Trong Luật Giáo dục, khoản 2, Điều 24 đã ghi: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học[r]
Trang 1đổi mới phương pháp dạy học toán ở tiểu học
Phần mở đầu I/ lí do chọn đề tài
- Cơ sở lý luận:
+ Tại Hội nghi TW 6 (Khoá IX) Đảng đã nhấn mạnh: Phải tập trung vào
việc nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục Vì giáo dục tạo ra nguồn lực con người có chất lượng phát triển toàn diện mới đảm bảo cho mục tiêu công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước
- Cơ sở thực tiễn:
SGK
+ Môn Toán ở Tiểu học là môn học công cụ, có vai trò hết sức quan trọng
tài: “ Đổi mới phương pháp dạy hocjctán Tiểu học kiểu bài kiến thức mới và
luyện tập thực hành”
II/ Phương pháp nghiên cứu:
Nội dung
1 Cơ sở lý luận
Trang 21.1
1.2
1.3 Các cơ sở khoa học để đổi mới PPDH môn Toán ở Tiểu học:
1.4 Đổi mới phương pháp dạy học Toán tiểu học kiểu bài hình
thành kiến thức mới và bài luyện tập thực hành:
1.4.1 Khái niệm về PPDH:
2 mục đích dạy học”
1.4.2 Quan điểm dạy học cổ truyền:
không phát huy 2 tính chủ động, khả năng sáng tạo, không độc lập duy và luôn thụ động
Chính vì vậy mà các chuyên gia giáo dục đã tập chung nghiên cứu và đổi mới
2 xem là cần thiết và quan trọng để đổi mới PPDH
1.4.3 Định hướng đổi mới phương pháp dạy học:
trong Luật Giáo dục và 2 cụ thể hoá trong Chỉ thị 15 của Bộ Giáo dục và Đào tạo
Trong Luật Giáo dục, khoản 2, Điều 24 đã ghi: “Phương pháp giáo dục phổ
thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”.
PPDH là tích cực hoá hoạt động học tập của học sinh Tích cực hoá trong hoạt
khát vọng hiểu biết, cố gắng trí tuệ và nghị lực cao trong quá trình chiếm lĩnh tri thức
1.4.4 Quan điểm dạy học môn Toán theo PPDH mới:
A chúng ta đã biết, khoa học giáo dục thực chất là sáng tạo về PPDH và PP giáo pháp sẽ đem lại bộ mặt mới, sức sống mới cho giáo dục trong xã hội hiện nay
sinh kỹ năng thực hành tính toán một cách thiết thực và gần gũi với thực tế hàng ngày Vì vậy đổi mới PPDH môn Toán là rất cần thiết Lâu nay dạy Toán vẫn tiến này tạo ra mâu thuẫn với trình độ nhận thức của học sinh Bởi dạy thì “tĩnh” mà nhu cầu của học sinh thì luôn ở trạng thái “động”
Trang 3Đối với giờ dạy môn Toán (cả hai kiểu bài “Hình thành kiến thức mới” và
đây để nhận định về tính chất tích cực của mỗi PP sử dụng:
- Dạy học phải kích thích nhu cầu và hứng thú học tập của học sinh Đặc
hấp dẫn và lôi cuốn của nhiệm vụ học tập và cách thức diễn đạt, dẫn dắt vấn đề của giáo viên Giáo viên diễn đạt và dẫn dắt lớp học càng hấp dẫn, lôi cuốn thì tính tích cực của học sinh càng cao
- Dạy học thông qua tổ chức các hoạt động của học sinh.
Dạy học theo cách này không chỉ đơn giản là cung cấp tri thức cho học sinh mà còn
- Dạy học chú trọng rèn luyện phương pháp tự học.
Trong PP học thì cốt lõi là PP tự học PP tự học là cầu nối giữa học tập và nghiên cứu khoa học Một yếu tố quan trọng bảo đảm thành công trong học tập và nghiên cứu khoa hộc là khả năng phát hiện kịp thời và giải quyết hợp lý những vấn đề nảy
tự học, biết linh hoạt vận dụng những điều đã học vào những tình huống mới thì sẽ
trong tập thể nhóm sẽ làm cho từng thành viên 2 bộc lộ suy nghĩ, hiểu biết, thái
độ của mình, qua đó 2 tập thể uốn nắn, điều chỉnh, phát triển tình bạn, ý thức tổ
- Kết hợp đánh giá của thầy với tự đánh giá của trò.
