BIỆN PHÁP: “NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIỜ DẠY TOÁN LỚP 2BẰNG VIỆC TỔ CHỨC CÁC TRÒ CHƠI TOÁN HỌC ĐƯỢC THIẾT KẾ TRÊN GIÁO ÁN ĐIỆN TỬ”.. Vì vậy, trẻ lúc này chỉ quan tâm chú ý đến những môn học có
Trang 1BIỆN PHÁP: “NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIỜ DẠY TOÁN LỚP 2
BẰNG VIỆC TỔ CHỨC CÁC TRÒ CHƠI TOÁN HỌC
ĐƯỢC THIẾT KẾ TRÊN GIÁO ÁN ĐIỆN TỬ”.
I Lý do chọn đề tài
Bước sang thế kỉ 21, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin trên thế giới đã có tác động to lớn tới hệ thống Giáo dục - Đào tạo của mọi quốc gia, trong đó có Việt Nam Một trong những giải pháp quan trọng được đưa ra trong Nhiệm vụ và giải pháp năm học 2020-2021 của ngành Giáo dục đó là: "Thúc đẩy chuyển đổi số, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong Giáo dục và đào tạo”
Vâng! Chưa bao giờ cụm từ “Công nghiệp 4.0” được nhắc đến nhiều như hiện nay Thế giới đang bước vào thời đại với sự ảnh hưởng mạnh mẽ từ việc ứng dụng công nghệ thực-ảo Trong thế giới đó, tất cả lĩnh vực và ngành nghề đều phải chịu tác động và đang tự chuyển mình thay đổi Giáo dục không phải trường hợp ngoại lệ Công nghệ thông tin đã và đang được Bộ Giáo dục và Đào tạo đẩy mạnh ứng dụng nhằm thúc đẩy sự phát triển của ngành Giáo dục Các trường học, cấp học tại Việt Nam hiện nay rất chú trọng vào công tác ứng dụng công nghệ thông tin
Bên cạnh đó, như chúng ta đã biết ở Tiểu học môn Toán có một vị trí rất quan trọng Các kiến thức và kĩ năng của môn Toán có nhiều ứng dụng trong đời sống Giúp học sinh nhận biết những mối quan hệ về số lượng và hình dạng không gian của thế giới hiện thực Môn học góp phần rèn luyện phương pháp suy nghĩ, giải quyết vấn đề, góp phần phát triển trí thông minh cho trẻ Môn học còn rèn cho học sinh các phẩm chất trí tuệ như tính độc lập, tính nhuần nhuyễn, tính sáng tạo
Trang 2Tuy nhiên Toán là môn học mang tính trừu tượng cao và còn khô khan, có phần tẻ nhạt đối với học sinh Tiểu học
Trẻ em ở lứa tuổi Tiểu học là thực thể đang hình thành và phát triển cả
về mặt sinh lý, tâm lý, xã hội Trẻ dễ thích nghi và tiếp nhận cái mới nhưng cũng thiếu sự tập trung cao độ, khả năng ghi nhớ và chú ý có chủ định chưa được phát triển mạnh, tính hiếu động, dễ xúc động còn bộc lộ rõ nét Trẻ nhớ rất nhanh và quên cũng nhanh Học sinh tiểu học có trí nhớ trực quan – hình tượng phát triển hơn trí nhớ từ ngữ – logíc Tư duy của trẻ em mới đến trường là tư duy cụ thể, dựa vào những đặc điểm trực quan của đối tượng và hiện tượng cụ thể Vì vậy, trẻ lúc này chỉ quan tâm chú ý đến những môn học
có đồ dùng, tranh ảnh trực quan sinh động, hấp dẫn, có trò chơi,…
Nắm bắt được tâm sinh lý đó của trẻ, bản thân tôi là một giáo viên Tiểu học, trong quá trình lên lớp và soạn bài, tôi băn khoăn cách làm cho trẻ hứng thú và yêu thích môn học hơn, làm thế nào để hiệu quả giờ học Toán được nâng cao hơn
Tuy nhiên, qua thực tế giảng dạy tôi thấy giáo viên, học sinh còn một số điểm hạn chế như sau:
- Về phía giáo viên:
+ Trong các tiết học Toán, giáo viên mới chỉ giải quyết các bài tập và khai thác kênh hình trong sách giáo khoa, chưa gây hứng thú cho học sinh, làm cho tiết dạy nhàm chán
+ Khả năng ứng dụng công nghệ thông tin trong thiết kế và giảng dạy của một số giáo viên còn gặp nhiều khó khăn (giáo viên cao tuổi)
- Về phía học sinh:
Trang 3+ Học sinh còn thụ động khi tiếp cận kiến thức, chưa mạnh dạn, tự tin khi trao đổi, trình bày ý kiến
