Do vậy trong mỗi tiết tập đọc người giáo viên sau khi giúp học sinh đọc được bài tốt thì cần giúp học sinh hiểu nội dung bài đọc cần giúp học sinh phát hiện ra cách đọc đúng như: phát âm[r]
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
TRUNG TÂM GIÁO DỤC TỪ XA
ĐỀ TÀI
NGHIÊN CỨU NGHIỆP VỤ SƯ PHẠM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 4 LUYỆN
TẬP QUAN SÁT CÂY CỐI
Người hướng dẫn: GS-TS -Lê Phương Nga
Người thực hiện: Nguyễn Đức Tuyến SBD: 88
Lớp: Đại học Tiểu học từ xa khoá I
Trang 2LỜI CẢM ƠN
Em xin trân thành cảm ơn Ban giám hiệu ,Tập thể giáo viên trường Tiểu học Cẩm Trung Cẩm Phả - Quảng Ninh , đặc biệt là GS-TS Lê Phương Nga – giáo viên hướng dẫn -Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội , đã quan tâm giúp đỡ , tận tình hướng dẫn ,chuyển tải những kinh nghiệm quý báu và động viên khích lệ em trong quá trình nghiên cứu ,thực hiện đề tài này
Do điều kiện thời gian và phạm vi nghiên cứu có hạn , đề tài không tránh khỏi những thiếu sót Kính mong các thầy cô giáo nhiệt tình góp ý , bổ sung để
đề tài của em hoàn thiện hơn
Em xin trân thành cảm ơn./
Cẩm Phả Ngày 1 tháng 10 năm
2008
Người viết
Nguyễn Đức Tuyến
Trang 3A PHẦN MỞ ĐẦU
I Lí do chọn đề tài
1 Để nâng cao chất lượng giảng dạy trong nhà trường nói chung và bậc Tiểu học nói riêng, hiện nay vấn đề cải cách giáo dục không phải là mối quan tâm của một cá nhân nào, mà đó là nhiệm vụ của toàn xã hội,
Đã có rất nhiều những cải cách giảng dạy được đưa vào giảng dạy ở Tiểu học Chính sự đổi mới phương pháp giáo dục ở bậc Tiểu học sẽ góp phần quan trọng cho việc thực hiện mục tiêu đào tạo của ngành Giáo dục là đào tạo con người mới một cách có hệ thống và vững chắc từ bé đến lớn
Trong giai đoạn hiện nay, để thực hiện được chương trình và phương pháp giáo dục đổi mới, cần cải tiến những điều kiện như: Giáo viên, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, tổ chức quản lí và tiến hành phải đấu tranh tư tưởng và cải tiến tổ chức trong ngành giáo dục và cũng như ngoài xã hội
Xu hướng chung của việc đổi mới phương pháp dạy học ở bậc Tiểu học là làm sao giáo viên không phải chỉ là người truyền thụ kiến thức mà còn coi là người tổ chức, định hướng cho học sinh hoạt động, để học sinh huy động vốn hiểu biết và kinh nghiệm của bản thân vào việc chiếm lĩnh chí thức mới, làm sao giáo viên giảng giải ít nhưng thường xuyên làm việc với từng học sinh Về phía học sinh phải học tập cá nhân, học tập nhóm, tham gia giải quyết tình hướng do giáo viên nêu ra dưới các hình thức khác nhau và giáo viên giải quyết một cách linh hoạt các tình huống ngoài dự kiến Có như vậy thì mới phát huy được những bản lĩnh cá nhân của từng học sinh
Nhiệm vụ quan trọng của phân môn tập đọc là hình thành năng lực đọc cho học sinh Năng lực đọc được tạo nên từ bốn kỹ năng cũng như bốn yêu cầu về chất lượng đọc: Đọc đung, đọc nhanh (đọc lưu loát, trôi chảy), đọc có ý thức (hiểu nội dung những điều mình đọc hay còn gọi là đọc hiểu), đọc diễn cảm Chúng được rèn luyện hỗ trơn nhau
