II Phương pháp giảng dạy: Gợi mở, nêu và giải quyết vấn đề, thuyết trình, hoạt động nhóm III Phương tiện dạy học: IV Tiến trình bài học và các hoạt động: Ac¸c t×nh huèng d¹y häc 1T×nh hu[r]
Trang 1(10 tiÕt)
1
2
3 y x,y ax b,y x
4
Trang 2Ngày 02.tháng 10năm 2005 Bài1: hàm số
Tiết pp: 14 tuần: 05
I)Mục tiêu:
3)Tư duy: Hiểu !,- ý nghĩa thực tiễn của hàm số, quy tắc ,3 ứng
II) Phương pháp giảng dạy: Gợi mở, nêu và giải quyết vấn đề.
III) Phương tiện dạy học: Hình vẽ (k\n hàm số, hàm số cho bằng bảng, cho bằng biểu đồ
IV) Tiến trình bài học và các hoạt động:
A)các tình huống dạy học
1)Tình huống 1:
2)Tình huống 2:
Hoạt động4: Củng cố các tìm TXĐ của hàm số.
Hoạt động5: Củng cố đồ thị của hàm số.
B)Tiến trình bài dạy:
1) Kiểm tra bài cũ: Nhắc lại các hàm số đã học?
2) Dạy bài mới:
Hoạt động1: Thông qua ví dụ dẫn đến khái niệm hàm số
Đặt vấn đề:Ví dụ1 trang 40 (hình vẽ).
Vấn đáp: Có nhận xét gì về nhiệt độ trong
năm
Giảng:
+Quy tắc ,3 ứng: xD yR
+Hàm sô xác định trên tập D1,2,3, ,12
Vấn đáp: thử phát biểu khái niệm hàm số
xác định trên D?
Giảng: Cho DR D R
f(x) y x
R D
:
f
+D; x; y=f(x)
Vấn đáp: Hoạt động 1
Củng cố:
+ Quy tắc ,3 ứng
+ Khái niệm hàm số
+ D; x; y=f(x)
Cùng GV nghiên cứu ví dụ
Sự ,3 ứng 1 - 1: Tháng1 18,6 (độ) Tháng2 18,5(độ)
Thử phát biểu khái niệm hàm số
“Là một quy tắc cho ,3 ứng với mỗi xD
một và chỉ một yR
”
Thực hiện hoạt động 1(đã chuẩn bị ở nhà)
Nêu ví dụ về hàm số trong thực tế
Hoạt động2: Xây dựng cách cho hàm số
Đặt vấn đề:Ví dụ2 trang 41(hình vẽ 8,iM
Vấn đáp: Hoạt động 2
Củng cố:Hàm số cho bằng bảng.
Đặt vấn đề:Ví dụ2 trang 41(hình vẽ 8,iM
Vấn đáp: Hoạt động 3
Thực hiện hoạt động 2
D1,2,3,45,6,7,8; f(3) = 39; f(7) = 38
Thực hiện hoạt động 3
D1995 , 1996 , , 2001
+Công trình đoạt giải:
Trang 3Củng cố:Hàm số cho bằng biểu đồ.
Vấn đáp: Hoạt động 4
Giảng:
+Hàm số cho bởi công thức
+Quy ,i tập xác định của hàm số cho bởi
công thức
+Ví dụ minh hoạ
Vấn đáp: Hoạt động 5
Củng cố:
+Cách trình bày bài toán tìm TXĐ
B(x)
A(x)
y
A (x),
y
f(1995) = 10; f(1996) = 17
+ Công trình đăng ký dự giải:
f(1995) = 39 ; f(1996) = 43
Thực hiện hoạt động 4
;
x
a y b ax
Thực hiện hoạt động 5 a) Hàm số y x2xác định khi:
x20 x2 Vậy TXĐ của hàm số: D ;2
2
1
; 1
\
R
Hoạt động3: xây dựng “đồ thị của hàm số”
Vấn đáp: Hoạt động 6.
Giảng: Đồ thị của hàm số.
(Tập hợp tất cả các điểm Mx;f(x) trên mặt
phẳng toạ độ với xD)
Vấn đáp: Hoạt động 7.