+ Môn Toán còn khá khô khan so với học sinh lớp 2
Xuất phát từ những vấn đề nêu trên mà tôi đã lựa chọn và ứng dụng biện pháp
giáo dục: “Nâng cao hiệu quả giờ dạy Toán lớp 2 bằng việc tổ chức các trò chơi Toán học được thiết kế trên giáo án điện tử”.Qua một thời gian tìm tòi và nghiên
cứu, tôi xin mạnh dạn chia sẻ về biện pháp giáo dục của mình
II MỘT SỐ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
1 Lên kế hoạch xây dựng và thiết kế trò chơi
Bước 1: Chuẩn bị trò chơi
- Nghiên cứu tài liệu: Chương trình, sách giáo khoa, chuẩn KTKN (tài liệu
HD học tập)… Hệ thống sách tham khảo: sách báo, tạp chí giáo dục…
- Nghiên cứu thực tế lớp học: xem có học sinh khuyết tật không, nhu cầu, sở
thích, hoàn cảnh …Tìm hiểu xem học sinh lớp yếu ở mạch kiến thức nào, để lựa chọn trò chơi cho phù hợp, giúp các em củng cố kiến thức để hiểu bài một cách chắc chắn
Bước 2: Lựa chọn trò chơi:
- Dựa vào mục đích dạy học để lựa chọn trò chơi phù hợp, các trò chơi phải đặt ra cho học sinh các nhiệm vụ học tập tương ứng với nội dung dạy học Mỗi trò chơi có một vị trí đóng góp cụ thể trong tiến trình thực hiện mục đích dạy học
+ Đưa trò chơi vào phần khởi động để tạo không khí học tập vui tươi cho cả tiết học, kích thích sự hứng thú học tập của học sinh
Trang 4+ Đưa trò chơi vào phần củng cố để kích thích được sự hứng thú học tập của học sinh, giải tỏa không khí căng thẳng sau giờ học kiến thức mới, trở
thành “Chơi mà học, học mà chơi” hết sức sinh động.
Bước 3: Xây dựng và thiết kế trò chơi
-Thiết kế trò chơi học tập thường qua các bước như sau:
+ Mục đích: Nêu rõ mục đích của trò chơi nhằm ôn luyện, củng cố kiến thức, kỹ năng nào?
+ Đồ dùng phục vụ trò chơi
+ Nêu luật chơi
+ Số người tham gia
+ Nêu cách chơi, cách tính điểm
+ Thời gian chơi
Bước 4: Tiến hành trò chơi
- Giới thiệu trò chơi, hướng dẫn cách chơi, phổ biến luật chơi
- Chơi thử (nếu cần)
- Chơi thật
- Nhận xét, rút kinh nghiệm và tổng kết trò chơi
*Một số yêu cầu khi tổ chức trò chơi Toán học trên giáo án điện tử:
- Mục đích của trò chơi phải thể hiện mục tiêu của bài học
- Hình thức đa dạng, phối hợp các hoạt động trí tuệ với các hoạt động vận động
- Luật chơi đơn giản để HS dễ nhớ, dễ thực hiện Cần đưa ra các cách chơi
có nhiều HS tham gia để tăng cường kỹ năng học tập hợp tác
- Tổ chức chơi vào thời gian thích hợp của bài học để vừa làm cho học sinh hứng thú học tập vừa hướng cho học sinh tiếp tục tập trung các nội dung khác của bài học một cách có hiệu quả
Trang 5- Giáo viên nắm chắc các bước tiến trò chơi, sử dụng thành thạo các phần mềm dạy học, có sự chuẩn bị bài dạy kĩ càng, dự kiến trước các tình huống sẽ xẩy
ra khi chơi
2 Phân loại các trò chơi Toán học trên giáo án điện tử
Trong chương trình môn Toán lớp 2 có rất nhiều trò chơi được thiết kế trên giáo án điện tử có thể tổ chức cho học sinh thực hành thí nghiệm Tùy từng dạng bài và mục tiêu cụ thể của bài mà tôi tiến hành sưu tầm và lựa chọn các trò chơi phù hợp để tổ chức cho học sinh như sau:
1 Kiểm tra bài cũ - Vòng quay kì diệu
- Ô cửa bí mật
- Hái táo
- Ngôi sao may mắn
- Truy tìm kho báu
- Tìm nhà cho Thỏ
- Giúp chim xây tổ
- Mèo con bắt chuột
3 Xuyên suốt nội dung bài - Giúp ếch con về nhà
- Nhanh như chớp
3 Ví dụ thực nghiệm một số trò chơi
* Trò chơi 1: “Đoán số”
Trang 6- Mục đích:
- Mục đích: Đây là trò chơi dùng để ôn bảng cộng, trừ, nhân, chia rất hiệu quả.