Trong dạy học, việc tự đánh giá HS không chỉ nhằm mục đích nhận định thực trạng học tập để điều chỉnh hoạt động học của trò mà đồng thời tạo điều kiện nhận định
điều chỉnh cách học Liên quan với điều này, giáo viên phải tạo điều kiện để HS
pháp, kĩ thuật đánh giá
II/ Cơ sở thực tiễn của việc dạy môn Toán ở Tiểu học
1 Thực trạng dạy học Toán ở Tiểu học hiện nay:
1.1 Việc sử dụng các PPDH môn Toán ở Tiểu học:
toán học, chủ động 2 về thời gian và kế hoạch toàn lớp Học sinh tiếp thu kiến thức một cách thụ động vì giáo viên chỉ dùng lời nói đơn điệu, giáo viên dễ bị mệt không có điều kiện kiểm tra khả năng lĩnh hội kiến thức của học sinh Hoặc giáo viên PP giảng giải minh hoạ, tức là giáo viên dùng lời nói để giải thích nội dung toán kết hợp với việc dùng các tài liệu trực quan để hỗ trợ cho việc giải thích này
Trang 4thông báo kiến thức có săn cho học sinh Vì vậy, HS vẫn bị đặt trong tình trạng thụ
động, phát huy 2 tính tích cực nhận thức của các em.
1.2 Việc dạy kiểu bài “Hình thành kiến thức mới” ở trường TH Vĩnh Sơn: 1.2.1 Nội dung kiểu bài hình thành kiến thức mới gồm có:
thực hành trực tiếp kiến thức vừa học, các bài tập sau có tính chất mở rộng nâng cao và củng cố)
trong giờ học cho học sinh
1.2.2 Quy trình dạy kiểu bài hình thành kiến thức mới theo trình tự sau:
e H 1 Kiểm tra bài cũ:
+ Kiểm tra 1, 2 phép tính (hoặc 1 bài toán) liên quan đến kiến thức của bài học
- H đó
+ Kiểm tra quy tắc hoặc công thức toán học liên quan đến kiến thức của bài học
- H đó
e H 2 Dạy bài mới:
- Hoạt động nhận thức:
+ Giới thiệu bài
+ Xây dựng kiến thức bài học (dựa vào ví dụ SGK):
GV nêu vấn đề
Rút ra quy tắc (Hoặc ghi nhớ)
e H 3 HS nhắc lại quy tắc và vận dụng quy tắc làm bài tập
e H 4 GV giúp HS củng cố bài học
chia trung điểm cạnh BC (hình vẽ), cắt theo trung điểm và
ghép hình để 2 tam giác AED Việc tính diện tích
hình thang chính là tính diện tích tam giác AED
2 tính 2 tính độc lập sáng tạo trong học
tập cho học sinh Học sinh chỉ biết làm theo chứ
chủ động khám phá và chiếm lĩnh kiến thức
1.3 Việc dạy kiểu bài Luyện tập thực hành:
e H 1 Kiểm tra bài cũ:
+ Kiểm tra quy tắc hoặc công thức toán học liên quan đến kiến thức của bài học
- H đó
+ Kiểm tra 1, 2 phép tính (hoặc 1 bài toán) liên quan đến kiến thức của bài học
- H đó
A
E C
D
1
1
B
Trang 5- GV từng bài tập trong SGK
- Chấm, chữa bài, nhận xét và củng cố kiến thức có liên quan đến bài tập
e H 3 Củng cố bài học
Ví dụ: Bài “Luyện tập” – trang 38(SGK, Toán 5)
Bài 1 Chuyển các phân số thập phân thành hỗn số:
; ;
; 10
162 10
734 100
5608
100 605
10 162
- Cách làm: 162
62
2
Mẫu: = 16
10
162
10 2
e H 2 Học sinh làm cá nhân theo mẫu
e H 3 GV chấm, chữa bài và củng cố về hỗn số
- Những năm vừa qua, trong phong trào đổi mới PPDH môn Toán, một số
Toán, có tay nghề khá và nhạy cảm - H yêu cầu của xã hội đã thực hiện nhiều giờ dạy tốt, phản ánh 2 tinh thần của xu thế mới Tuy nhiên, phổ biến hiện nay vẫn
kết hợp với đàm thoại” là chủ yếu mà về thực chất vẫn là “thầy truyền đạt, trò tiếp nhận và ghi nhớ”
- Trong các tiết dạy bài mới, Dạy phần bài mới nhiều giáo viên còn lúng túng
tìm 2 các biện pháp phù hợp để giúp học sinh nhận thức và vận dụng kiến thức mới học ngay sau khi học kiến thức mới Giáo viên còn nói
đổi mới trong việc lập kế hoạch bài dạy Hệ thống các câu hỏi ra còn lệ thuộc vào sách giáo viên, câu hỏi sát với yêu cầu bài
2.