2 Trong thực tế, khi dạy trương trình mới học sinh được làm việc nhiều, giáo viên chỉ là người tổ chức hoạt động học Nhưng trong quá
Trang 4được trước hết học sinh phải phát âm chính xác các âm, vần, tiếng Chính vì để nâng
cao chất lượng dạy học, giáo viên cần phải tích cực cải tiến phương pháp Học sinh học tập trung hơn, đạt hiệu quả cao hơn Xuất phát từ mục đích đó mà ở tùng môn học, tiết học, bài học cần phải biết tận dụng, kết hợp đưa vào những phương pháp dạy học mới sao cho phù hợp
Riêng với phần môn Tập đọc để dạy học sinh đọc được đúng là việc làm rất cần thiết ở bậc Tiểu học, Muốn đọc được đúng các em phải phát
âm chuẩn, chính xác Để làm được điều đó thì ngay ở những lớp đầu cấp giáo viên phải hướng dẫn các em cách đọc đúng ở từng văn bản, phân biệt được phụ âm đầu hay phát âm sai như: n/l, ch/tr, và các dấu thanh: dấu hỏi, dấu ngã, như vậy các em mới hiểu nội dung van bản và tiến tới đọc diễn cảm một cách tốt hơn
Ngoài ra, muốn đọc được đúng học sinh cũng phải ngắt hơi, nghỉ hơi sau các dấu câu sao cho chính xác và biết ngắt hơi ở một số câu dài phù hợp
3 Qua một số năm giảng dạy ở bậc Tiểu học, tôi thấy phân môn tập đọc là phân môn rất cần thiết trong đời sống con người Nó hình thành những kiến thức cơ bản đầu cho học sinh Từ đó nắm bắt được các kiến thức của các môn khác
Thông qua các bài tập giàu giá trị tư tươửng và nghệ thuật đã tác động đến trái tim và khối óc của học sinh Làm sao để mỗi “lời nói” cuỉa các em phát ra thực sự là “gói vàng” để người khác tiếp nhận Đọc giúp các em hiểu biết hơn, bồi dưỡng các em lòng yêu cái thiện, cái đẹp và suy nghĩ một cacvhs lô gíc cúng như tư duy co hính ảnh
Ở trương trình lớp 4 mới đọc đúng là một yêu cầu quan trọng nó thể hiện năng lực đọc của học sinh
Trong thực tế lớp tôi cho thấy, học sinh coi rằng: Giờ tập đọc chỉ cần đọc to, rõ ràng, trôi chảy là được Đó là chưa kể đến một số em đọc còn chậm và chưa rõ ràng Các em không phân biệt được giọng đọc và giọng nói, giọng đọc và giọng kẻ, cách đọc tên riêng nước ngoài chưa chính xác, câu dài còn ngắt nghỉ chưa đúng chỗ
Trang 5Nhận thức được tầm quan trọng của việc rèn đọc thành tiếng đúng cho học sinh lớp 4 nên tôi đã chọn đề tài này để nghiên cứu với hy vọng giúp học sinh đọc đúng và hay hơn
II Xác định đối tượng, mục đích nghiên cứu:
1 Đối tượng nghiên cứu:
Học sinh lớp 4 A trường Tiểu học Cẩm Trung - thị xã cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh Đối tượng học sinh thuộc diện đại trà
2 Mục đích nghiên cứu:
Tìm hiểu yêu cầu nhiệm vụ và thực trạng dạy học phân môn Tập đọc ở lớp 4 Góp phần hoàn thiện và cải tiến phương pháp giờ dạy tập đọc nhằm nâng cao chất lượng phân môn Tập đọc lớp 4 theo hướng đổi mới có hiệu quả nhất trong giờ tập đọc
Đề xuất một số phương pháp dạy tập đọc theo hướng lấy học sinh làm trung tâm ở lớp 4
III Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Nghiên cứu lí luận dạy môn tiếng vịêt nói chung và phân môn Tập đọc nói riêng
- Nghiên cứu lí luận dạy học theo hướng lấy học sinh làm trung tâm
- Đề xuất giải pháp
- Dạy học thực nghiệm
IV.Phương pháp nghiên cứu:
1.Thu thập, nghiên cứu và phân tích các tài
liệu:
Thông qua đọc scáh như: Sách giáo khoa, sách hướng dẫn giảng dạy, vở bài tập và các tài liệu phục vụ giảng dạy khác có liên quan đến vấn đề đọc
Trang 6đúng Nhằm thực hiện tốt chương trình lớp 4 và tiếp cận chương trình mới ở lớp 5
2.Khảo sát thực tế:
Tôi đã lựa chọn các biện pháp sau:
+ Điều tra giảng dạy tại trường Tiểu học Cẩm Trung
+ Trao đổi với Ban giám hiệu về phương pháp giảng dạy mới ở lớp 4 + Dự giờ, trao đổi với các giáo viên
+ Khảo sát chất lượng học sinh bằng nhiều hình thức
Kiểm tra đọc miệnh với nhiều hình thức như: Đọc nối tiếp từng cá nhân, đọc nối tiếp theo nhóm, đọc phân vai
Kiểm tra đọc thầm như: Đọc thầm một đoạn văn rồi nêu cách ngắt, nghỉ hơi đoạn văn đó cho hợp lí, đọc thầm để tìm hiểu nội dung
3 Dạy thực nghiệm:
Đây là hình thức kiểm tra để vận dụng những kiến thức đã nêu ra để dạy vào thực tiễn, từ đó xác định được tính khả thi “rèn kỹ năng đọc thành tiếng đúng cho học sinh lớp 4”
Với lí do trên của đề tài này tôi đã tiến hành dạy thực nghiệm bài: Ga -víôt ngoài chiến luỹ (1 tiết)
4 Kiểm tra đánh giá:
Để đánh giá được kết quả trong quá trình tiến hành đề tài này được thực thi tôi đã ra một số đề kiểm tra (có thang điểm cụ thể) để đánh giá quá trình đọc đúng của các em theo hai dạng bài kiểm tra:
- Kiểm tra đọc thành tiếng
- Kiểm tra đọc thầm để học sinh tự tìm hiểu nội dung bài và phát hiện ra cách đọc
Trang 7B PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG I: Cơ sở lí luận của đề tài.
1 Vị trí, tính chất và ý nghĩa của phân môn tập đọc:
Tập đọc được coi là một phân môn riêng biệt trong bộ môn Tiếng việt Phân môn tập đọc rèn cho học sinh các kĩ năng đọc, nghe và nói Trong quá trình dạy tập đọc, giáo viên phải chú ý đến việc luyện đọc đúng (đọc thành tiếng không phát âm sai) và đọc thầm (đọc hiểu nội dung bài đọc) Do vậy trong mỗi tiết tập đọc người giáo viên sau khi giúp học sinh đọc được bài tốt thì cần giúp học sinh hiểu nội dung bài đọc cần giúp học sinh phát hiện ra cách đọc đúng như: phát âm đúng, nhấn giọng, ngắt nghỉ hơi đúng theo giọng điệu của bài thơ hay bài văn
Những dấu hiệu chính để học sinh đọc đúng được văn bản là học sinh phát âm đúng những phụ âm đầu hay phát âm sai, những vần khó đọc Ngoài
ra học sinh phải ngắt nghỉ đúng nhịp điệu của từng bài cho phù hợp với giọng điệu của bài đó Biết đọc, con người nói chung và học sinh nói riêng sẽ biết tìm hiểu đánh giá cuộc sống, nhận thức được các mối quan hệ tự nhiên, xã hội, tư duy biết đọc, giúp học sinh giao tiếp với thế giới bên trong của người khác Thông hiểu tư tưởng, tình cảm của người khác Qua đó rung động tình cảm, nảy nở những ước mơ tốt đẹp, khơi dậy năng lực hành động, sức mạnh sáng tạo cũng như được bồi dưỡng tâm hồn Ngược lại không biết đọc con người sẽ không có điều kiện hưởng thụ sự giáo dục mà xã hội dành cho Không thể hình thành được nhân cách toàn diện nhất là trong giai đoạn hiện nay
Đối với bậc Tiểu học, phân môn tập đọc có ý nghĩa hết sức to lớn Trẻ không biết đọc thì không thể học các môn khác Biết đọc sẽ giúp các em tự tìm hưởng trí thức khoa học và xã hội của loài người Do đó đọc được sẽ giúp các