- Luật chơi: GV phổ biến: Đằng sau mỗi con vật là kết quả của phép tính Học sinh nào nói đúng sẽ được tuyên dương
- Số người tham gia: Cả lớp
- Phạm vi áp dụng: Sử dụng trong các hoạt động khởi động, luyện tập hoặc củng
cố
- Kinh nghiệm của bản thân: Đây là trò chơi dễ thiết kế, dễ thực hiện Có thể áp
dụng vào nhiều bài tập, nhiều tiết học, không đòi hỏi sử dụng đồ dùng dạy học như trò chơi Toán học truyền thống Đặc biệt học sinh có thể điều hành trò chơi một cách dễ dàng
*Trò chơi 2: “Ô cửa bí mật”
Trang 7- Mục đích: Đây là trò chơi dung để ôn lại kiến thức bài học trước, thông
qua trò chơi giáo viên có thể kiểm tra nội dung của bài học trước với nội dung phong phú hơn như kiến thức về yếu tố hình học, thời gian ,đơn vị đo, thực hiện dãy tính, tìm thành phần còn thiếu của phép tính,…
- Luật chơi: Trên màn hình là một ô cửa bí mật với bốn ô cửa nhỏ Mỗi ô cửa nhỏ tương ứng với một câu hỏi, dưới cả bốn ô cửa là một bức tranh chưa nội dung bài mới Học sinh trả lời các câu hỏi để lần lượt mở cả bốn ô cửa
- Số người tham gia: Cả lớp
- Phạm vi áp dụng: Sử dụng trong hoạt động khởi động hoặc củng cố.
- Kinh nghiệm của bản thân: Đây là trò chơi có thể lồng ghép phần giới
thiệu bài mới khi ôn lại bài cũ rất linh hoạt
* Trò chơi 3: “Đánh bay Covid”
Trang 8- Mục đích: Đây là trò chơi dùng để củng cố về nội dung bài học, thông
qua trò chơi giúp học sinh ôn lại những nội dung kiến thức có trong bài học, giúp các em ghi nhớ nội dung bài học ngay trên lớp Một phần nhắc nhở học sinh cần cẩn thận, luôn đề cao tinh thần phòng trống dịch bệnh Covid-19
- Luật chơi: Trò chơi gồm hệ thông các câu hỏi (tùy vào thời lượng bài học
mà giáo viên có thể thiết kế từ 4-6 câu hỏi phù hợp với nội dung bài), học sinh giúp các bác sĩ đánh bay Covid bằng chính sự nhiểu biết của mình Mỗi câu trả lời đúng, các em sẽ giúp bác sĩ đánh bay Covid ra khỏi các không gian cụ thể như phòng ngủ, lớp học, những nơi công cộng và đánh bay Covid ra khỏi Trái đất
- Số người tham gia: Cả lớp
- Phạm vi áp dụng: Sử dụng trong hoạt động khởi động hoặc củng cố.