a) Đối với kiểu bài luyện tập thực hành:
- Mục tiêu chung kiểu dạy học các bài luyện tập thực hành là củng cố kiến thức học sinh đã chiếm lĩnh 2/ hình thành các kỹ năng, thói quen, vận dụng thực hành từng O H hệ thống hoá các kiến thức đã học thành kiến thức của mình
giản đến phức tạp
- Lấy tử số chia cho mẫu số
nguyên kèm theo 1 phân số có tử số là số / mẫu
số là số chia
16 10
Trang 6bài thực hành rồi nhận xét và sửa chữa
- Dạy bài luyện tập thực hành việc sử dụng của giáo viên còn nhiều hạn chế, giáo viên lúng túng khi sử dụng đồ dùng
- Giáo viên tổ chức linh hoạt các hình thức tổ chức dạy học để giờ học sinh động
+ Học sinh 2 luyện tập thực hành theo khả năng của từng em
hợp lý nhất để giải quyết vấn đề của bài tập
+ ^ tạo ra 2 sự hỗ trợ giúp đỡ lẫn nhau giữa học sinh với học sinh, giáo viên với học sinh một cách thiết thực
đánh giá học sinh quan bài kiểm tra, bài viết, kiểm tra miệng
A vậy ở cả hai kiểu bài nêu trên vẫn còn nhiều giáo viên tìm 2
học sinh Tiểu học
2/ Một số giải pháp đổi mới phương pháp dạy học Toán Tiểu học kiểu bài kiến thức mới và bài luyện tập thực hành:
a) Về bài soạn cua giáo viên:
- Giáo viên phải tìm hiểu bám sát các tài liệu SGK, sách giáo viên và kiến thức
pháp tổ chức để học sinh 2 hoạt động nhận thức tích cực chủ động sáng tạo
b) Kết hợp linh hoạt các phương pháp dạy học Toán truyền thống và các phương pháp hiện đại.