em chiếm lĩnh ngôn ngữ dùng trong giao tiếp và học tập
2 Nhiệm vụ của phân môn tập đọc:
Nhiệm vụ quan trọng của phân môn tập đọc là hình thành cho học sinh năng lực đọc: đọc đung, đọc thanh (đọc lưu loát và trôi chảy), đọc có ý thức (thông hiểu được nội dung những điều mình đọc hay còn gọi là đọc hiểu và đọc diễn cảm)
Bốn kỹ năng này được hình thành trong hai hình thức đọc là:
Trang 8Đọc thầm và đọc thành tiếng Trong đó đọc thành tiếng là một hình thức không thể thiếu được của dạy tập đọc Đó còn là điều kiện để rèn luyện tính tự giác trong quá trình đọc
Đọc thầm là loại đọc văn bản bằng mắt Khi học sinh đọc thầm giáo viên nêu câu hỏi – có thể là câu hỏi nhận diện và có thể kiểm tra dưới hình thức trắc nghiệm
- Dạy đọc là giáo dục lòng tham đọc sách , hình thành thói quen làm việc với văn bản và sách cho học sinh
Phân môn Tập đọc lớp 4 có nhiệm vụ trau dồi kiến thức văn học và đời sống giúp học sinh tích luỹ kiến thức nhiều mặt đa dạng và phong phú qua các bài văn, bài thơ hay trong kho tàng văn hoá dân tộc và thế giới
3 Nội dung, chương trình và phương pháp
của phân môn Tập đọc:
Phân môn Tập đọc rèn cho học simh các kĩ năng đọc, nghe và nói thông qua hệ thống bài đọc theo chủ điểm và những câu hỏi tìm hiểu bài Thời gian luyện đọc đúng trong tiết tập đọc ở chương trình mới chiếm nhiều thời gian hơn là phần tìm hiểu văn bản Học sinh được luyện đọc dưới nhiều hình thức như: hỏi đáp, tổ chức trò chơi, cuộc thi, nhóm,hai em hoặc nhiều em luyện đọc với nhau hoặc luyện đọc cá nhân
Tất cả được thông qua các chủ đề cụ thể khác nhau, mỗi chủ đề là một bức tranh hiện thực về cuộc sống con người và thời đại, giúp học sinh hiểu quá khứ, hiện tại và tương lai Nâng cao hiểu biết mà học sinh đã có và mở rộng vốn sống, làm giàu trí thức cho các em, bồi dương tư tưởng, tình cảm và nhân cách con người Các bài tập đọc thuộc các loại hình văn bản nghệ thuật, báo trí, khoa học Phân môn Tập đọc ở lớp 4 tiếp tục củng cố, nâng cao kĩ năng đọc trơn, đọc thầm, phát triển từ các lớp dưới đồng thời rèn luyện một kĩ năng mới
là đọc diễn cảm
Nội dung và phương pháp dạy học bao giờ cũng gắn bó với nhau, mỗi nội dung đòi hỏi một phương pháp thích hợp Tất cả phải hướng vào học sinh, cac em phải được hoạt động trong môi trường giao tiếp dưới sự hướng dẫncủa giáo viên để hoạt động một cách có ý thức Đó là phương pháp tích cực hoá hoạt động của người học (hay phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm), Các hoạt động đó có thể được hoạt động theo các hình thức khác nhau trong giờ học nói chung và giờ tập đọc nói riêng Người giáo viên: giao việc
Trang 9cho học sinh, kiểm tra học sinh, tổ chức báo cáo kết quả làm việc và cuối cùng
là tổ chức đánh giá kết quả làm việc của học sinh
Đối với phân môn Tập đọc, đặc thù chính là:
Dạy theo phương pháp tích cực thì giáo viên phải đọc mẫu tốt, đọc hay
để thu hút sự chú ý của học sinh Dẫn dắt các em theo các giai đoạn của bài tập đọc: đọc đúng, đọc nhanh, đọc hiểu và đọc hay sau một tiết tập đọc học sinh
