Ngyễn Ngọc Ký,và đặt câu hỏi:Em biết gì về thầy giáo Nguyễn Ngọc Kí,kể lại câu chuyện?
Sau đó rút ra nhận xét về giọng kể và đặ câu hỏi:”Thông qua câu chuyện cùng với những hình ảnh xúc động này,em học tập được gì ở thày giáo?Học sinh trình bày suy nghĩ,giáo viên chốt vấn đề.Đây chính là biện pháp nêu gương trong thực tế để học sinh biết được ý nghĩa của siêng năng,kiên trì trong cuộc sống hắng ngày
Ở mục cách rèn luyện,tôi đưa ra một số tấm gương vượt khó trong học tâp của học sinh trường THPT Phương Trung và hỏi học sinh:”Em có học tập được điều gì
ở bạn?”
Học sinh trình bày ý kiến,giáo viên tích hợp lại kiến thức sau đó tổng hợp lại bằng câu hỏi:Các em thấy lớp mình bạn nào có tính siêng năng,kiên trì,các bạn đã rèn luyện đức tính đó như thế nào?
Thông qua phần này,giúp học sinh có tính siêng năng,kiên trì càng phát huy được mình hơn
Để tạo được hứng thú cho học sinh trong mối giờ học,phần kiến thức học sinh chưahiểu biết và có thái độ muốn tìm hiểu,muốn vậy phần kiến thức mà tôi truyền tới học sinh nửa kín nửa mở,tạo sự hứng thú cho học sinh
Tôi đưa ra sơ đồ tư duy về bài học,một số nội dung còn thiếu,yêu cầu học sinh điền vào đó
Thông qua phần này học sinh dễ dàng khắc sâu kiến thức đồng thời tạo đượchúng thú, góp phần giảm sự mệt mỏi, căng thẳng
SN,KT
Trang 13Ở mục luyện tập,tôi cho học sinh xử lý tình huống(Trang 10/SGK).Sau đótôi đặt câu hỏi:Em có nhận xét gì về việc làm của bạn An? Tôi nhấn mạnh chúng tacần phải có tính siêng năng,kiên trì thì mới có kết quả trong học tập và trong cuộcsống.
Giáo viên giới thiệu them một số tấm gương trong trường có hoàn cảnh khókhăn mà vẫn học tập tốt
Thông qua hình ảnh tích cực đó,học sinh sẽ học tập và làm theo tấm gươngthể hiện đức tính siêng năng,kiên trì và đạt được những kết quả tốt trong học tập vàrèn luyện
Để làm cho bài giảng them phong phú,tôi yêu cầu học sinh tìm một số câu
ca dao,tục ngữ về tính siêng năng,kiên trì
“Có công mài sắt,có ngày nên kim”
“Năng nhặt chặt bị”
“Siêng làm thì có,siêng học thì hay”
Tiết 1 – Thực hành ngoại khóa về các vấn đế địa phương và nội dung đã học