Học sinh nắm vững khái niệm hàm số, tập xác định, đồ thị.. Biết cách tìm tập xác định của hàm số.[r]
Trang 1Tuần: 05 Ngày soạn : 01/09/2009 Tiết: 09
I Mục tiêu :
- Học sinh nắm vững khái niệm hàm số, tập xác định, đồ thị
- Biết cách tìm tập xác định của hàm số
- Áp dụng làm một số bài tập cơ bản
II Chuẩn bị :
Chuẩn bị của giáo viên : Giáo án, thước thẳng, hệ thống câu hỏi gợi mở, bảng phụ
Chuẩn bị của học sinh : Ôn lại các kiến thức về hàm số đã học ở cấp 2.
III Tiến trình bài dạy :
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Bài ghi
Hoạt động 1: ÔN TẬP VỀ HÀM SỐ.
? Trong ví dụ 1, hãy nêu tập xác
định của hàm số
? Hãy chỉ ra giá trị của hàm số tại
x = 1996, 2000, 2004
? Ở bậc trung học cơ sở đã học
những hàm số nào
? Hãy nêu tập xác định của các hàm
số trên
D = {1995, 1996, 1997,
1998, 1999, 2000, 2001,
2002, 2004}
f(1996) = 282 f(2000) = 363 f(2004) = 564
y ax b y a
x
y a
- Hàm số y ax b ,
, có tập xác
2
y ax y a định là A
- Hàm số y a có tập xác
x
định là A \{0}
1 Hàm số Tập xác định của hàm số.
- Giả sử có hai đại lượng biến thiên
x và y, trong đó x nhận giá trị thuộc tập số D
- Nếu với mỗi giá trị của x thuộc tập D có một và chỉ một giá trị tương ứng y…(SGK / 32)
Ví dụ 1: GV treo bảng phụ có nội
dung ví dụ 1
- Bảng này thể hiện sự phụ thuộc giữa thu nhập bình quân đầu người
y và thời gian x (tính bằng năm)
- Với mỗi giá trị x D có một giá trị duy nhất y
- Vậy ta có một hàm số
- Tập D là tập xác định của hàm số này
2 Cách cho hàm số.
- Hàm số cho bằng bảng
(SGK / 32).
- Hàm số cho bằng biểu đồ.
(SGK / 33).
- Hàm số cho bằng công thức:
) Các hàm số đã học ở bậc trung
4
học cơ sở: y ax b , y a , y a
x
, y ax 2
- Hàm số y ax b , y ax 2,
có tập xác định là
§1 HÀM SỐ
Trang 2- Hướng dẫn HS làm bài tập 5.
a) g(x) 3
x 2
? Hàm số g(x) có nghĩa khi nào?
b) h(x) x 1 1 x
? Hàm số h(x) có nghĩa khi nào?
- Hai HS lên bảng làm bài, cả lớp
làm vào vở
? Với x = -2 thì hàm số được xác
định bởi biểu thức nào?
? Với x = 5 hàm số được xác định
bởi biểu thức nào?
? Tìm tập xác định của hàm số
a) g(x) 3
x 2
Tập xác định là những x
x 2 0 x 2
Vậy tập xác định của hàm
số là: DA \{ 2}
b) h(x) x 1 1 x Tập xác định là những x thỏa mãn:
x 1 0 x 1
1 x 0 x 1
Vậy tập xác định của hàm
số là: D [ 1; 1]
- Vì x = -2 < 0 nên hàm số được xác định bởi biểu thức g(x) x2
2
g( 2) ( 2) 4
- Vì x = 5 > 0 nên hàm số được xác định bởi biểu thức f (x) 2x 1
f (5) 2.5 1 11
- Tập xác định của hàm số
là A
- Hàm số y a có tập xác định là
x
\{0}
A
- Các hàm số trên là những hàm số được cho bởi công thức
- Tập xác định của hàm số
là tập hợp tất cả các số
y f (x) thực x sao cho biểu thức f(x) có nghĩa
Ví dụ: Tìm tập xác định của hàm số
f (x) x 3
Giải: Biểu thức x 3 có nghĩa khi x 3 0 x 3
- Vậy tập xác định của hàm số là
D [3 ; )
) Tìm tập xác định của các hàm
5
số sau:
a) g(x) 3
x 2
b) h(x) x 1 1 x
CHÚ Ý:
- Một hàm số có thể được cho bởi hai, ba công thức
2
2x 1 x 0 y
- Nghĩa là với x 0 hàm số được xác định bởi biểu thức f (x) 2x 1 , với x 0 hàm số được xác định bởi biểu thức g(x) x2
) Tính giá trị của hàm số tại
6
và x = 5
x 2
- Ta có x 2 < 0
2
g( 2) ( 2) 4
- Và x = 5 > 0
f (5) 2.5 1 11
3 Đồ thị cùa hàm số.
- Đồ thị của hàm số y f (x) xác định trên tập D là tập hợp tất cả các điểm M(x ;f (x)) trên mặt phẳng tọa độ với mọi x thuộc D
Ví dụ: Đồ thị hàm bậc nhất
với với
Trang 3- Hướng dẫn HS làm bài tập 7
(SGK / 35)
a) Tính f (-2) , f (-1), f (0)?
Tính g (-1), g (-2), g(0)?
b) Tìm x sao cho f (x) = 2 ?
Tìm x sao cho g (x) = 2 ?
a)
f (-2) = -1 , f (-1) = 0
f (0) = 1
g (-1) = , g (-2) = 21
2
g (0) = 0 b)
f (x) = 2
x 1 2
g (x) = 2
1
2
là một đường thẳng, hàm
y ax b bậc hai y ax 2 là một đường parabol
Đồ thị hàm số f (x) x 1
Đồ thị hàm số 1 2
2
- Ta thường gặp trường hợp đồ thị hàm số y f (x) là một đường (đường thẳng, đường cong…) Khi
đó, ta nói y f (x) là phương trình của đường đó
- Chẳng hạn:
là phương trình của một
y ax b đường thẳng
là phương trình của
2
y ax (a 0) một đường parabol
Hoạt động 4: CỦNG CỐ & DẶN DÒ.
CỦNG CỐ:
- Khái niệm hàm số
- Tập xác định của hàm số y f (x) là tập hợp tất cả các số thực x sao cho biểu thức f (x) có nghĩa
- Đồ thị của hàm số
DẶN DÒ:
- Học bài
- Làm bài tập 1, 2, 3 (SGK / 38, 39)
- Đọc trước phần còn lại của bài Hàm số
x y
-1
2 1 -1
-2
2 1 O
x
y
2 1