Củng cố:
Z&,r ta chỉ vẽ !,- gần đúng đồ thị của
hàm số
+Nói chung đồ thị của h\s y = f(x) là một
!,r% y = f(x) là pt của !,r đó
Thực hiện hoạt động 6
,2,3
2
3 , 1 , 2
1 , 0 , 1
D
; 1)
2
1 ( ), 2
; 0 ( ), 3
; 1
b) Biểu diễn x;f(x) trên cùng mp toạ độ
Thực hiện hoạt động 7
a) f(-2) = -3; g(-1) = 2;
Hoạt dộng4: Củng cố cách tìm TXĐ của hàm số cho bởi công thức
Vấn đáp:Nhắc lại định nghĩa TXĐ của hàm
số cho bởi công thức y = f(x)?
Yêu cầu hai HS lên bảng trình bày bài 1a,c
Củng cố: +Cách tìm TXĐ của hàm số.
+Cách trình bày
Vấn đáp: Cách làm bài tập3?
Yêu cầu HS lên bảng trình bày bài 3a
Cùng HS nhận xét sửa sai (nếu có)
Củng cố:
+Đồ thị của hàm số
+Cách nhận biết một điểm có thuộc đồ thị của
hàm số hay không
Tập tất cả các giúa trị x R sao cho biểu thức f(x) có nghĩa
HS1: làm bài 1a HS2: là bài 1c
Thay toạ độ của M vào công thức của hàm
số, nếu thoả thì M thuộc đồ thị của hàm số
HS: Thực hiện giả bài 3a
4)Hướng dẫn về nhà: +Làm các bài tập 1bd ; 2; 3bc SGK
+ Định ,i nhanh cách làm các bài tập nói trên
5)Bài học kinh nghiệm:
Trang 4Ngày 02.tháng 10năm 2005 Bài1 : hàm số
Tiết pp:15 tuần: 05
I)Mục tiêu:
hàm lẻ, thực hiện các ,i khảo sát hàm số
số
3)Tư duy: Hiểu !,- ý nghĩa thực tiễn của hàm số, quy tắc ,3 ứng
II) Phương pháp giảng dạy: Gợi mở, nêu và giải quyết vấn đề.
III) Phương tiện dạy học: Hình vẽ (sự biến thiên của hàm số, đồ thị của hàm chẵn, lẻ).
IV) Tiến trình bài học và các hoạt động:
A)các tình huống dạy học
1)Tình huống 1:
Hoạt động2: Xây dựng khái niệm hàm chẵn, hàm lẻ.
2)Tình huống 2:
B)Tiến trình bài dạy:
2) Kiểm tra bài cũ: Không.
2) Dạy bài mới:
Hoạt dộng1: xây dựng “Sự biến thiên của hàm số”
Đặt vấn đề:Ví dụ trang 44 (hình vẽ 8,iM
Vấn đáp:Nhận xét đồ thị của hàm 2
x
Trên;0? trên0;
Giảng:Hàm số 2ng.biến trên
x
+Hàm số 2đồng biến trên (T.tự)
x
Vấn đáp: Hàm số y = f(x) thế nào là số
đồng biến? Nghịch biến trên (a;b)?
Giảng: Định nghĩa.
Vấn đáp:Nói “hàm số y = f(x) đồng biến
trên khoảng (a;b) khi và chỉ khi:
,
2 1
2 1
2 1 2
x x
x f x f x x b
a
x
x
+“hàm số y = f(x) đồng biến trên khoảng
(a;b) khi vầ chỉ khi:
,
2 1
2 1
2 1 2
x x
x f x f x x b
a
x
x
Đúng không? Vì sao?
Giảng:Bảng biến thiên.
Trên ;0 đồ thị hàm số đi xuống từ trái qua phải
Trên 0; đồ thị hàm số đi lên từ trái qua phải
+Hàm số y = f(x) đồng biến trên khoảng (a;b)
nếu: x1,x2 a;b :x1 x2 f(x1) f(x2) +Hàm số y = f(x) nghịch biến trên khoảng (a;b)
nếu: x1,x2 a;b :x1 x2 f(x1) f(x2)
Hoàn toàn đúng (Giải thích)
Trang 5Hoạt động2: Tính chẵn,lẻ của hàm số.
Vấn đáp: Nhận xét tính chất của đồ thị
x
2là hàm số chẵn “f(-1) = f(1) ”
x
là hàm số lẻ “f(-1) = -f(1) ”
x
Vấn đáp:Hàm số y = f(x) thế nào là chẵn?
Thế nào gọi là lẻ?
Nhận xét tính chất của hai dồ thị bên
y f (x)chẵn trên D nếu
) ( ) ( x f x f
D x D x
y f (x)lẻ trên D nếu
) ( )
f
D x D x
Hoạt động3: Củng cố Khái niệm hàm chẵn, hàm lẻ
Vấn đáp: Hoạt động 8.