có thể đọc tốt và nắm từng nội dung của bài tập đọc
Có thể dạy bàng nhiều hình thức: Đọc cá nhân, đọc theo nhóm, thảo luận nhóm, nhận xét bạn đọc, đọc tiếp sức, đọc phân vai
Để học sinh học được môn tập đọc tốt đạt hiệu quả cao đòi hỏi mỗi giáo viên phải có lòng tâm huyết; phải thực sự yêu nghề mễn trẻ, phải cí trình độ nghiệp vụ vững vàng Từ đó có sự ninh hoạt sánh tạo trong việc sử dụng phương pháp sao cho phù hợp với thực tế và đối tượng học sinh
Hiểu được tầm quan trọng của việc đọc đúng và so sánh vơúi tình hình đọc của lớp tôi, tôi rất băn khoăn, mong muốn tìm ra một biện pháp giải quyết kịp thời trước mắt là để rèn luyện hướng dẫn các em học tốt Nhưng trong thực
tế và trong quá trình thực hiện đề tài cũng có một số thuận lợi và khó khăn sau:
* Thuận lợi:
-Được sự giúp đỡ nhiệt tình của Ban giám hiệu, của đồng nghiệp trong
và ngoài trường
-Học sinh biết nghe lời, dễ bảo, dễ uốn nắn hơn về cách đọc thành tiếng đúng Bởi các em rất thích đọc trước lớp
* Khó khăn:
-Đa số học sinh trong lớp là con em công nhân, mà vùng này hầu như cả địa bàn đều phát âm klhông chính xác những tiếng có phụ âm đầu l,n Nên việc sửa sai cho các em về việc phát âm cúng rất khó Vì vậy phải có một quá trình rèn luyện nâu dài mới có thể thay đổi được các em
Trang 10Hầu hết phụ huynh của các em làm công nhân nên nhiều phụ huynh phải
đi làm cả ngày nên việc quan tâm đến các em rất ít Vì thế việc giao cho học sinh về đọc trước bài không đạt hiệu quả cao
Trong lớp nhiều em phát âm sai nên những em đọc đúng, phát âm chuẩn cũng bị ảnh hưởng nhiều
Từ thực tế của lớp 4A trường Tiêủ học Cẩm Trung thị xã Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh tôi tiến hành làm các công việc sau:
1.Trao đổi với Ban giám hiệu và các đồng nghiệp trong khối và trong trường:
- Trao đổi với Ban giám hiệu về phương pháp và hình thức tổ chức dạy phân môn Tập đọc theo chương trình mới ở lớp 4 như các câu hỏi:
+ Theo đồng chí trong quá trình rèn kĩ năng đọc thành tiếng đúng cho học sinh lớp 4 thì tổ chức đọc theo nhóm khi nào? Trong khi đọc theo nhóm thì nhiều học sinh gây mất trật tự giải quyết như thế nào ?
+ Để rèn luyện học sinh đọc theo nhóm thì tổ chức hoạt động theo nhóm mấy để giáo viên có thể kiểm tra chất lượng đọc của cả lớp ?
+ Theo đồng chí muốn học sinh tiếp cận với chương trình mới lớp 5 sau này thì từ lớp 4 cần phải rèn cho học sinh đọc thành tiếng đúng như thế nào để
có chất lượng ?
Kết quả:
+ Ở lớp 4 việc rèn đọc theo nhóm là rất cần thiết, nó được tổ chức khi cho học sinh luyện đọc đúng và có thể cả khi luyện đọc diễn cảm Nhưng trong quá trình rèn đọc với những em mất trật tự giáo viên có thể cho những
em đó vào một nhóm và giáo viên là người trực tiếp kiểm tra nhóm đó Sau khi học sinh chia nhóm để luyện đọc thì giáo viên có thể kiểm tra bằng cách cho một vài nhóm nên đọc một đoạn hay cả bài Nhóm khác nghe nhận xét và bổ sung
+ Giáo viên nên chia học sinh thành các nhóm (mỗi nhóm 4 – 5 em) thì khi đó giáo viên dề kiểm tra chất lượng đọc của học sinh hơn