vật lý môn khoa học lý thú nơi chia sẻ trao đổi kinh nghiệm tư liệu giảng dạy và học tập môn vật lý

v ới p: Số cặp cực của nam châm... GIAO THOA ÁNH SÁNG I.[r]

Giáo viên Nguyễn Văn Nghị - Trường THPT Thái Phiên 1

II CON LẮC LÒ XO:

 Nếu m = m1 - m2  T2 T12 T22

 Nếu trong thời gian t vật thực hiện được N dao động:

v x

+Quãng đường đi trong 1 chu kỳ

luôn là 4A: Nếu t = T thì S = 4A

+Quãng đường đi trong 1/2 chu

kỳ là 2A: Nếu t = T/2 thì S = 2A

Quãng đường đi trong l/4 chu kỳ

khi vật đi từ VTCB đến vị trí biên hoặc ngược lại là A

Phân tích: t2 – t1 = nT/2 + t (n N ; 0 ≤ t < T/2) (6) Quãng đường đi được trong thời gian “nT/2” là S1 = 2nA, trong thời gian t là S2

Quãng đường tổng cộng là

S = S1 + S2 + Tốc độ trung bình của vật đi

Giáo viên Nguyễn Văn Nghị - Trường THPT Thái Phiên 3

Với S là quãng đường tính

như trên

Tính quãng đường lớn nhất

hay nhỏ nhất vật đi được

trong khoảng thời gian

2 2

2 2

v

v A

x A

2 2 max 2

2

v

v v A

x W

lb : Chiều dài của lò xo khi vật ở VTCB

 l b l0 l

Khi vật ở VTCB: Fđh = P  kl mg

l

g m

2

min max l l

l là chiều dài dây treo (m);

0

0, s

 là góc lệch , cung lệch khi vật ở biên (rad)

 gl v

 Khi vật qua VTCB:

)cos1(

 gl v

Giáo viên Nguyễn Văn Nghị - Trường THPT Thái Phiên 5

Khi  10 : Có thể dùng

1- cos = 0

22sin2

2 0 0

2 0



 là hệ số nở dài của dây treo

 Sự thay đổi của chu kỳ theo

-Lên nhanh dần đều g/ =g+a

-Lên chậm dần đều g/ =g-a

-Xuống nhanh dần đều g/ =g-a

-Xuống chậm dần đều g/

=g+a

Con lắc đơn, vật nặng tích điện q

đặt trong điện trường

F tđ

 =>

m

E q g

g' 

Con lắc đơn điện tích q(có thể

âm hoặc dương) đặt trong điện trường song song với mặt đất hay

m

qE g



cos ' g

Độ lệch pha:  2 1

Phương trình dao động tổng hợp

có dạng: x Acos( t)

)cos(

2 2 1 1

cos cos

sin sin

A A



 Độ lệch pha giữa 2 điểm trên

phương truyền sóng cách nhau 1

os

u Ac  t

+ Xét điểm M cách nguồn A một khoảng d1, cách nguồn B một khoảng d2

+ Biểu thức sóng tại M do S1truyền tới:

1 1

2 2

Giáo viên Nguyễn Văn Nghị - Trường THPT Thái Phiên 7

 Cực đại giao thoa:

1

2d  k

d

Trường hợp sóng phát ra từ hai

nguồn lệch pha nhau  = 2 - 1

thì số cực đại và cực tiểu trên

I =>

0

I 10 I

DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU

I ĐẠI CƯƠNG ĐIỆN XOAY CHIỀU

Biểu thức cđ dòng điện và điện áp

iI  t

và uU0cos( t u)

độ lệch pha của u so với i:  u i

+  > 0: u nhanh pha hơn i

+Tại thời điểm t, điện áp ở hai đầu

cuộn cảm thuần là u và cường độ

dòng điện qua nó là i Ta có hệ thức liên hệ:

+Tại thời điểm t, điện áp ở hai đầu

tụ điện là u và cường độ dòng điện

qua nó là i Ta có hệ thức:

2 2

2 2 2 2

i U

R P

2 2

max

 Điều kiện cộng hưởng:

+ Công suất mạch cực đại + Hệ số công suất cực đại + Cđdđ, số chỉ ampe kế cực đại + u, i cùng pha

 Cuộn dây có điện trở trong r:

 Tổng trở cuộn dây:

Z d  r2 Z L2

 Độ lệch pha giữa ud và i:

P d 

 Hệ số công suất cuộn dây:

d d

Giáo viên Nguyễn Văn Nghị - Trường THPT Thái Phiên 9

Z  (Rr)2(Z L Z C)2

 Độ lệch pha của u so với i:

r R

Z Z

C C

U

U U

)(

)(U R U r U L U C

 Cuộn dây có: 2 2

L r

U Z

Z R

U R

C L C

L

2 2 2

2 2

)(

)(



R

Z Z

2

2 max 

 Thay đổi L để U Lmax :

U L I.Z L=

2 2

)(

C L

L Z Z R

Z U





=

y U Z

Z Z Z R

U

L C L C



C

C L

Z

Z R

* Nếu điện áp toàn mạch lệch

pha /2 so với uL hoặc uC

-Nếu cuộn dây có r thì

 giá tri R để công suất toàn mạch cực đai là R = /ZL-ZC/ - r

 Giá trị R để công suất của biến trở cực đai là :

R = (Z Lz C)2r2

-Nếu biết công suất P thì ta

có P = U2R/Z2 

PR2 – U2R+ P(ZL – ZC)2 = 0 rồi giải tìm R

- Nếu P < Pmax thì có hai giá trị

R1 và R2 mà mạch tiêu thụ cùng một công suất P , khi đó : R1.R2 = (ZL-ZC)2;

R1 + R2 = U2/P khi đó công suất sẽ cực đại khi R2 = R1R2

 Điều kiện để UR không phụ thuộc R là mạch cộng hưởng, khi đó UR =U

-Điều kiện đẻ URL không phụ thuộc R là ZC = 2ZL.

-Điều kiện đẻ URC không phụ thuộc R là ZL= 2ZC.

-Nếu tại hai giá trị L 1 và L 2 mạch có cùng công suất (hoặc

cùng dòng điện hiệu dụng I)

 ZL1 + ZL2 = 2ZC

và giá trị L để cộng hưỡng là

ZL = (ZL1 + ZL2)/2

Giáo viên Nguyễn Văn Nghị - Trường THPT Thái Phiên 11

-Nếu cho biết công suất P ,

lệch pha nhau /2 nên

-Nếu tại hai giá trị C1 và C2

mạch có cùng công suất ( hoặc



f0 = f(Zc/ZL)1/2

-Nếu có R2 = L/C thì uRLlệch pha /2 so với uRC với mọi tần số

-Nếu 2 = 1/LC –R2/2L2 thì UC cực đại

-Nếu 1/2

= LC- R2C2/2 thì UL cực đại

-Nếu tại 1 và 2 mà UCkhông đổi thì UCmax Khi 2 =(12 + 22)/2

-Nếu tại 1và2 mà ULkhông đổi thì ULmax Khi 1/2=(1/12+1/22)/2

III SẢN XUẤT VÀ TRUYỀN TẢI ĐIỆN NĂNG

 Máy phát điện xoay chiều 1

điện động cực đại Pha của e

chậm hơn pha của  là

1

U

U N

1

I

I U

U N

N

 Truyền tải điện năng:

 Độ giảm thế trên dây dẫn:

U  R d I d

 Công suất hao phí trên đường

dây tải điện:

2 2

U

P R I R

P d d 

Với Rd: điện trở tổng cộng trên đường dây tải điện

Id : Cường độ dòng điện trên dây tải điện

+ Hiệu suất tải điện:

1 1 1

2

P

P P P

Giáo viên Nguyễn Văn Nghị - Trường THPT Thái Phiên 13

f



2

11

 Năng lượng mạch dao động:

 Năng lượng điện trường:

2 2

12

2 2 0

2 2 0

2 2 0

i U

u I i

 Thời gian để tụ phóng hết điện tích là

 Thời gian từ lúc I max đến lúc điện áp đạt cực đại là T

+Quy ước: q > 0 ứng với bản

tụ ta xét tích điện dương thì i >

0 ứng với dòng điện chạy đến bản tụ mà ta xét

 Mối liên hệ giữa các giá trị

4 9.10 d







+ Khi tụ quay từ min đến 

(để điện dung từ Cmin đến C)

+Tụ điện là tụ xoay, có điện

dung thay đổi được theo quy

*Khi góc chiết quang A rất bé thì góc lệch tính bời D ≈ A(n - 1)

*Chiều dài quang phổ liên tục :

L = d.D trong đó d là khoảng cách từ cạnh lăng kính tới màn ảnh ; D là góc giữa tia đỏ và tia tím D ≈ A( nt – nđ)

Giáo viên Nguyễn Văn Nghị - Trường THPT Thái Phiên 15

*Sắc sai của thấu kính : f = fđ – ft

I Giao thoa với ánh sáng đơn sắc:

+ a: Khoảng cách giữa 2 khe S1S2

 Xét tại vị trí M cách vân trung

tâm một khoảng x, cho vân gì:



 k i

x

 Vân tối thứ k + 1

 Hai vân trùng nhau: x1 = x2

 Tìm số vân sáng, vân tối quan sát được trên bề rộng trường giao thoa L:

Số khoảng vân trên nửa trường:

+ Tại M cho vân sáng:

a

D k

D k

,

 Các giá trị của k ( k nguyên),

+ Tại M cho vân tối:

a

D k

)2

1( 





D k

ax M

)

5,0( 





D k

,





 Các giá trị của k ( k nguyên)

III Giao thoa với nguồn ánh

trùng trung tâm, do đó khoảng

cách gần nhau nhất giữa hai

+ : Bước sóng giới hạn của KLoại 0

 Điều kiện để xảy ra hiện tượng

Quang phổ nguyên tử hyđrô:

Năng lượng bức xạ hay hấp thụ :

Trong trạng thái dừng các electron chuyển động trên các quỹ đạo có bán kính xác định

rn = n2r0 ( r0 = 5,3.10-11m gọi là bán kính Bo)

Tên quỹ đạo dừng (tính từ trong hạt nhân ra ) : K(n = 1), L(n = 2), M(n = 3), N(n = 4), O(n = 5), P(n = 6), Q(n = 7)…

Giải: Khi e chuyển động trong

trên các quỹ đạo thì lực tĩnh

Giáo viên Nguyễn Văn Nghị - Trường THPT Thái Phiên 17

điện Culông đóng vai trò là lực

hướng tâm

0 0

2 2

2 2 2

e r n m

k e mr

ke

v

mv r

e k r

prôtôn; N =(A – Z) nơtrôn

 Liên hệ giữa năng lượng và khối

Hằng số phóng xa:

T

2ln



 Gọi

 m0: Khối lượng chất phóng xạ lúc đầu (g)

 m: Khối lượng chất phóng xạ còn

lại

 N0: Số hạt nhân (nguyên tử) ban đầu+ N: Số hạt nhân (nguyên tử) còn lại

t T

t

e m m

m 0.2  0 

t

e N N



 (%)

 Khối lượng hạt nhân mẹ bị phân

rã sau thời gian t:

0(1 2 )

t T

 W < 0: puhn thu năng lượng

Đơn vị khối lượng nguyên tử:

1u = 931,5

2

MeV c

Khối lượng prôtôn: mp =1,0073u Khối lượng nơtron mn = 1,0087u

Giáo viên Nguyễn Văn Nghị - Trường THPT Thái Phiên 19