Củng cố:
+Cách chứng minh một hàm số là hàm chẵn,
hàm lẻ, không chẵn không lẻ
+Cách trình bày
Thực hiện hoạt động 8
a) y x3 2 2là hàm chẵn
b) là hàm lẻ
x
c) y xlà hàm không chẵn không lẻ
d) y x2 xlà hàm lẻ
Hoạt động4: Đồ thị của hàm chẵn, hàm lẻ
Vấn đáp: Thử nhận xét tính chất của đồ thị
hàm chẵn? Giải thích?
(Làm ,3 tự cho hàm lẻ)
Củng cố:Đồ thị của hàm số chẵn, hàm lẻ.
Đồ thị của hàm chẵn nhận trục tung làm trục đối xứng Vì: M(x0;y0)thuộc đồ thị hàm chẵn thì M1(x0;y0) cũng thuộc đồ thị hàm
số đó
và đối xứng qua trục Oy )
; (x0 y0
Hoạt động7: Củng cố cách khảo sát sự biến thiên của một hàm số
Vấn đáp: cách khảo sát sự biến thiên của
hàm số?
Yêu cầu hai HS lên trình bày hai ý đầu của
bài 4a và 4c
Cùng HS nhận xét bà làm và sửa sai ( néu có).
Củng cố:
+Cách khảo sát sự biến thiên của hàm số
+Cách trình bày
lập và xét dấu tỉ số:
2 1
2 1
x x
) x ( ) x (
Thực hiện việc giả bài 4a và 4c
4)Hướng dẫn về nhà:+ Làm các bài tập 4bd, 5 SGK,
+ Định ,i nhanh cách làm các bài tập
5)Bài học kinh nghiệm
Trang 6Ngày 05.tháng 10năm 2005 Bài1: Bài tập hàm số
Tiết pp:16 tuần: 05
I)Mục tiêu:
hàm chẵn, hàm lẻ, đồng thời biết cách tìm TXĐ và thực hiện các ,i khảo sát hàm số
3)Tư duy: Hiểu !,- ý nghĩa thực tiễn của hàm số
II) Phương pháp giảng dạy: Gợi mở, nêu và giải quyết vấn đề.
III) Phương tiện dạy học:
IV) Tiến trình bài học và các hoạt động:
A)các tình huống dạy học:
1)Tình huống 1:
2)Tình huống 2:
Hoạt động3: Củng cố cách xét tính chẵn,lẻ của hàm số.
B)Tiến trình bài dạy:
3) Kiểm tra bài cũ: Kết hợp khi dạy bài mới.
2) Dạy bài mới:
Hoạt động1: Củng cố việc tìm TXĐ của hàm số cho bởi công thức
Vấn đáp:Nhắc lại TXĐ của hàm số cho bởi
công thức?
*Yêu cầu hai HS lên bảng giải bài 1b,d
* Cho HS nhận xét kết quả bài làm
Củng cố:
+Cách trình bày bài toán tìm TXĐ
B(x)
A(x)
y
A (x),
y
( Làm ,3 tự chó bài 2)
TXĐ là tập tất cả sao cho biêủ thức f(x)
có nghĩa
HS1: làm bài 1b; Đáp số:
;2 4
3 D
HS2: làm bài 1d; Đáp số: DR \ 1,3
Hoạt dộng2: Củng cố “Sự biến thiên của hàm số”
Vấn đáp: Cách khảo sát sự biến thiên của
hàm số?
*Yêu cầu hai HS thực hiện bài 4b,d
* Cho HS nhận xét kết quả bài làm
Nhận xét, sửa sai nếu có
Củng cố:
,
2 1
2 1
2 1 2
x x
x f x f x x b
a
x
x
Hàm số đồng biến trên (a ; b)
,
2 1
2 1
2 1 2
x x
x f x f x x b
a
x
x
Hàm số nghịch biến trên (a ; b)
Ta lập và xét dấu tỉ số
2 1
2 1
x x
) x ( ) x (
HS1: làm bài 4b;
*Đáp số: Hàm số y x2 4 x 2đồng biến trên ; 2 , nghịch biến trên ; 2 HS2: làm bài 4d;
*Đáp số: Hàm số y x2 4 x 2đòng biến trên cả hai khoảng 2 ; , ; 2
Trang 7Hoạt động3: Củng cố cách xét tính chẵn,lẻ của hàm số.