*Trò chơi 4: “Giúp ếch con về nhà”
Trang 9- Mục đích: Đây là trò chơi áp dụng trong các tiết Luyện tập, Luyện tập
chung, giúp học sinh giải quyết các bài tập trong sách giáo khoa dưới dạng trò chơi nhằm lôi cuốn, gây hứng thú cho học sinh, tạo không khí lớp học vui vẻ, sôi nổi
- Luật chơi: GV kể một câu chuyện Toán học: Có một bạn Ếch con hiếu
thảo đi tìm thuốc chữa bệnh cho mẹ bị ốm Bạn Ếch con đã vượt qua bao đầm lầy, bao con suối mới tìm được thuốc, Ếch con vui mừng lắm Nhưng Ếch con trợt nhận ra mình bị lạc đường mất rồi Các em có muốn giúp Ếch con tìm được đường
về nhà không nào? Để đưa được Ếch con về nhà, các em phải vượt qua các chướng ngại vật chính là các bài tập trong tiết Luyện tập hôm nay Mỗi bài tập là một chướng ngại vật, giải được một bài tập là các em đã giúp Ếch con đi được một quãng đường về nhà rồi
- Số người tham gia: Cả lớp
Trang 10- Phạm vi áp dụng: Sử dụng trong hoạt động luyện tập của các bài Luyện
tập, Luyện tập chung, Ôn tập, Toán*
4 Kết quả đạt được
* Về phía học sinh:
- Trò chơi làm thay đổi không khí học tập của lớp, làm cho không khí trở nên dễ chịu, thoải mái hơn Học sinh thấy vui hơn, cởi mở hơn, thư thái và khoẻ hơn sau một quá trình tập trung cao vào việc tiếp nhận kiến thức, giảm tính chất căng thẳng của giờ học, nhất là các giờ học kiến thức lý thuyết mới
- Tạo cho các em khả năng quan sát tốt, tinh thần đoàn kết, giao lưu trong tổ, lớp tạo tính chủ động, tự tin, mạnh dạn, sáng tạo cho các em Mặt khác khắc sâu kiến thức khi học.Góp phần giúp học sinh phát triển toàn diện về: Đức, trí, lao, thể, mĩ
* Về phía giáo viên:
- Giúp giáo viên ý không ngừng tự bồi dưỡng khả năng của bản thân thông qua các phương tiện hiện có, sử dụng nguồn thông tin khổng lồ để liên tục học hỏi điều mới
- Giúp giáo viên chủ động hơn các tình huống, sự hợp tác giữa người học và người dạy luôn luôn được củng cố
5 Khuyến nghị:
*Đối với giáo viên:
- Cần có kiến thức về Toán học thật chắc chắn, tâm huyết với nghề
- Thường xuyên trau dồi kiến thức của bản thân, tích cực học hỏi cái mới, cái hay của đồng nghiệp, kỹ năng , thủ thuật giải các dạng Toán ở Tiểu học
Trang 11- Mạnh dạn áp dụng những phương pháp mới để áp dụng vào bài giảng một cách có hiệu quả
- Không ngừng nâng cao trình độ tay nghề để theo kịp thời đại để chúng ta có nhiều kinh nghiệm hay trong giảng dạy giúp học sinh học tôt các môn ở Tiểu học nói chung và học tốt môn Toán nói riêng
* Đối với học sinh:
- Say mê, ham thích môn Toán thì các em mới có hứng thú tìm hiểu bài học một cách say sưa
- Phải nhiệt tình, cộng tác với giáo viên trong giờ học
- Các em phải nắm thật chắc kiến thức bài cũ trước khi tìm hiểu bài học tiếp theo
* Đối với nhà trường:
Cần quan tâm giúp đỡ giáo viên bằng các hình thức như:
- Cung cấp đầy đủ sách vở, tài liệu có liên quan đến bộ môn
- Tăng cường cho giáo viên dự giờ trong khối chuyên môn để giáo viên nâng cao trình độ chuyên môn Đầu tư cơ sở vật chất: máy chiếu , máy tính trong các lớp học,
* Đối với Phòng GD-ĐT và Sở GD-ĐT:
- Tăng cường Tổ chức các chuyên đề : ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy các môn học nói chung và môn Toán nói riêng để giáo viên trao đổi, góp ý về các biện pháp, phương pháp giảng dạy ở các trường bạn, quận bạn
- Phổ biến những sáng kiến kinh nghiệm về ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy hay ở các bộ môn nói chung, môn Toán nói riêng của các trường bạn trên địa bàn thị xã, tỉnh
Trang 12Trên đây là một số biện pháp của tôi qua thực tế giảng dạy Tôi rất mong được Hội đồng xét duyệt và các bạn đồng nghiệp góp ý kiến bổ sung thêm để tôi hoàn thiện hơn biện pháp của mình và để áp dụng thật hiệu quả trong giảng dạy môn Toán cho học sinh
Tôi xin trân trọng cảm ơn!
Kinh Môn, ngày 21 tháng 12 năm 2020