trong bài tập nào Giáo viên cần ghi rõ đồ dùng giảng dạy, thực hành phù hợp với từng phần, từng bài
nêu vấn đề và giải quyết vấn đề
Ví dụ: Dạy bài so sánh độ dài ở lớp 1: Giáo viên đặt vấn đề cho học sinh tự
nào để biết cái nào dài hơn
một cách mới: sử dụng đơn vị đo
Trang 7+ ở kiểu bài luyện tập thực hành ngoài việc tổ chức cho học sinh luyện tập
tổ chức trò chơi học tập để tạo ra không khí lớp thoải mái dễ chịu và tạo 2
sự hợp tác giúp đỡ nhau trong học sinh
phép tính trên số tự nhiên”
Phân công: Phân công học sinh ở nhà vẽ - H vào bảng đen của mình hình vẽ bên
Cách chơi:
Một số phương án
5
6
7
4
3 2
4
6
1
3 2
7
5
4
4
5
6
3
2 1
7
c) Đổi mới hình thức tổ chức dạy học
- Tổ chức phối hợp linh hoạt các hình thức dạy học: cá nhân, nhóm, lớp, hình thức ngoài giờ
- Cần xác định rõ công việc của giáo viên và công việc của học sinh:
* Nhiệm vụ của giáo viên:
tích cực trả lời
+ Tổ chức kết hợp để học sinh 2 làm việc suy nghĩ độc lập và hoạt động theo nhóm
+ > kiến thức mới vào hệ thống kiến thức vốn có của học sinh
+ Đánh giá hoạt động học tập của học sinh
* Nhiệm vụ của học sinh:
Tự giác tích cực, chủ động học tập
+ Trả lời câu hỏi
+ Đặt câu hỏi khi gặp khó khăn
Cách chơi:
+ Hãy điền các số từ 1 – 7 vào các vòng tròn sao cho tổng của 3 số trên cùng một vạch thẳng đều bằng nhau
+ Chia lớp thành các nhóm mỗi nhóm 4-6 em Mỗi nhóm cùng làm việc với nhau để điền số vào bảng con của mình Trong khoảng thời gian quy định ( 10 phút) nhóm nào điền 2
đúng và nhiều thì nhóm đó thắng
Trang 8+ Báo cáo kết quả
+ Tự kiểm tra, đánh giá kết quả
d) Đổi mới đánh giá kết quả học tập Toán
* Đổi mới về mục tiêu đánh giá:
thuật trong quá trình đánh giá và sử lý thông tin trong đánh giá
* Đổi mới nội dung đánh giá:
- Nội dung đánh giá phải toàn diện ( các kiến thức kỹ năng cơ bản về số học,
- Nội dung đánh giá phải bao gồm các mức độ: nhận biết, hiểu, vận dụng
* Đổi mới hình thức đánh giá
của học sinh với học sinh, nhóm học sinh với nhóm học sinh, trắc nghiệm
- Đề kiểm tra phải đảm bảo đúng, chuẩn, toàn diện sắp xếp các câu hỏi, bài tập theo thứ tự từ dễ đến khó
định mới của Bộ GD & ĐT
tập thực hành trong môn Toán Tiểu học ta có thể so sánh:
1 Giáo viên truyền đạt kiến thức
dẫn của giáo viên
2 Giáo viên đối thoại, phát vấn Đối thoại học sinh – học sinh, giáo viên – học sinh
3 Giáo viên áp đặt kiến thức có sẵn Học sinh hợp tác với giáo viên để tìm ra kiến thức mới.
4 Học sinh học thuộc lòng Học sinh học cách học, cách giải quyết vấn đề.
5 Giáo viên đánh giá học sinh Kết hợp giáo viên đánh giá học sinh, học sinh đánh giá
học sinh
Kết luận
Qua thời giam nghiên cứu đề tài và thực tế dạy toán ở Tiểu học chúng tôi rút
ra 2 một số bài học kinh nghiệm sau:
- Giáo viên cần nắm vững kiến thức cơ bản của từng bài học
của kiến thức, bài học đó
nhiên suất phát từ kiến thức đã biết
Trang 9- Giáo viên phải biết chia các bài toán hợp thành các bài toán đơn để học sinh
dễ tiếp cận và giải quyết vấn đề thuận lợi
toán
tập: trắc nghiệm, tự luận
- Sử dụng phiếu học tập để tiết kiệm thời gian gây hứng thú học tập cho học sinh
- giáo viên đã cố gắng giúp học sinh phát hiện và giải quyết các vấn đề của bài học có " ý để học sinh nhận xét và tìm ra cách giải quyết vấn đề (các cách giải khác nhau)
... Đối với kiểu luyện tập thực hành:- Mục tiêu chung kiểu dạy học luyện tập thực hành củng cố kiến thức học sinh chiếm lĩnh 2/ hình thành kỹ năng, thói quen, vận dụng thực hành O H... nhận thức em.
1.2 Việc dạy kiểu “Hình thành kiến thức mới? ?? trường TH Vĩnh Sơn: 1.2.1 Nội dung kiểu hình thành kiến thức gồm có:
thực hành trực tiếp kiến thức vừa học, tập. .. tìm 2
học sinh Tiểu học
2/ Một số giải pháp đổi phương pháp dạy học Toán Tiểu học kiểu kiến thức luyện tập thực hành:
a) Về soạn cua giáo viên:
-