Vấn đáp: Nhắc lại khái niệm hàm số chẵn?
( hàm số lẻ)?
*Yêu cầu hai HS thực hiện bài 4a,d
* Cho HS nhận xét kết quả bài làm
Nhận xét, sửa sai nếu có
Củng cố:
+Cách xét tính chẵn, lẻ của một hàm số
+ h,+ ý: A A
Vấn đáp:cách làm bài 4e?
*Yêu cầu một HS xung phong thực hiện bài
4e
* Cho HS nhận xét kết quả bài làm
Nhận xét, sửa sai nếu có
Củng cố:
y f (x)chẵn trên D
nếu
) ( ) ( x f x f
D x D x
y f (x)lẻ trên D nếu
) ( )
f
D x D x
y f (x)chẵn trên D nếu
) ( ) ( x f x f
D x D x
y f (x)lẻ trên D nếu
) ( )
f
D x D x
*HS1:
a) TXĐ: D = R (tập đối xứng) f(-x) 3(-x)4 - 4x2 3 f(x) vậy: y 3x4 - 4x2 3là hàm số chẵn
d)HS2:
TXĐ: D = R (tập đối xứng) f(-x) x 1 - x 1 f(x) vậy: y x 1 - x 1là hàm số lẻ
xét từng 8,r hợp: x Q và x Q
*Thực hiện bài 4e:
TXĐ: D = R
Nếu x Qthì x Qvà f(-x) = f(x) = 1 Nếu x Qthì - x Qvà f(-x) = f(x) = 0
Q x 0
Q x 1 y
4)Hướng dẫn về nhà: Xem và chuẩn bị bài “ hàm số bậc nhất”
5)Bài học kinh nghiệm:
Trang 8Ngày 10.tháng 10năm 2005 Bài2: hàm số bậc nhất
Tiết pp:16 tuần: 06
I)Mục tiêu:
3)Tư duy: Hiểu !,- cách khảo sát hàm số.
II) Phương pháp giảng dạy: Gợi mở, nêu và giải quyết vấn đề, thuyết trình, hoạt động nhóm
III) Phương tiện dạy học: Bảng vẽ phụ
IV) Tiến trình bài học và các hoạt động:
A)các tình huống dạy học
1)Tình huống 1: các ,i khgảo sát hàm số?
Hoạt động4: Xây dựng “Xây dựng “Hàm số hằng y = b”.
B)Tiến trình bài dạy:
4) Kiểm tra bài cũ: +Nhắc lại cách xét sự biến thiên của một hàm số?
+Yêu cầu HS xét sự biến thiên của hàm số y f(x)3x2
2) Dạy bài mới:
Hoạt động1: Xây dựng TXĐ và chiều biến thiên của hàm số yaxb(a0)
Giảng:Hàm số bậc nhất yaxb(a0)
Vấn đáp: Tập xác định của hàm số?
Vấn đáp: Hoạt động 1
Củng cố: Định lý về chiều biến thiên của
hàm số bậc nhấtyaxb(a0)
D = R
Thực hiện hoạt động 1
Hàm số: y f(x)3x2 +x1,x2R:x1 x2rỉ số ( ) ( ) 0
2 1
2
x x
x f x f
Hàm số đồng biến trên R
Hàm số: y g(x)3x2 +x1,x2R:x1 x2rỉ số ( ) ( ) 0
2 1
2
x x
x g x g
Hàm số nghịch biến trên R
Hàm số bậc nhấtyaxb(a0)đồng biến khi a > 0 và nghịch biến khi a < 0
Hoạt động2: Xây dựng Bảng biến thiên của hàm số
Vấn đáp: Hàm số yaxb(a0)
TH a > 0: thử cho biết khi x dần về thì
y dần về đâu?
+Thử cho biết khi x dần về thì
y dần về đâu?
D,3 tự cho TH a < 0)
Giảng:Bảng biến thiên của hàm số bậc
nhấtyaxb(a0)
Củng cố:
+a > 0: mủi tên đi lên từ trái qua phải
Khi x dần về thì yaxbdần về Khi x dần về thì yaxbdần về
Trang 9+a > 0: mủi tên đi xuống từ trái qua phải.
Hoạt động3: Củng cố “Đồ thị của hàm số yaxb”
Vấn đáp:
+Đồ thị của hàm số yaxb(a0)?
+Cách vẽ đồ thị hàm số yaxb(a0)?
Giảng:
+Đồ thị của hàm số yaxb
+ a gọi là hệ số góc
Vấn đáp:Khi b = 0, đồ thị của hàm số có
đặc điểm gì?
Củng cố:Chú ý1
),r thẳngyaxb song song với
!,r thẳng yax
Vấn đáp: Từ đồ thị cho biết:
TH a > 0
khi nào? khi nào?
0
b
D&,3 tự cho TH a < 0)
Củng cố:
+Có thể chứng minh tính chất đó thông qua
tính ĐB, NB của hàm số
+Hoạt động 2
+Đồ thị của hàm số yaxb(a0)là một
!,r thẳng không song song và không trùng với hai trục toạ độ
+Để vẽ đồ thi hàm số yaxb(a0)ta xác
định hai điểm: (0; ) ;0) Đồ thị là
a
b
B(-và
b A
!,r thẳng đi qua hai điểm đó
Hàm số yaxb trở thành yaxcó đồ thị là
!,r thẳng đi qua gốc toạ độ O
TH a > 0
+ax b0 khi
a
b
+ax b0 khi
a
b
Thực hiện hoạt động 2
2
1 ,
2
y
Hoạt dộng4: Xây dựng “Hàm số hằng y = b”
Giảng: Hàm số hằng y = b.
+Không là hàm bậc nhất
+Luôn nhận giá trị không đổi
Vấn đáp: Hoạt động 3.
Củng cố:
+Đồ thị của hàm sốy = D!,3 thẳng y=b)
Vấn đáp:Khi b =0 thì đồ thị của hàm số
có đặc điểm gì?
Thực hiện hoạt động 3
+
+Đồ thị của hàm số y = -2 song song với trục
Ox và cắt trục Oy tại diểm A(0; -2)
Đồ thị tùng với trục hoành
2 3 )
y 4)Hướng dẫn về nhà: Làm các bài tập SGK và xem lý thuyết bài “ hàm số ”
Định ,i cho HS cách làm bài tập
5)Bài học kinh nghiệm:
Trang 10Ngày 13.tháng 10năm 2005 Bài2: bài tập hàm số bậc nhất
Tiết pp:17 tuần: 06
I)Mục tiêu:
!,r thẳng khi biết một số điều kiện cho 8,i%
3)Tư duy: Hiểu !,- cách khảo sát hàm số.
II) Phương pháp giảng dạy: Gợi mở, nêu và giải quyết vấn đề, thuyết trình, hoạt động nhóm
III) Phương tiện dạy học:
IV) Tiến trình bài học và các hoạt động:
A)các tình huống dạy học
1)Tình huống 1:
2)Tình huống 2:
B)Tiến trình bài dạy:
2) Dạy bài mới:
Hoạt động1: Củng cố cách vẽ đồ thị của hàm số bậc nhất
Vấn đáp: Để vẽ !,- đồ thị của hàm số
ta cần làm gì?
Yêu cầu hai học sinh làm các bài tập1b,1d.
Cùng HS nhận xét kết quả bài làm
(nhận xét, sửa sai nếu có)
Củng cố: Cách vẽ đồ thị của hàm số.
Ta cần xác định hai điểm thuộc !,r thẳng
HS1: vẽ đồ thị hàm số y 3 x 2 HS2: vẽ đồ thị hàm số x 8
3
12
Hoạt động2: Củng cố “vẽ đồ thị của hàm số cho bởi nhiều công thức”
Vấn đáp:Cách vẽ đồ thị của hàm số cho
bởi nhiều công thức trên nhiều khoảng?
Yêu cầu hai học sinh làm các bài tập4b,4b.
Cùng HS nhận xét kết quả bài làm
(nhận xét, sửa sai nếu có)
Củng cố: Để vẽ đồ thị của hàm số cho
trên nhiều khoảng ta vẽ trên từng khoảng
Ta vẽ trên từng khoảng
HS1: vẽ đồ thị hàm số
0 x nếu x 2 1
0 x nếu x 2 y
HS2:vẽ đồ thị hàm số
1 x nếu 4 x 2
1 x nếu 1 x y
Hoạt động3: Củng cố cách viết ,3 trình của !,r thẳng khi biết một số điều kiện
Vấn đáp: Cách giải bài tập2?
*Yêu cầu hai học sinh làm các bài tập2a,2c.
Thay toạ độ hai điểm vào ,3 trình
yaxb
HS1: Vì đồ thị hàm số đi qua điểm A(0;3) và
điểm ; 0 ) nên ta có hệ:
5
3 ( B